Hizkuntzen arteko Corpusa (HAC)
Ama, Maxim Gorki / Jose Morales Belda (Ibaizabal, 1995
)
eu
Ez zeukatek ezer, Isairen testigantza izan ezik, baina zer esan dezake horrek?
es
No hay nada contra ellos, aparte las denuncias de Isa?as, y, ?qu? puede decir ?ste?
fr
On n'a rien contre eux, ? part les d?nonciations d'Isa?e, et celui-l?, qu'a-t-il pu dire ?
en
They have no evidence except Isay's, and what can he say?"
eu
Ama atzera-aurreraka zebilen eta semeari begiratzen zion.
es
La madre iba y ven?a, contemplando a su hijo.
fr
La m?re allait et venait, et contemplait son fils.
en
The mother walked up and down the room, and looked at her son.
eu
Andrei zutik zegoen leihoaren alboan, haren kontaketa entzuten, eskuak bizkar atzean gorderik. Pavel gelatik paseatzen zen.
es
En pie junto a la ventana, las manos a la espalda, Andr?s escuchaba el relato del joven, que paseaba por la habitaci?n.
fr
Debout pr?s de la fen?tre, les mains derri?re le dos, Andr? ?coutait le r?cit du jeune homme qui marchait de long en large.
en
Andrey stood at the window with his hands clasped behind his back, listening to Pavel's narrative. Pavel also paced up and down the room.
eu
Hazia zitzaion bizarra, ile ilun meheak kiribiltxotan korapilatzen zitzaizkion masailetan, aurpegiaren kolore beltzarana motelduz.
es
Su barba hab?a crecido, se rizaba en peque?os bucles negros sobre sus mejillas, dulcificando el atezado rostro.
fr
Sa barbe avait pouss?, elle bouclait sur ses joues, en petits anneaux noirs et fins, adoucissant le h?le de son visage.
en
His beard had grown, and small ringlets of thin, dark hair curled in a dense growth around his cheeks, softening the swarthy color of his face.
eu
-Eser zaitezte!
es
-?A la mesa!
fr
? table !
en
His dark eyes had their stern expression.
eu
-proposatu zien amak, janari beroa mahai gainean ipintzeaz batera.
es
-llam? la madre, sirviendo la comida.
fr
proposa la m?re, en servant le repas.
en
"Sit down!" said the mother, serving a hot dish.
eu
Bazkaldu bitartean, Andrei Ribinez aritu zen.
es
Mientras almorzaban, Andr?s hizo recaer la conversaci?n sobre Rybine.
fr
Tout en mangeant, Andr? mit la conversation sur Rybine.
en
At dinner Andrey told Pavel about Rybin.
eu
Eta amaitu zuenean, Pavelek arranguraz jaregin zuen:
es
Cuando acab? su historia, Paul dijo con pena:
fr
Quand il eut fini son r?cit, Paul s'?cria avec regret :
en
When he had concluded Pavel exclaimed regretfully:
eu
-Ni etxean izan banintz, ez niokeen alde egiten utziko.
es
-Si yo hubiera estado aqu?, no lo hubiera dejado marchar.
fr
Si j'avais ?t? l?, je ne l'aurais pas laiss? partir.
en
"If I had been home, I would not have let him go that way.
eu
Zer eraman du aldean?
es
?Qu? lleva consigo?
fr
Qu'emporte-t-il avec lui ?
en
What did he take along with him?
eu
Erreboltarako grina handia eta nahaste-borraste ederra huruan.
es
Un gran sentimiento de revuelta e ideas embrolladas.
fr
Un grand sentiment de r?volte, et des id?es embrouill?es.
en
A feeling of discontent and a muddle in his head!"
eu
-Tira-esan zion jojolak, erdi irribarre eginez-, pertsona batek berrogei urte bete eta luzaroan bere arimako piztien aurka borrokan jardun duenean, zail duk eraldatzen...
es
-S?-dijo sonriendo el Peque?o Ruso-, pero cuando un hombre tiene cuarenta a?os y lleva mucho tiempo bati?ndose contra sus propios fantasmas, es dif?cil transformarlo.
fr
Oui, dit le Petit-Russien en souriant, mais, quand un homme a quarante ans, et qu'il s'est longtemps battu en lui-m?me avec les ours, il est difficile de le transformer.
