Hizkuntzen arteko Corpusa (HAC)
Parmako kartusia, Stendhal / Jon Muñoz (Elkar/Alberdania, 2007
)
eu
-Alferrik ari zara hizketan-erantzun zion Ferrantek, nekez mendera zezakeen suhartasunez-: badakit dagoeneko zer baliabide erabiliko ditudan.
es
-Las palabras son in?tiles-respondi? Ferrante con entusiasmo mal contenido-, ya tengo resueltos los medios que emplear?.
fr
-Les paroles sont inutiles, r?pondit Ferrante avec un enthousiasme mal contenu: je suis d?j? fix? sur les moyens que j'emploierai.
en
"Words are useless," replied Ferrante, with an enthusiasm which he could ill conceal: "I have already fixed on the means which I shall employ.
eu
Gizon horren bizia orain arte baino gorrotagarriagoa zait, bera bizi den artean ez bainaiz ni zu ikusten ausartuko.
es
La vida de ese hombre me es ahora m?s odiosa que nunca, puesto que no me atrever? a volver a verla mientras ?l viva.
fr
La vie de cet homme me devient plus odieuse qu'elle n'?tait, puisque je n'oserai vous revoir tant qu'il vivra.
en
The life of that man has become more odious to me than it was before, since I shall not dare to see you again so long as he is alive.
eu
Ur-biltegia kalean noiz lehertuko zain egongo nauzu.
es
 
fr
J'attendrai le signal du r?servoir crev? dans la rue.
en
I shall await the signal of the reservoir flooding the street."
eu
Zakar agurtu, eta alde egin zuen Ferrantek.
es
Salud? bruscamente y se march?.
fr
Il salua brusquement et partit.
en
He bowed abruptly and left the room.
eu
Joaten ikusi zuen dukesak.
es
La duquesa le miraba alejarse.
fr
La duchesse le regardait marcher.
en
The Duchessa watched him go.
eu
Ferrante beste gelan zegoenean, ostera dei egin zion Sanseverina andreak.
es
Cuando se hallaba ya en la estancia inmediata, le llam?.
fr
Quand il fut dans l'autre chambre, elle le rappela.
en
When he was in the next room, she recalled him.
eu
-Ferrante!
es
-?Ferrante!
fr
-Ferrante!
en
"Ferrante!" she cried;
eu
-bota zion dukesak garrasia-, zu bai gizon gailena!
es
-exclam?-. ?Hombre sublime!.
fr
s'?cria-t-elle, homme sublime!
en
"sublime man!"
eu
Atzera etorri zen Ferrante gelara, alde egiteko irrikaz ezin egonik balego bezala;
es
Entr? como impaciente de que le retuvieran;
fr
Il rentra, comme impatient d'?tre retenu;
en
He returned, as though impatient at being detained:
eu
aurpegi bikaina ageri zuen une hartan.
es
en aquel momento, su expresi?n era soberbia.
fr
sa figure ?tait superbe en cet instant.
en
his face at that moment was superb.
eu
-Zure seme-alabak, zer?
es
-?Y sus hijos?
fr
-Et vos enfants?
en
"And your children?"
eu
-Andrea, ni baino aberatsagoak izango dira;
es
-Se?ora, ser?n m?s ricos que yo;
fr
-Madame, ils seront plus riches que moi;
en
"Signora, they will be richer than I;
eu
zuk emango diezu, beharbada, dirusaritxo bat.
es
les conceder? quiz? una peque?a pensi?n.
fr
vous leur accordez peut-?tre quelque petite pension.
en
you will perhaps allow them some small pension."
eu
-Tori-esan zion dukesak, olibondo-zurezko kutxatila lodi bat Ferranteri emanez-; hona geratzen zaizkidan diamante guztiak:
es
-Tenga-le dijo la duquesa entreg?ndole una especie de gran estuche de madera de olivo-, he aqu? todos los diamantes que me quedan;
fr
-Tenez, lui dit la duchesse en lui remettant une sorte de gros ?tui en bois d'olivier, voici tous les diamants qui me restent;
en
"Wait," said the Duchessa as she handed him a sort of large case of olive wood, "here are all the diamonds that I have left:
eu
berrogeita hamar mila libera balio dute.
es
valen cincuenta mil francos.
fr
ils valent cinquante mille francs.
en
they are worth 50,000 francs."
eu
-Ene, andrea! Umiliatzen nauzu...!
es
-?Oh, se?ora, me humilla!...
fr
-Ah, Madame! vous m'humiliez!...
en
Signora, you humiliate me!" said Ferrante with a gesture of horror;
eu
-esan zion Ferrantek, ikaraldiak jota, aurpegia guztiz aldatua.
es
-exclam? Ferrante con un gesto de horror, y su rostro cambi? completamente.
fr
dit Ferrante avec un mouvement d'horreur, et sa figure changea du tout au tout.
