Hizkuntzen arteko Corpusa (HAC)

-Zergatik hasi naiz negarrez?

-?Por qu? no le diste la novela a Pietro?

" Pourquoi n'as-tu pas montr? ton roman ? Pietro ?

"Why didn't you give the novel to Pietro?"

Ergel hutsa naiz-irribarre egin zuen-.

-me pregunt? despu?s.

-Je ne sais pas.

"I don't know."

Ez zintudan nahigabetu nahi;

-No lo s?.

-Il aurait pu te conseiller.

"He could have advised you."

oso bestelako hitzak esan nahi nizkizun, idatzi ere egin nuen, ez nuen nahi hau gertatzerik.

-Habr?a podido aconsejarte.-Lo dudo.

-J'en doute.

"I doubt it."

Idatzitakoa bidaltzeko eskatu nion:

-?No le tienes ninguna estima?

-Tu n'as aucune estime pour lui ?

"You don't respect him?"

-Agian zuk nik baino hobeki dakizu zeri buruz idatzi behar dudan.

-No.

-Non.

"No."

Eta, orduan, liburua ahaztu, Elsa jaioa zela kontatu, eta Florentziari, Napoliri eta kolerari buruz aritu ginen.

Despu?s, encerrada en mi despacho, me desesper?.

Ensuite, enferm?e dans ma chambre, je fus au d?sespoir.

Afterward, shut in my study, I despaired.

beldurra bai, baina egin, inork ez du deus egiten.

Hab?a sido humillante, no pod?a soportarlo.

Cela avait ?t? humiliant, je n'arrivais pas ? le supporter.

It had been humiliating, intolerable.

Limoiak jan eta jan ari gara, eta orain inork ez du kakarik egiten.

No com? casi nada, me dorm? con la ventana cerrada a pesar del calor.

Je ne mangeai presque rien puis m'endormis fen?tre ferm?e, malgr? la chaleur.

I could hardly eat, I fell asleep with the window closed despite the heat.

Orduan gelditu gabe aritu zen hizketan, ia pozez.

A las cuatro de la tarde tuve las primeras contracciones.

? 4 heures de l'apr?s-midi, j'eus les premi?res contractions.

At four in the afternoon I had my first labor pains.

Zama kendua zuen gainetik, eta, beraz, ni nire orduko bizitzako traba guztiak sentitzen hasi nintzen berriz-bi alaba txiki, gurekin gutxitan egoten zen senarra, eta idaztearen arazo penagarria-.

No le dije nada a mi madre, cog? la bolsa que ten?a preparada desde hac?a tiempo, me sub? al coche y part? hacia la cl?nica esperando que mi segundo hijo y yo nos muri?ramos por el camino.

Je ne dis rien ? ma m?re, pris le sac que j'avais pr?par? depuis longtemps, me mis au volant de la voiture et me dirigeai vers la clinique, esp?rant mourir en route, moi et mon deuxi?me enfant.

I said nothing to my mother, I took the bag I had prepared, I got in the car, and drove to the clinic, hoping to die on the way, I and my second child.

Hala ere, ez nintzen atsekabetu;

Pero todo sali? a la perfecci?n.

Or, tout se passa tr?s bien.

Instead everything went smoothly.

are gehiago, arinduta sentitzen nintzen, nik neuk atera nuen berriz nire porrotaren gaia.

Los dolores me desgarraron, al cabo de unas horas tuve otra ni?a.

Je fus d?chir?e par les douleurs et, en quelques heures, donnai naissance ? une autre fille.

The pain was excruciating, but in a few hours I had another girl.

Buruan honelako esaldiak zebilzkidan: Haria eten da, eragin positiboa ekartzen zidan zure jario hori amaitu da;

A la ma?ana siguiente Pietro pele? por ponerle a nuestra segunda hija el nombre de mi madre, le parec?a un homenaje necesario.

Le lendemain matin, Pietro se battait d?j? pour donner ? notre seconde enfant le nom de ma m?re : cela lui paraissait un hommage indispensable.

