Hizkuntzen arteko Corpusa (HAC)
Arthur erregearen egintzak, John Steinbeck / Joseba Urteaga (Igela, 1996
)
eu
Zaldiak berriz ezproiez jo, eta abiada eta indar handiz eraso zioten elkarri, eta beste behin ere bi lantzek ezkutuen erdi-erdian jo eta puskatu egin ziren.
es
Picaron espuelas una vez m?s y se acometieron con gran fuerza y velocidad, y una vez m?s las dos lanzas dieron en el centro y se despedazaron.
fr
Son ?cuyer alla chercher deux nouvelles lances sous la tente et il les leur donna Alors ils ?peronn?rent leur monture, les lanc?rent ? fond et se rencontr?rent dans un bruit de tonnerre, et de nouveau les deux lances touch?rent juste et vol?rent toutes les deux en ?clats.
en
Then again they spurred their horses and crashed together with all speed and force, and again both spears struck true and both shattered.
eu
Arthurrek ezpata eskuratu zuen atzera.
es
Arturo volvi? a echar mano a la espada.
fr
Alors Arthur de nouveau porta la main ? son ?p?e, mais le chevalier dit :
en
And again Arthur laid hand to his sword.
eu
Baina zaldunak esan zuen: -Jauna, nire aurka borrokatu direnetatik onena zara.
es
Pero el caballero dijo-: Se?or, eres el mejor de cuantos me han enfrentado.
fr
-Messire, vous ?tes le meilleur jouteur que j'aie jamais rencontr?.
en
But the knight said, "Sir, you are the best jouster I have ever met.
eu
Zaldundiaren ohoreagatik, lehia gaitezen berriz ere.
es
Por la honra de la caballer?a, mid?monos una vez m?s.
fr
En l'honneur de votre chevalerie, joutons encore une fois.
en
In honor of our knighthood, let us joust again."
eu
-Ongi da-esan zuen Arthurrek.
es
-De acuerdo-dijo Arturo.
fr
-Joutons, dit Arthur.
en
"I agree," said Arthur.
eu
Beste bi lantza ekarri zizkieten eta berriro eraso zioten elkarri. Aldi honetan, ordea, Arthurren haga puskatu egin zen, baina bere aurkariarenak eutsi egin zion kolpeari, eta zaldia zein zalduna lurrera bota zituen.
es
Les trajeron otras dos lanzas y volvieron a acometerse, pero esta vez el asta de Arturo se despedaz? en tanto que la de su oponente resisti? el impacto y ech? por tierra al caballo y al caballero.
fr
Deux nouvelles lances furent apport?es et ils se rencontr?rent pour la troisi?me fois, mais cette fois-ci la lance d'Arthur se rompit, alors que celle de son adversaire tint bon et fit mordre la poussi?re au cheval et au cavalier.
en
Then two more spears were brought and they ran together again, but this time Arthur's spear shattered while his opponent's held and drove both horse and man to the ground.
eu
Arthur zalditik libratu eta ezpata atera zuen zorrotik. -Zaldiz galdu egin dudanez-esan zuen-, oinez borrokatuko gara.
es
Arturo se desembaraz? del caballo y desenvain? la espada. -Dado que a caballo he perdido-dijo-, lucharemos a pie.
fr
Se lib?rant de sa monture, Arthur tira son ?p?e et dit : -Je vous combattrai ? pied puisque j'ai perdu ? cheval.
en
And Arthur stepped clear of his horse and drew his sword and he said, "I shall fight you on foot since I have lost to you on horseback."
eu
-Ni oraindik zaldi gainean nago-burla egin zion zaldunak.
es
-Yo todav?a estoy montado-se mof? el caballero.
fr
Le fer-v?tu r?pondit d'une voix moqueuse : -Je suis toujours mont?.
en
And the knight said mockingly, "I am still mounted."
eu
Orduan erregea haserre-sutan jarri zen eta, ezkutuaz babesturik, zaldunaganantz jo zuen.
es
Entonces el rey mont? en c?lera y, cubri?ndose con el escudo, avanz? hacia el caballero.
