A7

Un caso que acaesció al autor en un camino con una dama
aurkibidera itzuli

Aurrekoa bezala,

errima lerro bikoitietan duten distikoen (10 -, 8 a) segida da poema hau. Ustezko gertakizun baten kontakizun zehatza da. Dirudienez mutila (narratzailea) zaldi gainean doa (horregatik apeadu behar da 86. lerroan), San Joan bezpera egunean, Iruraizko baso batetik (Lazarragaren jaioterritik hurbil, hortaz) eta Katelinatxorekin elkartu da. Hizketan hasi dira eta mutilak zuzen-zuzen agertu dio bere maitasuna, eta azaldu dio ikusi duen egunetik dagoela maitemindurik. Neskak ez du egun horretan bizkorregi ibili gura (mutilak bai!), baina hitzordua eman dio egun gutxi barru leku berean elkartzeko. Hala mutilaren nola neskaren jarrerak, hitzak eta keinuak ereduzko gorteiatzeari dagozkio (95-96. lerroetan kenduta, hor metafora zakarraz baliatu baita mutila, neska ehiza gisa aipatuta).

<1170v>

Un caso que acaesció al autor en un camino con una dama1

  Jandoneanez vezpera baten
igaro ninçan basoti,
Iruraizco hermandadean
lecu on baten aldeti.
Dama bategaz t[o]padu2 ninçan,5
lindea parebagaric;
berva eguiten asi ninçacan,
jarri guinean gueldiric;
neure bician ecusi ez dot
ayn gauça abisaduric.10
Forma onetan berva neguion,
ez jat ancitu bervaric:
—Alabacen dot ceruan Jauna,
bide dodana eguinic,
cegaiti naben çuregaz batu,15
lindea, eben bacarric.
Edola bere, joan baño3 leen,
oy bear doçu icasi
çure amorez, ene laztana,
nola nagoan galduric.—4 20
Erançun cidan utra cortesdo,
beguiac abajaduric:
—Neure buruau erraz daidit
nic dichosaçat edugui,
jentil honbrea, cegaiti naxan525
eguin ni çugaz topadiz;

<1171r>

 oy eta barriz osteangoan,
arren, ce beguit burlaric.—
—Ene laztana, ene fedea,
ez dot eguiten burlaric.30
Egun ascotan ni ebili naiz,
ez dot edugui dicharic,
ene lindea, çu ecusteco;
banago sepultaduric.—
—Oy, arren, jauna, ixilic bego,35
ce besat orrelacoric,
oyta cegayti çu erayteco
ni[c]6 eztot poderioric.—
—Poderioa andia doçu,
Ceruco Jaunac emunic;40
çure beguioc ecusizquero,
banago catigaturic.
Pensamentuoc altuan ditut,
çuc ala meresciduric,
oy eta ez dot abajaduco745
neure bician punturic.—
—Çure bervaoc adietaco
ez dot entendimenturic;
claruxeago berva eguiçu,
edo çaoza ixilic.—50
—Ene laztana, çure bildur nax,
ezin eguin dot bervaric.
Nic claruago banesaqueçu,
oy baneu licenciaric.

<1171v>

 Ene laztana, ençun naguiçu; 55
arren, ez artu penaric;
neure peneau8 esan bear dot,
ezin neongue ixilic.
Donzellachoa, egun batean
oy eta ninçan9 etorri60
çure lecura, flordelisea,
oy inor baga bacarric.
Ceure eseco portaleetan
oyta ceoncen jarriric;
neure beguioc goratu neben;65
ez neben pensamenturic,
dama galanta, an ceoncela
oyta ceurori bacarric.
Atrevimentuz usadu neben,
banago gaztigaturic;70
itaundu nagon poridadean
beste donzella bateri
nola ereiçun ceure icenaz;
erançun cidan: Catalin.
Oy, arrezquero, Jaun Cerucoac75
bercheac daqui bacarric,
Catelinacho,10 nola nagoan
amoreminez gaxoric.
Çuc baxe inorc ezin liquet
munduan remedioric;80
ene laztana, osa naçaçu,
ez11 eguin beste gauçaric.

<1172r>

 Lecu onean topadu gara,
Jaun Cerucoac guraric;
oy apeadu bear neuque,85
badoçu borondateric.
Ene laztana, solas daigun
gueurcheoc vioc bacarric.—
—Jaun Cerucoaen amorearren,
jauna, çaoça gueldiric;90
basoan neurau bacarric nago,
ce12 beguit agravioric.—
—Ene laztana, ezin neyque
nic orrelaco gauçaric;
culpa andia eçarri leydae,95
eyça galdu banegui.—
—Jentil onbrea, ez neyqueçu
neure bician bervaric,13
oy eta bardin ezpaceeguit
oy orain ichi libreric.100
Biar-eciac urrean datoz;
arren, betorque ebeti.
Al daguidana nic eguingo dot,
ez artu asecabaric.—
—Orrela gura doçun azquero,105
ezin neyque besteric.
Domecaan etorrico naiz,
eztot eguingo faltaric.
Ascotan ondo gueratu çatez,
ene lindea, bacarric.110

<1172v>

 Oy eseguino lagun deyçut,
badoçu borondateric.—
—Esquerric asco, jentil onbrea,
ez dot ardura lagunic,
gaacustenac14 oy ez daguien115
pensadu beste gauçaric.—
Ichi15 neusan, bervaxe oec
neure laztanaz eguinic:
—Berori defendidu jat eta
ni gueratu nax galduric.—120
 
Ohar paleografikoak
1 Un caso ... dama] gaztelaniazko izenburua tinta meheago batez idatzita dago eta, agian, beste luma batez. Badirudi aurreko orrialdeko (1170r) tinta eta luma berak direla.
2 topadu] t eta p artean zulo bat dago paperean.
3 baño] esk. bano.
4 galduric] esk. galdiric, baina a-ren azpian e (ala alderantziz?). Uste dugu galduric zuzentzeko asmoa izan zuela, eta bukatu ez.
5 naxan] bigarren a mantxa batek estalita.
6 nic] esk. ni.
7 abajaduco] -jad- zerbaiten gainean idatzita; agian, lehen abatiduco zegoen.
8 peneau] aurrean tatxadura bat.
9 ninçan] esk. nincan.
10 Catelinacho] ondoren ene lind hiru marraz tatxaturik.
11ez] aurrean tatxadura bat.
12 ce] aurrean arren hiru marraz tatxaturik.
13bervaric] aurrean burlaric hiru marraz tatxaturik.
14 gaacustenac] esk. gaaçustenac.
15 ichi] aurrean apar hiru marraz tatxaturik.