Pietro insisted the next morning that our second daughter should be given the name of my mother, it seemed to him a necessary tribute.

orain, bakarbakarrik nago.

Yo, de p?simo humor, insist? en que estaba harta de seguir la tradici?n, insist? en que deb?a llamarse Elsa.

D'humeur massacrante, je r?pliquai que j'en avais assez de suivre la tradition et r?p?tai qu'elle devrait s'appeler Elsa.

I replied bitterly that I was tired of following tradition, I repeated that she was to be called Elsa.

Baina ez nuen horrelakorik esan.

Cuando regres? a casa de la cl?nica, lo primero que hice fue llamar a Lila.

Quand je quittai la clinique et rentrai chez moi, la premi?re chose que je fis, ce fut de t?l?phoner ? Lila.

When I came home from the clinic, the first thing I did was call Lila.

Aldiz, nire buruarekiko ironiarekin aitortu nion liburu horrekin hartutako lanaren atzetik auzoarekin kontuak garbitzeko premia zegoela.

No le dije que acababa de dar a luz, le ped? si pod?a enviarle la novela.

Je ne lui dis pas que je venais d'accoucher mais lui demandai si je pouvais lui envoyer mon roman.

I didn't tell her I had just given birth, I asked if I could send her the novel.

Inguruan nituen aldaketa handiak kontatzen saiatu nintzela, neurri batean Don Achilleren eta solaratarren amaren aferak eraman ninduela idaztera.

La o? respirar suavemente durante unos segundos.

J'entendis sa respiration l?g?re pendant quelques secondes, puis elle murmura :

I heard her breathing lightly for a few seconds, then she said:

Barrez lehertu zen.

-La leo cuando se publique-murmur? por fin.

" Je le lirai quand il sortira.

"I'll read it when it comes out."

Esan zuen gauzen aurpegi nazkagarria erakustea ez zela nahikoa eleberri bat idazteko.

-Necesito tu opini?n enseguida.

-J'ai besoin de ton avis tout de suite.

"I need your opinion right away."

Fantasiarik gabe, esan zuen, ez zirudien aurpegi bat, maskara bat baizik.

-Hace un mont?n de tiempo que no abro un libro, Len?, ya no s? leer, soy incapaz.

-Cela fait un bon bout de temps que je n'ouvre plus un livre, Len?, je ne sais plus lire, je n'en suis plus capable.

"I haven't opened a book for a long time, Len?, I don't know how to read anymore, I'm not capable."

-Te lo pido por favor.

-C'est une faveur que je te demande.

"I'm asking you as a favor."

76

-El otro lo publicaste y ya, ?por qu? este no?

-L'autre livre, tu l'avais publi? un point c'est tout, alors pourquoi pas celui-l? ?

"The other you just published, period; why not this one?"

Horren ondoren ez dakit oso ongi zer gertatu zitzaidan.

-Porque el otro ni siquiera me parec?a un libro.

-Parce que j'avais l'impression que l'autre n'?tait m?me pas un livre.

"Because the other one didn't even seem like a book to me."

Gaur egun oraindik, telefonozko hizketaldi hori ordenan jartzen saiatzen naizenean, zaila egiten zait kontatzea zer eragin izan zuen nigan Lilaren negar-zotinak.

-Solo puedo decirte si me gusta.

-Je pourrai seulement te dire si ?a me pla?t.

"I can only tell you if I like it."

Ongi begiratuz gero, iruditzen zait esker ona adierazteko modu bat izan zela, negar horrek ezabatu izan balu bezala-Lilaren maitasuna eta nire gaitasunekiko konFIantza egiaztatzen baitzuen-nire bi liburuei buruz emandako iritzi txarra.

-De acuerdo, es suficiente.

-Tr?s bien, ?a me suffit.

"All right, that's enough."

Baina berriz esanen dut:

75

dei horretako hizketaldiari etengabe erreparatzen badiot ere, ez dut lortzen;

MIENTRAS esperaba que Lila leyera mi libro, se supo que en N?poles hab?a una epidemia de c?lera.

