Erabiltzaile Tresnak


morf:5:20:5:2:4

Osagaien ordena

Konparazio morfema hauek postpositiboak direla esan dugu. Horrez gain, perpaus konparatiboa ere dagokion sintagmaren ezkerretara kokatzen da. Horrenbestez, perpaus konparatiboa adjektibo, aditzondo edo izenaren ezkerretara joango da, konparazio morfema eskuinean duela.

Negar egin

  • Irribarre adina negar eragin didazu.
  • Elgoibar baino handiagoa da Eibar.
  • Euskaraz bezain ongi hitz egiten du ingelesez.

Bainorekin, ordea, hurrenkera hori hautsi egin daiteke.

  • Lan hau errazagoa da zuk uste duzun baino.
  • (Lan hau zuk uste duzun baino errazagoa da)

Konparazio morfemaren eta dagokion sintagmaren artean beste osagairen bat ere sar daiteke gainera.

  • Euskara baino gaztelania gogokoago izan dezake zure lagunak.

Honela ere eman daiteke perpaus hori:

  • Euskara baino gogokoago izan dezake zure lagunak gaztelania.
  • Gaztelania euskara baino gogokoago izan dezake zure lagunak.
  • Gaztelania gogokoago izan dezake zure lagunak euskara baino.

Lau adibide hauetan hainbat hurrenker jaso dira: bigarren eta hirugarren adibideetan gaztelania mintzagaia perpaus osoaren aurrean edo atzean doa; lehen eta laugarren adibidean, berriz, euskara baino perpaus konparatibo murriztua lekuz aldatuta ageri da.

Adinarekin ere ohiko ordena aldatu egin daiteke: Barre egin

  • Negar eragin didazu, irribarre adina.
  • Irribarre adina negar eragin didazu. (hau izango litzateke ordena arruntena)

Bezainekin ez dago halako askatasunik ordenean:

  • Nire arazoak ez dira Maialenenak bezain garrantzitsuak Aitorrentzat.
  • * Nire arazoak ez dira garrantzitsuak Aitorrentzat Maialenenak bezain.

Bestalde, perpaus konparatiboa izen sintagmaren barneko adjektibo bati dagokionean, adjektiboak perpaus konparatiboa “beregana” dezake, egitura osoa izenaren eta determinatzailearen artean ezarriz:

  • Pirinioetako mendi ezin azal bezain eder hura.
  • Jaki ezin esan bezain gozoa.

Hala ere, halako perpaus konparatiboak adberbio sintagmetan eta izen predikatuetan erabiltzen ditugu batez ere. Zenbatzaileak ageri direnean ere antzeko zerbait gertatzen da (ikus konparazio perpausa eta zenbatzailea)

lanaren aipamena nola egin...

Euskara Institutua, EHU, "Osagaien ordena", Sareko Euskal Gramatika (SEG), www.ehu.eus/seg
ISBN: 978-84-693-9891-3