en
and his face completely altered.
eu
-Ez zaitut ekintza baino lehen berriz ikusiko:
es
-No volver? a verle antes de la acci?n;
fr
-Je ne vous reverrai jamais avant l'action:
en
"I shall not see you again before the deed:
eu
har ezazu hau, hala nahi dut eta -erantzun zion dukesak, Ferrante izutu zuen goratasun-itxuran.
es
 
fr
 
en
 
eu
Kutxatila sakelan sartu, eta handik irten zen Ferrante.
es
t?melo, es mi deseo-a?adi? la duquesa con un gesto altanero que aterr? a Ferrante;
fr
prenez, je le veux, ajouta la duchesse avec un air de hauteur qui atterra Ferrante;
en
take them, I wish it," added the Duchessa with an air of pride which struck Ferrante dumb;
eu
Irten orduko, atea itxi zuen Ferrantek.
es
?ste meti? el estuche en el bolsillo y sali?.
fr
il mit l'?tui dans sa poche et sortit.
en
he put the case in his pocket and left her.
eu
Dukesak atzera deitu zion.
es
Hab?a cerrado la puerta tras de s?.
fr
La porte avait ?t? referm?e par lui.
en
The door had closed behind him.
eu
Itxura artegatuz, Ferrante gelan sartu zen berriz;
es
La duquesa le llam? de nuevo, Ferrante entr? con aire inquieto;
fr
La duchesse le rappela de nouveau; il rentra d'un air inquiet:
en
The Duchessa called him back once again; he returned with an uneasy air:
eu
hantxe gelaren erdian, zutik dukesa:
es
la duquesa estaba de pie en medio del sal?n;
fr
la duchesse ?tait debout au milieu du salon;
en
the Duchessa was standing in the middle of the room;
eu
Ferranteren besoetara oldartu zen emakumea.
es
se arroj? en sus brazos.
fr
elle se jeta dans ses bras.
en
she threw herself into his arms.
eu
Une baten buruan, kordea galtzeko zorian egon zen Ferrante, pozaren pozez;
es
Pasado un momento, Ferrante estuvo a punto de desmayarse de felicidad;
fr
Au bout d'un instant, Ferrante s'?vanouit presque de bonheur;
en
A moment later, Ferrante had almost fainted with happiness;
eu
haren besarteetatik itzuri, eta atea erakutsi zion dukesak begiez.
es
la duquesa se desprendi? de sus brazos y, con los ojos, le se?al? la puerta.
fr
la duchesse se d?gagea de ses embrassements, et des yeux lui montra la porte.
en
the Duchessa released herself from his embrace, and with her eyes shewed him the door.
eu
"Horra ulertu didan gizon bakarra-egin zuen bere artean dukesak-;
es
"?ste es el ?nico hombre que me ha comprendido-se dijo-;
fr
"Voil? le seul homme qui m'ait comprise, se dit-elle, c'est ainsi qu'en e?t agi Fabrice, s'il e?t pu m'entendre."
en
"There goes the one man who has understood me," she said to herself;
eu
horrelaxe jokatuko zuen Fabricek, entzun ahal izan balit". Dukesaren izaeran baziren bi ezaugarri nagusi:
es
as? habr?a obrado Fabricio si hubiera podido entenderme." Dos cosas se destacaban en el car?cter de la duquesa:
fr
Il y avait deux choses dans le caract?re de la duchesse, elle voulait toujours ce qu'elle avait voulu une fois;
en
"that is how Fabrizio would have acted, if he could have realised." There were two salient points in the Duchessa's character:
eu
behin desiratutakoa betiko desiratzen zuen, batetik, eta ez zuen sekula auzitan jartzen behin erabakitakoa, bestetik.
es
quer?a siempre lo que hab?a querido una vez; no volv?a jam?s a deliberar sobre lo que una vez hab?a decidido.
fr
elle ne remettait jamais en d?lib?ration ce qui avait ?t? une fois d?cid?.
en
she always wished what she had once wished; she never gave any further consideration to what had once been decided.
eu
Bere lehen senar, Pietranera jeneral maitagarriaren esaldi bat aipatzen zuen horri buruz dukesak:
es
Citaba a este prop?sito una frase de su primer marido, el simp?tico general Pietranera:
fr
Elle citait ? ce propos un mot de son premier mari, l'aimable g?n?ral Pietranera:
en
She used to quote in this connexion a saying of her first husband, the charming General Pietranera.
eu
"Zer errespetu gutxi nire buruari! -zioen jeneralak-;
es
"?Qu? insolencia hacia m? mismo! -dec?a-.
fr
"Quelle insolence envers moi-m?me! disait-il;
en
"What insolence to myself!" he used to say;
eu
zergatik ote nuke gaur nik argiago adimena, erabakia hartu nuen egunean baino?".