75 Alors que j'attendais que Lila ait fini de lire, on apprit qu'il y avait le chol?ra ? Naples.

75. While I was waiting for Lila to read, we learned that there was a cholera outbreak in Naples.

ezin dut jakin zerbaiten jatorria izan ote zen, gure adiskidetasunaren gailurra izan zen ala unerik zitalenetako bat.

Mi madre se alborot? de un modo exagerado, despu?s se volvi? distra?da y acab? rompiendo una sopera que me gustaba mucho, anunci? que deb?a regresar a su casa.

Ma m?re se fit tr?s f?brile, puis distraite, et elle finit par casser une soupi?re ? laquelle je tenais ; elle annon?a alors qu'elle devait rentrer chez elle.

My mother became excessively agitated, then distracted, finally she broke a soup tureen I was fond of, and announced that she had to go home.

Lila nire ezintasunen ispilua zen, eta orduko hartan rol hori indartu zuen zalantzarik gabe.

Intu? enseguida que si el c?lera ten?a cierto peso en su decisi?n, el hecho de que me negara a ponerle su nombre a mi nueva hija no era secundario.

Je compris imm?diatement que si le chol?ra ?tait en cause, mon refus de donner son pr?nom ? ma deuxi?me fille n'?tait pas non plus ?tranger ? cette d?cision.

I imagined that if the cholera figured heavily in that decision, my refusal to give her name to my new daughter wasn't secondary.

Argi dago porrota onartzeko prestatuago sentitzen nintzela, Lilaren iritzia askoz ere zilegiago izanen balitz bezala-eta sarkorragoa, eta atseginagoa-amaginarrebarena baino.

Ya no soportaba sacrificar meses y meses de su vida por m?, una hija sin respeto ni gratitud, prefer?a salir corriendo a morirse a causa del vibri?n junto a su marido y a sus hijos buenos.

Elle ne supportait plus de sacrifier des mois et des mois de sa vie ? une fille qui n'avait ni respect ni gratitude : elle pr?f?rait se pr?cipiter aux c?t?s de son mari et de ses gentils enfants, quitte ? mourir avec eux.

She could no longer bear to sacrifice months and months of her life to me, a child of hers without respect and without gratitude, she would rather go and die of the cholera bacterium with her husband and her good children.

Izan ere, zenbait egun geroago Adeleri deitu, eta esan nion:

Sin embargo, hasta el umbral de casa mantuvo la impasibilidad que yo le hab?a impuesto, no se lament?, no rezong?, no me reproch? nada.

N?anmoins, jusque sur le seuil de la porte, elle ne se d?partit pas de l'impassibilit? que je lui avais impos?e : elle ne se plaignit pas, ne grommela pas, ne me reprocha rien.

Yet even in the doorway she maintained the impassiveness that I had imposed on her: she didn't complain, she didn't grumble, she didn't reproach me for anything.

Mila esker gauzak argi esateagatik, arrazoi duzu, konturatu naiz, eta orain uste dut nire lehenengo liburuak ere akats asko zituela.

Acept? de buena gana que Pietro la acompa?ara en coche a la estaci?n.

Elle accepta volontiers que Pietro l'accompagne en voiture ? la gare.

She was happy for Pietro to take her to the station in the car.

Agian gogoeta egin beharko dut, agian ez naiz idazle ona, edo, agian, besterik gabe, denbora gehiago behar dut.

Sent?a que su yerno la quer?a y, probablemente, pens?, si siempre se hab?a contenido no hab?a sido para darme el gusto a m?, sino para no quedar mal delante de ?l.

Elle sentait que son gendre l'aimait beaucoup, et je me dis que si elle s'?tait toujours ma?tris?e, ce n'?tait sans doute pas tant pour me faire plaisir que pour ne pas faire pi?tre figure devant lui.

She felt that her son-in-law loved her and probably-I thought-she had controlled herself not to please me so that she wouldn't make a bad impression on him.

