:

muguer: Gaurko mujer erabili beharrean, beherago ere (A18: 17) forma berean dago, <-gue-> grafiarekin. CORDEn sei agerraldi daude grafia horrekin, urte-tarte zabal batean: 1285, 1500, 1582, 1622, 1655 eta 1741.
dame: Objektu zuzena falta zaio, baina “grascia (pura)” ulertu behar da.
criaste: ‘creaste’.
me des: me la des beharko luke, hemen ere objektu zuzena falta baita, “la gracia” hain zuzen.
ito: Gaurko hito ‘mugarria’.
Magdalo: Magdalena izenak ‘Magdalatarra’ esan nahi omen du. Magdala, Bibliaren arabera, Galileako hiri bat zen. Talmud-en ere bi Magdala aipatzen dira. Josueren liburuaren arabera (19: 34), hiri gotortua zen, eta badirudi hiriaren izenak berak ‘dorre’ edo ‘gotorleku’ esan nahi zuela. Beharbada, horregatik hiria izatetik gaztelu izatera pasatzea. Magdalo gazteluaren tradizioaren oinarria, antza denez, Jacobus de Voragine-ren Legenda aurea famatuan (c. 1275) dago: “Maria Magdalena a Magdalo castro cognominata clarissimis est orta natalibus, utpote ex regia stirpe descendentibus” (apud Graesse 1801: 408). Lan berean aipatzen da Magdalenak gaztelua heredatu zuelakoa ere.
Euskarazko testuetan Magdaloko gazteluaren aipamena gutxienez Lizarraga Elkanokoak (“eta partiturik haziendak, ta arri sortaturik kastelu deitzen zena Magdalo, ordik deitu omen zute Magdalena”) eta Agirre Asteasukoak (“eta Magdalenak beste ondasunen artean artu zuan Magdalako etxe, edo gaztelua” eta “Aspertu zan senideen atelekaz, eta joan zan Magdalako gaztelura”) dakarte.
puesieron: CORDEn badira forma honen lau lekukotasun, denak 1499a baino lehen.
muy mortales: ‘oso larriak’.
de otra cosa jamás se le acordaba: ‘no se acordaba de otra cosa, no pensaba en otra cosa’.
a dicha: ‘halabeharrez, kasualitatez’; DAutek ez dakar lokuzio hau, baina bai por dicha, esanahi berbera duena. CORDEn, aldiz, hainbat adibide daude, hala nola “Buen escudero, a dicha, por esse camino donde venís ¿auéys topado hasta diez caualleros en compañía de dos gigantes?” (Jerónimo Fernández, 1547, Belianís de Grecia).
subida: Cf. DAut, s.v. subir: “Metaphóricamente vale crecer en dignidad, lograr mayor empleo, aumentar el caudal, o la hacienda”.
duecho: ‘prest’; ducho-ren aldaera da. DAutek dio adjektibo zaharkitua dela.
alinpiarme: ‘garbitu’; cf. DAut, s.v. alimpiar: “Lo mismo que Limpiar. Los antiguos escribieron y pronunciaron assí esta voz; pero oy no se usa sino entre gente rústica”.
según que: ‘bezala, -n modu berean’; DAutek ez dakar, baina CORDEn erruz dokumentatzen da eta DRAEren edizio berrietan labur-labur jasotzen da.

A18