“Bihotz salatzailea”

 

Edgar Allan Poe-ren The Tell-Tale Heart (Bihotz salatzailea) ipuinetik hartu dugu sarrera honen izenburua, beherago azalduko dugun sugeei buruzko istorioak idazle estatubatuarrak kontatutakoa ekarri baitigu gogora.

Harrapakinaren bihotz-taupada hautematen dute suge zenbaitek. Ahalmen hori duten sugeen ezaugarri behinenetako bat eurak baino askoz handiagoak diren harrapakinak menperatzeko eta osorik irensteko gaitasuna dugu. Gorputz-luzakinik ez dutenez, batzuek pozoiak erabiltzen dituzte harrapakinak eskuratu ahal izateko, baina beste batzuek harrapakina hertsatu egiten dute. Esate baterako, boek, eta horien artean  Boa constrictor famatuek, hertsatzearen bidez menderatzen dituzte ehizatzen dituzten musker, txori eta ugaztunak. Eraso-unean hasten da hertsatze-prozesua, boak burua harrapakinaren goi aldean mantentzen badu ere,   bere gorputza bihurtu egiten da eta harrapakinaren gorputzari kiribiltzen zaio.

Hertsatze-prozesua garestia da sugeentzako: boetan 7 aldiz emendatzen da ohiko  gastu metabolikoa (aerobikoa) hertsatze-uneetan,  eta kontuan hartu behar da hertsatzeak luze iraun dezakeela, 9-16 minutura hel baitaiteke. Gainera, harrapakina hertsatzea arrisku-jarduera dela esan dezakegu, gauzatzen den artean harrapakina mendekua hartzen saia daitekeelako, eta dirauen artean beste zenbait harraparirentzat ehizaki erraza izan daitekeelako sugea. Gauzak horrela, pentsa daiteke moldatze-balioa izango lukeela hertsatzaileak diren sugeetan harrapakinaren ahulezia-mailari buruzko informazioa jasotzeko modu zehatzen bat izatea. Beste modu batera esanda, energia alferrik ez galtzeko, oso komenigarria litzateke zehatz estimatu ahal izatea  zein momentutik aurrera harrapakina ez den arriskutsua edo ez den ihes egiteko gai, hortik aurrera hertsatze-lan garestia bertan behera uzteko.

Halakorik gertatzen ote den argitzeko, EEBBetako Pensilbaniako Dickinson Collegeko zenbait ikertzailek honako esperimentu hau egin dute: hildako arratoiei  bizirik zeudenean zituzten bihotzaren erreplikak ziren bihotz artifizialak ezarri zizkieten. Horrela, bihotzaren taupatze-prozesua ikertzaileek kontrolatuta zuten. Boei eskaini zizkieten honela prestaturiko arratoiak,  tenperatura egokiraino berotuta, eta boen hertsatze-prozesua aztertu zuten, eragindako presioa eta iraupen-denbora neurtuz.  Lortutako emaitzaren arabera, boek luzaroago eta estuago hertsatzen dituzte arratoiak horien bihotz-taupada hautematen dutenean, taupadarik ez dutenean baino. Sarri egokitzen dute isatsa ehizakiaren inguruan gehiago estutzeko  eta presio altuko hertsatze-aldiak eragiten dituzte bihotz-taupada duten harrapakinak atzemate dituztenean,  baina ez dute halakorik egiten taupatzen ez duen bihotza duten arratoiak harrapatzen dituztenean. Bihotzaren uzkurketa hertsatze-prozesuaren erdian geldiarazi zenean, handik gutxira murriztu egin zuten presioa boek.

Dirudienez, jokaera hau berezkoa dute boek, modu berean erantzun baitzuten naturan harrapatutako sugeek zein  aurretiaz harrapakin bizia sekula ikusi gabeak ziren gatibu jaiotakoak. Esan behar da, hala ere,  gatibu jaiotako sugeek kasu guztietan hertsatze-ahalegin txikiagoa erakutsi zutela,  eta beraz, bihotz-taupadarekiko sentiberatasuna berezkoa, jatorrizkoa  dela dirudien arren, erantzunaren magnitudea bizitako esperientziaren araberakoa omen da.

Ikertzaileek diotenez, sugeek harrapakinen aztarna fisiologikoak erabili eta integratu egiten dituzte oso antzinakoa eta konplexua den jokaera modulatzeko, hau da, hertsatze-ahalegina egokitzeko, eta harrapakina noiz askatu erabakitzeko.

Iturria: Scott M. Boback, Allison E. Hall, Katelyn J. McCann, Amanda W. Hayes, Jeffrey S. Forrester & VCharles F. Zwemer (2012): “Snake modulates constriction in response to prey’s heartbeat”. Biol. Lett. (doi: 10.1098/rsbl.2011.1105)

Erantzuna idatzi

 

 

 

HTML etiketa hauek erabil ditzakezu

<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>