Amaginarreba konplimenduak egiten hasi zitzaidan;

Se conmovi? solo cuando tuvo que separarse de Dede.

Elle ne s'?mut que lorsqu'il lui fallut se s?parer de Dede.

She became emotional only when she had to part from Dede.

nire autokritikarako gaitasuna laudatu zuen, eta gogorarazi zidan irakurleak nituela, eta irakurle horiek zain zeudela.

En el rellano le pidi? a la ni?a con su italiano forzado:

Sur le palier, elle demanda ? la gamine, dans son italien poussif :

On the landing she asked the child in her effortful Italian:

-Bai, egia da-esan nuen ahots apalean.

?Te da pena que la abuela se vaya?

tu es triste que nonna s'en aille ?

Are you sorry that grandma is leaving?

Eta, ondoren, eleberriaren azken kopia tiradera batean sartu, apuntez beteriko koadernoa gorde, eta egunerokotasunari heldu nion.

Dede, que viv?a aquella partida como una traici?n, respondi? torva:

Dede, qui vivait cette p?riode comme une trahison, r?pondit, mauvaise :

Dede, who felt that departure as a betrayal, answered grimly:

Lehenengo liburuari buruz ere hasi nintzen sentitzen alferrik egindako lanaren amorrua.

No.

non.

No.

Etxeaz, alabez eta Pietroz arduratu nintzen.

Me enfad? conmigo misma, m?s que con ella.

La col?re m'envahit, plus contre moi que contre ma m?re.

I was angry with myself, more than with her.

Ez zitzaidan behin ere burutik pasatu Cleliari edo beste edozeini deitzea.

Despu?s me entr? una furia autodestructiva y horas m?s tarde desped? a Clelia.

Je fus prise d'une folie autodestructrice et, quelques heures plus tard, licenciai Clelia.

Then I was seized by a self-destructive frenzy and a few hours later I fired Clelia.

Gauza guztien karga hartu nuen berriz ere, ziurrenik nire burua nahasteko.

Pietro se qued? asombrado, se alarm?.

Pietro fut stup?fi? et alarm?.

Pietro was amazed, alarmed.

Baina esfortzurik gabe egin nuen, atsekaberik gabe, bat-batean jakin izan banu bezala hori zela bizitza bizitzeko modu egokia, eta nire buruaren parte batek eskatuko balit bezala ez jokatzeko berriz hain buruarin.

Le dije con resentimiento que estaba harta de luchar con el acento de la Maremma de Dede, con el napolitano de mi madre, deseaba ser otra vez due?a de mi casa y de mis hijos.

Je lui r?pondis, pleine de ranc?ur, que j'en avais assez de lutter contre l'accent de la Maremme de Dede et contre celui, napolitain, de ma m?re : je voulais redevenir patronne de ma maison et de mes enfants.

I said to him rancorously that I was tired of fighting with Dede's Maremman accent, with my mother's Neapolitan one. I wanted to go back to being mistress of my house and my children.

Etxeko lanak modu ezinago ordenatuan antolatu nituen, Elsaren eta Dederen ardura hartuta espero ez nuen poztasuna sentitu nuen, triparen eta idazmakinatutako testuaren zamaz gain beste zama bat kendu nuen bezala:

En realidad, me sent?a culpable y sent?a una gran necesidad de castigarme.

En r?alit?, je me sentais coupable et avais grand besoin de me punir.

In reality I felt guilty and had a great need to punish myself.

ezkutuago zegoen eta nik neuk izenik ere jar ezin niezaiokeen zama.

Con un goce desesperado me entregu? a la idea de que me superar?an las dos ni?as y las tareas dom?sticas, el dolor de la pierna.

Je m'abandonnai avec une jouissance d?sesp?r?e ? l'id?e que j'allais ?tre compl?tement d?pass?e par les deux filles, par mes obligations domestiques et par ma jambe douloureuse.

With desperate pleasure I surrendered to the idea of being overwhelmed by the two children, by my domestic duties, by my painful leg.