en
"Well," said Andrey, laughing, "when a man's grown to the age of forty and has fought so long with the bears in his heart, it's hard to make him over." Pavel looked at him sternly and asked:
eu
Eztabaida piztu zen, jendea amari ulertezin zitzaizkion hitzak erabiliz mintzatzen hasten zen horietakoa.
es
Entablaron una discusi?n en la que muchos t?rminos eran incomprensibles para la madre, como de costumbre.
fr
Ils entam?rent une discussion dont beaucoup de termes ?taient, comme d'habitude, incompr?hensibles ? la m?re.
en
Your flight will knock you up against the belfry tower and break your wings," said the Little Russian in admonition.
eu
Bazkaltzen amaitu zuten, eta gero eta grina biziagoz lehiatzen ziren biak, txingor-jasa burrunbatsuen antzeko hitz andana mamitsuak elkarri jaurtikiz.
es
Hab?an acabado el almuerzo y continuaban ametrall?ndose encarnizadamente con un diluvio de palabras dif?ciles.
fr
Le d?ner ?tait achev? qu'ils continuaient encore avec acharnement ? se mitrailler d'une gr?le de mots difficiles.
en
And they started one of those discussions in which words were used that were unintelligible to the mother.
eu
Batzuetan modu ulergarrian hitz egiten zuten.
es
A veces, se expresaban m?s sencillamente.
fr
Parfois ils s'exprimaient plus simplement.
en
The dinner was already at an end, but they still continued a vehement debate, flinging at each other veritable rattling hailstones of big words.
eu
-Guk geure bideari eutsi behar zioagu, bertatik ezta urrats bat ere saihestu gabe!
es
-Debemos seguir nuestro camino sin desviarnos un punto-declar? Paul con firmeza.
fr
Nous devons suivre notre voie, sans nous en ?carter d'un seul pas ! d?clara Paul avec fermet?.
en
"We must keep straight on our path, turning neither to the right nor to the left!" Pavel asserted firmly.
eu
-adierazi zuen Pavelek fermuki.
es
-Y chocar en ese camino con decenas de millones de hombres que nos acoger?n como enemigos...
fr
Et nous heurter en chemin ? quelques dizaines de millions d'hommes qui nous accueilleront comme des ennemis...
en
"And run headlong into millions of people who will regard us as their enemies!"
eu
-Eta bidean, etsaitzat hartuko gaituzten milioika eta milioika gizabanakorekin egingo diagu topo...
es
La madre escuchaba.
fr
La m?re ?coutait ;
en
"You can't avoid that!"
eu
Amak eztabaidara jarria zuen belarria eta ulertzen zuen Pavelek ez zituela nekazariak maite;
es
Comprend?a que Paul no amaba a los campesinos, en tanto que Andr?s tomaba su defensa y trataba de demostrar que tambi?n hab?a que ense?arles el bien.
fr
elle comprenait que Paul n'aimait pas les paysans, tandis qu'Andr? prenait leur d?fense, et essayait de prouver qu'il fallait leur enseigner le bien ? eux aussi. Elle comprenait mieux Andr?, et il lui semblait qu'il avait raison ;
en
The mother listened to the dispute, and understood that Pavel did not care for the peasants, but that the Little Russian stood up for them, and tried to show that the peasants, too, must be taught to comprehend the good.
eu
jojolak, ordea, haien alde egiten zuen, mujikei ere ongia irakatsi behar zitzaiela argudiatuz. Amak hobeto ulertzen zuen Andrei, eta zuzen zegoela zeritzon, baina honek Paveli zerbait esaten zion bakoitzean, bera, adi-adi eta arnasari eutsiz, semearen erantzunaren zain geratzen zen, jojolak min eman ote zion lehenbailehen jakiteko.
es
Ella comprend?a mejor a Andr?s, y le parec?a que ten?a raz?n, pero cada vez que ?ste contestaba a Paul tend?a el o?do y reten?a el aliento, esperando con impaciencia la respuesta de su hijo, ansiosa de saber si el Peque?o Ruso lo hab?a ofendido.
fr
mais, chaque fois qu'il r?pliquait ? Paul, elle tendait l'oreille et retenait son souffle, attendant avec impatience la r?ponse de son fils, impatiente de savoir si le Petit-Russien ne l'avait pas vex?.
