Bilaketa aurreratua

Ogi apurrak

Hizkuntzen arteko Corpusa (HAC)


Ulenspiegelen elezaharra, Charles de Coster / Koldo Izagirre (Elkar/Alberdania, 2007 )
aurrekoa | 110 / 13 orrialdea | hurrengoa
eu
-Utzi iezaiok ileetatik tiratzeari, osterantzean halako kaskarrekoa emango diat eze ukabila bularreraino sartuko zaik eta lapurrak presondegiko burdinen artetik legez begiratu ahal izango duk saihetsetan.
es
-Deja de tirarme de los pelos o te doy tal pu?etazo en la cabeza que te la introduzco en el pecho, y mirar?s por las costillas como mira un ladr?n por las rejas de la c?rcel.
fr
-Cesse de me tirer par les cheveux ou je te baille un tel coup de poing sur la t?te qu'elle te rentrera dans la poitrine et que tu regarderas ? travers tes c?tes comme un voleur ? travers les grilles de sa prison.
en
"Stop pulling my hair, or I will give you such a wallop on the head with my fist that it will sink down into your chest and you will look through your ribs like a thief through the bars of his prison."
eu
-Ez nuke halakorik inoiz egingo; heu haiz ordea bizarretik tiratzen nauena.
es
-No har? tal, amigo m?o-dec?a el llor?n-; eres t? el que me tira de la barba.
fr
-Je ne l'oserais, mon ami, disait le pleurard ; c'est toi plut?t qui me tires par la barbe.
en
"I wouldn't dare, my friend," said the sniveller, "but it is you that are pulling me by the beard."
eu
Haserrearen erantzuna:
es
El furioso replic?:
fr
Le furieux r?pondit :
en
The angry one answered:
eu
-Ez daukat lapurren ilean bartzak batzeko ohiturarik.
es
-Yo no me dedico a cazar insectos en el pelo de los ladrones.
fr
-Je ne chasse point ? la vermine dans le poil des ladres.
en
"I don't go hunting vermin in beggar fellows' fur."
eu
-Jauna-esan zuen negartiak-ez ezazula kofoina hain zakar saltarazi;
es
-Se?or-dijo el lacrimoso-, no hagas dar saltos tan grandes a la colmena;
fr
-Monsieur, dit le pleurard, ne faites pas sauter la ruche si fort ;
en
"Sir," replied the sniveller, "do not make the hive jump about so much;
eu
nire beso gaixoek ezin dute gehiago.
es
mis pobres brazos ya no pueden resistir.
fr
mes pauvres bras n'y tiennent plus.
en
my poor arms are nearly breaking in two."
eu
-Eten egingo dizkiat-erantzun zuen haserreak.
es
-Voy a separarlos inmediatamente-repuso el furioso.
fr
-Je vais les d?tacher tout ? fait, r?pondit le furieux.
en
"I'll have them off altogether," answered the angry fellow.
eu
Ondoren, uhala kendurik, lurrean laga zuen kofoina, eta lagunari oldartu zitzaion.
es
Y desembaraz?ndose de su correa, dej? la colmena en el suelo y salt? sobre su camarada.
fr
Puis se d?barrassant de son cuir, il d?posa la ruche ? terre, et sauta sur son compagnon.
en
Then, putting off his leathern gear he set the hive down on the ground, and leaped upon his comrade.
eu
Eta astrapala batean hasi ziren, bata biraoka, bestea miserikordia deiadarka.
es
Golpe?ronse, el uno blasfemando, el otro pidiendo misericordia.
fr
Et ils s'entre-battirent, l'un blasph?mant, l'autre criant mis?ricorde.
en
And they fought with each other, the one cursing and swearing, the other crying for mercy.
eu
Ulenspiegel, ukaldi zaparrada entzunda, irten egin zen kofoinetik, ondoko basoraino eroan zuen herrestan inoiz berriro han topatzeko, eta Claesengana itzuli zen.
