Hizkuntzen arteko Corpusa (HAC)
Arima hilak, Nikolai Vasilievitx Gogol / Jose Morales Belda (Ibaizabal, 1998
)
eu
galtzerdia izan zitekeen, edo galtzaria, edo gerrikoa, baina gorbataren antzik batere ez zuen.
es
no pod?a afirmarse si se trataba de una media, de una liga o de una faja, aunque no era ni much?simo menos una corbata.
fr
Une partie des clefs et en m?me temps des menus soucis du m?nage ?churent ? Pliouchkine, dont le caract?re s'aigrit ;
en
"At least give me thirty roubles in assignats, and take the lot."
eu
Hitz batean, Txitxikovek, horrela jantzirik elizako atean aurkitu izan balu, seguraski, txanpon xehe batzuk emango zizkion, zeren gure protagonistaren ohoretan esan beharra dago bihotz biguneko gizona zela, eta, txiroren batekin topo eginez gero, guztiz ezinezkoa zitzaiola txanpon xehe batzuk emateko bulkadari eustea.
es
En resumen, si Chichikov se hubiera tropezado con alguien con esta vestimenta en las puertas de una iglesia, sin duda le habr?a dado una moneda de cobre. Porque, dicho sea en honor de nuestro protagonista, es preciso hacer constar que ten?a un coraz?n compasivo y que era incapaz de resistirse al impulso de dar una limosna a los pobres.
fr
en
eu
Baina aurrean zeukana ez zen behartsua, lurjabea baizik.
es
Pero lo que se hallaba frente a ?l no era un mendigo, sino un terrateniente.
fr
comme tous les veufs, il devint plus m?fiant et plus chiche.
en
"No, for I see that you are unwilling to sell.
eu
Eta lurjabe hark mila arima baino gehiago zituen, eta zaila litzateke aurkitzea beste inor hark adina gari zuenik -nahiz alea, nahiz ehorik, nahiz besterik gabe azaoka bildurik- eta biltegietan, aletegietan eta idortegietan hark beste oihal, ehun, ardi-larru ondu zein ondugabe, arrain gazitu, barazki eta ehizaki zuenik. Zurgindegian denetariko egur-motak eta zurezko ontziak zeuden gorderik, ezertarako ere erabiltzen ez zirela, eta baten batek leku hura ikusiko balu, irudituko litzaioke Moskuko zur-merkatu batean zegoela; amaginarreba maratzak -sukaldariak atzean dituztela- egunero joaten dira merkatu horietara etxeko erosketak egitera, eta mota guztietako ontziak aurkitzen dituzte han pilaturik, zur leundu, torneatu, txirikordatu zein zizelatuzkoak: upelak, suilak, pitxerrak, morkoak, tina euskarridunak eta euskarrigabeak, otarretxoak, saskiak, emakume nekazariek liho-sortak eta bestelako huskeriak eramateko erabiltzen dituzten otzarak, lertxun-zur finezko kutxak, urki-azal txirikordatuzko ontzi biribilak eta beste gauza asko, Rusen txiroek zein aberatsek baliatzen dituztenak.
es
Este era due?o y se?or de m?s de mil almas, y no ser?a tarea f?cil encontrar otro que poseyera tanto trigo y centeno, en grano o en harina, que tuviera sus despensas y almacenes tan llenos de pa?o y lienzo, de pieles curtidas y sin curtir, de pescado, de todo g?nero de verduras y de carne y pescado en salaz?n. Si alguien contemplaba el patio, donde se ve?a una gran provisi?n de madera y de ?tiles de toda clase que jam?s eran usados, pensar?a que se encontraba en un mercado de utensilios de madera de Mosc?, al que acuden todos los d?as las despiertas t?as y suegras, precediendo a la cocinera, a hacer sus compras, y donde hay amontonados los m?s diversos objetos de madera encolada, pulida, torneada y trenzada: barriles, toneles, jarros, barre?os provistos de asas y sin ellas, copas de gran tama?o, canastillos, cestas en que las mujeres guardan sus cosas, cajas hechas de corteza de abedul, cestas de mimbre y tant?simas otras cosas empleadas tanto por los ricos como por los pobres de Rusia.
