A20

imundo
Jarrera kontserbatzailea hartu dugu, testua ez aldatzeko, paleografikoki argia baita, interpretazioa zalantzazkoa izan arren. Proposatu dugun irakurketaren arabera, mundano izena da (33. lerroan bezala), eta imundo adjektiboa (= inmundo; CORDEn, 1580era arte, bi imundo eta zortzi immundo aurkitu ditugu). Beste aukera zen errata bat dagoela pentsatzea: mundo idatzi nahi zuela, eta ez imundo.
gora
porfía
Indikatiboa da hemen, subjuntiboa espero genezakeen arren: “aunque porfíe”. Porfiar-ek ‘tematu, lehiatu’ esan nahi du (cf. DAut: “Disputar y altercar obstinadamente y con tenacidad alguna cosa”), eta testuinguru honetan agian egokiago litzateke ‘aurre egin, iharduki’ bezalako adiera batean pentsatzea.
gora
halgund
algund oso ondo lekukotzen da CORDEn: 1500-1600 artean 784 aldiz 139 dokumentutan, sarri algund tiempo bezalako izen aurreko egituran. Lazarragak ia beti <h->-z idazten du: cf. halguna vez (A20: 63), injuria halguna (A20: 66), baina behin bietara (zuriune batean erantsitako testu batean): ...ban en halgunas coplas algunas autoridades (B26).
gora
de mal traje
‘zakarki’ esan nahi duen esapidea. Cf. CORDE: “No ay corchapin que nauegue / de buen pelo ó de mal traje, / que no me rinda su gaje, / ni marquiça que le niegue / á mi marca vasallage” (Pedro Padilla, 1583, Romancero).
gora
conpliendo
Cf. DAut: Complir. Lo mismo que Cumplir”.
gora
grand
Erabat arrunta da grand forma: 1540-1560 tartean CORDEn 1021 adibide agertzen dira, 34 dokumentutan.
gora
parar mientes
‘hausnartu’; cf. DAut: “Phrase, que significa considerar, meditar y recapacitar, con particular cuidado y atención, alguna cosa”.
gora
Contino
Cf. DAut: “Lo mismo que Continuamente u De continuo”.
gora
buscan para ganar infierno atajo
‘buscan atajo para ganar infierno’, hiperbatonarekin.
gora
ito
‘mugarria, helburua’.
gora
Con tanto
‘orduan’; gaztelaniaz ez da esapide adberbial ezaguna, baina dirudienez ez da oso desberdina euskarazko hainbertzenarekin; OEHk “entonces, en ese momento” itzultzen du (hainbertzenarekin, s.v. hainbeste), eta eransten du “Cf. occit, ab tant”.
gora
gasajo
agasajo-ren forma sinkopatua, zaharkitutakoa (cf. DRAE 1803). Sin gasajo CORDEn agertzen da (zehatzago sin gasajo y sin placer egituran), hala Montemayor-en Los siete libros de la Diana-n (1559) nola beraren Cancionero-an (1554), eta ez da edonork darabilen esapide bat.
gora
a lo raso
‘argi eta garbi, agerian’; cf. DAut: Salir a lo raso. Phrase que vale salir a cielo descubierto, dexando la casa o el pueblo”.
gora
¿qué os paresce / d’esto que aquí os he dicho, qu’es lo cierto?
Galdera erretorikoa da, qu’es lo cierto erlatibozkoarekin ez baitu utzi lekurik zalantzarako.
gora
Para nos abonar
‘gure alde egiteko’; cf. DAut, s.v. abonar: Abonar a otro. Es salir por él, saneándole y fiándole para qualquiera dependencia o negocio”.
gora
sin maraña
‘katramilarik eta nahasterik gabe’; cf. DAut, s.v. maraña: “Metaphóricamente significa enredo, confusión y embuste, con que cautelosamente se pretende enredar y descomponer alguna dependencia o negociado”.
gora
a lo profundo
‘infernura’, alegia.
gora
lo fundo
‘bermatu, oinarritu’; ez da fundar aditzaren adiera ohikoena, baina cf. DAut: “Se toma también por apoyar con motivos y razones eficaces, u discursos, alguna cosa; como fundar su opinión, dictamen, etc.”
gora
sol y siesta
‘beti, etengabe’; ez dugu esapide gisa aurkitu, baina día y noche esapidearen baliokide dela dirudi.
gora
fementido
‘maltzurra’; cf. DAut:“Falto de fé y palabra”.
gora
a dicha
‘menturaz’; cf. DRAE 1803: “a dicha. mod. adv. Lo mismo que por dicha: ‘por suerte, por ventura, por casualidad’”.
gora
saltea
‘ezustean erasotzen du’; cf. DAut, s.v. saltear (adiera nagusia): “Salir a los caminos, y robar a los passageros lo que llevan”; hots, egun gaztelaniaz asalta esango genukeena.
gora
Dios te tiene prometido / la gloria celestial, y aparejada
‘Jainkoak zeruko loria dauka zuretzat aginduta eta prestatuta’.
gora
erres
errar aditzaren adizki analogikoa da, esperoko genukeen yerres-en ordez. Cf. DAut, s.v. errar: “Tiene la anomalía de recibir la y antes de la e inicial en algunos casos de los tiempos presentes: como Yo yerro, yerra tu, yerre aquel”.
gora
procura de que
CORDEn badira “procurar de que” egituraren adibideak, hain zuzen XVI. mendeko idatzietan.
gora