Hizkuntzen arteko Corpusa (HAC)

-Ez!

-?No, no!

-Non !

"No!

Ez!

?Quiero hablar con el director!

Je veux parler au Directeur !

I want to talk to the director."

Zuzendariarekin mintzatu nahi dut!

-El se?or director est? muy ocupado, se?ora;

-Monsieur le Directeur est tr?s occup?, Madame, il est en conf?rence...

"I'm sorry, he's very busy just now;

-Zuzendari jauna guztiz lanpetua da, anderea, konferentzian da...

se encuentra celebrando una conferencia...

-Ah !

he has a meeting on-"

-A!

-?Ah!

?a m'est ?gal !

"I can't help that.

Berdin zait! Berdin zait guztiz!

?Me da lo mismo, me da lo mismo!

?a m'est bien ?gal !

That doesn't matter.

Hitz egin nahi diot!

?Quiero hablarle!

Je veux lui parler !

I insist on speaking to him."

Bulegoburua xukatu egin zen:

El jefe de oficina se enjug? el rostro:

Le chef de bureau s'?pongea :

The head clerk mopped his forehead.

-Minutu bat..

-Un momento...

-Une minute...

"A moment, please."

Riviereren atea bulkatu zuen:

Empuj? la puerta de Rivi?re:

Il poussa la porte de Rivi?re :

He opened Rivi?re's door.

-Fabien andereak hitz egin nahi dizu.

-La se?ora Fabien, que quiere hablarle.

-C'est Mme Fabien qui veut vous parler.

"Madame Fabien wants to speak to you, sir."

"Horra-pentsatu zuen Rivierek-horra beldur nintzena."

"Eso-pens? Rivi?re-, eso es lo que tem?a".

" Voil?, pensa Rivi?re, voil? ce que je craignais.

"Here," thought Rivi?re, "is what I was dreading."

Agertzen hasiak dira dramaren osagarri afektiboak.

Los elementos efectivos del drama empezaban a aparecer.

" Les ?l?ments affectifs du drame commen?aient ? se montrer.

The emotional elements of the drama were coming into action.

Errefusatzea pentsatu zuen lehenik:

Pens? primero eludirlos:

Il pensa d'abord les r?cuser :

His first impulse was to thrust them aside;

amak eta emazteak ez dira ebakuntza geletan sartzen.

las madres y las esposas no entran en las salas de operaciones.

les m?res et les femmes n'entrent pas dans les salles d'op?ration.

mothers and women are not allowed in an operating theater.

Sentikortasunari ere isilik egoteko agintzen zaio perilean diren baforeetan.

Se manda callar tambi?n la emoci?n en los nav?os en peligro.

On fait taire l'?motion aussi sur les navires en danger.

And all emotion is bidden to hold its peace on a ship in peril;

Ez du laguntzen gizakiak salbatzen.

No ayuda a salvar a los hombres.

Elle n'aide pas ? sauver les hommes.

it does not help to save the crew.

Onartu egin zuen alabaina:

No obstante, acept?:

Il accepta pourtant :

Nevertheless he yielded.

-Konekta ezazu ene bulegora.

-Conecte con mi mesa.

-Branchez sur mon bureau.

"Switch on to my phone."

Entzun zuen ahots ttipi urrun, dardarati hura, eta berehala jakin zuen ez ziola arraposten ahal.

Escuch? aquella peque?a voz lejana, temblorosa, y en seguida supo que no podr?a responderle.

Il ?couta cette petite voix lointaine, tremblante, et tout de suite il sut qu'il ne pourrait pas lui r?pondre.

No sooner did he hear that far off, quavering voice, than he knew his inability to answer it.

Debaldetakoa izanen zen, ezin gehiagoan, biendako ere, elkarri oldartzea.

Ser?a est?ril, infinitamente est?ril para los dos, el enfrentarse.

Ce serait st?rile, infiniment, pour tous les deux, de s'affronter.