en
She understood Andrey better, and he seemed to her to be in the right; but every time he spoke she waited with strained ears and bated breath for her son's answer to find out whether the Little Russian had offended Pavel.
eu
Baina oihuka aritzen baziren ere, ez zioten minik ematen elkarri.
es
Pero, aunque discut?an con ardor, ninguno se irritaba con el otro.
fr
Mais s'ils discutaient avec ardeur, aucun ne se montrait irrit? contre l'autre.
en
But although they shouted at the top of their voices, they gave each other no offense.
eu
Noizean behin, amak semeari galdetzen zion:
es
De cuando en cuando, la madre preguntaba al hijo:
fr
De temps en temps, la m?re demandait au fils :
en
Occasionally the mother asked:
eu
-Horrela da, Pasha?
es
-?Eso es as?, Paul?
fr
C'est donc comme ?a, Paul ?
en
"Is it so, Pavel?"
eu
Hark irribarrez erantzuten zuen:
es
Y ?l respond?a sonriente:
fr
Et il r?pondait en souriant :
en
And he answered with a smile:
eu
-Horrelaxe!
es
-?Claro que s?!
fr
Mais oui !
en
"Yes, it's so."
eu
-Berorrek, jauna-esaten zion jojolak, maitekiro zirikatuz-, bapo bete du sabela, baina gaizki murtxikatu du eta janari puskaren bat eztarrian trabaturik geratu zaio.
es
-Le ruego, caballero-dec?a Andr?s amablemente sarc?stico-, se ha comido usted toda su raci?n, pero no la ha masticado bien.
fr
Je vous prie, Monsieur, disait Andr?, aimablement sarcastique, vous avez mang? tout votre saoul, mais vous n'avez pas bien m?ch? : il vous reste un morceau dans la gorge.
en
"Say, my dear sir," the Little Russian said with a good-natured sneer, "you have eaten well, but you have chewed your food up badly, and a piece has remained sticking in your throat.
eu
Irakutzi egin behar du eztarri-zulotxo hori!
es
Le ha quedado un trozo en la garganta.
fr
Gargarisez-vous la luette !
en
You had better gargle."
eu
- Ez esan lelokeriarik!
es
 
fr
 
en
 
eu
-aholku ematen zion Pavelek. -Nola?
es
Gargar?cese. -No seas idiota-contestaba Paul.
fr
Ne fais pas l'idiot ! conseillait Paul.
en
"Don't go fooling now!" said Pavel.
eu
Hileta batean baino serioago nagok eta!
es
-Estoy tan serio como en un entierro.
fr
Mais je suis aussi s?rieux qu'? un enterrement.
en
"I am as solemn as a funeral."
eu
Amak, ahopetik barre eginez, buruari eragiten zion...
es
La madre mov?a la cabeza, riendo suavemente.
fr
La m?re riait doucement, et hochait la t?te...
en
The mother laughed quietly and shook her head.
eu
XXIII
es
XXIII
fr
XXIII
en
CHAPTER XXIII
eu
Udaberria hurbiltzen ari zen, urtuz zihoan elurra, azpian ezkutatzen zituen lokatza eta kedarra agerian utziz.
es
La primavera se acercaba, y se fund?a la nieve descubriendo el fango y el holl?n que hab?a disimulado bajo su blancura.
fr
Le printemps approchait, la neige fondait, d?couvrant la fange et la suie qu'elle avait dissimul?es sous sa blancheur.
en
Spring was rapidly drawing near; the snow melted and laid bare the mud and the soot of the factory chimneys. Mud, mud!
eu
Egunetik egunera lokatza temati areagotuz zihoan begien bistan, bazirudien auzo osoa piltzarrez jantzita eta garbitu gabe zegoela.
es
Cada d?a, el lodo se hac?a m?s agresivamente presente, y el barrio entero parec?a vestido de harapos sucios.
fr
Chaque jour, la boue se faisait plus agressivement apparente, le faubourg tout entier semblait habill? de guenilles malpropres.
en
Wherever the villagers looked-mud! Every day more mud!
eu
Egunez, ura tantaka erortzen zen teilatuetatik behera, etxeetako horma grisei lurruna zerien, nekatuta eta izerdi patsetan baileuden; gauez, zirriborrotsu hautematen ziren alderdi guztietatik izotz-burruntzi zuriak.