fr
en
eu
Zertarako behar zuen Pliushkinek hainbeste gauza?
es
?Para qu? necesitar?a Pliushkin aquella superabundancia de cosas?
fr
Il ne pouvait compl?tement se fier ? sa fille a?n?e, Alexandra St?panovna ;
en
I must say good-day to you."
eu
Zeukana adinako bi etxalderen jabe izan balitz ere, bere bizitza osoan ezingo zukeen hori guztia erabili, baina, asko izanik ere, ez zuen nahikotzat jotzen.
es
Ni a lo largo de toda su vida habr?a podido usarlas, aunque poseyera dos haciendas como la que ya ten?a. Pero todo le parec?a poco.
fr
en
eu
Eta, gutxi iritzirik, egunero ibiltzen zen bere herrixkako kaleetan barrena, zoko-bazter guztiak miatzen eta lekurik ezkutuenak ere arakatzen, eta, zela zapata-zola zahar bat, zela emakume-soineko zarpatsu bat, zela burdinazko iltze bat edo buztinezko pitxer bat, aldean eramaten zuen aurkitzen zuen guztia, eta, etxera iritsirik, Txitxikovek gelako zoko batean ikusi zuen pilakoari gehitzen zion.
es
No contento con lo que pose?a, recorr?a a diario las callejuelas de su aldea, buscaba por los sitios m?s rec?nditos, y todo lo que pod?a hallar-un trapo, un clavo, una suela vieja, un puchero ajado-se lo llevaba a su casa y lo depositaba en el mont?n que Chichikov hab?a tenido oportunidad de ver en el rinc?n de la estancia.-?Ya tenemos al pescador de pesca!
fr
? juste titre d'ailleurs, car la donzelle prit bient?t la fuite avec un capitaine de cavalerie-Dieu sait de quel r?giment,-et l'?pousa au pied lev? dans une mis?rable ?glise, sachant que son p?re d?testait les officiers, en qui une ?trange pr?vention lui faisait voir des joueurs et des bourreaux d'argent.
en
"Hold on, hold on!" exclaimed Sobakevitch, retaining his guest's hand, and at the same moment treading heavily upon his toes-so heavily, indeed, that Chichikov gasped and danced with the pain.
eu
"Horra arrantzalea arrantzan!", esaten zuten mujikek hara-hona ikusten zutenean, non zer eskuratuko.
es
-exclamaban los campesinos cuando le ve?an dar principio a su habitual recorrido.
fr
Le p?re lui donna comme viatique sa mal?diction, mais ne daigna pas la poursuivre.
en
"I BEG your pardon!" said Sobakevitch hastily.
eu
Eta, izan ere, bera igarotakoan, ez zegoen kalea isastu beharrik:
es
Y efectivamente, despu?s de haber pasado ?l no hab?a necesidad alguna de barrer la calle.
fr
La maison se vida.
en
"Evidently I have hurt you.
eu
ofizialen batek ezproia galtzen bazuen, begien itxi-ireki batean Pliushkinen etxeko pilara joaten zen ezproia; emakumeren bati, oharkabeturik, putzu alboan suila ahazten bazitzaion, Pliushkinek etxera eramaten zuen suila. Nolanahi ere, mujiken batek zeregin horretan bete-betean harrapatzen bazuen, lapurturikoa itzultzen zion berehala, inolako aitzakiarik jarri gabe;
es
Si un oficial que iba de paso perd?a una espuela, inmediatamente ?sta iba a parar al referido mont?n. Cuando una campesina que se hab?a entretenido charlando en el pozo dejaba el cubo olvidado, ?l se llevaba el cubo. Sin embargo, cuando un campesino lo sorprend?a casualmente in fraganti, jam?s discut?a y se limitaba a devolver el objeto robado.