es
Ulenspiegel, al o?r la lluvia de golpes, sali? de la colmena, la arrastr? hasta el bosque pr?ximo para volver a encontrarla all?, y volvi? a casa de Claes.
fr
Ulenspiegel, entendant les coups pleuvoir, sortit de la ruche, la tra?na avec lui jusqu'au prochain bois pour l'y retrouver, et retourna chez Claes.
en
Ulenspiegel, hearing the blows pattering down, came out of the hive, dragged it with him as far as the nearest wood so as to find it there again, and went back to Claes's house.
eu
Eta hala ateratzen dute maltzurrek irabazia kalapitetan.
es
As? es como los disimulados alcanzan en las disputas su provecho.
fr
Et c'est ainsi que dans les querelles les sournois ont leur profit.
en
And thus it is that in quarrellings sly folk find their advantage.
eu
20
es
XX
fr
XX
en
XX
eu
Hamabost urteko zela, Ulenspiegelek denda txiker bat jaso zuen lau zutoinetan Dammen, eta oihu egin zuen gura zuenak bertan ikusi ahal izango zuela irudikaturik, belar koadro eder batean, oraingo eta geroko izatea.
es
A los quince a?os Ulenspiegel construy? en Damme, sobre cuatro estacas, una peque?a tienda, y anunci? que en adelante podr?an todos ver representado all?, en un magn?fico marco de heno, su estado presente y futuro.
fr
A quinze ans, Ulenspiegel ?leva ? Damme, sur quatre pieux une petite tente, et il cria que chacun y pourrait voir d?sormais repr?sent?, dans un beau cadre de foin, son ?tre pr?sent et futur.
en
When he was fifteen, Ulenspiegel erected a little tent at Damme upon four stakes, and he cried out that everyone might see within, represented in a handsome frame of hay, his present and future self.
eu
Inguratzen zenean lege-gizon tente eta bere buruaz hartutakoren bat, Ulenspiegelek burua koadrotik atean azaldu eta tximino zaharren baten muturra itxuratuz, honela esaten zuen:
es
Cuando ven?a un jurisperito muy tieso, d?ndose aire de importancia, Ulenspiegel sacaba la cabeza fuera del marco, y remedando el hocico de un mono viejo dec?a:
fr
Quand survenait un homme de loi bien morguant et enfl? de son importance, Ulenspiegel passait la t?te hors du cadre, et contre-faisant le museau de quelque singe antique, disait :
en
When there came a man of law, haughty and puffed up with his own importance, Ulenspiegel would thrust his head out of the frame, and mimicking the face of an old ape, he would say:
eu
-Galai-usteko zaharra ustel liteke, baina loratu ez;
es
-Morro viejo se puede pudrir; pero no florecer.
fr
-Vieux mufle peut pourrir, mais fleurir, non ;
en
"An old mug may decay, but never flourish;
eu
ez ote naiz zure ispilua, doktore-mamarro jauna?
es
?No soy vuestro espejo, caballero del mascar?n doctoral?
fr
ne suis-je point bien votre miroir, monsieur de la trogne doctorale ?
en
am I not your very mirror, good sir of the doctoral phiz?"
eu
Soldadu zangarren bat baldin bazuen bisitari, Ulenspiegel ezkutatu egiten zen, eta bere aurpegia barik, ogi eta okela gizen platerkada bat erakusten zuen, esanez:
es
Si el parroquiano era un robusto soldadote, Ulenspiegel se ocultaba, y en lugar de su fisonom?a mostr?bale, en medio del marco, una porci?n de carnc y pan, y dec?a:
fr
S'il avait pour chaland un robuste soudard, Ulenspiegel se cachait et montrait, au lieu de son visage, au milieu du cadre, une grosse platel?e de viande et de pain, et disait :
en
If he had a stout soldier for client, Ulenspiegel would hide and show in the middle of the frame, instead of his face, a dishful of meat and bread, and say:
eu
-Batailak potaje bilakatuko zaitu, zer emango didazu nire igarkizunagatik, zapelatz aho-zabalen kutun zaren soldadu horrek? Agure zaharren batek, haritz-burua loria handi barik erakus-ten zuela, emaztea Ulenspiegelengana ekartzen zuenean, ezkuta-tu egiten zen, soldaduarenean egina zuen legez, koadroan sastra-ka txiker bat erakutsiz:
es
-La batalla te convertir? en potaje. ?Qu? me ofreces por mi pron?stico, soldadote amado de las consagraciones y de las grandes bocas?
