Ingurumen Zuzenbideko Masterra/Máster “online” en Derecho Ambiental

21. saioa Ingurumen Zuzenbideko Masterra (online)/ 21ª edición del Máster “online” en Derecho Ambiental (UPV/EHU eta Asmoz Fudazioaren bidez): http://mida.asmoz.org

Garoñako zentzugabekeria

Xabier Ezeizabarrena, EHU-ko Ingurumen Zuzenbideko irakaslea: bcpecsaj@ehu.eus

Burgoseko Santa Maria de Garoñako zentral nuklearraren berriro irekitze posibleak berriz ere agerian jartzen du Espainiak ez duela politika energetikorik eta gutxieneko zorroztasun juridiko nahiz teknikorik gabeko erabaki politiko batek aurretik ezin suma daitezkeen ondorioak ekar ditzakeela. Deliberamenduak eta eztabaidak –krisi ekonomiko, iraunkortasun, eredu energetiko eta natura baliabideen ezinbesteko babesari buruzkoak-, beste behin erakusten dizkigute gure garapen-ereduari darizkion muga handiak. Horiek horrela, oraingoz, Garoñako gaiaren gainean, Estatuko Gobernuak zein Segurtasun Nuklearreko Kontseiluak ez dute argudio tekniko edo juridikorik argudiatu. Arrazoibiderik ezaren harian, Kontseiluak arbitrariotasun zorrotza duen txosten bat soilik egin du.

Gai nuklearrak eta bere inguruko benetako eztabaida baten faltak erakusten digute zein garrantzi txikia ematen zaien ingurumeneko interakzioen inguruko muga politikoei. Izan ere, ingurugiroak gure lurralde-mugak gainezkatzen ditu, eta gogorarazten digu eraginkortasunik eza handia dutela gure hainbat formulak (atmosferan, lurrean, uretan nahiz itsasoetan kalteak saihestekoak).

Kontua gehiago zailtzen da arestiko inguruneetan. Horietan, elementuen aurka borrokatzeko dugun aukera txikiak argi eta garbi erakusten du zein ahalmen txikia dugun naturaren aurka gudukatzeko; nahiz eta, mendeetan zehar, borroka horretan tematuta gauden.

Arazoa ez da berria, eta, gaur egun arte, ez du konponbidearen itxurarik. Irtenbidearen bilaketan, gainera, krisi globalak eta energia-eskaera gero eta handiagoak ez dute laguntzen, oztopatzen baizik. Garoñaren kasuan, egintza politiko opakuen ondorioak jasaten jarraitzen dugu. Eta Estatua ez da gai Segurtasun Nuklearreko Kontseiluaren behin-behineko erabaki bati erantzuteko edo gardentasun-mekanismo nahiz kontrol-mekanikeria bat erabiltzeko.

Opakua eta gardentasun tekniko eta politikorik gabekoa den eredua zuritzeko, behar energetiko eta ekonomikoek aipatzen dira, betiere ahaztuz arazo nuklearrak oraindik ere hondakin nuklearrak biltegiratu baino ez dituela egiten eta ez duela horien ezinbesteko kudeaketarako erantzun teknologikorik ematen. Ahazte horrekin batera, gudu politiko handi batek irauten du, ingurumen-informaziorako sarbide publikoaren eskubidearen betetze-mailak erabakitzea helburu duenak. Batzuek, beren subiranotasunaren muga oparoei esker, gerra horretatik libratu nahi dute, beren politika energetikoetan esku-sartzeak dakartzan printzipioak saihesteko. Jakina denez, etxeko eta nazioarteko mailan, adibidez, gasen isurketarako eskubideen merkataritzako zuzenbide- eta burtsa-erregimen benetakoa gauzatu da. Merkatu hau bik arbitratzen dute: estatuek eta enpresek. Bi horiek beren kuotak agortu dituzte eta isurketen gainean mugimendu- eta merkatu-aukera pixka bat dute.

