Hizkuntzen arteko Corpusa (HAC)
Goragalea, Jean-Paul Sartre / Monika Etxebarria (Alberdania/Elkar, 2003
)
eu
liburu bat zuen aurrean, baina ez zen irakurtzen ari.
es
ten?a un libro delante, pero no le?a.
fr
il avait pos? un livre devant lui, mais il ne lisait pas.
en
he had set his book down in front of him but he was not reading.
eu
Irribarrez begiratzen zion eskuinean zuenari, eskola ume zikin bat, maiz etortzen dena liburutegira.
es
Miraba sonriendo a su vecino de la derecha, un colegial grasiento que frecuenta la biblioteca.
fr
Il regardait en souriant son voisin de droite, un coll?gien crasseux qui vient souvent ? la biblioth?que.
en
He was smiling at a seedy-looking student who often comes to the library.
eu
Une batez begiratzen utzi dio honek, eta gero itsumustuan mihia atera dio, aurpegiarekin keinu izugarria eginez.
es
El otro se dej? contemplar un momento, y bruscamente le sac? la lengua haciendo una mueca horrible.
fr
L'autre s'est laiss? contempler un moment, puis lui a brusquement tir? la langue en faisant une horrible grimace.
en
The student allowed himself to be looked at for a moment, then suddenly stuck his tongue out and made a horrible face.
eu
Autodidakta gorritu egin da, azkar barneratu du sudurra bere liburuan eta irakurketari lotu zaio gogotik.
es
El Autodidacto enrojeci?, meti? precipitadamente la nariz en el libro y se absorbi? en la lectura.
fr
L'Autodidacte a rougi, il a plong? pr?cipitamment le nez dans son livre et s'est absorb? dans sa lecture.
en
The Self-Taught Man blushed, hurriedly plunged his nose into his book and became absorbed by his reading.
eu
Atzoko hausnarketetara itzuli naiz.
es
He vuelto a mis reflexiones de ayer.
fr
Je suis revenu sur mes r?flexions d'hier.
en
I have reconsidered my thoughts of yesterday.
eu
Ahiturik nengoen:
es
Estaba agostado;
fr
J'?tais tout sec :
en
I was completely dry:
eu
ez zidan axola abenturarik eduki ez izanak.
es
me daba lo mismo que no hubiera aventuras.
fr
?a m'?tait bien ?gal qu'il n'y e?t pas d'aventures.
en
it made no difference to me whether there had been no adventures.
eu
Abenturarik ba ote zitekeen jakiteko gogoa baizik ez nuen.
es
Mi ?nica curiosidad era saber si no pod?a haberlas.
fr
J'?tais seulement curieux de savoir s'il ne pouvait pas y en avoir.
en
I was only curious to know whether there could never be any.
eu
Hona zer pentsatu dudan:
es
He pensado lo siguiente:
fr
Voici ce que j'ai pens? :
en
This is what I thought:
eu
gertaera hutsalena ere abentura bilaka dadin, beharrezkoa eta aski da hura kontatzea.
es
para que el suceso m?s trivial se convierta en aventura, es necesario y suficiente contarlo.
fr
pour que l'?v?nement le plus banal devienne une aventure, il faut et il suffit qu'on se mette ? le raconter.
en
for the most banal even to become an adventure, you must (and this is enough) begin to recount it.
eu
Horixe da jendea tronpatzen duena:
es
Esto es lo que enga?a a la gente;
fr
C'est ce qui dupe les gens :
en
This is what fools people:
eu
gizakia beti da kontu kontalaria, bere istorioez eta besteen istorioez inguraturik bizi da, gertatzen zaion guztia horien bitartez ikusten du;
es
el hombre es siempre un narrador de historias; vive rodeado de sus historias y de las ajenas, ve a trav?s de ellas todo lo que le sucede;
fr
un homme, c'est toujours un conteur d'histoires, il vit entour? de ses histoires et des histoires d'autrui, il voit tout ce qui lui arrive ? travers elles ;
en
a man is always a teller of tales, he lives surrounded by his stories and the stories of others, he sees everything that happens to him through them;
eu
bere bizitza kontatuko balu bezala bizitzen saiatzen da.