fr
Furieux, le roi se couvrit de son ?cu et marcha sur son adversaire ? cheval.
en
Then the king was furious and he put his shield before him and advanced toward the mounted knight.
eu
Zaldunak hain suhartasun bortitza ikusi zuenean, zalditik jaitsi zen berehala, ohorezko gizona baitzen eta ez baitzituen gustoko abantaila bidegabeak.
es
Cuando ?ste vio tan recia bravura desmont? de inmediato, pues era hombre honorable y no le gustaban las ventajas injustas.
fr
? la vue de cet acc?s de bravoure, le chevalier descendit rapidement de sa monture, car c'?tait un homme d'honneur qui ne voulait pas tirer profit d'un avantage d?loyal.
en
When the knight saw this fierce bravery he quickly dismounted, for he was an honorable man and took no pleasure in unfair advantage.
eu
Ezpata zorrotik atera eta gogor borrokatu ziren biak, eta ezpatek, bitartean, ukaldi, sastada eta erasoaldien artean, ezkutuak zartatu eta armadurak arrailatzen zituzten, eta biei isurtzen zitzaien odol-jarioa esku odoltsuetatik irristatzen zitzaien, Handik puska batera, etenaldi bat egin zuten, nekearen nekez arnasestuka eta odol galeraz ahuldurik.
es
Desenvain? la espada y los dos lucharon con ferocidad, mientras las espadas, entre tajos, golpes y acometidas, astillaban los escudos y hend?an los hierros, y la sangre manaba y flu?a y les escurr?a por las manos embadurnadas. Al cabo de un rato descansaron, jadeantes de fatiga y debilitados por la p?rdida de sangre.
fr
Il tira son ?p?e et un combat farouche s'engagea : ils frapp?rent de taille, d'estoc, et par?rent les coups. Leurs ?p?es trou?rent les ?cus, d?chir?rent les armures ;
en
He drew his sword and the two fought fiercely, striking and slashing and parrying, and the swords cut through shields and carved through armor, and blood dripped and flowed, and their hands were slippery with blood.
eu
Gero, sutsuki berriro, ahariak bailiran oldartu zitzaizkion elkarri.
es
Luego, con renovada furia, arremetieron como carneros.
fr
Au bout d'un moment, ils se repos?rent, ivres de fatigue et affaiblis par les pertes de sang.
en
After a time they rested, panting with weariness and weak from loss of blood.
eu
Ezpatek elkar joka airean, Arthurrena bi tokitan puskatu zen.
es
Los aceros choca ron en el aire y la espada de Arturo se parti? en dos.
fr
Puis, anim?s d'une nouvelle ardeur, tels deux b?liers ils s'affront?rent encore avec furie.
en
Then in renewed fury they rushed together again like two rams.
eu
Erregeak atzera egin zuen, eskua jaitsi zuen eta triste eta isilik gelditu zen.
es
El rey retrocedi?, baj? la mano y permaneci? triste y silencioso.
fr
Leurs lames se rencontr?rent ? mi-longueur, et l'?p?e d'Arthur fut bris?e en deux morceaux ; alors il recula, puis abaissa la main, triste et silencieux.
en
Their sword blades collided in mid-stroke and Arthur's sword broke in two pieces, and he backed away and lowered his hand and stood sad and silent.
eu
Orduan zaldunak esan zion jendetasunez: -Beraz, garaile suertatu naiz, eta nire esku dago zu hiltzea ala bizirik uztea.
es
Entonces el caballero dijo cort?smente: -De modo que he vencido y tu vida o tu muerte dependen de mi decisi?n.
fr
Le chevalier dit avec courtoisie : -Ayant gagn?, j'ai le choix, soit de vous tuer, soit de vous laisser la vie sauve.
en
Then the knight said courteously, "So I have won and I have the choice either to kill you or to let you live.
eu
Errenditu, eta onar ezazu nire garaipena;
es
 
