25139 - Biologia



  • Ikastegia: Farmazia Fakultatea
  • Titulazioa: Elikagaien Zientzia eta Teknologiako Gradua
  • Ikasturtea: 2017/18
  • Maila: 1


IRAKASGAIAREN AZALPENA ETA TESTUINGURUA ZEHAZTEA

Zientzia honek, egitura eta prozesuen azterketatik abiatuta, izaki bizidunen funztionamendua erregulatzen duten lege orokorrak igertzea bilatzen du.
Ikasteko gai oinarrizkoa Zelulak dira: euren konposaketa, ezaugarri morfologiko eta funtzionalak, harremanak, elkarrekintzak eta elkarteaj, euren jatorria eta euren ugalketa.
Beste irakasgai batzuk barneratzen ditu:
Zitologia: Zelulen egitura, funtzioak, garapena eta ugalketa aztertzen duen Biologiaren atala
Genetika: Izaki bizidunengan heredentziaren mekaniskoak eta euren legeak ikertzen duen Biologiaren atala.
Histologia: Ehunak eta Organoak iaksten dituen Biologiaren atala, bere baitan oinarrizko ehunak eta euren elkarteak hartzen dituelarik.

GAITASUNAK / IRAKASGAIA IKASTEAREN EMAITZAK

HELBURUAK
1.- Zelula biziaren antolakuntza molekularraren egitura eta prozesuak ezagutu bai eta zelulak, ehunak osatzeko, nola antolatzen diren.

2.- Heredentzia genetikoaren mekanismoak eta legeak ulertu.

3.- Ehunen egitura mikroskopikoa ikasi, ehunak, zelula-talde desberdintzatu bezala hartuta.

4.- Edukin teorikoen ondorio praktikoak behatu.

5.- Mikroskopioa modu egokian erabili eta ebaketa histologiko errazak nahiz mikroskopia elektronikoko irudiak interpretatu. Lehenengo lauhilabeteko enbor-irakasgaia izanik, mikroskopioaren erabileraren ezagutza hau beste irakasgai batzuetarako eta ondorengo bizi profesinalerako lagungarri gertatuko zaie.

EDUKI TEORIKO-PRAKTIKOAK

I.- ZITOLOGIA

1.-ZELULARANZKO EBOLUZIOA
Molekuletatik lehenengo zelularen agerpenera. Prokariotoetaik eukariotoetara. Zelula eukariotoen antolakuntza orokorra (barne-mintz sistema).

2.-ZELULA ETA INGURUGIROAREN ARTEKO ELKARTRUKEAK
Mintz plasmatikoaren egitura: mikroskopia elektronikoaren bidezko mintzaren ikasketa. Mosaiko jariakorraren mintz-eredua. Glikokalixa. Molekula txikien garraioa mintz plasmatikoan zehar. Mikrobiloskak. Endozitosia eta exozitosia. Seinale zelularrak: zelulen eta ingurugiroaren arteko komunikazioa. Zelulen arteko eta zelula eta ingurunearen arteko loturak.
3.- NUKLEO INTERFASIKOA
Nukleoaren kontzeptua eta bere oinarrizko egitura. Gaineztadura nuklearra. Kromatina (10 nm-tako zuntza, 30 nm-tako zuntza, kromosoma metafasikoaren kromatina. Nukleoloa: osagaiak eta antolatzaile nukleolarrak.

4.- ORGANULU ZITOPLASMIKOAK
Erribosomak: kontzeptua, egitura, funtzioa eta biogenesia. Erretikulu Endoplasmikoa: kontzeptua, motak, egitura, funtzioak eta biogenesia. Golgiren Konplexua: kontzeptua, motak, egitura, funtzioak eta biogenesia. Lisosomak: kontzeptua, motak, egitura, funtzioak eta biogenesia. Mitokondrioak: kontzeptua, motak, egitura, funtzioak eta biogenesia. Peroxisomak: kontzeptua, motak, egitura, funtzioak eta biogenesia.