fr
-La bataille fera de toi potage, que me bailles-tu pour ma pronostication, ? soudard ch?ri des sacres ? grosse gueule ?
en
"Battle will make hash of you; what will you give me for my prophecy, O soldier beloved of the big-mouthed sakers?"
eu
haren adarretan lotuak ziren labana-giderrak, kutxatilak, orraziak, tintontziak, dena adarrez egina, eta oihu egiten zuen:
es
Cuando un vejete encanecido, sin pena ni gloria., llevaba a su mujer, joven y curiosa, a Ulenspiegel, ?ste, ocult?ndose como lo hab?a hecho antes con el soldado, mostraba en el marco un peque?o arbusto, de cuyas ramas pend?an mangos de cuchillo, cofrecillos, peines, tinteros, todo de cuerno, y gritaba:
fr
Quand un vieil homme, portant sans gloire sa t?te chenue, amenait ? Ulenspiegel sa femme, jeune comm?re, celui-ci se cachant, comme il avait fait pour le soudard, montrait dans le cadre un petit arbuste, aux branches duquel ?taient accroch?s des manches de couteau, des coffrets, des peignes, des ?critoires, le tout en corne, et s'?criait :
en
When an old man, wearing ingloriously his hoary head, would bring Ulenspiegel his wife, a young woman, the boy, hiding himself as he had done for the soldier, and showing in the frame a little tree, on whose branches were hung knife handles, caskets, combs, inkhorns, all made of horn, would call out:
eu
-Nondik sortzen dira trepeta ederrok, jauna?
es
-?De d?nde proceden estas hermosas baratijas, se?or?
fr
-D'o? viennent ces beaux brimborions, messire ?
en
"Whence come all these fine nicknacks, Messire?
eu
Ez ote datoz senar zaharren baratzean jaiotzen den adarrondotik?
es
?No es del cuerno que crece en el cercado de los maridos viejos?
fr
n'est-ce point du cornier qui cro?t end?ans le clos des vieux maris ?
en
Is it not from the hornbeam that groweth within the garden of old husbands?
eu
Nork esango du orain adardunak debaldetan direla errepublika batean?
es
?Qui?n dir? ahora que los cornudos son gentes in?tiles en una rep?blica?
fr
Qui dira maintenant que les cocus sont des gens inutiles en une r?publique ?
en
Who shall say now that cuckolds are folk useless in a commonweal?"
eu
Eta Ulenspiegelek bere aurpegi gaztea erakusten zuen koadroan, sastrakaren ondoan.
es
Y Ulenspiegel mostraba en el marco, al lado del arbusto, su rostro joven.
fr
Et Ulenspiegel montrait dans le cadre, ? c?t? de l'arbuste, son jeune visage.
en
And Ulenspiegel would display his young face in the frame alongside the tree.
eu
Agure zaharrak, halakoak entzunik, eztul egiten zuen amorru gaiztoz, baina bere xarmantak laztandu egiten zuen eskuaz, eta Ulenspiegelengana gerturatzen zen, eta irribarrez:
es
El vejete, al o?rle, tos?a malhumorado; pero su mujercita le calmaba y sonriente se acercaba ella a Ulenspiegel, dici?ndole:
fr
Le vieil homme, en l'entendant, toussait de male rage, mais sa mignonne le calmait de la main, et, souriant, venait ? Ulenspiegel.
