Erabiltzaile Tresnak


morf:5:21:5:3

Birformulatzaileen sailkapena

Birformulakizunaren eta atal birformulatzailearen artean dagoen erlazio motaren arabera eta hizkuntzaren arabera, askotariko sailkapenak proposatu izan dira 1. Gaztelaniari buruzko ikerlanetan 2 lau birformulatzaile mota nagusi hauek bereizi izan dira:

  • ‘explicativos’: o sea, es decir, a saber, esto es…
  • ‘rectificativos’: mejor dicho, mejor aún, más bien…
  • ‘de distanciamiento’: en cualquier caso, en todo caso, de todos modos…
  • ‘recapitulativos’ (‘de generalización’ esaten die Martí Sánchez-ek Los marcadores en español L/E: conectores discursivos y operadores pragmáticos lanean (2008): en suma, en resumidas cuentas, en conclusión, en definitiva, en fin, total, al fin y al cabo, después de todo…

Fuentes-ek 3, berriz, hiru azpisail hauek baino ez ditu bereizten4:

  • ‘Explicación’: o sea, es decir, a saber, esto es, dicho de otra manera…
  • ‘Corrección’: mejor dicho, antes bien, por mejor decir, bueno 3, digo 1, en fin 2…
  • ‘Concreción’: concretamente, en concreto 1, en particular 1, especificamente, particularmente 4, sin ir más lejos 1…

Gainerakoak birformulatzaileetatik kanpo uzten ditu:

  • kontzesiboen sailean sartzen ditu en cualquier caso, en todo caso, de todos modos eta antzekoak;
  • eta aparteko sail batean sartzen ditu ‘recapitulativos’ direlakoak (en suma, en definitiva, en conclusión…)

Euskarazko birformulatzaileen sailkapena

Aurreko sailkapenak uztartuz, euskarazko birformulatzaileak bost sailetan banatuko ditugu SEGen:

Izan ere, enuntziatu bat birformulatzerakoan, hau da, berriz azaltzerakoan, modu askotan berrinterpretatzen da aurreko diskurtso atala:

  • batzuetan, azalpenak ematen ditu hiztunak → birformulatzaile Esplikatiboak: alegia, hau da, hots…
  • beste batzuetan, zehaztu egiten da informazioa → Zehaztaileak: zehatz(ago) esanda, zehatz-mehatz, zehazkiago…
  • esandakoa laburbildu edo balioespen subjektibo bat —berrausnarketa— egiten da → Laburbiltzaileak: labur esanda, laburbilduz, hitz gutxitan…; azken batean…
  • zenbaitetan, hiztuna urrundu egiten da esandakotik, edo, hobeto esanda, mugatu edo berrorientatu egiten du esandakotik atera daitekeen inferentzia → Urruntzaileak: dena dela, dena den, edozein modutan, nolanahi ere, esanak esan…
  • edo zuzendu egiten du adierazitakoa → Zuzentzaileak: are hobeto/hobeki, barkatu, bestela esan(da), hobeto esanda…
Horiek horrela, hauxe da birformulatzaileen eginkizuna: enuntziatuen edo diskurtso atalen arteko lotura gauzatzea eta haien artean zer-nolako erlazio semantiko-pragmatikoa dagoen agerian uztea: azalpena, zehaztapena, laburbilketa eta berrausnarketa, urruntzea eta zuzenketa.
BIRFORMULATZAILEAK
Esplikatiboak alegia
bestela esanda
beste era batera esanda…
beste modu batera esanda…
beste hitz batzuetan (esanda)…
beste hitzetan (esanda)
erran nahi baita…
hau da
hots
Zehaztaileak
(“de concreción”)
hurrenez hurren
zehatz esanda/esateko…
zehatz-mehatz
zehatzago esanda/esateko…
zehazkiago…
Laburbiltzaileak (“recapitulativos”)
Laburbiltzaile hutsak
labur esanda/esateko…
laburbilduz, laburbilduta…
hitz batean/batez
hitz batean esateko
hitz bitan esateko
hitz gutxitan…
Berrazterketa edo berrausnarketa adieraztekoak
(“de reconsideración”)

azken batean/baten/batez
azken buruan
azken finean
Urruntzaileak
(“de distanciamiento”)
dena dela
dena den…
edonola ere
edozein kasutan (ere)
edozein modutan (ere)…
esanak esan
hala ere
hala eta guztiz ere
nolanahi den
nolanahi ere…
Zuzentzaileak
(“de corrección”)
(edo) hobeto/hobeki
are hobeto
are hobeki…
barkatu, barka
bestela esanda
egia esanda
hobeto esanda…
zer diot?
1 gaztelaniazko, frantsesezko eta ingelesezko sailkapenei buruzko informazioa eskuratzeko, ikus, esaterako, Unidades de segmentación y marcadores del discurso. Elementos esenciales del procesamiento de la información oral, Cortés & Camacho 2005: 238-255
2 “Los marcadores del discurso”. In I. Bosque eta V. Demonte (arg.), Gramática descriptiva de la lengua español., “Los marcadores del discurso”. In I. Bosque eta V. Demonte (arg.), Gramática descriptiva de la lengua español. , Martín Zorraquino & Portolés, 1999: 4121-4139; Los marcadores del discurso, Portolés, 2007: 71-72; Los marcadores en español L/E: conectores discursivos y operadores pragmáticos, Martí Sánchez, 2008: 60-65; La organización del discurso: marcadores de ordenación y de reformulación, Garcés 2008
3 Diccionario de conectores y operadores del español, 2009
4 Partikula bakoitzaren ondoan ageri den zenbakia Fuentesek berak hiztegian emandako sarrerari dagokio

lanaren aipamena nola egin...

Euskara Institutua, EHU, "Birformulatzaileen sailkapena", Sareko Euskal Gramatika (SEG), www.ehu.eus/seg
ISBN: 978-84-693-9891-3