Hizkuntzen arteko Corpusa (HAC)
Metamorfosia, Franz Kafka / Rufino Iraola (Hiria, 2000
)
eu
Hainbat denboran hori sinestu izana da, hain zuzen, gure ezbeharraren motibua. Nola izango da, bada, Gregorio?
es
El haberlo cre?do durante tanto tiempo ha sido nuestra aut?ntica desgracia, pero ?c?mo es posible que sea Gregorio?
fr
Mais comment est-ce que ?a pourrait ?tre Gregor ?
en
How can that be Gregor?
eu
Hala izan balitz, horrezkero, aspaldi konprenitu zuen gizakiak ez daitezkeela bizi horrelako bitxo batekin.
es
Si fuese Gregorio hubiese comprendido hace tiempo que una convivencia entre personas y semejante animal no es posible, y se hubiese marchado por su propia voluntad:
fr
Si c'?tait lui, il aurait depuis longtemps compris qu'? l'?vidence des ?tres humains ne sauraient vivre en compagnie d'une telle b?te, et il serait parti de son plein gr?.
en
If it were Gregor he would have seen long ago that it's not possible for human beings to live with an animal like that and he would have gone of his own free will.
eu
Eta bere kabuz joango zatekeen.
es
ya no tendr?amos un hermano, pero podr?amos continuar viviendo y conservar?amos su recuerdo con honor.
fr
D?s lors, nous n'aurions pas de fr?re, mais nous pourrions continuer ? vivre et pourrions honorer son souvenir Mais, l?, cette b?te nous pers?cute, chasse les locataires, entend manifestement occuper tout l'appartement et nous faire coucher dans la rue.
en
We wouldn't have a brother any more, then, but we could carry on with our lives and remember him with respect.
eu
Anaia galduko genukeen, baina bizitzen segitu ahal izango genuen, eta oroitzapenak gure artean iraungo zukeen betiko.
es
Pero esta bestia nos persigue, echa a los hu?spedes, quiere, evidentemente, adue?arse de toda la casa y dejar que pasemos la noche en la calle.
fr
Mais regarde, papa, cria-t-elle brusquement, le voil? qui recommence !
en
As it is this animal is persecuting us, it's driven out our tenants, it obviously wants to take over the whole flat and force us to sleep on the streets.
eu
Horrela, berriz, animalia honen erasopean bizi gara, bezeroak etxetik bota dizkigu eta garbi dago etxea osoaz jabetu eta kalera bota nahi gaituela.
es
 
fr
 
en
 
eu
Begira, aita-egin zuen garrasi-, hasi da berriro ere!
es
?Mira, padre-grit? de repente-, ya empieza otra vez!
fr
" Et, avec un effroi tout ? fait incompr?hensible pour Gregor, elle abandonna m?me sa m?re en se rejetant litt?ralement loin de sa chaise, comme si elle aimait mieux sacrifier sa m?re que de rester ? proximit? de Gregor et elle courut se r?fugier derri?re son p?re, lequel, uniquement troubl? par son comportement ? elle, se dressa aussi et tendit ? demi les bras devant elle comme pour la prot?ger.
en
Father, look, just look", she suddenly screamed, "he's starting again!" In her alarm, which was totally beyond Gregor's comprehension, his sister even abandoned his mother as she pushed herself vigorously out of her chair as if more willing to sacrifice her own mother than stay anywhere near Gregor.
eu
Gregoriori ulertezina egiten zitzaion izuikarak jota, arreba butakatik altxatu egin, Gregorioren ondoan egon baino ama abandonaturik utzi nahiago izan balu bezala, eta aitaren atzean babestu zen, korrika arinean; hau, halaber, arrebarenak aztoraturik, zutik jarri zen, Greten aurrean besoak zabaldurik, babesle itxuran.
es
Y con un miedo completamente incomprensible para Gregorio, la hermana abandon? incluso a la madre, se arroj? literalmente de su silla, como si prefiriese sacrificar a la madre antes de permanece cerca de Gregorio, y se precipit? detr?s del padre que, principalmente irritado por su comportamiento, se puso tambi?n en pie y levant? los brazos a media altura por delante de la hermana para protegerla.
fr
Mais Gregor ne songeait nullement ? faire peur ? qui que ce f?t, et surtout pas ? sa s?ur.
en
She rushed over to behind her father, who had become excited merely because she was and stood up half raising his hands in front of Gregor's sister as if to protect her.
eu
Gregoriok ez zuen inor izutu nahi, eta are gutxiago arreba.
es
Pero Gregorio no pretend?a, ni por lo m?s remoto, asustar a nadie, ni mucho menos a la hermana.
fr
 