It would be futile for both alike, worse than futile, to meet each other.

-Anderea, otoi, lasai zaitez!

-Se?ora, se lo ruego, ?c?lmese!

-Madame, je vous en prie, calmez-vous !

"Do not be alarmed, madame, I beg you.

Frankotan egon behar izaten gara albisteen aiduru, gure lanbidean.

Es harto frecuente en nuestro oficio esperar noticias largo tiempo.

Il est si fr?quent, dans notre m?tier, d'attendre longtemps des nouvelles.

In our calling it so often happens that a long while passes without news."

Iritsia zen ez larridura partikular batena, baizik egintzaren beraren arazoa ageri den muga horretara.

Hab?a llegado a esa frontera donde se plantea, no el problema de un peque?o peligro personal, sino el de la acci?n.

Il ?tait parvenu ? cette fronti?re o? se pose, non le probl?me d'une petite d?tresse particuli?re, mais celui-l? m?me de l'action.

He had reached a point where not the problem of a small personal grief but the very will to act was in itself an issue.

Riviereren aitzinean ez Fabienen emaztea, baizik bizitzaren beste zentzu bat, ageri zitzaion.

Frente a Rivi?re se ergu?a, no la mujer Fabien, sino otro sentido de la vida.

En face de Rivi?re se dressait, non la femme de Fabien, mais un autre sens de la vie.

Not so much Fabien's wife as another theory of life confronted Rivi?re now.

Rivierek ezin zuen entzun besterik egin, ahots ttipi hura, doinu triste baina etsai hura urrikaldu.

Rivi?re s?lo pod?a escuchar, compadecer aquella voz, aquel canto tan enormemente triste, pero enemigo.

Rivi?re ne pouvait qu'?couter, que plaindre cette petite voix, ce chant tellement triste, mais ennemi.

Hearing that timid voice, he could but pity its infinite distress-and know it for an enemy!

Izan ere, ez egintzak ez norberaren zorionak onartzen dute banatzerik:

Pues ni la acci?n, ni la felicidad individual admiten particiones:

Car ni l'action, ni le bonheur individuel n'admettent le partage :

For action and individual happiness have no truck with each other;

istiluan dira.

est?n en conflicto.

ils sont en conflit.

they are eternally at war.

Emakume hura ere mundu absolutu baten izenean, haren egitekoen eta eskubideen izenean, mintzo zen. Arrastiriko mahaiaren gainean den argiarenean, bere haragia eskatzen zuen haragiarenean, itxaropen, amultsutasun, oroimenen aberriaren izenean.

Esta mujer hablaba tambi?n en nombre de un mundo absoluto, y de sus deberes y de sus derechos. El mundo del resplandor de la l?mpara dom?stica sobre una mesa, de una patria de esperanzas, de ternuras, de recuerdos.

Cette femme parlait elle aussi au nom d'un monde absolu et de ses devoirs et de ses droits. Celui d'une clart? de lampe sur la table du soir, d'une chair qui r?clamait sa chair, d'une patrie d'espoirs, de tendresses, de souvenirs.

This woman, too, was championing a self-coherent world with its own rights and duties, that world where a lamp shines at nightfall on the table, flesh calls to mated flesh, a homely world of love and hopes and memories.

Emakumeak bere ongia eskatzen zuen, eta arrazoia zaukan.

Exig?a su bien y ten?a raz?n.

Elle exigeait son bien et elle avait raison.

She stood up for her happiness and she was right.

Eta berak ere, Rivierek, arrazoia zeukan, baina ezin zion deus kontrakartu emakume haren egiari.

Pero ?l, Rivi?re, tambi?n ten?a raz?n, aunque no pod?a oponer nada a la verdad de esta mujer.

Et lui aussi, Rivi?re, avait raison, mais il ne pouvait rien opposer ? la v?rit? de cette femme.

And Rivi?re, too, was right, yet he found no words to set against this woman's truth.

