Hizkuntzen arteko Corpusa (HAC)
Gauez harrizko zubiaren azpian, Leo Perutz / J.M. Olaizola "Txiliku" / Joxe Mari Berasategi (Elkar, 2019
)
eu
Zaldi gainean zihoala auzo juduan barrena, kalea jendez gainezka ezker-eskuin elkarri bultzaka, aurpegi batek gatibaturik zuen enperadorea, librea zena; atoan jakin zuen betiko sartu zitzaiola bihotzean.
es
Mientras se adentraba en el barrio jud?o montado en su caballo, el emperador reconoci? entre la multitud que se agolpaba a izquierda y derecha un rostro que le cautiv? y del que no pod?a liberarse. En ese momento supo que jam?s abandonar?a su coraz?n.
fr
Tandis qu'il traversait le quartier juif, l'empereur avait vu, au milieu de la foule qui se pressait dans les ruelles de part et d'autre de son chemin, un visage qui le captiva et refusa de lui rendre sa libert?, et il savait que son souvenir resterait grav? ? jamais dans son c?ur.
en
During his ride in the ghetto the Emperor noticed in the throng that gathered on both sides of the streets a face that captivated him and would not let him go, and he knew that it would remain in his heart for ever.
eu
Gaxte-gaxtea zirudien neskatxa judu baten begitartea.
es
Le pareci? que era el rostro de una ni?a, de una joven jud?a.
fr
Il lui sembla que c'?tait le visage d'une enfant, d'une jeune fille juive.
en
It was, he thought, a child's face, that of a Jewish girl.
eu
Ezkaratz baten alboan bermatuta estu-estu, begi handiak altxaturik, ahoa erdi irekita, ile kizkur beltzaranak bekokian behera.
es
Se hab?a apoyado contra la columna de un portal, mir?ndole con sus grandes ojos, la boca entreabierta, y sus rizos morenos sobre la frente.
fr
Elle ?tait adoss?e au pilier d'un porche, ses grands yeux ?taient dirig?s vers lui, sa bouche ?tait entrouverte, ses boucles brunes lui tombaient sur le front.
en
She was standing against a gate post, her big eyes looked at him, her mouth was half open, her brown locks hung over her forehead.
eu
Eta zaldian aurrera egin ahala neskatxa atzean utzi zuelarik eta begiak harenetatik libratu, halako tristura batek hartu zuen, eta jakin zuen maitemindu egin zela.
es
Y como sus ojos no lograban apartarse de los de ella y, al ver que la dejaba atr?s, una gran tristeza se apoder? de ?l, supo que se hab?a enamorado.
fr
Et lorsque ses yeux se d?tach?rent de ceux de la jeune fille, lorsqu'il poursuivit son chemin, l'abandonnant derri?re lui, il succomba ? la tristesse et sut qu'il ?tait tomb? amoureux.
en
And when his eyes looked away from hers and he rode on, leaving her behind, a great sadness overcame him and he knew he had fallen in love.
eu
Burua itzuli eta ilaran atzetik zeraman zerbitzariari agindu zion geratzeko neskatxa haren parean eta atzetik jarraitzeko noranahi zihoala ere, deliberatua baitzen jakitera nor zen edertasun hura eta non aurki zezakeen berriro.
es
Entonces se volvi? y orden? al criado que le segu?a que permaneciese en aquel lugar, cerca de la muchacha, y que la siguiera a donde esta se dirigiera, pues estaba decidido a saber qui?n era aquella beldad y d?nde podr?a encontrarla.
fr
Il se retourna et chargea son serviteur, qui le suivait dans le cort?ge, de retourner sur ses pas, de rester ? proximit? de la jeune fille et de la suivre partout o? elle irait, car il ?tait d?cid? ? savoir qui ?tait cette beaut? et o? il pourrait la retrouver.
en
He turned and ordered the servant riding behind him in the procession to stay behind and follow the girl wherever she went, for he was determined to discover who she was and where she could be found again.
eu
Zerbitzariak agindua bete zuen.
es
El criado hizo lo que se le hab?a dicho.
fr
Le serviteur fit comme il le lui avait dit.
en
The servant did as he was bidden.
eu
Atzean geratu, zaldiarekikoak egin eta han joan zen oinez, jendetza sakabanatzen hasi zenean, neskatxa juduaren atzetik auzo juduan zehar.