en
But Gregor had had no intention of frightening anyone, least of all his sister.
eu
Egin zuen gauza bakarra buelta ematen hasi izan zen, bere gelara itzultzeko, eta horixe zen besteak inpresionatu zituena; izan ere, bere egoera negargarria zela bide, mugimendu zail hura egiteko, lurrean apoiaturik, buruarekin laguntzen zion gorputzari.
es
Solamente hab?a empezado a darse la vuelta para volver a su habitaci?n y esto llamaba la atenci?n, ya que, como consecuencia de su estado enfermizo, para dar tan dif?ciles vueltas ten?a que ayudarse con la cabeza, que levantaba una y otra vez y que golpeaba contra el suelo.
fr
Il avait simplement entrepris de se retourner pour regagner sa chambre, et il est vrai que cela faisait un dr?le d'effet, oblig? qu'il ?tait par son ?tat peu brillant, dans les man?uvres d?licates, de s'aider de sa t?te, qu'il dressait et cognait sur le sol alternativement.
en
All he had done was begin to turn round so that he could go back into his room, although that was in itself quite startling as his pain-wracked condition meant that turning round required a great deal of effort and he was using his head to help himself do it, repeatedly raising it and striking it against the floor.
eu
Gelditu eta ingurumarian begiratu zuen.
es
Se detuvo y mir? a su alrededor;
fr
Il s'interrompit et regarda alentour.
en
He stopped and looked round.
eu
Zirudienez, familia ohartu bide zen haren asmo onez;
es
su buena intenci?n pareci? ser entendida;
fr
Ses bonnes intentions paraissaient avoir ?t? comprises ; ce n'avait ?t? qu'une frayeur passag?re.
en
They seemed to have realised his good intention and had only been alarmed briefly.
eu
beraz, momentuko sustoa baino ez zen izan. Orain, triste eta pentsati begiratzen zioten denek.
es
s?lo hab?a sido un susto moment?neo, ahora todos lo miraban tristes y en silencio.
fr
? pr?sent tout le monde le regardait en silence et d'un air triste.
en
Now they all looked at him in unhappy silence.
eu
Amak butakan segitzen zuen, hankak bata bestearen gainean luzaturik eta begiak, nekearen nekez, erdi itxita.
es
La madre yac?a en su silla con las piernas extendidas y apretadas una contra otra, los ojos casi se le cerraban de puro agotamiento.
fr
La m?re ?tait renvers?e sur sa chaise, les jambes tendues et jointes, ses yeux se fermaient presque d'?puisement ;
en
His mother lay in her chair with her legs stretched out and pressed against each other, her eyes nearly closed with exhaustion;
eu
Arreba aitaren ondoan eserita zegoen, besoa haren lepoan bilduta.
es
El padre y la hermana estaban sentados uno junto a otro, y la hermana hab?a colocado su brazo alrededor del cuello del padre.
fr
le p?re et la s?ur ?taient assis c?te ? c?te, la s?ur tenait le p?re par le cou.
en
his sister sat next to his father with her arms around his neck.
eu
"Agian mugi naiteke" pentsatu zuen Gregoriok, berriro ere mugimendu neketsuetan indarka.
es
"Quiz? pueda darme la vuelta ahora", pens? Gregorio, y empez? de nuevo su actividad.
fr
" Je vais peut-?tre enfin avoir le droit de me retourner ", songea Gregor en se remettant au travail.
en
"Maybe now they'll let me turn round", thought Gregor and went back to work.
eu
Ezin zien zizpuruei eutsi, eta, tarteka, atseden hartu behar izaten zuen.
es
No pod?a contener los resuellos por el esfuerzo y de vez en cuando ten?a que descansar.
fr
Dans son effort, il ne pouvait s'emp?cher de souffler bruyamment, et il dut m?me ? plusieurs reprises s'arr?ter pour se reposer.
en
He could not help panting loudly with the effort and had sometimes to stop and take a rest.
eu
Baina inork ez zuen estutzen; gauzak lasai eta patxadan egin zitzan utzi zioten.
es
Por lo dem?s, nadie le apremiaba, se le dejaba hacer lo que quisiera.
fr
Au demeurant, personne ne le pressait, on le laissa faire enti?rement ? sa guise.
en
No-one was making him rush any more, everything was left up to him.
eu
Buelta eman zuenean, zuzen-zuzenean ekin zion itzulerari.
es
 
