Artikulu hau jatorriz The Conversation argitalpenean aurki daiteke.

Hasiera batean pentsa zitekeenaren aurka, Donald Trump Etxe Zurira itzultzea gakoa izan daiteke Txinak Latinoamerikako herrialdeekin dituen harremanak are gehiago estutzeko.

Dagoeneko higiezinen handikiaren aurreko agintaldian migrazioaren aurkako politikak hartu ziren, Mexikorekin dagoen mugan horma eraikitzen hasi zen, eta eskualdeko herrialdeekin merkataritza eta finantza akordioak murriztu ziren. Orain, immigrazioaren aurkako eta muga zergen erasoek zalantzan jarri dituzte AEBren eta Latinoamerikako herrialdeen arteko harremanak.

Artikulu honetan aztertuko dugu zergatik Donald Trumpen agintaldi berria lagungarria izan daitekeen Txinak eskualdearekin dituen interesetarako.

Botere hegemonikoaren galera

Latinoamerikako herrialdeen zati handi batean, AEBk polo hegemoniko gisa jardun du hamarkadetan zehar. Egoera hori oso garrantzitsuak diren zenbait alderditan islatzen da: AEB inbertsio eta finantzaketako kanpo iturri nagusia izan da (2015ean eskualdean 240.000 milioi dolar baino gehiago inbertitu zituen), merkataritza kide nagusia (mendearen hasieran 300.000 milioi euro ziren urtean), baita material teknologikoko hornitzaile nagusietako bat ere.

Gainera, Latinoamerikako herrialdeetatik AEBra egon ziren migrazio fluxu handiak ere lagungarriak izan ziren kultura loturak estutzeko eta Ipar Amerikako estatu boteretsuenetako estatu batzuen garapen ekonomikorako oinarrizkoa izan zen aniztasuna eta aberastasun soziala sortzeko. Nazio Batuek emandako datuen arabera, azken hamarkadetan 20 milioi immigrante baino gehiago heldu dira AEBra.

Hala ere, duela mende laurden batetik, AEBk jarrera hotzagoa hartu du Latinoamerikako herrialdeekin. Egia da Donald Trumpek hori azpimarratzen duela, baina Etxe Zuriko gainerako maizter berrienek ere ez dute ahalegin handiegirik egin hegoaldeko ekonomia auzokideengana hurbiltzen laguntzeko.

Bigarren agintaldiak izan ahal dituen eraginak

Trumpek Etxe Zurira itzultzean hartu dituen lehenengo erabakiek adierazten dute AEBk Latinoamerikako herrialdeetatik are gehiago urrundu ahal dituzten neurriak indartuko dituela: politika protekzionistak, muga zergak Mexikotik inportatutako produktuei, immigrante irregularrak jazarri eta kanporatzeko ekimenak, azpiegitura estrategikoak kontrolatzeko inposaketak (esaterako, Panamako Kanala), etab.

Guztiz aurkakoa gertatzen ari da Txinako Herri Errepublikako (THE) gobernuaren mugimendu geoestrategikoekin: azken urteetan, atzerrian duen presentzia indartzen saiatu da “Chinese Dream” estrategiaren baitan. Txinako presidenteak sei alditan bisitatu du eskualdea. Gainera, THEk Latinoamerika eta Kariberekin dituen harremanak indartzeko interesari buruzko bi dokumentu estrategiko argitaratu ditu, lehenengoa 2008an eta bigarrena 2016an.

Horretaz gain, nazioarteko elkarlanerako foroak jarri ditu martxan eta merkataritza askeko akordioak sinatu ditu Txile (2006), Peru (2009), Costa Rica (2011) eta Ekuadorrekin (2023). Arlo finantzarioari dagokionez, Latinoamerikako herrialdeei finantza baliabideetarako sarbidea erraztu die azpiegituretan inbertitzeko eta horiek finantzatzeko, Zetaren Ibilbidearen bezalako ekimenen bidez.

Politika ezberdinak, emaitza ezberdinak

Txinak Latinoamerikako herrialdeetako kanpo merkataritzan izandako partaidetza kuota % 3,7tik % 16ra igo den heinean 2001 eta 2020 artean, AEBkoa % 49,7tik % 37,4ra jaitsi da aldi horretan bertan.

2009 eta 2020 artean Txinaren Garapenerako Bankuak (CDB) eta Txinako Esportazio eta Inportazioen Bankuak (BEIC) 130.000 milioi dolar baino gehiagorekin finantzatu dituzte eskualdeko herrialdeak. Zifra horrek Munduko Bankuak, Garapenerako Banku Interamerikarrak eta Sustapenerako Andeetako Korporazioak (CAF) emandako finantzaketa gainditzen du.

Hurbilpenak irabaziekin

Txinako gobernuak adierazi du munduko hegoaldeko herrialdeen arteko harremanak indartzearen alde dagoela. Bere arrakasta ekonomikoak sinesgarritasuna ematen dio eta, Latinoamerikako herrialde batzuentzat, AEBk proposatutako garapen ereduaren aurrean aukera apropos bihurtu du. Bereziki nazioarteko finantza erakundeen programak (FMI, Munduko Bankua) behin baino gehiagotan ez oso oparoak izan direnentzako.

Noski, Txinak irabazi handiak lortzea espero du hurbilpen prozesu horrekin. Latinoamerikak natura baliabideen erreserba handiak ditu, eta, gainera, merkatu egokia izan daiteke Txinako esportazioentzako, protekzionismo gero eta handiagoak mugatutako nazioarteko testuinguru batean.

Latinoamerikako zenbait ikerlari kezkatuta daude, uste baitute Txinarekin egongo den merkataritza ereduak eskualde barneko merkataritza fluxuak murriztea eta ekonomia “itotzea” ekar dezakeela, Txinarentzako lehengaien hornitzaileak besterik ez izateko erauzketa jarduerak lehenetsiz.