Erabiltzaile Tresnak


gizt:6:5

Aldaketak

Aukeratutako bertsioaren eta egungo bertsioaren arteko aldaketak aurkezten ditu.

Estekatu konparaketa bista honetara

Both sides previous revision Previous revision
gizt:6:5 [2017/04/11 16:57]
Ainhoa Lendinez [Belaunaldien arteko gatazka]
gizt:6:5 [2017/04/11 16:58] (egungoa)
Ainhoa Lendinez [Belaunaldi oso baten lana]
Marra 34: Marra 34:
 ===== Belaunaldi oso baten lana ===== ===== Belaunaldi oso baten lana =====
  
-{{:​gizt:​6:​5:​sarasola-mitxelena.jpeg ​ |MITXELENA ETA SARASOLA "​H"​ LETRA NON SARTU ERABAKITZEN}}Garai hartan, hortaz, eskuz esku eta atez ate pasatzen ziren erabaki hauek talde batetik bestera, euskaltzale batetik hurrengora, egiazko militantzia batek bultzaturik. Horretan utzi zituen indarrak Rikardo [[http://​eu.wikipedia.org/​wiki/​Rikardo_Arregi_(kazetaria)|Arregi]]k ​ (1942-1969) berak ere. Harekin ere zorra du, eta ez txikia, gaur egun euskaraz izkiriatzeko erabiltzen den ereduak.+Garai hartan, hortaz, eskuz esku eta atez ate pasatzen ziren erabaki hauek talde batetik bestera, euskaltzale batetik hurrengora, egiazko militantzia batek bultzaturik. Horretan utzi zituen indarrak Rikardo [[http://​eu.wikipedia.org/​wiki/​Rikardo_Arregi_(kazetaria)|Arregi]]k ​ (1942-1969) berak ere. Harekin ere zorra du, eta ez txikia, gaur egun euskaraz izkiriatzeko erabiltzen den ereduak.
  
 {{  :​gizt:​6:​5:​arregi_rikardo.jpg?​100|RIKARDO ARREGI}}Batasunaren historia bestelakoa izango zen, hain segur ere, Rikardo Arregi gabe. Bera izan zen batasunaren bultzatzaile garrantzitsuenetako bat. Zeren, erabakiak hartu, beti har daitezke, baina gero haiekin joan behar da aitzinat. ​ Ezagutu zutenek diote gazte argia zela, kementsua, langilea, euskararen etorkizuna alfabetatze lanetan ikusten zuena, inon ere ikustekotan. Andoaindarrak alfabetatze kanpainak bultzatu zituen, euskara ikasteko eskolak han-hemenka sortu (AEK-ren sorrerarekin lotua dago), jendea animatu, kazeta artikuluak idatzi,... ustegabeko istripu batek eraman zuelarik hogeita zazpi urte zituela. Aldamenean Ramon Saizarbitoria zuen. Egun horretan jarri zuten zangoa Aldrin-ek eta Armstromg- ilargiaren azalean. {{  :​gizt:​6:​5:​arregi_rikardo.jpg?​100|RIKARDO ARREGI}}Batasunaren historia bestelakoa izango zen, hain segur ere, Rikardo Arregi gabe. Bera izan zen batasunaren bultzatzaile garrantzitsuenetako bat. Zeren, erabakiak hartu, beti har daitezke, baina gero haiekin joan behar da aitzinat. ​ Ezagutu zutenek diote gazte argia zela, kementsua, langilea, euskararen etorkizuna alfabetatze lanetan ikusten zuena, inon ere ikustekotan. Andoaindarrak alfabetatze kanpainak bultzatu zituen, euskara ikasteko eskolak han-hemenka sortu (AEK-ren sorrerarekin lotua dago), jendea animatu, kazeta artikuluak idatzi,... ustegabeko istripu batek eraman zuelarik hogeita zazpi urte zituela. Aldamenean Ramon Saizarbitoria zuen. Egun horretan jarri zuten zangoa Aldrin-ek eta Armstromg- ilargiaren azalean.
  