fr
en
eu
baina harrapakina etxeko pilara iristen bazen, akabo:
es
Pero si el objeto llegaba al consabido mont?n, todo hab?a concluido:
fr
Le ma?tre donna des signes de plus en plus ?vidents d'avarice ;
en
Pray sit down again."
eu
zin egiten zuen berea zuela, halako egunean eta halako tokian erosi ziola Urliari edo Berendiari, edo oinordekotzan eman ziola aitonak.
es
juraba y perjuraba que aquel objeto le pertenec?a, que lo hab?a adquirido en tal ocasi?n, a Fulano de Tal, o lo hab?a recibido en herencia de su abuelo.
fr
il se livra d'autant plus ? cette passion, que ses cheveux grisonnaient chaque jour davantage :
en
eu
Etxean, berriz, lurretik jasotzen zuen ikusten zuen guztia;
es
En el interior de su casa guardaba todo lo que encontraba en el suelo:
fr
l?sine et t?te chenue font, on le sait, bon m?nage.
en
"No," retorted Chichikov.
eu
zela lakre-puska bat, zela papertxo bat, zela luma-mutur bat, zela zelakoa, hartu, eta idazmahaian edo leihoan ipintzen zuen.
es
un pedazo de lacre, un trozo de papel, un plum?n, y todo ello lo colocaba en el escritorio o en la ventana.
fr
le fils avait atteint l'?ge de faire sa carri?re.
en
"I am merely wasting my time, and must be off."
eu
Eta garai batean lurjabe begiratua izan zen!;
es
?Y hubo una ?poca en que fue un terrateniente que sab?a cuidar de sus posesiones!
fr
Envoy? par son p?re au tribunal du chef-lieu, pour s'initier ? la pratique des affaires s?rieuses, il pr?f?ra s'engager et demanda un ?quipement ? Pliouchkine, qui n'eut garde de s'ex?cuter.
en
eu
ezkondurik zegoen eta aita familiako ona zen, eta auzokoak etxera joaten zitzaizkion bazkaltzera, entzutera eta etxaldeak zentzuzko zuhurtasunez gobernatzen ikastera.
es
Hab?a estado casado y era un buen padre de familia, y vecinos iban a su casa a comer y escuchar sus lecciones acerca del modo como dirigir convenientemente una hacienda.
fr
Enfin, la derni?re fille ?tant venue ? mourir, le vieillard demeura l'unique ma?tre et gardien de ses richesses.
en
"Oh, sit down just for a moment.
eu
Agudo eta behar bezala egiten ziren egiteko guztiak;
es
Todo flu?a con sumo orden y se realizaba por sus pasos contados:
fr
La vie solitaire fournit un copieux aliment ? son avarice.
en
I have something more agreeable to say."
eu
errotak eta bolak ez ziren geldirik egoten, oihal-fabrikak, aroztegiak eta irundegiak etengabe aritzen ziren lanean; nagusiak bazter guztietara luzatzen zuen bere begirada zorrotza, eta, armiarma nekaezinaren antzera, batera eta bestera aritzen zen etengabe, etxaldea bere amarauna bailuen, arazoturik baina erne beti.
es
marchaban como es debido los molinos, los batanes, los bancos de carpintero, las f?bricas de pa?o y la hilander?a. Todo permanec?a bajo la atenta mirada del due?o, quien, al igual que trabajadora y afanosa ara?a, pero calculadora, iba y ven?a por todos los rincones de la tela que era su econom?a.
fr
en
eu
Hazpegietan ez zitzaion sentimendu biziegirik atzematen, baina begiek buruargitasuna erakusten zuten;
es
Sus sentimientos, demasiado fuertes, no se transparentaban en los rasgos de su cara, pero sus ojos reflejaban inteligencia;
fr
Cette passion poss?de, on le sait, un app?tit de loup ;
en
And, drawing closer to his guest, Sobakevitch whispered in his ear, as though communicating to him a secret:
eu
hitz egitean, berehala igartzen zitzaion eskarmentu handiko gizon asko ikusia zela, eta gonbidatuek atsegin handiz entzuten zioten beti;
es
su conversaci?n era la de una persona experimentada y conocedora del mundo, y los visitantes le prestaban o?dos con mucho agrado.