en
The old man, hearing him, would cough with masculine anger, but his dear wife would soothe him with her hand, and smiling, come up to Ulenspiegel.
eu
-Eta nire ispilua, erakutsiko zenidake?
es
-Y mi espejo, ?me lo mostrar?s?
fr
-Et mon miroir, disait-elle, me le montreras-tu ?
en
"And my mirror," she would say, "wilt thou show it to me?"
eu
-Zatoz hurrago-erantzuten zuen Ulenspiegelek.
es
-Ven m?s cerca-respond?a Ulenspiegel.
fr
-Viens plus pr?s, r?pondait Ulenspiegel.
en
"Come closer," Ulenspiegel would answer.
eu
Emazteak esana egiten zuen. Orduan mutikoak, pot egiten ziola ahal zuen lekuan:
es
Ella lo hac?a as?, y ?l, entonces, la besaba donde pod?a, agregando:
fr
Elle ob?issait. Lui alors, la baisant o? il pouvait :
en
She would obey, and he then, kissing her wherever he could:
eu
-Zure ispilua, praka-erretenak zutunik dituen gaztetasun tentea da.
es
-Tu espejo es juventud ?rida, que permanece con las braguetas atadas.
fr
-Ton miroir, disait-il, c'est roide jeunesse demeurant ?s braguettes hautaines.
en
"Thy mirror," he would say, "is stark youth with proud codpiece."
eu
Eta xarmantak alde egiten zuen, ez ordea florinen bat eman barik.
es
Y la linda mujer se retiraba, no sin haberle entregado uno o dos florines.
fr
Et la mignonne s'en allait aussi, non sans lui avoir baill? un ou deux florins.
en
And the darling would go away also, but not without giving him florins one or two.
eu
Bere izate izatekoa eskatzen zion fraide gizen eta kokotsandiari, honela erantzuten zion Ulenspiegelek:
es
Al fraile gordo y hocicudo que le ped?a ver la representaci?n de su estado presente y futuro, respond?a Ulenspiegel:
fr
Au moine gras et lippu qui lui demandait de voir son ?tre pr?sent et futur repr?sent?, Ulenspiegel r?pondait :
en
To the fat, blear-eyed monk who would ask to see his present and future self, Ulenspiegel would answer:
eu
-Pernil-armairua zara, ez ote zara garagardo bodega, gatzak edatea dakarrenez, ezta, tripandi halakoa?
es
-Eres armario de jam?n; tambi?n ser?s bodega de cerveza, porque sal llama bebida, ?no es verdad, panza gorda?
fr
--Tu es armoire ? jambon, aussi seras-tu cellier ? cervoise car sel appelle buverie, n'est-il pas vrai, grosse bedaine ?
en
"Thou art a ham cupboard, and so thou shalt be a still room for cervoise ale; for salt calleth upon drinking, is not this true, great belly?
eu
Emadak patard bat gezurra ez esateagatik.
es
Dame un ochavo por no haber mentido.
fr
Donne-moi un patard pour n'avoir pas menti.
en
Give me a patard for not having lied."
eu
-Haurra-erantzuten zuen fraideak-, guk ez dugu inoiz dirudik eroaten.
es
-Hijo m?o-respondi? el fraile-nosotros no llevamos nunca dinero.
fr
-Mon fils, r?pondait le moine, nous ne portons jamais d'argent.
en
"My son," the monk would reply, "we never carry money."
eu
-Orduan diruak zaramatza-erantzun zuen Ulenspiegelek-, nik bai baitakit zer daukazun zango azpian, zola biren artean.
es
-Entonces es que el dinero te lleva-replic? Ulenspiegel-; porque yo s? que lo metes entre dos suelas bajo tus pies.
fr
-C'est donc que l'argent te porte, r?pondait Ulenspiegel, car je sais que tu le mets entre deux semelles sous tes pieds.