-{{:​gizt:​6:​5:​oeh3.jpg?​400  ​|}}Kontuak kontu, dena dela, hartu ziren azkenekoz lehenbiziko erabakiak. Azalekoak, nahi bada, eta unibertso itxikoak: kasuek dituzten markak dituzte, asko edo gutxi, baina ez dituztenak baino gehiago; gauza bera gertatzen da letren kopuruarekin edo adizkiekin. Baina hortik aurrera, batasunarekin segitzeko, goi mailako ikerketa egitea ezinbestekoa zen. Eta ez zen batere erraza ikerketarik egitea euskal ikasketak lantzeko unibertsitate gunerik ez zen tokian, eta tradizioko dokumentuak ere sakabanatuak baldin baziren. Informazioa behar zen. Eta informazioa kontsultatzeko,​ ordenatzeko,​ osatzeko... sistema ireki eta erabilgarriak. Hurrengo urte horietan jarri zen hori guztia konponbidean:​ unibertsitate publikoa sortu zen, abian jarri ziren unibertsitate mailako euskal ikasketak, eta handik gutxira, betiere 80ko hamarkadan, lehenbiziko aldiz hasi ginen ordenagailuak erabiltzen gure tradizioko euskara idatziaren lekukoekin elikatu ondoren. Horrek egin zuen posible inoiz ez bezalako datuak izatea, eta inoiz ez bezala datu horiek diskriminatzeko gai izatea. Horrela eratu zen, lehenik, oinarrizko datu base erraldoi bat (garai hartan egin zitekeenerako),​ Koldo [[:​egile:​mitxelena_k|Mitxelena,​ K.]]k eta Ibon Sarasolak diseinatua, eta horrela hasi zen Euskaltzaindia //​[[http://​www.euskaltzaindia.net/​oeh|Orotariko Euskal Hiztegia]]//​ (Euskaltzaindia – Descleé de Brouwer, 1987-2005) argitaratzen:​ Mitxelenak eta [[:​egile:​sarasola_i|Sarasola,​ I.]]k hasi, baina ia bere osotasunean Sarasolak landu eta amaitu duena. Horrela pasatu ahal izan ginen eskuko fitxetatik eta oinetako kutxetatik (literala da gero hau), ordenagailuak pantailan botatzen zituen milaka datu haietara. Hola pasatu ginen //halakok hau esaten du// (eta //halako// hori hitz egiten zuenak bakarrik ezagutzen zuen) //hau gure tradizioan horrela da// (eta //hau// horren berri makinak ematen zuen modu hotz eta objektiboan,​ datu guztiak prozesatu ondoren) esatera. Hola ikusi ahal izan genituen parean idazle on eta txarrak, eta erabakiak hartzeko aise sendotasun handiagoa izan genuen.+{{  :​gizt:​6:​5:​oeh3.jpg?​200|}}Kontuak kontu, dena dela, hartu ziren azkenekoz lehenbiziko erabakiak. Azalekoak, nahi bada, eta unibertso itxikoak: kasuek dituzten markak dituzte, asko edo gutxi, baina ez dituztenak baino gehiago; gauza bera gertatzen da letren kopuruarekin edo adizkiekin. Baina hortik aurrera, batasunarekin segitzeko, goi mailako ikerketa egitea ezinbestekoa zen. Eta ez zen batere erraza ikerketarik egitea euskal ikasketak lantzeko unibertsitate gunerik ez zen tokian, eta tradizioko dokumentuak ere sakabanatuak baldin baziren. Informazioa behar zen. Eta informazioa kontsultatzeko,​ ordenatzeko,​ osatzeko... sistema ireki eta erabilgarriak. Hurrengo urte horietan jarri zen hori guztia konponbidean:​ unibertsitate publikoa sortu zen, abian jarri ziren unibertsitate mailako euskal ikasketak, eta handik gutxira, betiere 80ko hamarkadan, lehenbiziko aldiz hasi ginen ordenagailuak erabiltzen gure tradizioko euskara idatziaren lekukoekin elikatu ondoren. Horrek egin zuen posible inoiz ez bezalako datuak izatea, eta inoiz ez bezala datu horiek diskriminatzeko gai izatea. Horrela eratu zen, lehenik, oinarrizko datu base erraldoi bat (garai hartan egin zitekeenerako),​ Koldo [[:​egile:​mitxelena_k|Mitxelena,​ K.]]k eta Ibon Sarasolak diseinatua, eta horrela hasi zen Euskaltzaindia //​[[http://​www.euskaltzaindia.net/​oeh|Orotariko Euskal Hiztegia]]//​ (Euskaltzaindia – Descleé de Brouwer, 1987-2005) argitaratzen:​ Mitxelenak eta [[:​egile:​sarasola_i|Sarasola,​ I.]]k hasi, baina ia bere osotasunean Sarasolak landu eta amaitu duena. Horrela pasatu ahal izan ginen eskuko fitxetatik eta oinetako kutxetatik (literala da gero hau), ordenagailuak pantailan botatzen zituen milaka datu haietara. Hola pasatu ginen //halakok hau esaten du// (eta //halako// hori hitz egiten zuenak bakarrik ezagutzen zuen) //hau gure tradizioan horrela da// (eta //hau// horren berri makinak ematen zuen modu hotz eta objektiboan,​ datu guztiak prozesatu ondoren) esatera. Hola ikusi ahal izan genituen parean idazle on eta txarrak, eta erabakiak hartzeko aise sendotasun handiagoa izan genuen.{{  :​gizt:​6:​5:​sarasola-mitxelena.jpeg|MITXELENA ETA SARASOLA "​H"​ LETRA NON SARTU ERABAKITZEN}}
  