5.- ZITOESKELETOA
Kontzeptua eta zitoeskeletoaren osagaiak. Mikrofiruak: miofiru lodiak eta miofiru meheak. Aktina-miosina elkarrekintza (uzkurketa muskularra). Tarteko firuak: egitura eta motak. Mikrotubuluak: egitura, mikrotubuluen mihiztadura, funtzioak. Mikrotubuluez osatutako egiturak: zentrioloa, zilio eta flageloak.

6.- LANDARE ZELULA
Pareta zelularra: egiturak, zelulosaren sntesia. Landare zelulen arteko elkarkomunikabideak: plasmodesmoak. Zelulen barne-antolakuntza: plastidioak (kloroplastoak…). Bakuolak.

7.- ZIKLO ZELULARRA
Ziklo zelularraren kontzeptua eta faseak: G1,S eta G2.G0 fasearen kontzeptua. Zikloaren eraenketa: Ziklina-CdK konplexuak; zatiketa zelularrak erregulatzeko mekanismoak. Kromosomen ezaugarri orokorrak. Mitosia: urratsak. Meiosia eta gametogenesia. Heriotz zelularra eta zahartzapena.

8.- MINBIZI ZELULA
Neoplasiaren kontzeptua; neoplasia onbera eta neoplasia gaiztoa (minbizia). Minbizi zelularen ezaugarri egituralak, biokimikoak eta portaera biologikozkoak. Kartzinogenesi kimikoa, fisikoa eta biologikoa (virus onkogenikoak). Eraldaketa enoplasikoaren oinarri molekularrak.

II.- GENETIKA

9.- INFORMAZIO GENETIKOAREN ADIERAZPENAREN IZAERA.
DNAren erreplikazioa edo bikoizketa: erreplikazio-jatorria, haslearen sintesia, oakzaki zatiak, bikoizketaren bukaera. Transkripzioa: RNA polimerasak, transkripzioaren hasiera eta bukaera seinaleak, kapela eta isatsak, intronak eta mostitsasketa. Itzulpena.

10.- GENEAK ETA ADIERAZPENAREN ERREGULAZIOA
Prokariotoen geneen adierazpenaren eraenketa: Lac operona (sistema induzigarriak); Trp operona (sistema erreprimigarriak); bestelako erregulazio sistemak. Eukariotoen geneen adierazpenaren erregulazioa.

11.- KARAKTERE HEREDAGARRIEN TRANSMISIOA
Locus, alelo, homozigosia, heterozigosia, dominantzia (gainjarkortasuna) eta errezesibitatearen (azpirakortasuna) kontzeptuak. Genotipoa eta Fenotipoa. Gene bakanen heredentzia patroiak. Gene lotuak. Sexuari loturiko heredentzia. Gene letalak. Pleiotropía, sarkortasuna eta expresibitatea (adierazgarritasuna). Fenokopia. Elakrrekintza genikoa. Serie alelikoaren kontzeptua.

12.- ALDAERA KROMOSOMIKOAK
Kontzeptua eta motak. Aldaera egituralak eta euren eragina ondorengotzan. Aldaera numerikoak, sorrera-mekanismoak. Gizakian eman daitezken ezohikotasun kromosomiko garrantzitsuenak.

III.- HISTOLOGIA OROKORRA

13.- EPTELIO EHUNA
Parenkima eta estromaren kontzeptuak. Gaineztadura epitelioak. Motak eta sailkapena. Funtzioak. Epitelio jariatzaileak. Sailkapena.

14.- EHUN KONJUNTIBOA
Matrize estrazelularra. Fibroblastoa. Ehun konjuntiobo motak. Ehun konjuntiboen funtzioak. Ehun konjuntibo arruntak. Ehun konjuntibo espezializatuak (bereziak): ehun adipotsua, kartilaginotsua eta hezur ehuna. Odola.

15.- MUSKULU EHUNA
Zelula uzkurkorrak. Muskulu eskeletikoa. Muskulu kardiakoa. Muskulu leuna.

16.- NERBIO EHUNA
Neurona eta ehun nerbiosoaren bestelako zelulak. Sinapsiak. Mielinazko leka.