es
Durante la jornada, los tejados goteaban, los muros grises de las casas humeaban sudorosos y fatigados, hasta que el crep?sculo, las estalactitas de hielo de un blanco dudoso, se formaban de nuevo por doquier.
fr
Dans la journ?e, les toits d?gouttaient, les murs gris des maisons fumaient, suants et fatigu?s, tandis qu'au cr?puscule des stalactites de glace d'un blanc trouble se formaient partout.
en
The entire village seemed unwashed and dressed in rags and tatters. During the day the water dripped monotonously from the roofs, and damp, weary exhalations emanated from the gray walls of the houses.
eu
Eguzkia gero eta sarriagotan agertzen zen zeruan.
es
El sol se mostraba cada vez con mayor frecuencia.
fr
Le soleil se montrait de plus en plus souvent.
en
Toward night whitish icicles glistened everywhere in dim outline.
eu
Eta errekatxoak xuxurlaka hasi ziren berriro, oldartsu eta abiadan zingirara jaisten zirelarik.
es
E indecisos, los arroyos comenzaban a murmurar, corriendo hacia el pantano.
fr
Et, ind?cis, les ruisseaux se mettaient ? murmurer, coulant vers le marais.
en
The sun appeared in the heavens more frequently, and the brooks began to murmur hesitatingly on their way to the marsh.
eu
Maiatzaren Lehenaren ospakizuna prestatzen ari ziren.
es
Se preparaba la fiesta del Primero de Mayo.
fr
On se pr?parait ? f?ter le Premier Mai.
en
They were preparing to celebrate the first of May.
eu
Fabrikan eta auzoan hegaz zebiltzan jai horren esangura azaltzen zuten orriak, eta propagandaren eraginpean ez zeuden gazteak ere hala mintzatzen ziren irakurritakoan:
es
En la f?brica y por el barrio, las hojas circulaban, explicando la significaci?n de esta fiesta, e, incluso, los j?venes a quienes a?n no hab?a conmovido la propaganda, dec?an al leerlas:
fr
? la fabrique et dans le faubourg, les tracts se r?pandaient, expliquant la signification de cette f?te, et m?me les jeunes que n'avait pas encore touch?s la propagande, disaient en les lisant :
en
Leaflets appeared in the factory explaining the significance of this holiday, and even the young men not affected by the propaganda said, as they read them:
eu
-Antolatu beharra dago hori!
es
-?Hay que organizar esto!
fr
Il faut monter ?a !
en
"Yes, we must arrange a holiday!"
eu
Vesovstxikov, gogoilun erdi irribarre eginez, oihuka aritzen zen:
es
Vessovchikov exclamaba, siempre gru??n:
fr
Vessovchikov s'?criait, toujours morose :
en
Vyesovshchikov exclaimed with a sullen grin:
eu
-Bazen garaia!
es
-Va siendo hora.
fr
Pas trop t?t !
en
"It's time!
eu
Akabo da ezkutuka ibiltzea!
es
?Basta de jugar al escondite!
fr
Assez jou? ? cache-cache !
en
Fedya Mazin was in high spirits.
eu
Fedia Mazin pozik zebilen.
es
Th?o Mazine se regocijaba.
fr
Th?o Mazine se r?jouissait.
en
He had grown very thin.
eu
Zeharo argaldurik zegoen, eta hala mugimenduen nola mintzoaren dardarizo urduriak kaiolan sarturik dagoen larretxoriaren antza ematen zion.
es
Hab?a adelgazado mucho, y el nerviosismo de sus gestos y sus frases hac?a pensar en una alondra enjaulada.
fr
Il avait beaucoup maigri, et la nervosit? de ses gestes et de ses propos faisait songer ? une alouette en cage.
en
With his nervous, jerky gestures, and the trepidation in his speech, he was like a caged lark.
eu
Haren atzetik Jakov Somov joaten zen beti, orain hirian lan egiten zuen mutil isil eta bere adinerako serioegia.
es
Iba siempre acompa?ado de Jacob Somov, un muchacho taciturno, m?s serio de lo debido a su edad, que trabajaba ahora en la ciudad.
fr
Il ?tait toujours accompagn? de Jacques Somov, gar?on taciturne, plus s?rieux que son ?ge, qui travaillait maintenant en ville.
en
He was always with Yakob Somov, taciturn and serious beyond his years.