 Beraz, batasunaren erabakia, batasunaren aldeko gogo eta irrika, tradizioaren indarra, datu aberatsak eskuragarri jartzea... hori guztia elkartu zen garai haietan. Baina, hala ere, hori ez zen aski izango. Ez zen aski izango 80ko hamarkadaren hasieran gure Erkidegoaren lehenbiziko gobernuak batasunaren aldeko apustu garbia egin izan ez balu. Eta hori gertatu zen Carlos Garaikoetxea lehendakariarekin eta Hezkuntzako buru zen Pedro Etxenike fisikariarekin. Haiek ere, eztabaida hartan, gazteen alde jarri ziren, batasunaren alde, //h// letra madarikatuaren alde. Eta Euskaltzaindiak hartu erabaki haiek katean barreiatzen hasi ziren: telebista, aldizkariak,​ egunkariak, eskoletako liburuak, argitaletxeak... Hola bakarrik eraiki ahal izan zen Arantzazuko zimenduen gainean etxe dotore bat. Belaunaldi baten lana. Beraz, batasunaren erabakia, batasunaren aldeko gogo eta irrika, tradizioaren indarra, datu aberatsak eskuragarri jartzea... hori guztia elkartu zen garai haietan. Baina, hala ere, hori ez zen aski izango. Ez zen aski izango 80ko hamarkadaren hasieran gure Erkidegoaren lehenbiziko gobernuak batasunaren aldeko apustu garbia egin izan ez balu. Eta hori gertatu zen Carlos Garaikoetxea lehendakariarekin eta Hezkuntzako buru zen Pedro Etxenike fisikariarekin. Haiek ere, eztabaida hartan, gazteen alde jarri ziren, batasunaren alde, //h// letra madarikatuaren alde. Eta Euskaltzaindiak hartu erabaki haiek katean barreiatzen hasi ziren: telebista, aldizkariak,​ egunkariak, eskoletako liburuak, argitaletxeak... Hola bakarrik eraiki ahal izan zen Arantzazuko zimenduen gainean etxe dotore bat. Belaunaldi baten lana.
  
 --- Egilea: [[salaburu@ehu.es|Pello Salaburu]] --- Egilea: [[salaburu@ehu.es|Pello Salaburu]]