es
Se qued? atr?s, busc? un lugar donde dejar su caballo y, cuando la muchedumbre comenz? a dispersarse, sigui? a la muchacha hasta el barrio jud?o.
fr
Il s'arr?ta, fit garder son cheval, et lorsque la foule commen?a ? se disperser, suivit la jeune fille ? travers les ruelles du quartier juif.
en
He stayed behind, saw to his horse and, when the crowd began to disperse, followed her through the ghetto streets.
eu
Etxera iristeko presa balu bezala zihoan neskatxa, bizi-bizi, ezker-eskuin edo atzera begiratu ere egin gabe.
es
Esta avanzaba sin mirar ni a izquierda ni a derecha, como si tuviera prisa por llegar a su casa.
fr
Elle marchait vite, comme si elle avait ?t? press?e de rentrer chez elle, regardant toujours droit devant elle, ne se retournant jamais, et comme la nuit commen?ait ? tomber, le serviteur la suivait de tr?s pr?s.
en
She walked as if she were in a hurry to get home, she looked neither to the right nor to the left and did not turn.
eu
Iluntzen hasi zuenez, zerbitzariak bertatik bertara jarraitu zion.
es
Tampoco se dio la vuelta, y cuando empez? a oscurecer el criado se le acerc? a?n m?s.
fr
Mais dans l'une des rues conduisant ? la place des Trois-Fontaines, le malheur voulut qu'un grand nombre de marchands ambulants qui, munis de leurs petites lanternes et de leurs torches, venaient proposer leurs marchandises dans les rues du quartier juif, lui barrent le chemin :
en
As it was beginning to get dark, he stayed close behind her.
eu
Zoritxarrak hala nahita, Hiru Iturrien plazara zeramaten kaleetako batean, auzo juduan argiontzi eta farolekin zebiltzan saltzaile ibiltari batzuk aurrean jarri eta bidea eragotzi zioten, beren jeneroen alabantzan, eta, gainetik kendu zituenerako, neskatxa jada ez zegoen bere aurrean, desagertua zen, eta alfer-alferrik saiatu zen haren bila.
es
Pero su mala fortuna quiso que, al llegar a una de las calles que conducen a la plaza de las Tres Fuentes, unos vendedores ambulantes de los que suelen recorrer el barrio jud?o con sus linternas y lamparitas se interpusieran en su camino para ofrecerle sus mercanc?as y, cuando logr? quit?rselos de encima, vio que la muchacha hab?a desaparecido, no hab?a ni rastro de ella, y todos sus esfuerzos por encontrarla fueron vanos.
fr
lorsqu'il fut parvenu ? se d?barrasser d'eux, elle avait disparu et il la chercha en vain.
en
But unfortunately in one of the streets leading to the Dreibrunnenplatz a number of street dealers who were making their way through the ghetto with their lamps and candles got in his way and offered him their wares and, by the time he managed to shake them off, the girl had gone and he looked for her in vain.
eu
Enperadoreari berri txarra baino ezin izan zion eman: auzo juduan bistatik galdu zuela.
es
Y de este modo solo pudo decirle al emperador que la hab?a perdido de vista en el barrio jud?o.
fr
Il dut donc rapporter ? l'empereur qu'il avait perdu sa trace dans le quartier juif.
en
So all he could tell the Emperor was that he had lost her from sight in the ghetto.
eu
Hasieran enperadoreak pentsatu zuen ez zela hain zaila izango neskatxa berriz aurkitzea; gaur ez bazen, bihar izango zen, eta zerbitzariari agindu zion joateko egunero auzo judura;
es
Al principio el emperador pens? que no ser?a muy dif?cil encontrar a la ni?a, si no era hoy ser?a ma?ana, y orden? al criado que fuera cada d?a al barrio jud?o.
fr
Au d?but, l'empereur pensa qu'il ne devait pas ?tre bien difficile de retrouver la jeune fille, et que s'il n'y parvenait pas le jour m?me, il y arriverait le lendemain, et le serviteur partit donc tous les jours sur son ordre parcourir les ruelles de la cit? juive pour tenter d'apercevoir la jeune fille, mais il ne la retrouva jamais.
en
At first the Emperor thought it would not be so difficult to track the girl down, if not today then tomorrow, and so at his bidding the servant went to the ghetto every day.
eu
Denborak aurrera egin ahala, maitea berriro aurkitzeko itxaropena desagertzen joan zitzaion enperadoreari.