es
?Por qu? suponerme m?s inteligente hoy que cuando tom? aquella decisi?n?".
fr
pourquoi croirai-je avoir plus d'esprit aujourd'hui que lorsque je pris ce parti?"
en
"Why should I suppose that I have more sense today than when I made up my mind?"
eu
Une horrez geroztik, alaitasun-ukitu bat antzeman zitzaion berriz dukesaren izaerari.
es
Desde este momento, una especie de alegr?a resurgi? en el car?cter de la duquesa.
fr
De ce moment, une sorte de gaiet? reparut dans le caract?re de la duchesse.
en
>From that moment a sort of gaiety reappeared in the Duchessa's character.
eu
Zorigaiztoko erabakia baino lehen, bere gogoak urrats bat aurrera egiten zuen bakoitzean, inguruan ikusten zuen gauza berri bakoitzean, biziki sentitzen zuen dukesak printzea baino gutxiago zela, hura baino ahulagoa zela, eta hark berari ziria sartu ziola.
es
Antes de la fatal resoluci?n, a cada paso que daba su mente, a cada cosa nueva que descubr?a, experimentaba el sentimiento de su inferioridad respecto al pr?ncipe, de su debilidad y de su enga?o.
fr
Avant la fatale r?solution, ? chaque pas que faisait son esprit, ? chaque chose nouvelle qu'elle voyait, elle avait le sentiment de son inf?riorit? envers le prince, de sa faiblesse et de sa duperie;
en
Before the fatal resolution, at each step that her mind took, at each new point that she saw, she had the feeling of her own inferiority to the Prince, of her weakness and gullibility;
eu
Dukesaren ustez, printzeak koldarkiro atzipetu zuen bera, eta Mosca kondeak, berriz, men egin zion printzeari, kortesano-senak hartaratuta, baina berari kalterik egin nahi izan gabe.
es
El pr?ncipe, seg?n ella, le hab?a enga?ado cobardemente, y el conde Mosca, como consecuencia de su genio cortesano, hab?a, aunque inocentemente, secundado al pr?ncipe.
fr
le prince, suivant elle, l'avait l?chement tromp?e, et le comte Mosca, par suite de son g?nie courtisanesque, quoique innocemment, avait second? le prince.
en
the Prince, according to her, had basely betrayed her, and Conte Mosca, as was natural to his courtier's spirit, albeit innocently, had supported the Prince.
eu
Mendekua erabaki zuenez geroztik, ordea, indarra berreskuratu zuela sentitu zuen dukesak, eta bere gogoaren urrats bakoitzak zoriona ematen zion.
es
Desde que la venganza qued? resuelta, la duquesa se dio cuenta de su fuerza y cada paso de su esp?ritu la hac?a feliz.
fr
D?s que la vengeance fut r?solue, elle sentit sa force, chaque pas de son esprit lui donnait du bonheur.
en
Once her revenge was settled, she felt her strength, every step that her mind took gave her happiness.
eu
Nik esango nuke Italian askok mendeku hartuz hartzen duten atsegin inmoralak baduela zerikusia herri horren irudimen indartsuarekin;
es
Me siento bastante inclinado a creer que el placer inmoral que produce en Italia la venganza se debe a la fuerza de imaginaci?n de este pueblo;
fr
Je croirais assez que le bonheur immoral qu'on trouve ? se venger en Italie tient ? la force d'imagination de ce peuple;
en
I am inclined to think that the immoral happiness which the Italians find in revenge is due to the strength of their imagination;
eu
beste erresumetako jendeak ez du barkatzen; ahaztu egiten du, hobeki esanda.
es
las gentes de otros pa?ses no perdonan; hablando exactamente, olvidan.
fr
les gens des autres pays ne pardonnent pas ? proprement parler, ils oublient.
en
the people of other countries do not properly speaking forgive; they forget.
eu
Fabriceren espetxealdiaren azken garaia arte ez zuen dukesak berriz ikusi Ferrante.
es
La duquesa no volvi? a ver a Palla hasta los ?ltimos tiempos del cautiverio de Fabricio.
fr
La duchesse ne revit Palla que vers les derniers temps de la prison de Fabrice.
en
The Duchessa did not see Palla again until the last days of Fabrizio's imprisonment.
eu
Irakurleak beharbada asmatuko zuenez, hari bururatu zitzaion ihesaren asmoa.
es
Como acaso se adivina, fue ?l quien sugiri? la idea de la evasi?n.
fr
Comme on l'a devin? peut-?tre, ce fut lui qui donna l'id?e de l'?vasion:
en
As the reader may perhaps have guessed, it was he who gave her the idea of his escape:
eu
Bazen basoan, Saccatik bi legoara, Erdi Aroko dorre bat, hondatu samartua, eta ehun bat oin garai;
es
Exist?a en los bosques, a dos leguas de Sacca, una torre de la Edad Media, medio en ruinas, de m?s de cien pies de altura.