Etxeko lanpara apal baten argipean bere egia berea deskubritzen zuen, esanezina eta gizalegerik gabea.

?l descubr?a, a la luz de una humilde l?mpara dom?stica, que su propia verdad era inexpresable e inhumana.

Il d?couvrait sa propre v?rit?, ? la lumi?re d'une humble lampe domestique, inexprimable et inhumaine.

He was discovering the truth within him, his own inhuman and unutterable truth bv an humble light the lamplight of a little home!

-Anderea...

-Se?ora...

-Madame...

"Madame...!"

Ez zion entzuten.

Pero ya no le escuchaba.

Elle n'?coutait plus.

She did not hear him.

Jausia zen, bere oinetara abantzu, hala iduritzen zitzaion, ukabil ahul haiek harresiaren kontra higatu ondotik.

Hab?a ca?do, casi a sus pies, le parec?a a ?l, despu?s de haber lastimado sus d?biles pu?os contra el muro.

Elle ?tait retomb?e, presque ? ses pieds, lui semblait-il, ayant us? ses faibles poings contre le mur.

Her hands were bruised with beating on the wall and she lay fallen, or so it seemed to him, almost at his feet.

Ingeniari batek esana zion behin Riviereri, zaurituagana makurtzen zirelarik, egiten ari ziren zubitik hurbil:

Un ingeniero hab?a dicho un d?a a Rivi?re, cuando se inclinaba sobre un herido, junto a un puente en construcci?n:

Un ing?nieur avait dit un jour ? Rivi?re, comme ils se penchaient sur un bless?, aupr?s d'un pont en construction :

One day an engineer had remarked to Rivi?re, as they were bending above a wounded man, beside a bridge that was being erected:

"Zubi honek balio ote du aurpegi lehertu baten prezioa?" Bide hura irekia zieten laborarietarik bakar batek ere ez zuen onartuko, hurrengo zubirainoko itzulia egin behar ez izateagatik, aurpegia horren izugarriki mutilatzea.

"Ese puente, ?vale el precio de un rostro aplastado?". Ning?n labrador, para quienes aquella carretera se abr?a, hubiera aceptado, para ahorrarse un rodeo, mutilar ese rostro espantoso.

" Ce pont vaut-il le prix d'un visage ?cras? ? " Pas un des paysans, ? qui cette route ?tait ouverte, n'e?t accept?, pour s'?pargner un d?tour par le pont suivant, de mutiler ce visage effroyable.

"Is the bridge worth a man's crushed face?" Not one of the peasants using the road would ever have wished to mutilate this face so hideously just to save the extra walk to the next bridge.

Eta hala ere zubiak jasotzen zituzten. Ingeniariak hauxe erantsi zuen: "Interes orokorra interes partikularrez osatua da:

Y, sin embargo, se constru?an puentes. El ingeniero hab?a a?adido: "El inter?s general est? formado por los intereses particulares:

L'ing?nieur avait ajout? : " L'int?r?t g?n?ral est form? des int?r?ts particuliers : il ne justifie rien de plus.

"The welfare of the community," the engineer had continued, "is just the sum of individual welfares and has no right to look beyond them."

ez du besterik ezer justifikatzen." -"Alabaina-arrapostu zion geroago Rivierek-, giza bizitzak preziorik ez badu ere, guk beti jokatzen dugu zer edo zerk gain hartuko balio bezala, muntan, giza bizitzari... Baina zerk?"

no justifica nada m?s". "Y, no obstante-le hab?a respondido m?s tarde Rivi?re-, si la vida humana no tiene precio, nosotros obramos siempre como si alguna cosa sobrepasase, en valor, la vida humana... Pero ?qu??".

-Et pourtant, lui avait r?pondu plus tard Rivi?re, si la vie humaine n'a pas de prix, nous agissons toujours comme si quelque chose d?passait, en valeur, la vie humaine... Mais quoi ? "

"And yet," Rivi?re observed on a subsequent occasion, "even though human life may be the most precious thing on earth we always behave as if there were something of higher value than human life But what thing?"