fr
en
eu
emazteak-xaloa eta berritsua bera-abegi oneko emakumea zelako ospea zuen;
es
La due?a de la casa, amable y locuaz, gozaba fama de hospitalaria.
fr
plus elle d?vore, moins elle se rassasie.
en
"How about twenty-five roubles?"
eu
bi neskato pinpirin agertu ohi ziren bisitariei harrera egitera, ilehoriak eta lirainak biak, bi arrosaren pareko;
es
Al encuentro de los hu?spedes acud?an las dos hijas, ambas hermosas, rubias y lozanas como flores.
fr
Les sentiments humains, d?j? peu profonds en lui, allaient toujours diminuant ;
en
"No, no, no!" exclaimed Chichikov.
eu
mutiko odol-bizi bat hurbiltzen zen lasterka, eta musu ematen zien guztiei, kontuan hartu gabe gonbidatuari pozgarri edo gogaikarri zitzaion hori.
es
Sal?a el hijo, un muchachito muy vivaracho, que daba un beso a todos sin pararse a pensar si el besuqueo gustaba o no al invitado.
fr
cette ruine ambulante se d?gradait de jour en jour.
en
"I won't give you even a QUARTER of that.
eu
Zabalik egoten ziren beti etxeko leiho guztiak.
es
Las ventanas de la casa estaban todas abiertas.
fr
Il lui envoya de tout c?ur sa mal?diction et ne s'int?ressa plus dor?navant ? son existence.
en
I won't advance another kopeck."
eu
Beheko solairuan irakasle frantziarraren gela zegoen; ondo mozten zuen bizarra, eta tiratzaile bikaina zen:
es
En el entresuelo se hallaban los aposentos del profesor, un franc?s que se afeitaba a la perfecci?n y era magn?fico cazador.
fr
encore l'une d'elles portait-elle, comme nous le savons, un empl?tre de papier.
en
For a while Sobakevitch remained silent, and Chichikov did the same.
eu
basoilar edo ahateren bat ekartzen zuen beti bazkaltzeko, edo, batzuetan, txolarre-arrautzak soilik, eta haiekin opila egiteko eskatzen zuen, berarentzat bakarrik, etxeko beste inork ez baitzuen halakorik jaten.
es
Siempre llegaba cargado con urogallos o patos para la comida, y en ocasiones incluso tra?a s?lo huevos de gorri?n, que ?l rogaba que le hicieran en tortilla, ya que ninguno de los habitantes de la casa quer?a probarlos.
fr
en
eu
Beheko solairuan, bi nesken heziketaz arduratzen zen emakumea ere bizi zen, hura ere frantziarra. Etxeko jauna jaka jantzirik agertu ohi zuen mahaira; higatu samarra zen jaka hura, baina garbia, eta behar bezala zeuzkan ukondoak:
es
Tambi?n en el entresuelo viv?a una compatriota suya, la institutriz de las se?oritas. El due?o de la casa comparec?a en el comedor vestido con levita, algo usada, pero limpia y con los codos sin zurcidos.
fr
D'ann?e en ann?e, il perdit de vue les principales branches de son exploitation, pour consacrer une mesquine attention aux plumes et aux rogatons, qu'il collectionnait dans sa chambre.
en
This lasted for a couple of minutes, and, meanwhile, the aquiline-nosed Bagration gazed from the wall as though much interested in the bargaining.
eu
batere adabakirik ez.
es
Pero la hacendosa ama de casa muri?.
fr
Il devenait de plus en plus intraitable avec les acheteurs des produits de son domaine.
en
"What is your outside price?" at length said Sobakevitch.
eu
Baina hil egin zen etxekoandre on hura;
es
fr
Las de ce continuel marchandage, les chalands l'abandonn?rent, en d?clarant que c'?tait un d?mon fait homme.
en
eu
Pliushkinen esku geratu zen orduan etxeko giltzen parte bat eta, haiekin batera, hainbat ardura txiki ere bai.
