Erabiltzaile Tresnak


morf:5:21:4:4:4:4

Aldaketak

Aukeratutako bertsioaren eta egungo bertsioaren arteko aldaketak aurkezten ditu.

Estekatu konparaketa bista honetara

Both sides previous revision Previous revision
morf:5:21:4:4:4:4 [2018/06/25 21:08]
Ainhoa Lendinez
morf:5:21:4:4:4:4 [2018/06/26 10:31] (egungoa)
Ainhoa Lendinez
Marra 1: Marra 1:
 ======honenbestez,​ horrenbestez,​ hainbestez====== ======honenbestez,​ horrenbestez,​ hainbestez======
  
-Diskurtso markatzaile hauen oinarrian izenordain erakusle genitiboaren forma singularrak daude: //honen-, horren-, haren>​hain//​. Horiei //beste-// izenordaina eransten zaie, kasu instrumentalaren markarekin.+Diskurtso markatzaile hauen oinarrian izenordain erakusle genitiboaren forma singularrak daude: //honen-, horren-, haren>​hain//​. Horiei //beste-// izenordaina eransten zaie segidan, kasu instrumentalaren markarekin.{{  
 + :​morf:​5:​21:​4:​4:​4:​4:​51o730ofgol._sx258_bo1_204_203_200_.jpg?​200|}}
     : __Onenbestez__ zapaldu zan jentillen deiaren gañean sortutako despita guzia. (//​[[:​egile:​lardizabal:​obra|Testamentu Berrico condaira]]//,​ [[:​egile:​lardizabal|Lardizabal]])     : __Onenbestez__ zapaldu zan jentillen deiaren gañean sortutako despita guzia. (//​[[:​egile:​lardizabal:​obra|Testamentu Berrico condaira]]//,​ [[:​egile:​lardizabal|Lardizabal]])
     : __Onenbestez__ agur, Medel. (//​[[:​egile:​lardizabal:​obra|Testamentu Berrico condaira]]//,​ [[:​egile:​lardizabal|Lardizabal]])     : __Onenbestez__ agur, Medel. (//​[[:​egile:​lardizabal:​obra|Testamentu Berrico condaira]]//,​ [[:​egile:​lardizabal|Lardizabal]])
     : __Orrenbestez__,​ etxe aretan ez egoan maitasunik, ez egokitasunik,​ ez ganorarik, ez bakerik, ez zorionik. (//​[[:​egile:​bustintza_e:​obra|Euskalerriko ipuñak]]//,​ [[:​egile:​bustintza_e|Bustintza,​ E.]])     : __Orrenbestez__,​ etxe aretan ez egoan maitasunik, ez egokitasunik,​ ez ganorarik, ez bakerik, ez zorionik. (//​[[:​egile:​bustintza_e:​obra|Euskalerriko ipuñak]]//,​ [[:​egile:​bustintza_e|Bustintza,​ E.]])
- +    : Ikulluko zekorrik ez da zergatik il; zerri il berria neskak; labean atzo opil: __onenbestez__ ba dute gosea nola isil. (//​[[:​egile:​orixe:​obra|"​Euskaldunak"​]]//,​ [[:​egile:​orixe|"​Orixe"​]]) 
- +    : __Horrenbestez__,​ garrantzitsua da gauzak pixka bat argitzea, hobeto ulertzeko nola eta zergatik garen hain desberdinak. (//Sexua noiznahi//, [[:​egile:​elberdin_l|Elberdin,​ L.]]) 
- +    : Baina bizkarrezurra jasotzeko eta bi hankan ibili ahal izateko, gure aldakak estutu egin ziren, eta, __horrenbestez__,​ gure umeek kanal estuago batetik jaio behar izan zuten. (//Sexua noiznahi//, [[:​egile:​elberdin_l|Elberdin,​ L.]]) 
 +    : __Honenbestez__,​ esan dezakegu, beraz, erretorika eta, zehazkiago, haren genero epidiktikoa dela, geure ustez, bat-bateko bertsolaritzaren berezko esparrua, bat-bateko bertsolariaren artea taxuz eta ganoraz ulertzeko marko teorikorik egokiena. (//​[[:​egile:​kant:​obra|Arrazoimen hutsaren kritika]]//,​ [[:​egile:​kant|Kant]]/​ Ibon Uribarri)
  