Aldi berean, garapenerako bidean dauden herri eta eskualdeek urteak daramatzate gasek beren biodibertsitatean, lehen mailako jardueretan eta ekonomian duten eragina jasaten. Gainera, herrialde eta eskualde horiek oinarrizko sektoreen –nekazaritza eta arrantzaren, batez ere- mendekoak dira. Beren etorkizunak mendeak daramatza gizarte askoren etorkizuna hipotekatzera jotzen duen eredu baten eraginari lotuta. Eredu horren arestiko adibideak ditugu Japoniako Fukushimako zentral nuklearraren aldameneko itsasoak, non eta, azken urteotan, gertatutakoa ikusita, arrantza lugorri utzia den. Lugorriaren aurrean, Garoñako zentzugabekeriak frogatzen du gure inguruan energia-politika koiunturalek –sektore energetiakoaren inguruko planifikazio estrategiko txikiena ere ez dutenek- irauten dutela.

Ezbai nuklearraren eragin globala distantzian soilik suma daiteke, eta bertako politika konprometitu nahiz teknologian egiaztatuekin minimiza daiteke. Erronka bat da, bi ekintza eskatzen dituena: batetik, bertako egintzak; eta, bestetik, ekintza globalak (energia garbirako sarbidean, solidaritatean, benetako iraunkortasunean, teknologiarako inbertsioan, berrikuntzan eta ikerketan oinarritutakoak). Bi egite horien bitartez, etorkizunari aurre egingo zaio, orainari berari uko egin gabe, segurtasun- eta zuzentasun-baldintzatan, hornidura energetikoa bermatuz.

Testuinguru honetan, bai Nazio Batuek, bai Europar Batasunak, gai nuklearrari buruzko beren jarrera zehaztugabeak berriz planteatzea pentsatu beharko lukete. Izan ere, beharrezkoa da bi erakundeok beren buruaz jabetzea eta energia-aukera eraginkorrak bilatzeko tresna politiko aktibo bihurtzea.

Egia esan, ingurumena eta bere baitako baliabideak babesteko, zuzenbidea ez da nahikoa. Ondorioz, konpromisoak bertakoa izatetik globala izatera pasatu behar du, arazoak errotik konpontzeko eta, erabaki globalak hartu baino lehen, emaitzak kontuan izateko.

Zentral nuklear bat berriro irekitzeak ez luke politika-erabaki arbitrarioa, behar bezalako teknika-zehaztasunik gabekoa, izan behar; bestela, energia-eredu baten eta planifikazio baten gabeziak Garoñako bezalako egoerei erantzun tekniko eta juridiko bakar bat ere ez emateko arriskua sor dezake. Faltak, halaber, energia-eredu ez-iraunkorra eta arbitrarioa betiko dezake.

Energia urdina

Xabier Ezeizabarrena, EHU-ko Ingurumen Zuzenbideko irakaslea: bcpecsaj@ehu.eus

 

Energia- eta ingurumen-erronka globalek behartuta, trantsizio bat egin beharko da. Energia garbia sortzeko iturri berriak aurkitu eta erregai fosilak pixkanaka alde batera utzi beharko dira trantsizioan. Bertan, Europar Batasunak (EBk) aitortu du itsasoko energiek zeregin nabarmena dutela, betiere beren motak baliatuz: batez ere, eolikoa, “off-shore” delakoa, olatuetakoa, laster eta mareetakoa.

2012rako, Europako Batzordearen Itsasoko Ingurunearen Ezagutzari buruzko Liburu Berdeak aurreratzen zigun itsasoko energia eolikoaren hedapen azkarrak itsasoko ekonomia, oro har, aldatu, bizkortu eta sustatuko duela. Idaztiak, era berean, adierazten zuen itsasoko datuak eskuratzearen abantailak -2010eko ekonomiaren arabera kalkulatutakoak- uste dena baino handiagoak izango direla. Liburuak, halaber, ondorengoak azpimarratzen ditu: “Itsaso eta ozeanoek gure ekonomiak suspertzeko behar dugun bultzada eman diezagukete. Bi horiek enplegu sustagarriak eta atsegingarriak, gure gazteen itxaropenak bete ditzaketenak, eman ditzakete. Orobat, behar dugun energia garbia eman dezakete, baldin eta klima-katastrofe bat ekidin nahi badugu.