fr
 
en
 
eu
Harritu zen gelarainoko distantzia hain handia zela ikusita.
es
Cuando hubo dado la vuelta del todo comenz? enseguida a retroceder todo recto...
fr
Lorsqu'il eut accompli son demi-tour il entama aussit?t son trajet de retour en ligne droite.
en
As soon as he had finally finished turning round he began to move straight ahead.
eu
Ez zuen konprenitzen, halako ahulezian egonda, nola arraio korritu ahal izan zuen, aurre hartan bertan, distantzia hura bera batere nabaritu gabe.
es
Se asombr? de la gran distancia que le separaba de su habitaci?n y no comprend?a c?mo, con su debilidad, hac?a un momento hab?a recorrido el mismo camino sin notarlo.
fr
Il s'?tonna de la grande distance qui le s?parait de sa chambre et il ne put concevoir qu'il ait pu, un moment avant, faible comme il l'?tait, parcourir le m?me chemin presque sans s'en rendre compte.
en
He was amazed at the great distance that separated him from his room, and could not understand how he had covered that distance in his weak state a little while before and almost without noticing it.
eu
Ahalik eta azkarren itzultzea beste kezkarik gabe, ez zen ohartu ere atzetik ez ziola eragiten, ez hitzez eta ez oihuka.
es
 
fr
 
en
 
eu
Ate parera iristean, burua jiratu zuen, gehiegi ere ez, noski, bada lepoan halakoxe gogortasuna sentitzen zuen;
es
Concentr?ndose constantemente en avanzar con rapidez, apenas se dio cuenta de que ni una palabra, ni una exclamaci?n de su familia le molestaba.
fr
Uniquement et constamment soucieux de ramper vite, c'est ? peine s'il nota que nulle parole, nulle exclamation de sa famille ne venait le troubler.
en
He concentrated on crawling as fast as he could and hardly noticed that there was not a word, not any cry, from his family to distract him.
eu
ez zen ezer aldatu. Bakar-bakarrik, arreba zutik jarri zela.
es
Cuando ya estaba en la puerta volvi? la cabeza, no por completo, porque notaba que el cuello se le pon?a r?gido, pero s? vio a?n que tras de ?l nada hab?a cambiado, s?lo la hermana se hab?a levantado.
fr
C'est seulement une fois sur le seuil de sa chambre qu'il tourna la t?te-pas compl?tement, car il sentait son cou devenir raide-et put tout de m?me encore voir que derri?re lui rien n'avait chang? ; simplement, sa s?ur s'?tait lev?e.
en
He did not turn his head until he had reached the doorway. He did not turn it all the way round as he felt his neck becoming stiff, but it was nonetheless enough to see that nothing behind him had changed, only his sister had stood up.
eu
Azken behakoa amari bota zion; lo zetzan.
es
Su ?ltima mirada acarici? a la madre que, por fin, se hab?a quedado profundamente dormida.
fr
Son dernier regard effleura sa m?re, qui maintenant s'?tait endormie tout ? fait.
en
With his last glance he saw that his mother had now fallen completely asleep.
eu
Gelara sartzearekin batera, atean kolpean itxi eta giltza hotsa entzun zuen.
es
Apenas entr? en su habitaci?n se cerr? la puerta y echaron la llave.
fr
? peine fut-il ? l'int?rieur de sa chambre que la porte en fut pr?cipitamment claqu?e et ferm?e ? double tour.
en
He was hardly inside his room before the door was hurriedly shut, bolted and locked.
eu
Golpe itzel hark hainbesterainoxe izutu zuen, zangoak doblatu egin zitzaizkion.
es
Gregorio se asust? tanto del repentino ruido producido detr?s de ?l, que las patitas se le doblaron.
fr
Ce bruit inopin? derri?re lui fit une telle peur ? Gregor que ses petites pattes c?d?rent sous lui.
en
The sudden noise behind Gregor so startled him that his little legs collapsed under him.
eu
Arreba zen han hain bizkor zebilena.
es
Era la hermana quien se hab?a apresurado tanto.
fr
C'?tait sa s?ur qui s'?tait ainsi pr?cipit?e.
en
It was his sister who had been in so much of a rush.
eu
Zutik itxoin zion entzerratzeko uneari.
es
 