 Kasu komitatibo edo soziatiboa ere har dezakete, hau da, //​honenbesterekin,​ hainbestenarekin//,​ eta abar: Kasu komitatibo edo soziatiboa ere har dezakete, hau da, //​honenbesterekin,​ hainbestenarekin//,​ eta abar:
     : Eta __hainbertzenarekin__ haren arima saindua hegaldakatu zen Jesus Jaunaren besoetarat. (//​[[:​egile:​joannateguy:​obra|Sainduen Bizitzea]]//,​ [[:​egile:​joannateguy|Joannateguy]])     : Eta __hainbertzenarekin__ haren arima saindua hegaldakatu zen Jesus Jaunaren besoetarat. (//​[[:​egile:​joannateguy:​obra|Sainduen Bizitzea]]//,​ [[:​egile:​joannateguy|Joannateguy]])
     : Xutitu nintzen, eta, __hainbertzenarekin__,​ burrunba sumatu nuen nere ganik hurbilago. (//​[[:​egile:​barbier:​obra|Ixtorio-mixterio]]//,​ [[:​egile:​barbier|Barbier]])     : Xutitu nintzen, eta, __hainbertzenarekin__,​ burrunba sumatu nuen nere ganik hurbilago. (//​[[:​egile:​barbier:​obra|Ixtorio-mixterio]]//,​ [[:​egile:​barbier|Barbier]])
 +    : __Hainbestenarekin__,​ auzoko emazteak erraiten dio ene amari: (//​Bihotzeko mina//, [[:​egile:​dirassar|Dirassar]])
 +
 +//hon-// bakarrik ez, //-beste-// gabe joan daiteke bigarren osagaia. Iparraldean //-beste// baino gehiago erabiltzen da //-bat//: //honenbat (hunenbat), horrenbat, hanbat//. Azken hori soziatibo kasuan //​hanbateki//​ asko erabiltzen zuten Zuberoako autore zaharrek. //halatan// ere erabiltzen dute zubereraz, Tartasek, esaterako:
 +    : [...]eta odoletik, haien saheits ezurretik ialkiten zela, eta Iupiter bait zen Ienko ororen gehiena, haren seme propia, eta naturala zela __hanbatoki__ heriua baitzen bertze gizon ororen gehien, eta Iaun, bere armak haren kontre galtzen zutiala, hura zela gizonen erregia, eta herioaren nabusia eta Iauna. (//​[[:​egile:​tartas:​obra|Onsa hilceco bidia]]//, [[:​egile:​tartas|Tartas]])
 +    : __Halatan__ natural da gizonari bere biziaren, eta haren konseruationiaren maite ukhaitia, eta haren kontria baita herioa haren hastio ukhaitia, haren ihesi ioaitia, haren beldur izatia harzatz orhitzia: ala bena gizona hanbat gaixto da, eta miserable, nor dakialarik herioaren kolputik dependitzen dela haren onsa, edo gaixki iagoitikoz, izatia, ezpaita, nahi herioaz [...] (//​[[:​egile:​tartas:​obra|Onsa hilceco bidia]]//, [[:​egile:​tartas|Tartas]])
  
-Hon- bakarrik ez; -beste- gabe izan daiteke bigarren osagaia -bat eta Iparraldean horrelakoak,​ -beste dutenak baino erabiliagoak dira; alegia, honenbat (hunenbat), horrenbat, hanbat. Azken hau komitatibo kasuan, hanbateki, da Iparraldeko autore zaharrek gehiena erabiltzen zutena, zuberotarrek bederen. Diskurtso markatzaile zaharra eta halatan-ekin batera zubereraz (Tartasen hizkeraz, esate baterako): 
-Orok erraiten zioten (...) inmortal zela (...); hanbateki, herioa baitzen bertze gizon ororen gehien eta jaun, bere armak haren kontra galtzen zituela, hura zela gizonen erregea eta herioaren nagusia eta jauna (Tartas) 
-Ikuiluko zekorrik ez da zergatik hil; zerri hil berria neskak labean atzo opil: honenbestez badute gosea nola isil (Orixe) 
  
-Horrenbestez,​ garrantzitsua da gauzak pixka bat argitzea (L. Elberdin) +Ia gainerako diskurtso markatzaile guztiak bezala, jatorriz, ​adberbioak ​dira; baina, perpausean (mintzagaiaren atalen baten ondoren) hartzen duten lekuarengatik, aurretik ​esandakoarekiko ​duten anafora ​balioarengatik... diskurtso markatzaile ​bihurtu dira. Areago, ​diskurtso markatzaile ​bihurtzen diren beste adberbio asko ez bezala, ​hauek ezin dira inoiz galdegai izan; //honenbat// edo //horrenbestez// ezin dira galdegaiaren lekuan ​jarri.
-Ia gainerako diskurtso markatzaile guztiak bezala, berez, jatorriz, ​adberbio ​dira; baina, besteak legez, perpausean (mintzagaiaren atalen baten ondoren) hartzen duten lekuagatik, aurretik ​esanarekiko ​duten anafora ​balioagatik... DM bihurtu dira. Areago, ​hauek, DM bihurtzen diren beste adberbio asko ez bezala, ezin dira inoiz galdegai izan; ezinezkoa da honenbat ​(gaur gutxi erabilia) ​edo horrenbestez galdegaiaren lekuan ​ezartzea.+