Metodologia

ESKOLA MAGISTRALAK
Aipatutako edukinak, eskola magistralen bidez landuko dira, diaposititeako aurkezpenak (powerpoint) eginez, baina ikasleen partehartze aktiboa bultzatuz, gai bati buruzko eztabaida laburren bidez, mementoko galdera edo buruketak ebatziz (banaka nahiz taldeka) edota gidatutako aldezaurretiko irakurmenak aginduz, eta posiblea den heinean (taldearen tamainaren arabera), pedagogía aktiboak erabiliz.

GELAKO PRAKTIKAK
Haueta, mikroskopia elektronikoko irudiak aztertuko dira eta eskola magistraletan landutako gaien ulermenean sakonduko da irudien ezterketaren bidez edota modu kooperatiboan problemak ebatziz.
LABORATEGI PRAKTIKAK
4 ordutako saioetan burutuko dira, mikroskopia praktiketako laborategian. Ikasleek mikroskopioaren erabileran eta irudi mikroskopikoen interpretazioan erdimailako trebetasuna lortzea nahi da. Ikasleak oinarrizko tidaketak ezagutuko ditu eta edukin teorikoetan landutako ehunei buruzko gertakin histologikoak aztertuko ditu.



Irakaskuntza mota
Irakaskuntza mota M S GA GL GO GCL TA TI GCA
Ikasgelako eskola-orduak 39   6 15          
Ikaslearen ikasgelaz kanpoko jardueren orduak 58,5   9 22,5          

Ebaluazio-sistemak

  • EBALUAZIO JARRAITUAREN SISTEMA
  • AZKEN EBALUAZIOAREN SISTEMA
    • KALIFIKAZIOKO TRESNAK ETA EHUNEKOAK:
    • Garatu beharreko proba idatzia 30%
    • Test motatako proba 60%
    • Prueba de reconocimiento de imágenes de microscopía 10%

OHIKO DEIALDIA: ORIENTAZIOAK ETA UKO EGITEA:

Azterketa praktiko kanporatzailea

TEORiA
Ebaluazio mixtoa: Irakas-epean zehar bi test moduko ariketa egingo dira. bakoitzak teoriaren notarekiko (nota totalaren %90) %50 suposatzen dute. Froga hauek edukinarekiko liberatorioak dira (azterketa finalerako, gainditutako partea ez da sartuko). Liberatzeko, test horietan puntuazioaren 7/10 lortu behar da.

Azterketa finala: luzera ertaineko hedapeneko erantzunen galderazkoa

EZOHIKO DEIALDIA: ORIENTAZIOAK ETA UKO EGITEA

Azterketa praktiko kanporatzailea
TEORIA:
Azterketa finala: luzera ertaineko hedapeneko erantzuteko galderak

Nahitaez erabili beharreko materiala

-    Mikrofotografia elektronikoak
-    Mikroskopio optikoa
-    Gertakin Histologikoak
-    Zitologia eta Histologia Atlasa
-    Praktiketako koadernoa

Bibliografia

  • Oinarrizko bibliografia:

- ALBERTS, B.; BRAY, D.; LEWIS, JOHNSON, A. y cols. (2011). Introducción a la Biología Celular. Omega
- PANIAGUA, R.; NISTAL, M.; SESMA, P. y cols. (2007). Biología Celular. McGRAW-Interamericana
- BLANCO, J. y BULLON, M. (1994). Genética General. Marban
- GRIFFITHS, A.; GELBART, W. y cols. (2000). Genética Moderna. McGRAW-Interamericana
- STEVENS, A.; LOWE, J. (2006). Histología Humana. Elsevier-Mosby

  • Gehiago sakontzeko bibliografia:

- ALBERTS, B.; BRAY, D.; LEWIS, JOHNSON, A. y cols. (2011). Introducción a la Biología Celular. Panamericana.
- BOYA. J. (2011). Atlas de Histología y Organografía Microscópica. Panamericana.
- COOPER, M. y HAUSMAN,R. (2014). La Célula. Marban.
- PASSARGE, E. (2010). Genética: Texto y Atlas. Panamericana.
- STEVENS, A.; LOWE, J. (2006). Histología Humana. Elsevier.

Oharrak

Ez dago atal honi buruzko informaziorik
Azken aldaketaren data: 2017/05/11
Nodoa: liferay1.lgp.ehu.es