fr
 
en
 
eu
Gregoriok ez nabaritu hurbiltzen. -Azkenean ere! -egin zuen oihu arrebak, giltzarekin sarrailari eragitean.
es
Hab?a permanecido en pie all? y hab?a esperado, con ligereza hab?a saltado hacia delante, Gregorio ni siquiera la hab?a o?do venir, y grit? un "?Por fin!" a los padres mientras echaba la llave.
fr
Elle s'?tait tenue debout ? l'avance et avait attendu, puis elle avait bondi sur la pointe des pieds, Gregor ne l'avait pas du tout entendu venir, et tout en tournant la cl? dans la serrure elle lan?a ? ses parents un " Enfin ! "
en
She had been standing there waiting and sprung forward lightly, Gregor had not heard her coming at all, and as she turned the key in the lock she said loudly to her parents "At last!".
eu
"Eta orain?" galde egin zion Gregoriok bere buruari, inguruaren ilunpetan beltzean begirada galdurik.
es
"?Y ahora?", se pregunt? Gregorio, y mir? a su alrededor en la oscuridad.
fr
" Et maintenant ? " se demanda Gregor en regardant autour de lui dans l'obscurit?.
en
"What now, then?", Gregor asked himself as he looked round in the darkness.
eu
Berehala ohartu zen ezin zela mugitu ere egin.
es
 
