Becerro Galicano de San Millán de la Cogolla

CCCCIIII. De transactione inter oxomensem et ecclesiam Sancti Emiliani facta.

In nomine Domini nostri Ihesu Christi, amen. Hec est carta transactionis que facta est inter dominum Iohannem, oxomensem episcopum, et abbatem Garsiam Sancti Emiliani, super controversiam que vertebatur inter eos et eorum ecclesias, pro ecclesia Sancte Marie de Thera cum omnibus pertinentiis suis, et pro ecclesia Sancti Andree de Soria, coram domino burgensi episcopo Petro et domino Roderico, calagurritano episcopo, qui ambo in eadem causa a domino papa iu- -dices fuerant delegati, controversia nem- -pe talis erat; petebat namque ecclesia Sancti Emiliani ab oxomensi episcopo ecclesiam Sancte Marie de Thera, dicens suam esse et eandem ecclesiam iure propietario ad se pertinere asseverabat, auctoritate quorundam instrumentorum que habebat a duobus regibus, scilicet, a re- -ge Garsia et a rege Aldefonso.

Primus namque rex Garsias illam ecclesiam cum omnibus pertinentiis suis illis donaverat, sicut eiusdem regis instrumentum protestaba- -tur, et in nova populatione illius terre suc- -cessor ipsius rex Aldefonsus eandem do- -nationem illis confirmavit et, sicut eius instrumentum aprobat, terminos qui ad eandem ecclesiam pertinere deberent dili- -genter distinxit.

Dicebant eciam mona- -chi Sancti Emiliani queadmodum ad oxomen- -sem episcopum pervenerat, nam abbas Petrus tirasonensi episcopo Mikaeli predictam ecclesiam in prestimonium dederat, qui idem episcopus eam cuidam soriensi clerico, nomine Iohannis Tellet, pignori obligavit, qui postea in oxomensem episcopum est electus et ante suam consecrationem rebus huma- -nis exemptus, et sic deinde penes eclesi- -am oxomensem contra iusticiam reman- -sit. Ad hoc autem probandum, scilicet quod in prestimonium episcopo Michaeli sit data fuerit, tres testes produxerunt, plures si tunc opus esset producturi.

In con- -trarium oxomensem episcopum dicebat ecclesiam Sancte Marie de Thera ad ius suum pertinere et suam ecclesiam ex donatione cuius- -dam regis, nomine Aldefonsi aragonensis, predictam ecclesiam cum omni iure suo assequtam proponebat, quod totum eius- -dem regis instrumento firmiter probare conabatur. Privilegia eciam roma- -norum pontificum, quibus easdem ecclesias ad ius oxomensis ecclesie pertinere probabat, in medium proferebat et insuper prescriptionem temporis ad ius suum sufficienter defen- -dendum opponebat.

Ecclesiam quoque Sancti Andree de Soria monachi Sancti Emiliani ad se pertinere iure propietario dicebant. Nam inter alias presuras que fiebant quando Soria populabatur, abbas Petrus suam pre- -suram ibidem, sicut asseverabant, accepit et in propria presura ecclesiam Sancti Andree fundavit, et continuo ecclesia Sancti Emiliani illam in pace tenuit. Donec per archidiachonum soriensem, nomine Gaufredum, vicarius Sancti Emiliani, per violentiam exinde fuit eiectus, episcopo oxomense, domino Iohanne, ratum habente et possessioni eiusdem ecclesie usque ad tempus presentis transactionis incumbente.

E contra- -rio, episcopus oxomensis dicebat ecclesiam Sancti Andree de Soria ad ius oxomense ecclesie pertinere, quia in sua diocesi de novo surrexerat ideoque ad eum et ad eius ordinationem omni modo perti- -nebat.

Denique de consensu utriusque ecclesie super istis controversiis talis concordia est celebrata, quod dominus oxomensis pernominatam ecclesiam de Sancta Maria de Thera cum omnibus pertinentiis suis, quas tunc ipse possidebat vel alius nomine ipsius, ecclesie Sancti Emiliani resti- -tuit, et ut eos in omni pace et quiete de cetero possidere permitteret, promisit. Monachi vero in eadem ecclesiam terciam partem decimarum ex laicis percipiendarum episcopo oxomensi in pace ha- -bendam concesserunt, hoc eciam inter eos conve- -nit ut clericus per abbatem presentetur et ab episcopo curam animarum suscipiat, qui de spiri- -tualibus et de his que ad episcopum pertinent episcopo respondeat pro temporalibus vero abbati debitam subiectionem exibeat et fideli- -ter racionem reddat.

Aliam insuper ecclesiam, scilicet, Sancti Andree similiter in pace mona- -chis restituit tercia parte que tam de iure quam de consuetudine oxomensis ecclesie diocesiano episcopo persolvitur, ipsi episcopo reservata, et ut ordinatio clerici eodem modo per omnia, sicut in superiori ecclesia di- -ximus, in ista celebretur.

Ad hoc autem ut hec concordia rata et in perpetuum invio- -lata permaneat, dominus oxomensis spontanee promisit, ut si quandocumque vel ipse vel suc- -cessor ipsius contra hanc transactionem ve- -nire niteretur, primo loco centum aureos monachis Sancti Emiliani solvere cogeretur.

Hec autem convenientia facta est in concilio segobiensi, presente et auctore domino Iohanne, to- -letane sedis archiepiscopo et Ispaniarum primate, et domino Petro, burgensi episcopo, et domino Roderi- -co, kalagurritano episcopo, qui ambo, sicut dictum est, in eadem causa a domino papa iudices fuerant delegati.

Facta carta in era MCCIIIIa. Ego I{ohannis}, Dei gratia, tholetanus archiepiscopus licet indignus et Ispaniarum primas dictus, confirmo et sigillo meo cor- -roboro

cruz. Ego Petrus, burgensis dictus episcopus, in hac causa a domino papa delegatus, confirmo et sigillo meo munio

cruz. Ego Rodericus, calagurrensis episcopus, in hac causa a domino papa de- -legatus, confirmo et sigillo meo munio

cruz. Ego Iohannes, oxomensis episcopus, confirmo et sigillo meo munio

cruz. Ego Sancius, avilensis episcopus, confirmo

cruz. Ego W{uillerm}us, seco- -biensis episcopus, confirmo

cruz. Ego C{elebrunus}, segontinus episcopus, confirmo. Ego P., Sancte Romane Ecclesie subdiaconus, interfui et confirmo. Ego P., toletane sedis archidiaconus, confirmo

cruz. Ego Michael, abbas Sancti Petri de Aslanza, testis. Ego G. archidiaconus, confirmo. Ego Barnerius, canonicus oxomensis ecclesie, confirmo. Ego Iohannis precentor, confirmo. Ego G., canonicus oxomen- -sis, confirmo. Ego I., canonicus oxomensis, confirmo. Ego W{uillerm}us canonicus, confirmo. Ego Gundissalvus, sacrista oxomensis ecclesie, confirmo. Ego Bernardus, confirmo. Ego Gar- -sias, Sancti Antonini et oxomensis ecclesie ca- -nonicus, confirmo. Ego Iohannis, oxomensis canoni- -cus, confirmo. Ego Seguinius, canonicus oxomensis, confirmo. Ego Salvator, canonicus oxomensis, confirmo. Ego Iulianus, canonicus oxomensis, confirmo. Ego Petrus de Handaluz, oxo- -mensis canonicus, confirmo. Ego Ardericus, oxomensis canonicus, interfui et laudo.

Hec transactionis carta fuit roborata in oxomensi capitulo, pre- -sente pernominato Iohanne episcopo, V idus aprilis, die sabbati.