fr
 
en
 
eu
bestela, hil egin beharko zaitut.
es
R?ndete y admite tu derrota, o deber?s morir.
fr
Rendez-vous ? moi et avouez que vous ?tes vaincu, ou pr?parez-vous ? mourir.
en
Yield to me and admit that you are beaten or you must die."
eu
-Ongi etorria izan bedi heriotza, iristen denean-esan zuen Arthurrek-.
es
-Bienvenida la muerte cuando venga-dijo Arturo-.
fr
-La mort, dit Arthur, est la bienvenue quand elle frappe.
en
Then Arthur said, "Death is welcome when it comes.
eu
Baina porrota ez da inoiz ongi etorria izango.
es
Pero la derrota nunca es bienvenida.
fr
Mais la d?faite n'est pas la bienvenue.
en
But defeat is not welcome.
eu
Ez naiz errenditzen.
es
No me rindo.
fr
Je ne me rendrai pas.
en
I will not yield."
eu
-Eta hau esanez, jauzi egin zuen armarik gabe zaldunaren aurka, eta hari bularretik heldu, lurrera bota eta buru-babesa kendu zion.
es
-Y as? diciendo, brinc? sin armas sobre el caballero, le aferr? el torso, lo arroj? a tierra y lo despoj? del yelmo.
fr
? ces mots, bien que sans armes, il bondit sur le chevalier, l'empoigna, le jeta ? terre et lui arracha son heaume.
en
And with that, unarmed, he leaped at the knight and grasped him around the middle and threw him down and ripped off his helmet.
eu
Zalduna kementsua zen, ordea.
es
Pero el caballero era vigoroso.
fr
Mais l'autre ?tait un adversaire de taille.
en
But the knight was powerful.
eu
Indar egin zuen eta libratu arte bihurrikatu zen, Arthurri buru-babesa kendu zion eta ezpata altxatu zuen hura hiltzeko.
es
Forceje? y se contorsion? hasta liberarse, arranc? el yelmo de Arturo y alz? la espada para matarlo.
fr
Il r?ussit ? se d?faire de l'?treinte d'Arthur et, lui faisant sauter le heaume, leva son ?p?e pour le tuer.
en
He wrestled and twisted until he rolled free and tore Arthur's helmet off and raised his sword to kill him.
eu
Une horretan Merlinek esku hartu zuen, esanez: -Zaude, zaldun hori!
es
En eso intervino Merl?n, diciendo: -Caballero, detente.
fr
Alors Merlin intervint en disant : -Sire chevalier, retenez votre bras.
en
Then Merlin intervened, saying, "Knight, hold your hand.
eu
Honek uste duzun baino gehiago balio du.
es
?ste vale mucho m?s de lo que piensas.
fr
Votre adversaire n'est pas le premier venu.
en
This one is much more than you know.
eu
Hiltzen baduzu, zauri izugarria irekiko duzu erresuma guztian.
es
Si lo matas, abrir?s una herida atroz en todo el reino.
fr
Si vous le tuez, vous infligerez une blessure mortelle au royaume tout entier.
en
If you kill him you give a dreadful wound to the whole kingdom."
eu
-Zer esan nahi duzu?
es
-?Qu? quieres decir?
fr
-Que voulez-vous dire ?
en
"What do you mean?"
eu
-Hau Arthur erregea duzu-esan zuen Merlinek.
es
-?ste es el rey Arturo-dijo Merl?n.
fr
-C'est le roi Arthur.
en
"This is King Arthur," said Merlin.
eu
Orduan izuak hartu zuen zalduna eta erregearen amorruaren beldur izan zen.
es
 
fr
 
en
 
eu
Ezpata altxatu zuen berriz, hura hiltzeko, baina Merlinek begietara begiratu zion eta sorgindu egin zuen.
es
Entonces el p?nico, el temor a la ira del rey, se adue?aron del caballero, que volvi? a alzar la espada para matarlo.
fr
La panique, la crainte d'avoir ? encourir le courroux du roi, s'empar?rent du chevalier, qui de nouveau leva son ?p?e pour le tuer.
en
Then panic, fear of the wrath of the king, came over the knight, and again he raised his sword to kill him.
eu
Zaldunari ezpata lurrera erori zitzaion eta lozorroak hartu zuen.
es
Pero Merl?n lo mir? a los ojos y obr? un encantamiento, con lo cual la espada del caballero cay? a tierra y ?l qued? sumido en un profundo sue?o.
fr
Mais Merlin le regarda dans les yeux et lui jeta un sort : il laissa retomber son ?p?e et sombra dans un profond sommeil.
en
But Merlin looked in his eyes and made an enchantment, and the knight's sword dropped and he fell into a deep sleep.
eu
-Merlin, zer egin duzu? -oihu egin zuen orduan Arthurrek-.
es
-Merl?n, ?qu? has hecho? -exclam? entonces Arturo-.
fr
-Merlin, qu'avez-vous fait ? s'?cria Arthur.
en
Then Arthur cried, "Merlin, what have you done?
eu
Zaldun zintzo hau hil al duzu zure magiaren bidez?
es
?Has matado a este buen caballero con tu magia?
fr
Avez-vous tu? ce preux par magie ?
en
Have you killed this good knight with your magic?
eu
Munduko zaldunik onenetakoa zen.
es
Era uno de los mejores caballeros del mundo.
fr
C'?tait l'un des meilleurs chevaliers du monde.
en
He was one of the best knights in the world.
eu
Edozein gauza emango nuke bizi dadin.
es
Dar?a cualquier cosa porque viviese.
fr
Je donnerais n'importe quoi pour qu'il soit vivant.
en
I would give anything if he were alive."
eu
-Ez kezkatu, ene jauna-esan zion Merlinek-.
es
-No te inquietes por ?l, mi se?or-dijo Merl?n-.
fr
-Ne vous inqui?tez pas, messire, r?pondit Merlin.
en
Merlin said, "Do not worry about him, my lord.
eu
Ez dago zu bezain larriki zauriturik.
es
No est? tan malherido como t?.
fr
Il n'est pas aussi gravement bless? que vous l'?tes.
en
He is not as badly hurt as you are.
eu
Lo dago eta ordubete barai esnatuko da.
es
Est? dormido y despertar? en una hora.
fr
Il dort et se r?veillera dans moins d'une heure.
en
He is asleep and will awaken within the hour."
eu
-Ondoren, gehitu zuen: -Gaur goizean abisatu dizut zein zaldun ona den.
es
-Luego a?adi?-: Esta ma?ana te advert? lo buen caballero que era.
fr
Puis il ajouta : -Je vous ai dit ce matin quel chevalier c'?tait.
en
And Merlin said, "I warned you this morning what a knight he was.
eu
Ni hemen ez banintz, hilda egongo zinen, ezbairik gabe.
es
De no estar yo aqu?, con seguridad te habr?a matado.
fr
Il vous aurait certainement tu? si je n'avais pas ?t? l?.
en
He would surely have killed you if I had not been here.
eu
Ez da munduan hau gaindi dezakeen zaldunik.
es
No hay caballero viviente que lo supere.
fr
Il n'y a pas de chevalier vivant meilleur que lui.
en
There is no knight living better than he.
eu
Gerora laguntza handikoa izango duzu.
es
En el futuro te prestar? buenos servicios.
fr
Dans l'avenir il vous rendra de grands services.
en
In the future he will render you good service."
eu
-Nor da?
es
-?Qui?n es?
fr
- Qui est-ce ?
en
 