es
y trata de vivir su vida como si la contara.
fr
et il cherche ? vivre sa vie comme s'il la racontait.
en
and he tries to live his own life as if he were telling a story.
eu
Baina aukeratu beharra dago:
es
Pero hay que escoger:
fr
Mais il faut choisir :
en
But you have to choose:
eu
bizi ala kontatu.
es
o vivir o contar.
fr
vivre ou raconter.
en
live or tell.
eu
Adibidez, Hamburgen nengoelarik, Erna delako harekin, bizimodu xelebrea nuen, ez bainintzen hartaz fio eta hark, berriz, beldurra baitzidan.
es
Por ejemplo, cuando estuve en Hamburgo con aquella Erna de quien yo desconfiaba y que me tem?a, llev? una vida extra?a.
fr
Par exemple quand j'?tais ? Hambourg, avec cette Erna, dont je me d?fiais et qui avait peur de moi, je menais une dr?le d'existence.
en
For example, when I was in Hamburg, with that Erna girl I didn't trust and who was afraid of me, I led a funny sort of life.
eu
Baina barrenean nintzen, ez nuen horretaz pentsatzen.
es
Pero estaba metido, y no lo pensaba.
fr
Mais j'?tais dedans, je n'y pensais pas.
en
But I was in the middle of it, I didn't think about it.
eu
Hortaz, gau batez, San Pauliko kafetegi txiki batean, komunera joateko alde egin zuen.
es
Y una noche, en un peque?o caf? de San Pauli, Erna me dej? para ir al lavabo.
fr
Et puis un soir, dans un petit caf? de San Pauli, elle m'a quitt? pour aller aux lavabos.
en
And then one evening, in a little caf? in San Pauli, she left me to go to the ladies' room.
eu
Bakarrik gelditu nintzen, fonografo batetik Blue Sky entzuten zen.
es
Me qued? solo; un fon?grafo tocaba Blue Sky.
fr
Je suis rest? seul, il y avait un phonographe qui jouait Blue Sky.
en
I stayed alone, there was a phonograph playing "Blue Skies."
eu
Itsasontzitik jaitsi nintzenez geroztik gertatutakoa kontatzen hasi nintzen nire baitarako.
es
Empec? a contarme lo que hab?a pasado desde mi desembarco.
fr
Je me suis mis ? me raconter ce qui s'?tait pass? depuis mon d?barquement.
en
I began to tell myself what had happened since I landed.
eu
Esan nion neure buruari: "Hirugarren gauean, Grotte Bleue izeneko dantzaleku batera sartzerakoan, erdi mozkorturik zegoen emakume altu bati erreparatu nion.
es
Me dije: "La tercera noche, al entrar en un dancing llamado la Gruta Azul, vi a una mujer alta, medio borracha.
fr
Je me suis dit : " Le troisi?me soir, comme j'entrais dans un dancing appel? la Grotte Bleue, j'ai remarqu? une grande femme ? moiti? so?le.
en
I told myself, "The third evening, as I was going into a dance hall called La Grotte Bleue, I noticed a large woman, half seas over.
eu
Emakume harexen zain nago orain, Blue Sky entzuten ari naizela, eta nire eskuinean jesartzera etorriko da eta lepoa inguratuko dit bere besoekin".
es
Y a esa mujer estoy esperando, y vendr? a sentarse a mi derecha, y rodear? mi cuello con sus brazos".
fr
Et cette femme-l?, c'est celle que j'attends en ce moment, en ?coutant Blue Sky et qui va revenir s'asseoir ? ma droite et m'entourer le cou de ses bras.
