Biokolonizatzaileek arriskuan jartzen dute Machu Picchuko granitoaren kontserbazioa

UPV/EHUk ebaluatu du zer rol duten Machu Picchuko Haitz Sakratua kolonizatzen duten mikroorganismoek haren kontserbatzio-egoeran

  • Ikerketa

Lehenengo argitaratze data: 2019/02/13

UPV/EHUko IBeA ikerketa-taldeak metodologia ez-suntsitzaile bat erabili du determinatzeko zer rol duten Machu Picchuko Haitz Sakratua degradatzen duten esfoliazioak eta xafla-askatzeak eragin litzaketen algek, likenek, goroldioek, zianobakterioek eta abarrek. Izan ere, Haitz Sakratua hiri arkeologiko peruarreko ikurrik garrantzitsuenetako bat da.

UPV/EHUko doktore eta irakasle Héctor Morillas. Argazkai: Mikel Mtz. de Trespuentes (UPV/EHU)

Machu Picchu jainkotegi inkako monumenturik garrantzitsuenetako bat da Haitz Sakratua. Cusco eskualdean dago, Perun. Jainkoak gurtzeko inkek erabiltzen zuten granitozko haitz bat da, eta lurraren eta zeruaren arteko sarrerako atetzat jotzen zuten. Hiri arkeologikoaren kokapenaren eta tokiko klima-kondizioen ondorioz, haitz askori erasaten diete biokolonizatzaileek; zehazki, Haitz Sakratuan “hainbat esfoliazio ageri dira; alegia, material-galera txikiak gertatzen dira, haitzaren eremu txikietako xaflak askatuz baitoaz”, dio UPV/EHUko doktore eta irakasle Héctor Morillasek. Morillas zenbait ikerlan ari da egiten Machu Picchurekin lotuta, UPV/EHUko Zientzia eta Teknologia Fakultateko Kimika Analitikoa Saileko IBeA ikerketa-taldearekin eta Landareen Biologia eta Ekologia Sailarekin lankidetzan.

Analisi anitzeko metodologia ez-suntsitzaile bat erabiliz, ikertzaileek zehaztu dute Haitz Sakratua kolonizatzen duten liken-, alga-, goroldio- eta zianobakterio-espezieek, besteak beste, zer rol betetzen duten haitzak dituen kontserbazio-arazoetan. Morillasek azaldu duenez, “haitzean sortuz joan diren akats txikietatik sartzen direnean espezie horiek, materialari berari atxikitzen zaizkio, haitzaren mineraletatik elikatzeko, eta, hala, haitza degradatuz doaz. Denborarekin, mikroorganismo horiek xafla txikiak askatzea eragin dezakete, eta, ondorioz, haitzaren materiala pixkanaka galaraz dezakete”.

Biopigmentuak monitorizatu, sakonera zehazteko

Haitzaren mikrolagin askotan aurkitutako mikroorganismo-espezie bakoitza zer familiatakoa den eta espezie bakoitzak zer biopigmentu iraizten duen zehaztu ondoren, “sakonera-profilatze bat egin genuen, aurresateko noraino sar litezkeen mikroorganismo horiek”. Horrenbestez, ikertzaileek hau ondorioztatu dute: “Ugari dira Haitz Sakratua kolonizatzen duten espezieak; haietako gehienak haitzaren substratu porotsuan barrena sartzen dira, eta haitza jasaten ari den estresaren erantzuleetako bat izan litezke”, berretsi du Morillas doktoreak, zeina UPV/EHUko Matematika eta Zientzia Esperimentalen Didaktika Sailean ari baita irakasle gisa gaur egun.

UPV/EHUko ikertzaile-taldea eremu hartan egiten ari den ikerketetako bat baino ez da lan hau. Izan ere, hiri arkeologikoko hainbat eraikinen kontserbazio-egoeraren diagnostikoa ere egiten hasi dira, hala nola tenpluena, etxebizitzena eta meditazio-esparruena; bestalde, Machu Picchu osoan erabilitako eraikuntza-materialaren analisi bat egin da, eta, gainera, “aztertzen ari gara zer alterazio eragin ahal izan dituzten material granitikoan Machu Picchuko toki batzuetan garai batean egin omen zituzten konponketa-lan okerrek”. Halaber, ikertzaileak dionez, “ekotoxikotasun-azterketa bat egin dugu hirian bertan eta parke arkeologikoaren inguru osoan. Zoruak, aireak eta euri-urak izan zitzakeen kutsatzaileak analizatu ditugu”. Horrez gainera, Morillasek parkean aurkitutako labar-pinturak analizatu ditu, eta determinatu dute zer material erabili zituzten haiek egiteko; “uste dugu pintura horiek garai prehispanikoa baino askoz lehenagokoak direla”. Amaitzeko, ikertzaileak hau erantsi du: “Lan horri guztiari esker, proiektu baten oinarriak idazten ari gara, beste herrialde batzuetako zenbait unibertsitate eta erakunderekin, UNESCOren toki enblematikoen kontserbazioa aztertzeko”.

Informazio osagarria

Lan hau aurrera eramateko tokiko erakunde hauen lankidetza izan dute: Peruko Kultura Ministerioa eta Cuscoko Kultura Zuzendaritza Deskontzentratua (Peru).

Erreferentzia bibliografikoa