Eta Riviereri, eskifaia gogoan, bihotza zimurtu zitzaion.

Y a Rivi?re, pensando en la tripulaci?n, se le encogi? el coraz?n.

Et Rivi?re, songeant ? l'?quipage, eut le c?ur serr?.

Thinking of the lost airmen, Rivi?re felt his heart sink.

Egintzak, baita zubi bat jasotzeak ere, lehertu egiten ditu zorionak; Rivierek ez zuen ahal bere buruari ez galdetu:

La acci?n, incluso la de construir un puente, destruye felicidades; Rivi?re no pod?a dejar de preguntarse:

L'action, m?me celle de construire un pont, brise des bonheurs ; Rivi?re ne pouvait plus ne pas se demander " au nom de quoi ? "

All man's activity, even the building of a bridge, involves a toll of suffering and he could no longer evade the issue-"Under what authority?"

"Zeren izenean?"

"?En nombre de qu??".

" Ces hommes, pensait-il, qui vont peut-?tre dispara?tre, auraient pu vivre heureux.

These men, he mused, who perhaps are lost, might have led happy lives.

"Gizonok-egiten zuen gogoeta-, araiz hil egin behar diren gizonok, zorionean bizi zitezkeen."

"Esos hombres-pensaba-que van tal vez a desaparecer, habr?an podido vivir dichosos".

" Il voyait des visages pench?s dans le sanctuaire d'or des lampes du soir.

He seemed to see as in a golden sanctuary the evening lamplight shine on faces bending side by side.

Eta aurpegiak ikusten zituen arratseko lanparen urrezko santutegian.

Ve?a rostros inclinados en el santuario de oro de esas l?mparas nocturnas.

" Au nom de quoi les en ai-je tir?s ?

"Under what authority have I taken them from all this?" he wondered.

"Zeren izenean idoki ditut handik?" Zeren izenean kendu zaizkio zoriontasun indibidualari?

"?En nombre de qu? los ha sacado de ah??

" Au nom de quoi les a-t-il arrach?s au bonheur individuel ?

What was his right to rob them of their personal happiness?

Lehen legea ez ote da zoriontasun hori babestea?

?En nombre de qu? los ha arrancado de la felicidad individual?

La premi?re loi n'est-elle pas de prot?ger ces bonheurs-l? ?

Did not the highest of all laws ordain that these human joys should be safeguarded?

Berak arrailatzen ditu ordea.

Pero ?l las destroza.

Mais lui-m?me les brise.

But he destroyed them.

Eta halarik ere, noizbait, ondikotz, urrezko santutegiak suntsitu egiten dira, lilurak bezala.

Y no obstante, un d?a, fatalmente, los santuarios de oro se desvanecen como espejismos.

Et pourtant un jour, fatalement, s'?vanouissent, comme des mirages, les sanctuaires d'or.

And yet one day, inevitably, those golden sanctuaries vanish like mirage.

Zahardadeak eta heriotzak arrailatzen ditu, berak baino doilorkiago.

La vejez y la muerte, m?s implacables que ?l mismo, los destruyen.

La vieillesse et la mort les d?truisent, plus impitoyables que lui-m?me.

Old age and death, more pitiless than even he, destroy them.

Araiz bada besterik eta iraunkorragorik salbatzeko;

?Tal vez existe alguna otra cosa, m?s duradera, para salvar?

Il existe peut-?tre quelque chose d'autre ? sauver et de plus durable ;

There is, perhaps, some other thing, something more lasting, to be saved;

hori ote da Rivierek lantzen duen beste alderdi hori, salbatu behar dena?

?Tal vez hay que salvar esa parte del hombre que Rivi?re trabaja?

peut-?tre est-ce ? sauver cette part-l? de l'homme que Rivi?re travaille ?

and, perhaps, it was to save this part of man that Rivi?re was working.