es
Con el transcurrir del tiempo la esperanza del emperador de encontrar a su amada se fue desvaneciendo.
fr
Et au fur et ? mesure que le temps passait, l'espoir de retrouver sa bien-aim?e s'amenuisait.
en
He wandered about the streets and spied around, but found no trace of the girl.
eu
Betiko galdua zuela iruditzen zitzaion.
es
Crey? que la hab?a perdido para siempre.
fr
L'empereur crut l'avoir perdue ? jamais.
en
And as time passed, the Emperor's hope faded, and he thought he had lost her for ever.
eu
Baina ezin zuen ahaztu haren aurpegia, ezta begi haiek ere, bereen bila aritu ziren haiek.
es
Pero no lograba olvidar su rostro, ni aquellos ojos que hab?an buscado los suyos.
fr
Mais il ne pouvait oublier son visage, ni les yeux qui avaient cherch? les siens.
en
But he could not forget her face, or her eyes, which had sought his.
eu
ez egunez ez gauez aurkitzen zuen atsedenik eta kontsolamendurik.
es
La melancol?a se apoder? de ?l, y no encontraba consuelo de d?a ni de noche.
fr
La m?lancolie s'empara de lui, il ne trouvait le repos et l'apaisement ni le jour ni la nuit ;
en
He grew melancholy, and found rest and consolation neither by night nor by day.
eu
Azkenean, asmatu ezinik aholku nori eskatu, errabino handia ekarrarazi zuen.
es
Y como no sab?a qu? hacer mand? llamar al gran rabino.
fr
et comme il ne savait plus que faire, il fit appeler le grand rabbin.
en
And, being at his wits' end, he sent for the Great Rabbi.
eu
Eta kontatu zion nola ikusi zuen auzo judura joan zen hartan;
es
Le cont? lo que sab?a de la joven que hab?a visto de camino hacia el barrio.
fr
Il lui parla de la jeune fille juive qu'il avait aper?ue sur son chemin en traversant le quartier juif.
en
He told him about the Jewish girl whom he had seen in the ghetto.
eu
kexuka esan zion ez zekiela nola gertatu zitzaion, ezin zuela ahantzi, gau eta egun burutik kendu ezinik zebilela;
es
No entend?a-se lament?-c?mo hab?a sucedido aquello, pero no pod?a olvidarla, se hab?a apoderado de su alma.
fr
Il ne savait pas ce qui lui arrivait, dit-il en soupirant, mais il ne parvenait pas ? l'oublier.
en
He complained that he did not know how it had happened, but he could not forget her night or day.
eu
eta hitzez deskribatu zion gatibaturik zuen aurpegi hura; eta errabino handia konturatu zen enperadoreak Esther ikusi zuela, Mordechai Meislen emaztea, ederretan ederrena.
es
Describi? el rostro que lo obsesionaba y el gran rabino se dio cuenta de que el emperador hab?a visto a Esther, la mujer de Mordejai Meisl, que era extraordinariamente hermosa.
fr
Il trouva les mots pour d?crire le visage qui l'obs?dait, et le grand rabbin comprit que l'empereur avait vu Esther, la jeune ?pouse de Mordechai Meisl, qui ?tait d'une tr?s grande beaut?.
en
He painted her face in words, and the Great Rabbi realised that he had seen the young Esther, the wife of Mordechai Meisl, who was beautiful beyond all measure.
eu
Enperadoreari aholkatu zion ez pentsatzeko gehiago harengan, kontu hartan alfer-alferrik jarriko zuela itxaropena:
es
Aconsej? al emperador no pensar m?s en ella, pues no pod?a abrigar esperanzas de hacerla suya:
fr
Il conseilla ? l'empereur de ne plus penser ? elle, car il n'y avait aucun espoir pour lui dans cette affaire.
en
He advised the Emperor to think of her no longer, for there was no hope for him in this matter.
eu
judu baten andrea zen, eta ez zen inoiz egongo beste gizon batek obligadurik.
es
se trataba de la esposa de un jud?o y jam?s se entregar?a a otro hombre.
fr
Elle ?tait la femme d'un juif et ne pouvait appartenir ? un autre homme.
en
She was a jewess, and would never give herself to a man other than her husband.
eu
Baina enperadoreak ez zion jaramonik egin.
es
Pero el emperador no hizo caso de sus palabras.
fr
Mais l'empereur ne tint pas compte de ce conseil.
en
But the Emperor took no notice of what he said.