eu
-galdetu zuen Arthurrek.
es
-pregunt? Arturo.
fr
demanda Arthur.
en
"Who is he?" asked Arthur.
eu
-Pellinore erregea.
es
-Es el rey Pellinore.
fr
-C'est le roi Pellinore.
en
"He is called King Pellinore.
eu
Eta aurreratzen dizut bi seme izango dituela, Percival eta Lamorake, zaldun handiak izatera iritsiko direnak.
es
Y preveo que tendr? dos hijos llamados Percival y Lamorake, quienes llegar?n a ser grandes caballeros.
fr
Je pr?dis qu'il aura deux fils nomm?s Perceval et Lamorake, qui seront de preux chevaliers.
en
And I foresee that he will have two sons named Percival and Lamorake, who will grow up to be great knights."
eu
Erregea ahul zegoen bere zaurien ondorioz eta Merlinek inguruko ermita batera eraman zuen, non ermitauak zauriak garbitu, eta benda eta ukenduez odol-jarioa geldiarazi baitzion.
es
El rey estaba d?bil a causa de sus heridas y Merl?n lo llev? a una ermita cercana donde el ermita?o le lav? las heridas y contuvo la sangre con vendajes y b?lsamos.
fr
Le roi ?tait affaibli par ses blessures ; Merlin le mena ? un ermitage proche, o? l'ermite nettoya ses blessures et arr?ta le sang avec des bandages et des baumes cicatrisants.
en
The king was weak and wounded and Merlin took him to a hermitage nearby where the hermit cleaned his wounds and stopped the blood with bandages and healing balms.
eu
Erregeak hiru egun eman zituen bertan, harik eta zaldi gainera igo eta bere bidea jarraitzeko gauza izan zen arte.
es
El rey permaneci? all? tres d?as, hasta que pudo montar a caballo y seguir su camino.
fr
Le roi resta l? trois jours avant de pouvoir de nouveau enfourcher sa monture et poursuivre son chemin.
en
For three days the king rested there before he was able to mount his horse and go on his way.
eu
Merlinek lagundurik zaldiz zihoala, erregeak esan zion samintasunez: -Harro egon behar duzu ni bezalako errege jipoitu baten zerbitzura egoteaz, Merlin, ezpatarik ere ez duen zaldun prestu eta agurgarri bati, desarmaturiko zaldun zauritu eta gizarajo bati zerbitzatzeaz.
es
Mientras cabalgaba en compa??a de Merl?n, el rey dijo con amargura: -Debes sentirte orgulloso de servir a un rey derrotado, Merl?n, a un caballero grande y digno que ni siquiera tiene espada para ce?ir, un caballero desarmado, herido y desvalido.
fr
Et tandis qu'il chevauchait, Merlin ? ses c?t?s, le roi dit am?rement : -Vous devez ?tre fier de me servir, Merlin, moi qui suis un roi vaincu, un grand et valeureux chevalier qui n'a m?me pas d'?p?e, qui est d?sarm?, bless? et r?duit ? l'impuissance.
en
And as he rode with Merlin by his side, the king said bitterly, "You must be proud to serve me, Merlin, a defeated king, a great and worthy knight who does not even have a sword, disarmed, wounded, and helpless.
eu
Zer da zaldun bat ezpatarik gabe?
es
?Qu? es un caballero sin espada?
fr
Qu'est un chevalier sans son ?p?e ?
en
What is a knight without a sword?