fr
 
en
 
eu
Horrek ez zuen harritu:
es
Pronto descubri? que ya no se pod?a mover.
fr
Il d?couvrit bient?t qu'? pr?sent il ne pouvait plus bouger du tout.
en
He soon made the discovery that he could no longer move at all.
eu
aitzitik, ordura arte egin zuen moduan, hanka single haiekin ibili ahal izatea zen normala iruditzen ez zitzaiona.
es
No se extra?? por ello, m?s bien le parec?a antinatural que, hasta ahora, hubiera podido moverse con estas patitas.
fr
c'?tait bien plut?t d'avoir pu jusque-l? se propulser effectivement sur ces petites pattes gr?les qui lui paraissait peu naturel.
en
This was no surprise to him, it seemed rather that being able to actually move around on those spindly little legs until then was unnatural.
eu
Osterantzean, nahikoa gustura zegoen.
es
Por lo dem?s, se sent?a relativamente a gusto.
fr
Au demeurant, il ?prouvait un relatif bien-?tre.
en
He also felt relatively comfortable.
eu
Gorputz osoan min bazuen ere, oinazea, pixkanaka, arintzen ari zitzaiola iruditzen zitzaion, eta laster pasako zitzaiola erabat pentsatzen zuen.
es
Bien es verdad que le dol?a todo el cuerpo, pero le parec?a como si los dolores se hiciesen m?s y m?s d?biles y, al final, desapareciesen por completo.
fr
Il avait certes des douleurs dans tout le corps, mais il avait l'impression qu'elles devenaient peu ? peu de plus en plus faibles, et qu'elles finiraient par passer tout ? fait.
en
It is true that his entire body was aching, but the pain seemed to be slowly getting weaker and weaker and would finally disappear altogether.
eu
Kasik ez zituen nabaritzen bizkarrean erantsita zeukan sagar ustela eta hautsez zuritako infekzioa. Etxekoez pentsatzen zuen, karino eta emozioz beterik.
es
Apenas sent?a ya la manzana podrida de su espalda y la infecci?n que produc?a a su alrededor, cubiertas ambas por un suave polvo.
fr
La pomme pourrie dans son dos et la r?gion enflamm?e tout autour sous leur couche de poussi?re molle, ne se sentaient d?j? plus gu?re.
en
He could already hardly feel the decayed apple in his back or the inflamed area around it, which was entirely covered in white dust.
eu
Arreba baino ere konbentzituago zegoen desagertu zeukala egin beharra.
es
Pensaba en su familia con cari?o y emoci?n, su opini?n de que ten?a que desaparecer era, si cabe, a?n m?s decidida que la de su hermana.
fr
Il repensa ? sa famille avec attendrissement et amour. L'id?e qu'il devait dispara?tre ?tait encore plus ancr?e, si c'?tait possible, chez lui que chez sa s?ur.
en
He thought back of his family with emotion and love. If it was possible, he felt that he must go away even more strongly than his sister.
eu
Pentsaketa gozo bezain sakonean murgildurik egon zen elizako erlojuan goizeko hirurak jo zuten arte.
es
En este estado de apacible y let?rgica meditaci?n permaneci? hasta que el reloj de la torre dio las tres de la madrugada.
fr
Il demeura dans cet ?tat de songerie creuse et paisible jusqu'au moment o? trois heures du matin sonn?rent au clocher.
en
He remained in this state of empty and peaceful rumination until he heard the clock tower strike three in the morning.
eu
Artean ez zuen ikusten ahal kristaletan zehar argitzen ari egunsentia.
es
Vivi? todav?a el comienzo del amanecer detr?s de los cristales.
fr
Il vit encore la clart? qui commen?ait de se r?pandre devant la fen?tre, au-dehors.
en
He watched as it slowly began to get light everywhere outside the window too.
eu
Gero, bere gogoaren kontra, buruari erortzen utzi zion eta azken zizpuru ahul bat atera zen haren aho-sudurretatik.
es
A continuaci?n, contra su voluntad, su cabeza se desplom? sobre el suelo y sus orificios nasales exhalaron el ?ltimo suspiro.
fr
Puis, malgr? lui, sa t?te retomba tout ? fait, et ses narines laiss?rent s'?chapper faiblement son dernier souffle.
en
Then, without his willing it, his head sank down completely, and his last breath flowed weakly from his nostrils.
eu
Hurrengo goizean, asistentea sartu zenean-halakoxe ate kolpeak jotzen zituen, hura iristean ez zegoen han lo egingo zuenik, eta hori zaratarik ez ateratzeko maiz esan zitzaiolarik-, Gregoriori ohiko bisita egitera, ez zuen harengan aparteko ezer nabaritu.
es
Cuando, por la ma?ana temprano, lleg? la asistenta-de pura fuerza y prisa daba tales portazos que, aunque repetidas veces se le hab?a pedido que procurase evitarlo, desde el momento de su llegada era ya imposible concebir el sue?o en toda la casa-en su acostumbrada y breve visita a Gregorio nada le llam? al principio la atenci?n.
fr