es
Una parte de las llaves pasaron a sus manos, y junto con ellas una serie de peque?as preocupaciones.
fr
Le foin et le bl? pourrissaient ;
en
"Two and a half roubles."
eu
Urduriago bilakatu zen, irudikorrago eta zekenago, alargun guztiei gertatzen zaien legez.
es
Pliushkin se volvi? m?s inquieto y, como les ocurre a todos los que se han quedado viudos, sus recelos y su avaricia fueron en aumento.
fr
on craignait de toucher aux draps, toiles et autres tissus domestiques : ils n'?taient plus que poussi?re.
en
"Then you seem to rate a human soul at about the same value as a boiled turnip.
eu
Ez zuen uste onik alaba zaharrarengan -zeinari Aleksandra Stepanovna baitzeritzon-, eta arrazoi zuen horretan: handik gutxira, Aleksandra Stepanovnak etxetik ihes egin zuen zaldieri-errejimentu bateko kapitainorde batekin, eta berehala ezkondu zen berarekin herrixka bateko elizan, ondo asko baitzekien aitak ez zituela gogoko ofizialak, zeren, aurreiritzi bitxi baten eraginez, militar guztiak kartazale amorratuak eta etxekalteak zirela uste baitzuen.
es
En su hija mayor, Alexandra Stepanovna, no pod?a confiar por completo, y no le faltaba raz?n, pues no tard? mucho en fugarse con un subcapit?n de cierto regimiento de Caballer?a, cas?ndose con ?l a toda prisa en una iglesia de pueblo, ya que sab?a muy bien que su padre detestaba a los oficiales.
fr
Pliouchkine avait d?j? oubli? le compte de ses richesses, mais se rappelait qu'? tel endroit du buffet, un carafon, contenant un reste de ratafia, portait une marque faite par lui pour emp?cher ses gens de le vider subrepticement ; il savait aussi la place exacte de toutes ses plumes, de tous ses bouts de cire.
en
eu
Aitak bere madarikazioa helarazi zion, baina ez zuen haren bila joateko nekea hartu.
es
Ten?a la peregrina idea de que todos los militares eran derrochadores y amantes del juego.
fr
Cependant les rentr?es s'effectuaient r?guli?rement :
en
At least give me THREE roubles."
eu
Etxea are hutsago geratu zen orduan.
es
El padre la maldijo, pero no se preocup? de ir en su busca.
fr
Tout cela s'empilait dans les granges, croupissait, se faisait haillons et pourriture ;
en
"No, I cannot."
eu
Gero eta nabarmenagoa zen etxeko jaunaren zekentasuna;
es
La casa se qued? entonces todav?a m?s vac?a.
fr
Alexandra St?panovna vint une fois ou deux avec son petit gar?on, essaya d'obtenir quelque chose ;
en
"Pardon me, but you are an impossible man to deal with.
eu
adats latzean distiratsu agertzen hasi zitzaizkion ile urdinak, zeinek, zekentasunaren lagun leialak izaki, zikoizteari laguntzen baitzioten;
es
El propietario acus? una tendencia m?s clara a la avaricia y entre sus ?speros cabellos comenzaron a surgir canas, fieles compa?eras de la taca?er?a.
fr
la vie de garnison ne pr?sentait sans doute plus le m?me attrait qu'avant l'hym?n?e.
en
However, even though it will mean a dead loss to me, and you have not shown a very nice spirit about it, I cannot well refuse to please a friend.
eu
semeari Estatuaren zerbitzuan jartzeko garaia iritsi zitzaiola eta, etxetik bidali zuen maisu frantziarra;
es
Despidi? al profesor franc?s, ya que el hijo lleg? a la edad de ingresar en el servicio p?blico.
fr
Pliouchkine daigna lui pardonner, laissa m?me l'enfant jouer avec un bouton trouv? sur la table, mais ne se fendit pas d'un liard.
en
I suppose a purchase deed had better be made out in order to have everything in order?"
