Erabiltzaile Tresnak


gizk:2

Aldaketak

Aukeratutako bertsioaren eta egungo bertsioaren arteko aldaketak aurkezten ditu.

Estekatu konparaketa bista honetara

Both sides previous revision Previous revision
gizk:2 [2017/03/02 14:28]
Ainhoa Lendinez [Atarikoa]
gizk:2 [2018/02/07 10:55] (egungoa)
maialen otaegi [Euskararen gramatikaren jabekuntza]
Marra 82: Marra 82:
 Lau urtera arte ikertu diren haur elebakarren eta elebidunen datuek aditzera eman dutenez, haurrek bi edo hiru soinudun komunztadura marka ekoizten dituzten adinetan ere -ikus –a-/ -(g)u-/ -z (2a)n-, esperoko ziren komunztadura-markarik gabeko aditzak ekoizten dituzte, tarteka, ​ (2b-ko NOR3pl-ren -z- falta, adibide). ​ Lau urtera arte ikertu diren haur elebakarren eta elebidunen datuek aditzera eman dutenez, haurrek bi edo hiru soinudun komunztadura marka ekoizten dituzten adinetan ere -ikus –a-/ -(g)u-/ -z (2a)n-, esperoko ziren komunztadura-markarik gabeko aditzak ekoizten dituzte, tarteka, ​ (2b-ko NOR3pl-ren -z- falta, adibide). ​
  
-(1)  +  ?? 
-  :a. zaldixe-k emon-go (d)-otz-a-(g)u-z  ​    (M 4;00,17) +    ??zaldixe-k emon-go (d)-otz-a-(g)u-z  ​    (M 4;00,17) 
-  :​NORpl  ​   eman-ETORKIZUN ​    ​NOR3s-Lag-NORI3s-NORK1pl-NOR3pl 643 +      :​NORpl  ​   eman-ETORKIZUN ​    ​NOR3s-Lag-NORI3s-NORK1pl-NOR3pl 643 
- +    ??*nik holan be ezin dot hartu gauzak  ​            (M 4;00,17) 
-  :b. *nik holan be ezin dot hartu gauzak  ​            (M 4;00,17) +      :​NORK NOR3s-Lag-NORK1s  ​           espero: ​ ezin do-da-z ​ hartu.
-  :​NORK NOR3s-Lag-NORK1s  ​           espero: ​ ezin do-da-z ​ hartu.+
  
 Aditz aldiari dagokionean,​ ordea, hasierako hilabeteetan orainaldiko adizki jokatuak bakarrik agertu ohi dira, eta zortzi-hamarren bat hilabete beranduago ekoizten dituzte haurrek lehenaldiko adizkiak (Barreña 1996, Ezeizabarrena 1996). Aditz aldiari dagokionean,​ ordea, hasierako hilabeteetan orainaldiko adizki jokatuak bakarrik agertu ohi dira, eta zortzi-hamarren bat hilabete beranduago ekoizten dituzte haurrek lehenaldiko adizkiak (Barreña 1996, Ezeizabarrena 1996).
Marra 93: Marra 92:
 Kasuen ekoizpena ere ez da bat-bateko prozesua izan ohi, NOR, NORK eta NORI, kasu mota bakoitzak bere erako bilakaera erakutsi ohi baitu, hainbat haurren datuek erakutsi dutenez (Barreña 1995, Zubiri 1997, Elosegi 1998, Larrañaga 2000). Luzerako korpusetan kasu markak hurrenkera honetan agertzen dira, orokorrean: NOR > NORK > NORI, baina hasiera batean ekoizpen guztiak ez datoz bat helduen ereduarekin. Kasuen ekoizpena ere ez da bat-bateko prozesua izan ohi, NOR, NORK eta NORI, kasu mota bakoitzak bere erako bilakaera erakutsi ohi baitu, hainbat haurren datuek erakutsi dutenez (Barreña 1995, Zubiri 1997, Elosegi 1998, Larrañaga 2000). Luzerako korpusetan kasu markak hurrenkera honetan agertzen dira, orokorrean: NOR > NORK > NORI, baina hasiera batean ekoizpen guztiak ez datoz bat helduen ereduarekin.
  
