Erabiltzaile Tresnak


morf:5:20:7:1

Denbora-perpausen egitura

Txakurra

Denbora-perpausak aditzaren osagarri

Denbora perpausak esaldi nagusiko aditz sintagman kokatzen dira, aditzaren osagarri adberbial gisa, eta adizkiekin (jokatuak nahiz jokatugabeak) eta postposizioekin osa daitezke.

  • Mikel etxean sartzen denean, txakurrak zaunka egiten du. (adizki jokatua)
  • Mikel etxean sartzean, txakurrak zaunka egiten du. (adizki jokatugabea)
  • Mikel etxean sartu orduko, txakurrak zaunka egiten du. (postposizioa)

Mendeko perpaus gehienetan bezala, menderagailuak erabiltzen dira denbora perpausak perpaus nagusiari lotzeko.

Denbora-perpausak adjunktu adberbialak

Formari dagokionez, denbora perpausetan ez dago batasunik. Adjunktu adberbialak dira denak, baina guztiek ez daukate egitura morfosintaktiko bera. Hauek dira denborazko perpausak osatzeko erabiltzen diren forma nagusiak:

      • Erlatiboaren gainean eraikitakoak: erori denean
      • [-en menderagailua + postposizioa]:
        • Konparazio egitura dutenak: erori den bezain laster
        • Perpausaren buruan postposizioa dutenak: erori den arte
      • [adizki jokatua + ela(rik)]: erori delarik
      • Erlatiboaren gaineran eraikitakoak: erori ondoan
      • [-tu + postposizioa]: sartu arte, sartuz gero, sartu bezain laster, sartu eta gero
      • [-tu + -ta / -ik]: sartuta, sarturik
    • Aditz-izenarekin osatutakoak:
      • Izenlagunaren gaineran eraikitakoak: sartzekoan, sartzerakoan
      • [-tze + atzizkia]: erortzean, sartzerako, heldueran

Denbora adierazten duten perpausak asko diren arren, forma finkoa dutenak sartzu ditugu guk ‘denborazko perpausen’ multzoan, ez bestelakoak.

lanaren aipamena nola egin...

Euskara Institutua, EHU, "Denbora-perpausen egitura", Sareko Euskal Gramatika (SEG), www.ehu.eus/seg
ISBN: 978-84-693-9891-3