Erabiltzaile Tresnak


morf:3

Aldaketak

Aukeratutako bertsioaren eta egungo bertsioaren arteko aldaketak aurkezten ditu.

Estekatu konparaketa bista honetara

Both sides previous revision Previous revision
Next revision
Previous revision
Last revision Both sides next revision
morf:3 [2018/11/07 09:57]
Ainhoa Lendinez
morf:3 [2018/11/08 09:13]
Ainhoa Lendinez [Ale lexikoen funtzioa perpausean]
Marra 71: Marra 71:
     : Suteak urduritasuna piztu du.     : Suteak urduritasuna piztu du.
  
-Adibide horretan, //sute// izenak subjektu funtzioa dauka eta //​urduritasuna//​ izenak osagarri zuzenarena. Ikus daitekeenez,​ ez dago harreman zuzenik funtzioaren eta kategoria gramatikalaren artean, biak izenak badira ere subjektua da bat eta osagarri zuzena bestea. Izentasuna definitzeko,​ bi funtzio horiek barnebilduko lituzkeen funtzio orokorrago bat proposa daiteke, adibidez, “aditzaren argumentu” funtzioa. Baina funtzio zabalago horrekin, izenek goiko adibidean dituzten funtzioak zehaztuko genituzke, biak, subjektuak eta osagarri zuzenak, baitira aditzaren argumentu((Lan honetarako ez dugu kontuan hartuko egungo hizkuntzalaritzan ontzat hartzen den analisi bat, [[http://​psych.nyu.edu/​morphlab/​people/​alec.html| Marantz]]ek (1984) eta [[http://​people.umass.edu/​kratzer/​ | Kratzer]]-ek ("​Severing the external argument from its verb". In: //​[[https://​dingo.sbs.arizona.edu/​~hharley/​courses/​Oxford/​Kratzer.pdf | Phrase structure and the lexicon]]//,​ 1996) proposatutakoa hain zuzen ere, non esaten den subjektua ez dela aditzaren argumentua, baizik eta bestelako funtzio buru batek gaineratutakoa)).+Adibide horretan, //sute// izenak subjektu funtzioa dauka eta //​urduritasuna//​ izenak osagarri zuzenarena. Ikus daitekeenez,​ ez dago harreman zuzenik funtzioaren eta kategoria gramatikalaren artean, biak izenak badira ere subjektua da bat eta osagarri zuzena bestea. Izentasuna definitzeko,​ bi funtzio horiek barnebilduko lituzkeen funtzio orokorrago bat proposa daiteke, adibidez, “aditzaren argumentu” funtzioa. Baina funtzio zabalago horrekin, izenek goiko adibidean dituzten funtzioak zehaztuko genituzke, biak, subjektuak eta osagarri zuzenak, baitira aditzaren argumentu((Lan honetarako ez dugu kontuan hartuko egungo hizkuntzalaritzan ontzat hartzen den analisi bat, [[http://​psych.nyu.edu/​morphlab/​people/​alec.html| Marantz]]ek (//​[[http://​www.ai.mit.edu/​projects/​dm/​theses/​marantz81.pdf | On the Nature of Grammatical Relations]]//, ​1984) eta [[http://​people.umass.edu/​kratzer/​ | Kratzer]]-ek ("​Severing the external argument from its verb". In: //​[[https://​dingo.sbs.arizona.edu/​~hharley/​courses/​Oxford/​Kratzer.pdf | Phrase structure and the lexicon]]//,​ 1996) proposatutakoa hain zuzen ere, non esaten den subjektua ez dela aditzaren argumentua, baizik eta bestelako funtzio buru batek gaineratutakoa)).
 {{  :​morf:​3:​20180922111553_elgoibar-sutea_foto610x342.jpg?​200|sutea Elgoibarren}} {{  :​morf:​3:​20180922111553_elgoibar-sutea_foto610x342.jpg?​200|sutea Elgoibarren}}
 Kasu horretan ere, arazoak izango genituzke; izan ere, izenek funtzio gehiago izan ditzakete. Esate baterako, izenak postposizioen osagarriak izan daitezke: //sutean, sutera, sutetik; urditasunean,​ urduritasunera,​ urduritasunetik...//​ Postposizioen eta aditzen arteko antzekotasunak asko aztertu dira hizkuntzalaritzan. Postposizioek bi entitateren arteko harremana ezartzen dute: //​Irudi//​aren (ingelesez //Figure//) eta //​Eremua//​ren (ingelesez //Ground//) artekoa. Postposizioek Irudiaren kokapenaren edo ibilbidearen berri ematen dute Eremua erreferentziatzat hartuta. Bada, pentsa liteke Irudia postposizioaren subjektua dela nolabait, eta Eremua, aldiz, osagarri zuzena. Hortaz, badirudi bai aditzek bai postposizioek ere argumentuak hartzeko gaitasuna daukatela, eta horrela, argumentu horiek izenak izan behar dutela. Argumentu izateko gaitasuna izango litzateke, beraz, izentasuna definitzeko modu bat. Baina beste arazo batekin egingo genuke topo orduan. Izenak, argumentuak izateaz gain, predikatuak ere izan daitezke: Kasu horretan ere, arazoak izango genituzke; izan ere, izenek funtzio gehiago izan ditzakete. Esate baterako, izenak postposizioen osagarriak izan daitezke: //sutean, sutera, sutetik; urditasunean,​ urduritasunera,​ urduritasunetik...//​ Postposizioen eta aditzen arteko antzekotasunak asko aztertu dira hizkuntzalaritzan. Postposizioek bi entitateren arteko harremana ezartzen dute: //​Irudi//​aren (ingelesez //Figure//) eta //​Eremua//​ren (ingelesez //Ground//) artekoa. Postposizioek Irudiaren kokapenaren edo ibilbidearen berri ematen dute Eremua erreferentziatzat hartuta. Bada, pentsa liteke Irudia postposizioaren subjektua dela nolabait, eta Eremua, aldiz, osagarri zuzena. Hortaz, badirudi bai aditzek bai postposizioek ere argumentuak hartzeko gaitasuna daukatela, eta horrela, argumentu horiek izenak izan behar dutela. Argumentu izateko gaitasuna izango litzateke, beraz, izentasuna definitzeko modu bat. Baina beste arazo batekin egingo genuke topo orduan. Izenak, argumentuak izateaz gain, predikatuak ere izan daitezke:
Marra 80: Marra 80:
     : __Ogia eroste__ra joan da / Emakume hura __oso azkarra__ da     : __Ogia eroste__ra joan da / Emakume hura __oso azkarra__ da
  