-(2) +  ?? 
-  : a. hau da tutua (P 2;05) +    ?hau da tutua (P 2;05) 
-  : b. *Pe(%%r)%%u(k) azin du (P 2;04) +    ?*Pe(%%r)%%u(k) azin du (P 2;04) 
-  : c. etsunahi (=ez du nahi) amak (P 2;05) +    ?etsunahi (=ez du nahi) amak (P 2;05) 
-  : d. eba(g)i nik (O 2;00) +    ?eba(g)i nik (O 2;00) 
-  : e. *ni(k) argia ukitu (O 2;00) +    ?*ni(k) argia ukitu (O 2;00) 
-  : f. ez, niri ez zait gustatzen ezer (P 2;10) +    ?ez, niri ez zait gustatzen ezer (P 2;10) 
-  : g. *(e)xan di(t) mediku(k) biha(%%r%%) polo jateko (B 2;11)+    ?*(e)xan di(t) mediku(k) biha(%%r%%) polo jateko (B 2;11)
  
 Absolutiboa aurren aurrenetik ekoizten da espero den testuinguru guztietan; datibo-markarik gabeko adibideren bat edo beste haur guztiengan aipatzen bada ere, haurra berehala hasten da datibo argumentua behar duen kasu markarekin ekoizten. Ez da gauza bera gertatzen, ordea, ergatiboarekin,​ haurrak ergatibodun izen sintagma espero den testuinguru guztietan behar bezala ekoizteko (%90etik gora) urte erditik gora itxaron beharra baitago. Hala bada, helduen ereduaren araberako kasu markaketa hurrenkera honetan garatzen dute haurrek: NOR -> NORI -> NORK. Datibo kasua haurren ekoizpenetan agertzen hiruretatik azkena izan arren, hasierako huts batzuk kenduta berehala hasten dira haurrak testuinguruak eskatzen duen datibo markarekin ekoizten. Beraz, ergatiboa da, haurra elebakar zein elebidun izan, huts gehien erakusten duen kasua, nahikoa maiz gertatzen baita –k marka gauzatu gabeko izenordain edo izen sintagmak ekoiztea, bai haur elebidunen (3b), zein elebakarren ekoizpenetan (3e,g). Testuinguru fonologikoaren arabera ere ez dirudi alde handiegirik erakusten duenik ergatibo markaren ekoizteak, bokale aurrean ere hutsak agertzen baitira (Ezeizabarrena & Larrañaga 1996). Absolutiboa aurren aurrenetik ekoizten da espero den testuinguru guztietan; datibo-markarik gabeko adibideren bat edo beste haur guztiengan aipatzen bada ere, haurra berehala hasten da datibo argumentua behar duen kasu markarekin ekoizten. Ez da gauza bera gertatzen, ordea, ergatiboarekin,​ haurrak ergatibodun izen sintagma espero den testuinguru guztietan behar bezala ekoizteko (%90etik gora) urte erditik gora itxaron beharra baitago. Hala bada, helduen ereduaren araberako kasu markaketa hurrenkera honetan garatzen dute haurrek: NOR -> NORI -> NORK. Datibo kasua haurren ekoizpenetan agertzen hiruretatik azkena izan arren, hasierako huts batzuk kenduta berehala hasten dira haurrak testuinguruak eskatzen duen datibo markarekin ekoizten. Beraz, ergatiboa da, haurra elebakar zein elebidun izan, huts gehien erakusten duen kasua, nahikoa maiz gertatzen baita –k marka gauzatu gabeko izenordain edo izen sintagmak ekoiztea, bai haur elebidunen (3b), zein elebakarren ekoizpenetan (3e,g). Testuinguru fonologikoaren arabera ere ez dirudi alde handiegirik erakusten duenik ergatibo markaren ekoizteak, bokale aurrean ere hutsak agertzen baitira (Ezeizabarrena & Larrañaga 1996).