en
"'Tis then the money carries thee," would Ulenspiegel answer, "for I know thou dost put it between two soles under thy feet.
eu
Emadazu hori sandaliori.
es
Dame tu sandalia.
fr
Donne-moi ta sandale.
en
Give me thy sandal."
eu
Baina fraideak:
es
Pero el monje advirti?:
fr
Mais le moine :
en
But the monk:
eu
-Haurra, komentuaren ondasuna da;
es
-Hijo m?o, son bienes del Convento.
fr
-Mon fils, c'est le bien du couvent ;
en
"My son, 'tis the property of the Convent;
eu
aterako ditut, bada, patard bi, hartu duzun nekearengatik.
es
Sin embargo, sacar? si hace falta dos ochavos por tu trabajo.
fr
j'en tirerai toutefois, s'il le faut, deux patards pour ta peine.
en
I will none the less take from it, if I must, two patards for thy trouble."
eu
Fraideak eman egin zizkion, eta baita Ulenspiegelek pozarren hartu ere.
es
El fraile los dio; Ulenspiegel los recibi? graciosamente.
fr
Le moine les donna, Ulenspiegel les re?ut gracieusement.
en
The monk gave them. Ulenspiegel received them graciously.
eu
Horrela erakusten zien ispilua Damme, Bruges eta Blankenberghe-koei, baita Ostende-koei ere.
es
As? mostraba su espejo a los de Damme, Brujas, Blankenberghe y hasta a los de Ostende.
fr
Ainsi montrait-il leur miroir ? ceux de Damme, de Bruges, de Blankenberghe, voire m?me d'Ostende.
en
Thus showed he their mirror to the folk of Damme, of Bruges, of Blankenberghe, nay, even as far away as Ostend.
eu
Eta bere berbeta flandriarrean "Ik ben u lieden spiegel, zuen ispilua naiz" esan ordez, laburrago zien esaten:
es
Y en lugar de decides en su lenguaje flamenco Ik ben u lieden spiegel (soy vuestro espejo), les dec?a, abreviando:
fr
Et au lieu de leur dire en son langage flamand :
en
And instead of saying to them in his Flemish speech:
eu
"Ik ben ulen spiegel" egun oraindik ere esaten den legez Oost eta West-Flandrian.
es
Ik ben ulen spiegel, como se dice todav?a hoy en el Oeste y el Este de Flandes.
fr
" Ik ben u lieden spiegel, je suis votre miroir, " il leur disait abr?viant : " Ik ben ulen spiegel, " ainsi que cela se dit encore pr?sentement dans l'Oost et la West-Flandre.
en
"Ik ben u lieden Spiegel," "I am your mirror," he said to them, shortening it, "Ik ben ulen spiegel," even as it is still said to-day in East and West Flanders.
eu
Eta hortik etorri zitzaion Ulenspiegel izena.
es
De donde le vino el sobrenombre de Ulenspiegel.
fr
Et de-l? lui vint son surnom d'Ulenspiegel.
en
And from thence there came to him his surname of Ulenspiegel.
eu
21
es
XXI
fr
XXI
en
XXI
eu
Handitu zenean, gustu hartu zion feria eta azoketan ibiltzeari.
es
Ya mayor, se aficion? a vagar por las ferias y mercados.
fr
En grandissant, il prit go?t ? vaguer par les foires et march?s.
en
As he grew up, he conceived a liking for wandering about through fairs and markets.
eu
Ikusten baldin bazuen txirula, arrabita edo gaita-joleren bat, eskatu egiten zuen, patard baten truke, erakuts ziezaiotela tresna horiei soinu eragiteko modua.
es
Si ve?a all? alg?n ta?edor de flauta, de rabel o de zampo?a, hac?a, d?ndoles un ochavo, que le ense?asen a tocar esos instrumentos.