Quand, de bon matin, la femme de m?nage arriva-? force d'?nergie et de diligence, quoiqu'on l'e?t souvent pri?e de s'en abstenir, elle faisait claquer si fort toutes les portes que, dans tout l'appartement, il n'?tait plus possible de dormir tranquille d?s qu'elle ?tait l?-, et qu'elle fit ? Gregor sa br?ve visite habituelle, elle ne lui trouva tout d'abord rien de particulier.
en
When the cleaner came in early in the morning-they'd often asked her not to keep slamming the doors but with her strength and in her hurry she still did, so that everyone in the flat knew when she'd arrived and from then on it was impossible to sleep in peace-she made her usual brief look in on Gregor and at first found nothing special.
eu
Pentsatu zuen, jarrera hartan, mugitu gabe alegia, apropos zegoela, estimazio bila zebilela, ez baitzuen uste, inolaz ere, burua galdua zuenik.
es
Pensaba que estaba all? tumbado tan inm?vil a prop?sito y se hac?a el ofendido, le cre?a capaz de tener todo el entendimiento posible.
fr
Elle pensa que c'?tait expr?s qu'il restait ainsi sans bouger, et qu'il faisait la t?te ; elle ?tait convaincue qu'il ?tait fort intelligent.
en
She thought he was laying there so still on purpose, playing the martyr; she attributed all possible understanding to him.
eu
Halabeharrez, destorniladorea zeraman eskuan, eta kilimak egin zizkion atetik.
es
Como ten?a por casualidad la larga escoba en la mano, intent? con ella hacer cosquillas a Gregorio desde la puerta.
fr
Comme il se trouvait qu'elle tenait ? la main le grand balai, elle s'en servit pour essayer de chatouiller Gregor depuis la porte.
en
She happened to be holding the long broom in her hand, so she tried to tickle Gregor with it from the doorway.
eu
Ez zela mugitzen ikustean, haserre bizian jarri zen eta zirika ekin zion, eta bultza egitean erantzunik jaso ez zuelarik, orduan jabetu zer gertatu zen;
es
Al no conseguir nada con ello, se enfad?, y pinch? a Gregorio ligeramente, y s?lo cuando, sin que ?l opusiese resistencia, le hab?a movido de su sitio, le prest? atenci?n.
fr
Comme cela ne donnait rien non plus, elle en fut agac?e et lui donna une petite bourrade, et ce n'est que quand elle l'eut pouss? et d?plac? sans rencontrer de r?sistance qu'elle commen?a ? tiquer.
en
When she had no success with that she tried to make a nuisance of herself and poked at him a little, and only when she found she could shove him across the floor with no resistance at all did she start to pay attention.
eu
begiak zituen adina zabal, harridurak eraginda, txistu hotsak egin zion ihes. Ondoren, gurasoen logelako atea indarrean ireki eta oihu egin zuen ilunpetan: -Hil egin da!
es
Cuando se dio cuenta de las verdaderas circunstancias abri? mucho los ojos, silb? para sus adentros, pero no se entretuvo mucho tiempo, sino que abri? de par en par las puertas del dormitorio y exclam? en voz alta hacia la oscuridad.
fr
Ayant bient?t vu de quoi il retournait, elle ouvrit de grands yeux, siffla entre ses dents, mais sans plus tarder alla ouvrir d'un grand coup la porte de la chambre ? coucher et cria dans l'obscurit?, d'une voix forte :
en
She soon realised what had really happened, opened her eyes wide, whistled to herself, but did not waste time to yank open the bedroom doors and shout loudly into the darkness of the bedrooms:
eu
Samsa jaun-andreak, ohean, eseri egin ziren.
es
-?F?jense, ha reventado, ah? est?, ha reventado del todo!
fr
" Venez un peu voir ?a, il est crev? ; il est l?-bas par terre, tout ce qu'il y a de plus crev? !
en
"Come and 'ave a look at this, it's dead, just lying there, stone dead!"
eu
Dezente kostatu zitzaien sustoa gainditzea, eta ez zuten berehala konprenitu asistenteak esaten ziena.
es
El matrimonio Samsa estaba sentado en la cama e intentaba sobreponerse del susto de la asistenta antes de llegar a comprender su aviso.
fr
" Le couple Samsa ?tait assis bien droit dans son lit et avait du mal ? surmonter la frayeur que lui avait caus?e la femme de m?nage, avant m?me de saisir la nouvelle annonc?e.
en
Samsa sat upright there in their marriage bed and had to make an effort to get over the shock caused by the cleaner before they could grasp what she was saying.
eu
Baina egoeraz ohartu zirenean, nor bere aldetik, ahalik eta azkarren jaiki ziren ohetik.
es
Pero despu?s, el se?or y la se?ora Samsa, cada uno por su lado, se bajaron r?pidamente de la cama.
fr
Ensuite, M.
en
But then, each from his own side, they hurried out of bed.
eu
Samsa jaunak ohe-tapakia hartu zuen bizkarretik; Samsa andrea kamisoi-hutsean zihoan; horrela sartu ziren Gregorioren gelan.
es
 
fr
 
en
 