eu
-Gaztelura ekarriko didazu-agindu zion errabino handiari-. Nire maitea izango da.
es
-Me la traer?s al castillo-le orden? al gran rabino-. Ser? mi amante.
fr
" Tu la conduiras ici, au ch?teau, lui ordonna-t-il. Elle sera ma bien-aim?e.
en
"You will bring her to me at the Castle," he ordered the Great Rabbi, "and she will be my beloved.
eu
Ez gero ni eduki luzetsita, ezin baitut jasan.
es
Y no me hagas esperar mucho, no lo soportar?a.
fr
Et ne me fais pas attendre plus que de raison, je ne pourrais le supporter.
en
And don't keep me waiting long, because I couldn't stand it.
eu
Lehendik ere nahikoa denbora eduki nau zain.
es
Ya la he esperado bastante.
fr
Voil? trop longtemps d?j? qu'elle me fait attendre.
en
She has been keeping me waiting too long already.
eu
Eta ez dut beste inor gura; hura baino ez.
es
No quiero a ninguna otra m?s que a ella.
fr
Je n'en veux aucune autre, je ne veux qu'elle seule.
en
And I don't want anyone else, I want her only."
eu
-Ezinezkoa da-esan zuen errabino handiak-.
es
-No puede ser-respondi? el gran rabino-.
fr
-C'est impossible, lui r?pondit le grand rabbin.
en
"That cannot be," said the Great Rabbi.
eu
Ez du jainkoaren agindua hautsiko.
es
Ella no desobedecer? el mandato divino.
fr
Elle n'enfreindra pas les lois de Dieu.
en
"She will not transgress against God's law.
eu
Judu baten emaztea da, eta ez da beste inoren maitea izango.
es
Es la esposa de un jud?o y no amar? a ning?n otro hombre.
fr
Elle est la femme d'un juif et ne saurait devenir la bien-aim?e d'un autre homme.
en
She is a Jewess, and will not become the beloved of any other man."
eu
Enperadoreak ikusi zuenean errabino handiak bigarren aldiz egiten ziola kontra eta ez zegoela prest laguntzera, haserreak harturik ekaitz batek nola, madarikazio batekin egin zion mehatxu:
es
Al ver que el gran rabino le contradec?a por segunda vez y no se mostraba dispuesto a ayudarle, le sobrevino la ira cual tempestad, y le maldijo:
fr
" Lorsque l'empereur vit que le grand rabbin continuait de lui r?sister et refusait de l'aider, la col?re s'empara de lui, telle une temp?te, et il fit un serment :
en
When the Emperor saw that the Great Rabbi again refused to help him, a great thunderstorm of rage came over him and he swore an oath.
eu
-Ez badut aurkitzen obedientziarik zugan, ez maitasunik burutik kendu ezin dudan harengan, nire erresuma eta lurraldeetatik egotzi egingo ditut judu guztiak batera, herri traidore moduan. Hori da nire nahia eta erabakia, eta halaxe egingo dut, alafede!
es
-Si no me obedeces y aquella que ocupa todos mis pensamientos no me ama, expulsar? a todos los jud?os de mis reinos y dominios como si se tratara de traidores. Ese es mi deseo y mi voluntad, y lo har?, por los clavos de Cristo.
fr
" Si je ne puis compter sur ton ob?issance et sur l'amour de celle ? qui je pense sans cesse, je chasserai tous les juifs de mon royaume et de mes ?tats comme un peuple f?lon. Telle est ma volont?. Telle est ma r?solution. Je le ferai, et que je sois damn? si je mens !
en
"If you disobey my command, and I get no loving response from her who is ever in my mind, I shall expel all the jews from my kingdoms and territories as a disloyal people, that is my decision and my will, so help me God."
eu
Eta joan zen errabino handia Moldavaren ertzera, eta han, harrizko zubiaren azpian, jendearen bistatik ezkutuan, bi landare aldatu zituen:
es
Entonces el gran rabino fue y plant? a orillas del Moldava, junto al puente de piedra que lo cruza, en un lugar oculto, un rosal y un romero, y pronunci? sobre ellos un conjuro.
fr
" Le grand rabbin partit et alla planter sur la berge de la Moldau, sous le pont de pierre, un rosier et un romarin. Puis il se pencha sur eux et pronon?a une formule magique.
en
Then the Great Rabbi went and planted a rose bush and a rosemary under the stone bridge on the bank of the Moldau where they were hidden from men's eyes, and over both he spoke words of magic.