Arestiko dokumentuak nabarmentzen du energia eolikoa dela elekrizitatea sortzeko azkarren handitzen den era, instalatutako ahalmenari dagokionez. Instalazio elektrikoen %10 itsasoan dago dagoeneko, eta ehuneko hori handitzen ari da. Energia Eolikoaren Europako Elkartearen kalkuluen arabera, instalazio berri asko itsasokoak izango dira aurrerantzean: 2020an, %20 eta 2030ean, %60. Arrakastak arrakasta dakar. Beraz, itsasoko energia eolikoko plataforma hauetarako inbertsioek industriako beste adar batzuk sustatuko dituzte.

Europako Erkidegoko araudiaren esparruan, Europako Parlamentuaren eta Europako Kontseiluaren 663/2009 zenbakia duen Araudia, 2009ko uztailaren 13koa, da gogoeta egiteko hasierako elementua. Arautegiak ekonomiaren susperraldirako laguntza-programa bat ezartzen du, proiektu energetikoetarako Europako finantza-laguntzaren bitartekoa.

Azken legealdian, Rajoyren Gobernuaren nahaste agerikoaren aurka, Europako Batzordeak, Europar Batasuneko politika energetikoan, energia eraginkortasuna eta energia-iturri berriztagarriak lehenesten ditu, hornidurako ingurumen- eta segurtasun-arrazoiak direla-eta. Horien harian, Araudiak lehentasunak betetzen laguntzen du, itsasoko energia eolikoko proiektuak, funtsean, sustatuz.

Energia-aurreztea eta energia-eraginkortasuna sustatzeko neurriei dagokienez, besteak beste, ekintza espezifikoetarako inbertsio-funts bat –“Marguerite: Fondo Europeo 2020 para la Energía, el Cambio Climático y las Infraestructuras” izenekoa- sortzeko neurria aipatu behar da. Funtsa Europar Batasuneko inbertitzaile instituzionalek sortuko lukete, eta Europako Inbertsio Bankuak (EIBk) zuzenduko luke. Fondoak energia eta klima-aldaketako alorretan (energia jasangarri, energia berriztagarri eta teknologia berrien ekoizpenean; energia-eraginkortasun eta energia-aurrezterako inbertsioetan; horniketaren segurtasunean; eta ingurumen-azpiegituren eraikuntzan) inbertitzea du helburu.

Arestiko neurriak Europar Batasuna abangoardiako erakunde bihurtu nahi du klima-aldaketaren aurkako borrokan. Horrela, Europar Batasunak asmo handiko jomugak ditu 2020rako:

. Berotegi efektuko isuriak %20 gutxitu.

. Energia-eraginkortasuna %20 handitu.

. Energia berriztagarrien bidezko energia-ekoizpena %20 handitu. Esparru honetan, itsasoko energiak oso garrantzizkoak izan daitezke, ez soilik energia sortzeko iturri gisa, baizik eta baita dagoeneko Euskadiko industriak duen elementu eragile nahiz teknologiko bezala ere. Handitzean, gainera, Eusko Jaurlaritza buru den Biscay Marine Energy Platform (BIMEP) plataformak, eremuko entseguetarako banku teknologikoa denak, lagunduko du.

Era berean, Europar Batasuneko estruktura- eta kohesio-funtsek itsasoko energia berriztagarriko proiektuak finantza ditzakete. Izan ere, balioztatzen da funtsok energia eolikorako 787 milioi euro baino gehiagoko inbertsioa egin dutela. Halaber, 2007-2013 epean, off-shore proiektuak ahalbidetu dituzte.

