Erabiltzaile Tresnak


zalantzak:1:5

Hitz elkarketa

txokolate-tableta bat / tableta bat txokolate

Galdera
Kantitateak adierazteko arauak badu salbuespenik? Noiz onartzen dira aposizioak? Hots, noiz har ditzakegu hitz elkartutzat (patata tortila, mahats mordoa, baratxuri buru…)? Eta, nola azaldu hori modu erraz batean ikasleei?

IDURI DU MAHATS KILO BAT BAINO GEHIAGO DAGOELA HEMEN Erantzuna:

Kontu honetaz ez du Euskaltzaindiak araurik eman, eta Euskaltzaindiaren gramatiketan ere ez da gehiegi jorratu egitura hau (EGLU Ien 78. orrialdean aipamen labur bat, askoz gehiagorik ez). EGLU Ien esaten denaren arabera, kantitatea, neurria, adierazten duten izen sintagmak honela ematen dira: Bost kilo sagar erosteko agindu dit amak; Lau metro oihal beharko duzu soineko hori josteko.

Magnitudeak dira, beraz, egitura hau erabiltzen dutenak, bolumena, luzera, pisua neurtzeko erabiltzen diren magnitudeak. Izan daiteke litrotan, basokadatan, kilotan…

Galderako egitura dela eta, txokolate-tableta bat erabiltzea dirudi egokiena, eta ez tableta bat txokolate, neurritzat baino gehiago unitatetzat hartzen baita hori.

Aposizioa vs. neurriak adierazteko egitura oposizioa dela eta, honela esplika daitezke hizpide ditugun egiturak:

  • Baso bat ardo: neurriari, bolumenari dagokionez zenbat ardo dugun esaten diguna. Edukiaz ari gara.
  • Ardo-baso bat: basoaz ari gara, ardoa edateko erabiltzen dugun basoaz. Ez gara ardo-bolumenaz ari, edukiaz, ontziaz baizik. Baso hori, bolumena aipatzen ez dugunez, egon daiteke hutsik nahiz beteta.
  • Bestelakoetan, badirudi lausoagoa dela muga: adibidez, kilo bat sagar / sagar-kiloa. Neurriaz ari bagara, lehendabizikoa erabiliko dugu: zenbat sagar ekarri behar dut? Kilo bat (sagar). Bestea unitate moduko bat litzateke neurria baino gehiago: Nora daramazu sagar-kiloa? Kendu ezazu hortik sagar-kilo hori!

euskarako klasea / euskarazko klasea / euskara klasea

Galdera
Nola esan behar da:
Euskarako klasea / euskarazko klasea / euskara klasea?
Euskarako eskola / euskarazko eskola / euskara eskola?
Hirurak daude ondo? Eskolan betidanik ingeleseko, matematikako… eskola edo klasea esan izan da, baina euskarako eskola hitza arraro geratzen da eta euskarazko esatean zerezko adierazten ari garela dirudi.

EZ DAKIGU PIANO IRAKASLE BATEK NOLA ERAKUTSIKO LUKEEN HEMEN Erantzuna:

Euskara-irakasleak euskara irakasten du, eta euskarazko irakasleak euskaraz irakasten du, ikasgaia euskara izan nahiz ingelesa edota matematika. Bestalde, euskara-liburua euskara ikastekoa da, eta euskarazko liburuak euskaraz idatzitako guzti-guztiak.

lanaren aipamena nola egin...

Euskara Institutua, EHU, "Hitz elkarketa", Sareko Euskal Gramatika (SEG), www.ehu.eus/seg
ISBN: 978-84-693-9891-3