eu
arrosa eta erromeroa; eta konjuru bat egin zuen bien gainean.
es
Entonces se abri? una rosa y la flor del romero se acerc? a ella y la abraz?.
fr
Une rose rouge fleurit alors sur le rosier.
en
And a red rose opened on the rose bush, and the rosemary flower nestled up to it.
eu
Orduan arrosondoari lore gorri bat ireki zitzaion, eta erromeroaren lorea harengana bihurtu zen eta gerrikatu egin zuen.
es
A partir de entonces, cada noche el alma del emperador se adentraba en la rosa roja y el alma de la jud?a en la flor del romero.
fr
La fleur du romarin s'approcha de la rose et se blottit contre elle.
en
And every night the Emperor's heart entered into the red rose and the jewess's heart entered the rosemary flower.
eu
Eta harrezkero, gauero, enperadorearen arima arrosa gorriaren baitara hegaldatzen zen, eta neska juduarena, erromeroaren baitara.
es
Y noche tras noche el emperador so?aba que abrazaba a su amada, la bella jud?a, y noche tras noche Esther, la esposa de Mordejai Meisl, so?aba que dorm?a en los brazos del emperador.
fr
Nuit apr?s nuit, l'empereur r?vait qu'il tenait dans ses bras sa bien-aim?e, la belle juive, et nuit apr?s nuit, Esther, la femme de Mordechai Meisl, r?vait qu'elle ?tait dans les bras de l'empereur.
en
And night after night the Emperor dreamt he held the beautiful Jewess in his arms and every night Esther, the wife of Mordechai Meisl, dreamt she lay in the Emperor's arms.
eu
Eta gauero-gauero egiten zuen amets enperadoreak bere maitea, judu ederra, estu-estu besarkatuta zeukala; eta gauero-gauero egiten zuen amets Estherrek, Mordechai Meislen emazteak, enperadorearen besoen artean zetzala.
es
La voz del ?ngel despert? al gran rabino de su sue?o. Percibi? enojo y desaprobaci?n en ella.
fr
La voix de l'ange arracha le grand rabbin ? sa r?verie. Elle exprimait la contrari?t? et le reproche.
en
The angel's voice, in which there was disapproval and reproach, recalled the Great Rabbi from his meditation.
eu
Aingeruaren ahotsak atera zuen errabino handia pentsamendu haietatik, sumina eta gaitzespena zeriola. -Erromeroaren lorea hautsi duzu-mintzatu zitzaion aingerua-, baina arrosa gorria ez!
es
-Has roto la flor del romero-dijo el ?ngel-. Pero ?no hiciste lo mismo con la rosa!
fr
" Tu as cueilli la fleur du romarin, dit l'ange. Mais tu n'as pas cueilli la rose rouge ! "
en
"You broke the rosemary bloom," the angel said, "but the red rose you did not break."
eu
Errabino handiak aurpegia altxatu zuen.
es
El gran rabino levant? su rostro hacia ?l.
fr
Le grand rabbin leva la t?te.
en
The Great Rabbi raised his head.
eu
-Ez dagokit niri-esan zuen-erregeen bihotza pisatzea; ez dagokit niri erregek zer erru duen frogatzea.
es
-No es a m? a quien incumbe-dijo-pesar el coraz?n de los reyes, no soy responsable de sus culpas.
fr
" Il ne m'appartient pas de juger le c?ur des rois, il ne me revient pas d'?prouver la faute qui est en lui.
en
"It is not for me," he said, "to weigh the hearts of kings, it is not for me to examine them for guilt.
eu
Ez dut nik jarri boterea erregeen eskuetan.
es
Yo no les he otorgado el poder que ejercen.
fr
Ce n'est pas moi qui ai d?pos? le pouvoir entre les mains des rois.
en
It is not I that puts power into their hands.
eu
Bilakatuko ote zen Dabid hiltzaile eta adultero, guztiz santu den Hark artzain segitzen utzi izan balio?
es
?Acaso se hubiera convertido David en asesino y ad?ltero si ?l, el Divino, le hubiera permitido continuar siendo un simple pastor?
fr
David serait-il devenu meurtrier et adult?re, si le Tr?s-Saint lui avait permis de demeurer un p?tre ?
en
Would David have become a murderer and adulterer if He, the Holy One, had allowed him to remain a shepherd?"