fr
il existait dans les bois, ? deux lieues de Sacca, une tour du Moyen Age, ? demi ruin?e, et haute de plus de cent pieds;
en
there was in the woods, two leagues from Sacca, a mediaeval tower, half in ruins, and more than a hundred feet high;
eu
ihesaren kontua bigarren aldiz dukesari aipatu aurretik, Ferrantek emakume hari eskatu zion bidal zezala dorre hartara Ludovic gizon leial batzuekin batera zurubi batzuk han ipintzera.
es
Antes de hablar por segunda vez de la huida a la duquesa, Ferrante le suplic? que mandara a Ludovico, con unos hombres bien seguros, a colocar una especie de escalas cerca de aquella torre.
fr
avant de parler une seconde fois de fuite ? la duchesse, Ferrante la supplia d'envoyer Ludovic, avec des hommes s?rs, disposer une suite d'?chelles aupr?s de cette tour.
en
before speaking a second time to the Duchessa of an escape, Ferrante begged her to send Lodovico with a party of trustworthy men, to fasten a set of ladders against this tower.
eu
Ferrante zurubietan gora igo zen, dukesaren aurrean, eta soka korapilatu soil baten laguntzaz jaitsi zen handik;
es
En presencia de la duquesa, subi? por ellas y baj? por una simple cuerda de nudos;
fr
En pr?sence de la duchesse il y monta avec les ?chelles, et en descendit avec une simple corde nou?e;
en
In the Duchessa's presence he climbed up by means of the ladders and down with an ordinary knotted cord;
eu
hiru bider errepikatu zuen saio hura, eta, gero, berriz azaldu zion dukesari bere asmoa.
es
repiti? tres veces la experiencia y luego explic? de nuevo su idea.
fr
il renouvela trois fois l'exp?rience, puis il expliqua de nouveau son id?e.
en
he repeated the experiment three times, then explained his idea again.
eu
Handik zortzi egunera, dorre zahar hartan behera soka korapilatu batetik jaitsi nahi izan zuen Ludovicek ere:
es
Pasados ocho d?as, Ludovico quiso tambi?n bajar de aquella vieja torre por una cuerda de nudos;
fr
Huit jours apr?s, Ludovic voulut aussi descendre de cette vieille tour avec une corde nou?e:
en
A week later Lodovico too was prepared to climb down this old tower with a knotted cord;
eu
orduan jakinarazi zion dukesak asmo hura Fabriceri.
es
entonces fue cuando la duquesa comunic? esta idea a Fabricio.
fr
ce fut alors que la duchesse communiqua cette id?e ? Fabrice.
en
it was then that the Duchessa communicated the idea to Fabrizio.
eu
Ahalegin haren aurreko azken egunetan, dukesak ezin zuen sosegurik hartu, ondoan Ferrante ez bazuen, alde batetik edo bestetik heriotza ekar baitziezaiokeen saio hark Fabriceri;
es
En los ?ltimos d?as que precedieron a esta tentativa que podr?a acarrear la muerte de Fabricio, y en m?s de una manera, la duquesa no pod?a vivir un momento de reposo sino cuando ten?a a su lado a Ferrante;
fr
Dans les derniers jours qui pr?c?d?rent cette tentative, qui pouvait amener la mort du prisonnier, et de plus d'une fa?on, la duchesse ne pouvait trouver un instant de repos qu'autant qu'elle avait Ferrante ? ses c?t?s;
en
In the final days before this attempt, which might lead to the death of the prisoner, and in more ways than one, the Duchessa could not secure a moment's rest unless she had Ferrante by her side;
eu
Ferranteren kemenak, ordea, berea indarberritzen zion dukesari, baina ulertzekoa da emakume hark ezkutuan gorde behar ziola lagunarte berezi hura kondeari.
es
el valor de este hombre electrizaba el suyo; pero bien se echa de ver que deb?a ocultar al conde aquella singular vecindad.
fr
le courage de cet homme ?lectrisait le sien; mais l'on sent bien qu'elle devait cacher au comte ce voisinage singulier.
en
the courage of this man electrified her own; but it can be understood that she had to hide from the Conte this singular companionship.
eu
Beldur zen dukesa, ez hain zuzen kondea berari suminduko zitzaiolako, baina haren eragozpenek nahigabea sortuko zioten, eta kezkak areagotuko.
es
Tem?a, no que se rebelara, sino que con sus objeciones la afligiera y aumentara sus inquietudes.
fr
Elle craignait, non pas qu'il se r?volt?t, mais elle e?t ?t? afflig?e de ses objections, qui eussent redoubl? ses inqui?tudes.
en
She was afraid, not that he would be revolted, but she would have been afflicted by his objections, which would have increased her uneasiness.