en
And that woman is the one I am waiting for now, listening to 'Blue Skies,' the woman who is going to come back and sit down at my right and put her arms around my neck."
eu
Orduan, bortizki sentitu nuen abentura bat nuela.
es
Entonces sent? con violencia que ten?a una aventura.
fr
" Alors, j'ai senti avec violence que j'avais une aventure.
en
Then I felt violently that I was having an adventure.
eu
Baina Erna itzuli zen, nire ondoan jesarri zen, besoak lepoaren inguruan jarri zizkidan eta gorrotatu egin nuen, sobera jakin gabe zergatik.
es
Pero Erna volvi?, se sent? a mi lado, rode? mi cuello con sus brazos y la detest? sin saber bien por qu?.
fr
Mais Erna est revenue, elle s'est assise ? c?t? de moi, elle m'a entour? le cou de ses bras et je l'ai d?test?e sans trop savoir pourquoi.
en
But Erna came back and sat down beside me, she wound her arms around my neck and I hated her without knowing why.
eu
Orain, ordea, ulertzen dut:
es
Ahora comprendo:
fr
Je comprends, ? pr?sent :
en
I understand now:
eu
berriz bizitzen hasi beharra zegoen eta abenturaren sentipena desagertua zen une hartan.
es
hab?a que empezar a vivir de nuevo, y la impresi?n de aventura acababa de desvanecerse.
fr
c'est qu'il fallait recommencer de vivre et que l'impression d'aventure venait de s'?vanouir.
en
one had to begin living again and the adventure was fading out.
eu
Bizi denean, ez da deus gertatzen.
es
Cuando uno vive, no sucede nada.
fr
Quand on vit, il n'arrive rien.
en
Nothing happens while you live.
eu
Dekoratuak aldatzen dira, jendea sartu eta ateratzen da, horixe da dena.
es
Los decorados cambian, la gente entra y sale, ?o es todo?
fr
Les d?cors changent, les gens entrent et sortent, voil? tout.
en
The scenery changes, people come in and go out, that's all.
eu
Ez dago inoiz ere hasierarik.
es
Nunca hay comienzos.
fr
Il n'y a jamais de commencements.
en
There are no beginnings.
eu
Egunak badoaz egunen ondotik, arrazoirik gabe, batuketa amaiezin eta monotonoan.
es
Los d?as se a?aden a los d?as sin ton ni son, en una suma interminable y mon?tona.
fr
Les jours s'ajoutent aux jours sans rime ni raison, c'est une addition interminable et monotone.
en
Days are tacked on to days without rhyme or reason, an interminable, monotonous addition.
eu
Aldian-aldian, zati baten guztizkoa egiten da:
es
De vez en cuando, se saca un resultado parcial;
fr
De temps en temps, on fait un total partiel :
en
From time to time you make a semi-total:
eu
esaten da:
es
uno dice:
fr
on dit :
en
you say:
eu
badira hiru urte bidaiatzen dudala, hiru urte Bouvillen nagoela.
es
hace tres a?os que viajo, tres a?os que estoy en Bouville.
fr
voil? trois ans que je voyage, trois ans que je suis ? Bouville.
en
I've been travelling for three years, I've been in Bouville for three years.
eu
Ez dago amaierarik ere:
es
Tampoco hay fin:
fr
Il n'y a pas de fin non plus :
en
Neither is there any end:
eu
sekula ez da kolpean alde egiten emakume batengandik, adiskide batengandik, hiri batetik.
es
nunca nos abandonamos de una vez a una mujer, a un amigo, a una ciudad.
fr
on ne quitte jamais une femme, un ami, une ville en une fois.
en
you never leave a woman, a friend, a city in one go.
eu
Gainera, antzekoa da dena:
es
Y adem?s, todo se parece:
fr
Et puis tout se ressemble :
en
And then everything looks alike:
eu
Shangai, Mosku, Alger, hamabost egunen buruan, berdinak dira denak.
