ojo 1 m begi: un joven de ojos azules,
gazte begi-urdin bat; un niño de ojos saltones,
haur begi-irten bat; hombres con los ojos hundidos,
begi sartuak zituzten gizonak; entornando los ojos,
begiak ñarrotuz.
2 (agujero) begi, zulo: el ojo de una herramienta,
lanabes baten begia, el ojo del azadón, aitzur luzearen begia; los ojos del queso,
gaztaren begiak; ojos de la red,
sarearen begiak.
3 (de aguja) begi, zulo.
4 (de puente) begi.
5 (de lazo) begi.
6 (de patata) begi.
7 (gota de grasa) begi.
8 (cuidado, precaución) kontu, arreta: ¡ojo!,
kontuz! erne!
9 (perspicacia) begi: tiene mucho ojo para los negocios,
begi ona du negozioetarako.
10 (enjabonado) eskualdi, xaboialdi: hay que darle un ojo (de jabón), xaboialdi bat behar du.
• a los ojos de, -en begietan.
• a ojo, iritzira, gutxi gorabehera.
• a ojo de buen cubero, colq iritzira, gutxi gorabehera.
• a ojos vistas, nabarmenki, nabariki.
• abrir los ojos (a alguien), (hacer descubrir la verdad) (norbaiti) begiak irekiarazi, begiak ireki.
• alegrar los ojos, begiak argitu.
• ante sus ojos, bere/haren begien aurrean.
• blanco del ojo, begiko zuri.
• cerco del ojo, betondo.
• cerrar los ojos, (negarse a aceptar) ez ikusiarena egin.
• cobrar el ojo de la cara, larrutik kobratu.
• con los ojos bien abiertos, begiak adi.
• con los ojos cerrados, begi itsuan.
• con los ojos como platos, begiak arranpalo.
• cuatro ojos ven más que dos, amuarrainak begi bi, sei ezkailuk hamabi.
• dar gusto a los ojos, begiak bazkatu.
• de ojos desorbitados, begi-irten, begi-larri goi.
• echar el ojo (a algo), (zerbait) begiz jo, (zerbaiti) begia jo, begia ezarri.
• el ojo de la cara, begi bi(ak): en la pescadería siempre pagas el ojo de la cara,
arrandegian begi biak kentzen dizkizute beti.
• el ojo del huracán, urakanaren begia.
• en un abrir y cerrar de ojos, begi itxi-ireki batean, begi gorabehera batean, begiak hesteko artean goi.
• irritación de ojos, begiko erretasuna.
• lápiz de ojos, begietako arkatz.
• mal de ojo, begizko.
• mirar con buenos ojos, begi onez ikusi.
• mirar con el rabillo del ojo, begi-bazterrez begiratu.
• mirar con otros ojos, bestela begiratu.
• no pegar ojo, colq begirik ez bildu, lorik ez egin.
• nublarse los ojos, begiak lausotu.
• ojo a la funerala, a la virulé, colq begi ubeldu.
• ojo avizor, begiak erne.
• ojo de buey, (claraboya) idi begi.
• ojo de la cerradura, giltza zulo: espiando por el ojo de la cerradura,
giltza zulotik zelatan.
• ojo de perdiz, (tela) eper begi.
• ojo morado, begi ubeldu.
• ojo por ojo, diente por diente, begia begi truk; begia begiaren ordain, hortza hortzaren ordain. [#Gar. begia begiaren, hortza hortzaren#]
• ojos que no ven, corazón que no siente, ez dakusan begik, ez ahalkerik. [#Gar. begitik urruti, bihotzetik urruti; begi itsuak negarrik ez#]
• ojos rasgados, begi arraildu(ak).
• pagar un ojo de la cara, larrutik ordaindu.
• poner buenos ojos (a alguien), (norbaiti) begi onak, begi argiak jarri.
• poner los ojos en, -en begiak ipini.
• poner los ojos en blanco, begien zuria agertu, begiak zuritu.
• saltar a los ojos, begien bistakoa izan.
• ser el ojo derecho de alguien, norbaiten eskuin besoa izan.
• ser todo ojos, zazpi begiz zaindu, zazpi begiz ikusi.
• tener buen ojo (para algo), begi ona izan (zerbaitetarako).
• ver con buenos ojos, begi onez ikusi.
• volver los ojos hacia, begiak ...-rantz itzuli.