fr
S'il y voyait un joueur de hautbois, de rebec ou de cornemuse, il se faisait, pour un patard, enseigner la mani?re de faire chanter ces instruments.
en
If he saw there any one playing on the hautbois, the rebeck, or the bagpipes, he would, for a patard, have them teach him the way to make music on these instruments.
eu
Batez ere jakituna egin zen rommelpot-a jotzeko moduan, lapiko, puxika eta kanabera txiker batekin eginiko tresna berau.
es
Adquiri? maestr?a, sobre todo, en la manera de tocar el rommelpot, instrumento construido con un puchero, una vejiga y una peque?a ca?a.
fr
Il devint surtout savant en la mani?re de jouer du rommel-pot instrument fait d'un pot, d'une vessie et d'un roide f?tu de paille.
en
He became above all skilled in playing on the rommel-pot, an instrument made of a pot, a bladder, and a stout straw.
eu
Hona zelan erabiltzen zuen:
es
He aqu? de qu? modo se serv?a de ?l:
fr
Voici comment il s'en servait :
en
This is how he arranged them:
eu
gauez puxika bustia zabaltzen zuen lapikoaren gainean; listariaz puxikaren zentroa lotzen zuen lapikoaren hondoraino iristen zen kanaberan, eta ia zartatzerainoko tinko ipintzen zuen puxika lapikoaren ertzetan.
es
por la noche extend?a la vejiga mojada, sobre el puchero; con un cordelillo sujetaba el centro de la vejiga a la ca?ita que llegaba hasta el fondo del cacharro, sobre los bordes del cual colocaba inmediatamente la vejiga, estirada casi hasta el punto de reventar.
fr
le soir il tendait la vessie mouill?e sur le pot, fixait au moyen d'une cordelette le milieu de la vessie autour du noeud du f?tu, qui touchait le fond du pot, aux bords duquel il pla?ait ensuite la vessie tendue jusqu'? danger de crevaille.
en
he damped the bladder and strained it over the pot, fastened with a string the middle of the bladder round the knot on the straw, which was touching the bottom of the pot, on the rim of which he then fixed the bladder stretched to bursting point.
eu
Goizean, puxika siku zegoenez, danbolinaren soinua ateratzen zuen kolpea emanda, eta tresnaren kanabera igurzten baldin bazen, arrabitak baino ederrago egiten zuen zurrunga.
es
Por la ma?ana, estando ya la vejiga seca, produc?a al ser golpeada el ruido del tamboril, y si se frotaba la ca?a, roncaba el instrumento mejor que una viola.
fr
Le matin, la vessie ?tant s?che rendait sous les coups le son du tambourin, et si l'on frottait la paille de l'instrument, elle ronflait mieux qu'une viole.
en
In the morning, the bladder, being dried, gave the sound of a tambourine when it was struck, and if the straw of the instrument was rubbed it hummed better than a viol.
eu
Eta Ulenspiegel, bere traste zaratatsu eta zakur dogoen erausiak egiten zituen harekin, eguberriko koplak kantatzen joaten zen etxe atarietan ume mordoaren erdian, haietariko batek paperezko izar distiratsua zeroala, Errege egunean.
es
Y Ulenspiegel, con su cacharro retumbante, del que parec?an brotar ladridos, iba el d?a de Reyes a cantar villancicos a las puertas de las casas, en compa??a de otros muchachos, uno de los cuales era portador de la estrella de papel luminoso.
fr
Et Ulenspiegel, avec son pot ronflant et donnant le son d'abo?ments de molosses, allait chanter des no?ls ? la porte des maisons en compagnie d'enfants dont l'un portait l'?toile de papier lumineuse, le jour des Rois.
en
And Ulenspiegel, with his pot booming and sounding like a mastiff's barking, went singing carols at house doors in company with youngsters, one of whom carried the shining star made out of paper on Twelfth Night.
aurrekoa | 110 / 13 orrialdea | hurrengoa

Nodoa: liferay1.lgp.ehu.eus