Testuinguru honetan, teknologia hauek garatzeko Europar Batasunak erakutsi duen borondateak eta Batasunak berak ingurumen-erronkei eman dien erantzunak bi gauza erakusten dituzte. Bat: bide hau estrategikoa da. Eta bi: teknologia  horien inguruko eragileak hautatzeko prozesuek Europar Batasuneko estatuen eta industriaren parte-hartzea behar dute.

Euskadira etorrita, Euskadiko Estrategia Energetikoa 2020k honakoa jotzen du Planaren helburutzat: “Betiere ingurugiroa babestuz, energia berriztagarriak ahalik eta gehien hedatzea: besteak beste, energia eolikoa, eguzki-energia (bere mota guztiak, barne), itsasoko energia batzuk, biomasako energia eta energia geotermikoa”.

Arestian azaldutako guztiari berehala ekin behar zaio, energia berriztagarrietarako ordainketa egokia egiteko estatuaren konpromisoa lortuz. Engaiamenduaz gain., itsasoko energien egiazko garapenak honako konplexutasun handiko aldeak koordinatzea eskatzen du: ekonomikoak, itsastarrak, administratiboak, juridikoak, industrialak eta ingurumenekoak. Alderdi horien koordinazioa erronka handia da, erregai fosilekiko mendekotasun agerikoa gutxitzen lagun dezakeena.

Iura Vasconiae nº 12- Azken alea

La Fundación para el estudio del Derecho Histórico y Autonómico de Vasconia acaba de publicar el último número de IURA VASCONIAE. Direct link to all the papers:

http://www.fedhav.eu/node/5903

Sentencia del TC sobre blindaje de las Normas Forales fiscales

Sentencia del Tribunal Constitucional de 23-6-2016, en relación con la constitucionalidad de la reforma que atribuyó al TC en 2010 el control de las Normas Forales fiscales de los Territorios Históricos de Euskadi:

http://www.tribunalconstitucional.es/es/salaPrensa/Documents/NP_2016_062/2010-03443STC.pdf

Harremanetarako eta web honi buruzko datuak, Xabier Ezeizabarrena: bcpecsaj@ehu.eus

 

Seseña y otros vertederos ante el Derecho Europeo

http://asmoz.org/es/sesena-otros-vertederos-ante-derecho-europeo/

Contacto y comentarios, Xabier Ezeizabarrena, Profesor de Derecho Administrativo: bcpecsaj@ehu.eus

 

Reforma del procedimiento administrativo y del sector público

 

 

Webgunekin harremanetan egoteko, Xabier Ezeizabarrena: bcpecsaj@ehu.eus

 

Máster “on line” en Derecho Ambiental (UPV/EHU)

19ª edición del Máster “on line” en Derecho Ambiental (Universidad del País Vasco). Matrícula abierta.

Ingurumen Zuzenbide buruzko “on line” Masterra (Euskal Herriko Unibertsitatea). Matrikulazio irekia.

http://mida.asmoz.org

http://mida.asmoz.org/images/pdf/mida1516.pdf

Email: mida@asmoz.org

Ley 3/2015, de Vivienda (Euskadi)

Adjuntamos link al texto literal de la nueva Ley vasca de Vivienda/Lotura zuzena Etxebizitza lege berria ikusteko:

https://www.euskadi.eus/r48-bopv2/es/bopv2/datos/2015/06/1502853a.pdf

Comentarios y sugerencias sobre la web, Xabier Ezeizabarrena:

Email: bcpecsaj@ehu.eus

 

Revista Vasca de Administración Pública- Libro homenaje al Dr. Demetrio Loperena

Link al libro homenaje completo, Revista Vasca de Administración Pública 99-100, 2014:

https://www6.euskadi.net/t59aWar/revistaJSP/t59aVerEjemplar.do?R01HNoPortal=true&t59aTipoEjemplar=R&t59aNumEjemplar=99

 

Comentarios sobre el blog, Xabier Ezeizabarrena, Email: bcpecsaj@ehu.es