eu
egotzi egin zuen alaben irakaslea ere, ez baitzen guztiz makulagabe gertatu Aleksandra Stepanovnaren bahiketaren aferan;
es
Tambi?n despidi? a la institutriz, pues result? que estaba complicada en el rapto de Alexandra Stepanovna.
fr
Alexandra St?panovna revint plus tard, en amenant cette fois deux gar?ons, une brioche et une robe de chambre, celle du papa faisant honte ? voir.
en
"Of course." "Then for that purpose let us repair to the town."
eu
probintziako hiriburura bidali zuen semea, Ganberan jardunez benetako zerbitzua zertan zen ikasiko zuelakoan, baina mutilak, aitaren nahia bete beharrean, errejimentu batean sartzea erabaki zuen, eta aitari idatzi zion eginikoaren berri jakinaraziz eta uniformea erosteko dirua eskatuz;
es
El hijo, enviado a la capital de la provincia para que se adiestrara en la C?mara, seg?n el decir del padre, a una tarea importante, en lugar de esto se alist? en un regimiento y despu?s le escribi?, cuando todo estaba consumado, pidi?ndole dinero para el equipo.
fr
Pliouchkine caressa ses deux petitsfils, les prit sur ses genoux, joua au cheval avec eux, accepta la brioche et la robe de chambre, mais ne desserra pas les cordons de sa bourse.
en
The affair ended in their deciding to do this on the morrow, and to arrange for the signing of a deed of purchase.
eu
esan gabe doa hizkera arruntean zakurraren putza deitzen zaion hori baino ez zuela jaso.
es
No es nada de extra?ar que en lugar de dinero recibiera lo que entre las gentes de pueblo se suele llamar una higa.
fr
en
eu
Noizbait, hil egin zen azken alaba, aitaren etxean bizitzen geratu zen bakarra, eta agurea bakar-bakarrik gelditu zen, bere aberastasun guztien jagole, zaindari eta jabe.
es
Por ?ltimo muri? la hija menor, que se hab?a quedado con ?l en casa, y el viejo se convirti? a partir de entonces en el ?nico guardi?n, custodio y due?o de sus riquezas.
fr
Alexandra St?panovna en fut pour ses frais.
en
Next, Chichikov requested a list of the peasants;
eu
Bakartasunak bazka oparoa eman zion zekentasunari, eta, gauza jakina denez, zekentasunaren gosea zazpi egunekoa, eta zenbat eta gehiago jan, orduan eta aseezinagoa.
es
La soledad en que habitaba ofreci? pasto en abundancia a su avaricia, la cual, como todo el mundo sabe, tiene un hambre de lobo, y a medida que devora m?s va creciendo.
fr
Tel ?tait le personnage qui se tenait devant Tchitchikov.
en
to which Sobakevitch readily agreed.
eu
Lehenago ere oso sakonak ez zituen arren, giza sentimenduak gero eta balio hutsalagokoak ziren berarentzat, eta egunetik egunera bat edo beste desagertzen zen giza hondar erkindu hartatik.
es
Los sentimientos humanos, que ya por naturaleza no eran en ?l demasiado profundos, decrec?an constantemente, y cada d?a que pasaba se perd?a algo en aquella ruina.
fr
Pareil ph?nom?ne se rencontre, avouons-le, rarement en Russie, o? toutes choses pr?f?rent s'?panouir plut?t que se contracter.
en
Indeed, he went to his writing-desk then and there, and started to indite a list which gave not only the peasants' names, but also their late qualifications.
eu
Halako batean, gainera, militarrei buruzko iritzia berariaz egiaztatu nahi izan baliote bezala, semeak dena galdu zuen jokoan;
es
Para colmo de males, como si viniera adrede para reafirmarle en su opini?n respecto a los militares, su hijo perdi? una cantidad considerable jugando a las cartas.
fr
En voyant la demeure de ce bon vivant, le voyageur stup?fait se demande quel prince r?gnant a eu la fantaisie de b?tir son palais parmi ces obscures gentilhommi?res.
en
Meanwhile Chichikov, having nothing else to do, stood looking at the spacious form of his host;