eu
-Zuon bizitza, gizakiona-jarraitu zuen aingeruak-, hain da pobrea eta nahigabez betea!
es
-Vosotros, los humanos-dijo el ?ngel-, ?cu?n pobre y llena de sinsabores es vuestra vida!
fr
-Votre vie, ? vous les hommes, reprit l'ange, est bien mis?rable et pleine de soucis.
en
"You children of men," the angel said, "are poor and full of troubles in your life.
eu
Zergatik zamatzen duzue maitasunarekin, zentzuna aztoratu eta bihotza gaixotu besterik ez badizue egiten?
es
?Por qu? acrecent?is vuestro dolor con el amor, que os perturba el sentido y destroza vuestro coraz?n?
fr
Pourquoi la chargez-vous du poids de l'amour, qui trouble vos sens et attriste votre c?ur ?
en
Why do you burden it with love, that disturbs your reason and makes your heart wretched?"
eu
ondo ezagutuko zituen goiko munduko bideak eta bide-xendrak; batere ez, ordea, gizakien bihotzetakoak.
es
El gran rabino lo mir? esbozando una sonrisa. El ?ngel conoc?a los secretos caminos y vericuetos del mundo superior, pero los caminos del coraz?n humano le eran ajenos.
fr
" Le grand rabbin sourit et leva les yeux vers l'ange qui connaissait les chemins et les sentiers secrets du monde sup?rieur mais avait oubli? ceux qui conduisent au c?ur de l'homme.
en
The Great Rabbi looked up with a smile at the angel, who knew the secret paths and ways of the world above, but to whom the ways of the human heart had grown strange.
eu
-Denboren hasieran-galdetu zion-ez ziren egon Jainkoaren haurrak gizakien umeez maitemindurik?
es
-?Acaso no amaron los hijos de Dios-le dijo-a las hijas de los hombres al principio de los tiempos?
fr
" Les fils de Dieu n'aimaient-ils pas les filles des hommes, au d?but des temps ? lui demanda-t-il.
en
"At the beginning of time," he said, "did not the children of God go together in love with the children of men?
eu
Ez zieten itxaron iturri eta iturburuen ondoan? Ez zituzten ahoan musukatu olibondo eta haritzen gerizpean?
es
?Acaso no les esperaron junto a los pozos y manantiales y besaron sus bocas a la sombra de los olivos y los robles?
fr
Ne les attendaient-ils pas pr?s des fontaines et des sources, et leurs bouches n'ont-elles pas embrass? les leurs ? l'ombre des oliviers et des ch?nes ?
en
Did they not wait for them at the springs and wells and kiss them in the shadow of the oaks and olive trees?
eu
Ez zen ederra Naema, Tubalkainen arreba? Ikusi duzu berriz haren parekorik?
es
?Acaso has visto belleza mayor que la de Naema, la hermana de Tubalkain?
fr
Na?ma, la s?ur de Tubalca?n, n'?tait-elle pas belle ? As-tu jamais vu une beaut? comme la sienne ? "
en
And was not Naamah, the sister of Tubal-cain, lovely, have you ever seen her like?"
eu
Asael aingeruak burua makurtu zuen; pentsamenduak milaka urteko bidean hegaldatu zitzaizkion atzera, denboren lehen hastapenera.
es
El ?ngel Asael inclin? la cabeza y se traslad? con el pensamiento a trav?s de los siglos hasta el principio de los tiempos.
fr
L'ange Asa?l baissa la t?te et ses pens?es s'envol?rent ? travers les mill?naires pour remonter au d?but des temps.
en
The angel Asael dropped his head, and his thoughts flew back through the ages to the very beginning of time.
eu
-Bai, ederra zen Naema-esan zuen ahopean-, papar-orratzak eta urrezko kateak lantzen zituen Tubalkainen arreba.
es
-S?, era muy hermosa la hermana de Tubalkain, el que forj? las hebillas y las cadenas de oro-musit?-.
fr
" Oui, elle ?tait belle, Na?ma, s?ur de Tubalca?n qui forgeait les broches et les cha?nes en or, r?pondit-il ? mi-voix.
en
"Yes, Naamah, the sister of Tubal-cain, who forged clasps and gold chains, was lovely," he said softly.
eu
Ederra zen sobera, eta graziaz betea.
es
Era muy hermosa y llena de gracia.
fr
Elle ?tait belle et gracieuse.
en
"She was lovely and she was delightful.