es
Shangai, Mosc?, Argel, al cabo de quince d?as son iguales.
fr
Shangha?, Moscou, Alger, au bout d'une quinzaine, c'est tout pareil.
en
Shanghai, Moscow, Algiers, everything is the same after two weeks.
eu
Batzuetan-oso gutxitan-kontuak ateratzen dituzu, ohartzen zara emakume baten sarean harrapaturik zaudela, afera itsusi batean sarturik.
es
Por momentos-rara vez-se hace el balance, uno advierte que est? pegado a una mujer, que se ha metido en una historia sucia.
fr
Par moments-rarement-on fait le point, on s'aper?oit qu'on s'est coll? avec une femme, engag? dans une sale histoire.
en
There are moments-rarely-when you make a landmark, you realize that you're going with a woman, in some messy business.
eu
Oinaztura baten aldia izaten da.
es
Dura lo que un rel?mpago.
fr
Le temps d'un ?clair.
en
The time of a flash.
eu
Ondoren, berriz hasten da segida, berriz ekiten zaio orduak eta egunak batzeari.
es
Despu?s de esto, empieza de nuevo el desfile, prosigue la suma de horas y d?as.
fr
Apr?s ?a, le d?fil? recommence, on se remet ? faire l'addition des heures et des jours.
en
After that, the procession starts again, you begin to add up hours and days:
eu
Astelehena, asteartea, asteazkena.
es
Lunes, martes, mi?rcoles.
fr
Lundi, mardi, mercredi.
en
Monday, Tuesday, Wednesday.
eu
Apirila, maiatza, ekaina.
es
Abril, mayo, junio.
fr
Avril, mai, juin.
en
April, May, June.
eu
1924, 1925, 1926.
es
1924, 1925, 1926.
fr
1924, 1925, 1926.
en
1924, 1925, 1926.
eu
Horixe da bizitzea.
es
Esto es vivir.
fr
?a, c'est vivre.
en
That's living.
eu
Baina bizitza kontatzen denean, dena aldatzen da;
es
Pero al contar la vida, todo cambia;
fr
Mais quand on raconte la vie, tout change ;
en
But everything changes when you tell about life;
eu
inork antzematen ez duen aldaketa da, ordea, horren frogagarri, egiazko istorioez mintzo garela.
es
s?lo que es un cambio que nadie nota; la prueba es que se habla de historias verdaderas.
fr
seulement c'est un changement que personne ne remarque : la preuve c'est qu'on parle d'histoires vraies.
en
it's a change no one notices: the proof is that people talk about true stories.
eu
Egiazko istoriorik izatea balego bezala;
es
Como si pudiera haber historias verdaderas;
fr
Comme s'il pouvait y avoir des histoires vraies ;
en
As if there could possibly be true stories;
eu
gertaerak norabide batean gertatzen dira eta guk alderantzizkoan kontatzen ditugu.
es
los acontecimientos se producen en un sentido, y nosotros los contamos en sentido inverso.
fr
les ?v?nements se produisent dans un sens et nous les racontons en sens inverse.
en
things happen one way and we tell about them in the opposite sense.
eu
Hastapenetik abiatzen garela dirudi:
es
En apariencia se empieza por el comienzo:
fr
On a l'air de d?buter par le commencement :
en
You seem to start at the beginning:
eu
"1922ko udazkeneko gau eder bat zen.
es
"Era una hermosa noche de oto?o de 1922. Yo trabajaba con un notario en Marommes".
fr
" C'?tait par un beau soir de l'automne de 1922. J'?tais clerc de notaire ? Marommes.
en
"It was a fine autumn evening in 1922. I was a notary's clerk in Marommes."
eu
Notario baten laguntzailea nintzen, Marommesen".
es
El fin est? all?, invisible y presente;
fr
" Et en r?alit? c'est par la fin qu'on a commenc?.
en
And in reality you have started at the end.