-Adibide horietan ikus daiteke, batetik, perpausak aditzen eta postposizioen argumentuak izan daitezkeela,​ eta bestetik, predikatu funtzioa adjektiboek ere bete dezaketela. Ondorioz, ezin da ezarri funtzioaren eta kategoriaren arteko harreman zuzenik. Lehenengo kasuetan, baina, aditzek //-te// atzizkia daramate, eta horrek adierazten du aditzok nominalizatzeko prozesua jasan dutela. Kategoria aldatzeko prozesuez [[morf:3:1#kategoria_lexikoak|kategoria lexikoak]] eta [[morf:​3:​2#​izenen_ezaugarriak_hartzen_dituzten_aditzak|izenen ezaugarriak hartzen dituzten aditzak]] ataletan jardungo dugu.+Adibide horietan ikus daiteke, batetik, perpausak aditzen eta postposizioen argumentuak izan daitezkeela,​ eta bestetik, predikatu funtzioa adjektiboek ere bete dezaketela. Ondorioz, ezin da ezarri funtzioaren eta kategoriaren arteko harreman zuzenik. Lehenengo kasuetan, baina, aditzek //-te// atzizkia daramate, eta horrek adierazten du aditzok nominalizatzeko prozesua jasan dutela. Kategoria aldatzeko prozesuez [[morf:3:1##​eratorpenean_parte_hartu_ahal_izatea|Eratorpenean parte hartu ahal izatea]] eta [[morf:​3:​2#​izenen_ezaugarriak_hartzen_dituzten_aditzak|izenen ezaugarriak hartzen dituzten aditzak]] ataletan jardungo dugu.
  
 =====Egitura===== =====Egitura=====