Elsa oso nini lasaia zen-luze eta lasai bainatzen nuen, bularra hartzen zuen, lo egiten zuen, eta lotan ere egoten zen irribarrez-, baina arretaz zaindu behar izan nuen Dede.

Estaba segura de que Elsa me impondr?a un a?o no menos terrible que el que hab?a vivido con Dede.

Je ne doutais pas qu'Elsa allait m'imposer une ann?e non moins terrible que celle v?cue avec Dede.

I had no doubt that Elsa would compel me to a year no less terrible than the one I'd had with Dede.

Ahizpa gorroto zuen; goizean aurpegia mudaturik jaikitzen zen, eta kontatzen zuen ahizpa salbatua zuela, orain sutatik, orain uretatik edo otsoaren atzaparretatik.

En cambio, tal vez porque ten?a m?s pr?ctica con los beb?s, tal vez porque estaba resignada a ser una mala madre y no ten?a af?n de perfecci?n, la ni?a empez? a mamar sin problemas, pasaba largos ratos prendida al pecho y durmiendo.

Or, peut-?tre parce que j'avais davantage l'habitude des nouveau-n?s, ou peut-?tre parce que je m'?tais r?sign?e ? ?tre une mauvaise m?re et n'avais pas l'anxi?t? de la perfection, la petite s'attacha au sein sans probl?me et se lan?a dans de longues t?t?es suivies de longs sommeils. Par cons?quent, ? mon tour je ne dormis pas mal.

But maybe because I was more experienced with newborns, maybe because I was resigned to being a bad mother and wasn't anxious about perfection, the infant attached herself to my breast with no trouble and devoted herself to feeding and sleeping.

Jaioberriarena egiten zuen, bularra emateko eskatzen zidan, ahizparen aieneak imitatzen zituen, eta ez zuen onartzen zen bezalakoa izatea, zeren, izan, ia lau urteko haur bat zen, hizkuntzaren gaitasuna oso garatua zuena, eta erabat autonomoa oinarrizko eginkizun guztietan.

En consecuencia yo tambi?n dorm? bastante aquellos primeros d?as en casa, y, sorprendentemente, Pietro se ocup? de mantener el apartamento limpio, hacer la compra, cocinar, ba?ar a Elsa, mimar a Dede que estaba como aturdida por la llegada de la hermanita y la marcha de su abuela.

En outre, lors des premiers jours ? la maison, Pietro s'occupa, ? ma grande surprise, du m?nage et des courses, de pr?parer les repas, de donner le bain ? Elsa et de c?liner Dede, qui ?tait comme sonn?e par l'arriv?e de sa petite s?ur et par le d?part de sa grand-m?re.

As a result I, too, slept a lot, those first days at home, and Pietro surprisingly cleaned the house, did the shopping and cooking, bathed Elsa, played with Dede, who was as if dazed by the arrival of a sister and the departure of her grandmother.

Maitasun handiz tratatu nuen, oso neska argia zela esaten nion, asko laguntzen zidala;

El dolor de la pierna se me pas? de golpe.

Ma douleur ? la jambe cessa d'un coup.

The pain in my leg suddenly disappeared.

sinetsarazi nahi nion bere laguntza behar nuela gauza guztietarako, erosketak egiteko, jatekoa prestatzeko, eta ahizpa zaintzeko, ttikiak gauzak apurtu ez zitzan.

Y, pens?ndolo bien, estaba tranquila cuando, a ?ltima hora de una tarde, mientras dormitaba, mi marido vino a despertarme:

Et j'?tais finalement plus ou moins apais?e quand, une fin d'apr?s-midi, alors que je somnolais, mon mari vint me r?veiller :

And I was in a generally peaceful state when, one late afternoon, as I was napping, my husband came to wake me:

Bien bitartean, berriz ere haurdun geratzeko aukerak ikaratuta ninduenez, pilula hartzen hasi nintzen.

Tu amiga de N?poles pregunta por ti al tel?fono, dijo.

c'est ton amie de Naples au t?l?phone, dit-il.

Your friend from Naples is on the phone, he said.