Hizkuntzen arteko Corpusa (HAC)
Ihesi doana eta gelditzen dena, Elena Ferrante / Miren Iriarte (Igela, 2016
)
eu
Bikaina iruditu zitzaidan, begi handiak, ile beltz luzea, hogeita gutxi urte izanen zituen.
es
Me pareci? espl?ndida, ojos grandes, cabello largo y negro, deb?a de tener poco m?s de veinte a?os.
fr
Je la trouvai splendide : de grands yeux, de longs cheveux noirs, et elle ne devait gu?re avoir plus de vingt ans.
en
She seemed magnificent, with big eyes and long black hair, she could hardly be more than twenty.
eu
Irribarrez ari zen, hortzek lerro distiratsu bat osatzen zuten, inolako koskarik gabea; haren begirada emakume maiteminduarena iruditu zitzaidan.
es
Sonre?a, los dientes formaban una hilera brillante sin irregularidades, la suya me pareci? una mirada enamorada.
fr
Elle souriait, ses dents ?taient ?tincelantes, parfaites, et son regard me sembla rempli d'amour.
en
She was smiling, her teeth were sparkling, even, her gaze seemed to me that of someone in love.
eu
Argazkia itzuli nion, eta esan:
es
Le devolv? la foto, dije:
fr
Je rendis la photo en disant :
en
I gave him back the photograph, I said:
eu
Kafea eginen dut.
es
Har? caf?.
fr
je fais le caf?.
en
I'll make coffee.
eu
Bakarrik gelditu nintzen sukaldean, eta laurak egongelara joan ziren.
es
Me qued? sola en la cocina, los cuatro se fueron al sal?n.
fr
Je restai seule dans la cuisine, tandis qu'ils passaient tous quatre dans le s?jour.
en
I stayed alone in the kitchen, the four of them went into the living room.
eu
Ninok lan-hitzordu bat zeukan, mila aldiz desenkusatu, eta kafea hartu eta zigarro bat erreta segituan joan zen.
es
Nino ten?a una cita de trabajo, se deshizo en disculpas, se march? enseguida despu?s del caf? y un cigarrillo.
fr
Nino avait un rendez-vous de travail, il se confondit en excuses et partit imm?diatement apr?s le caf? et une cigarette.
en
Nino had an appointment for work, and with profuse apologies left immediately after coffee and a cigarette.
eu
Bihar banoa, esan zuen, baina laster itzuliko naiz, datorren astean.
es
Me marcho ma?ana, dijo, pero volver? pronto, la semana que viene.
fr
Je rentre demain, pr?cisa-t-il, mais je reviendrai bient?t, la semaine prochaine.
en
I'm leaving tomorrow, he said, but I'll be back soon, next week.
eu
Pietrok harremanetan jarraitzera gonbidatu, eta Ninok, baietz, agertuko zela hitzeman zion.
es
Pietro lo invit? varias veces a mantener el contacto, ?l prometi? que llamar?a.
fr
Pietro lui recommanda ? plusieurs reprises de nous contacter, et Nino promit de le faire.
en
Pietro urged him repeatedly to let him know, he promised he would.
eu
Ninok neskatoei agur kartsua egin, Pietrori eskua eman, niri buru-keinu bat egin, eta han desagertu zen.
es
Se despidi? de las ni?as con mucho entusiasmo, le estrech? la mano a Pietro, a m? me hizo una inclinaci?n de la cabeza y desapareci?.
fr
Il dit chaleureusement au revoir aux filles, serra la main de Pietro, me fit un signe et disparut.
en
He said goodbye to the girls affectionately, shook hands with Pietro, nodded to me, and disappeared.
eu
Hark atea bizkarrean itxi orduko, etxeko monotonia gainera etorri zitzaidan.
es
En cuanto la puerta se cerr? a sus espaldas, la monoton?a del apartamento se me vino encima.
fr
D?s que la porte se referma derri?re lui, je fus accabl?e par la grisaille de l'appartement.
en
As soon as the door closed behind him I was overwhelmed by the dreariness of the apartment.
eu
Espero nuen Pietrok, nahiz eta Ninorekin hain gustura sentitu, gauza higuingarriren bat aurkitu izanen ziola gonbidatuari, beti egiten baitzuen hori.
es
Esper? que Pietro, pese a haberse sentido tan a gusto con Nino, encontrara algo odioso en el invitado, lo hac?a siempre.
fr
J'attendis que Pietro, bien qu'il se f?t montr? ? l'aise avec Nino, m'annonce avoir rep?r? quelque chose d'odieux chez notre h?te :
en
I waited for Pietro, although he had been so at ease with Nino, to find something hateful about his guest, he almost always did.
eu
Baina esan zuen, pozik:
es
Pero dijo contento:
fr
Or il s'exclama, content :
en
Instead he said contentedly:
eu
Behingoz pertsona bat, berarekin denbora galtzea merezi duena.
es
Por fin una persona con la que vale la pena pasar el tiempo.
fr
enfin quelqu'un avec qui ?a vaut la peine de passer le temps !
en
Finally a person it's worthwhile spending time with.
eu
Ez dakit zergatik, min eman zidan esaldi hark.
es
No s? por qu?, aquella frase me hizo da?o.
fr
Je ne sais pourquoi, mais cette phrase me fit mal.
en
That remark, I don't know why, hurt me.
eu
Telebista piztu, eta neskatoekin batera hari begira eman nuen arratsera arteko denbora.
es
Encend? la televisi?n, pas? el resto de la tarde vi?ndola con las ni?as.
fr
J'allumai la t?l?vision et la regardai tout le reste de l'apr?s-midi avec les filles.
en
I turned on the television, and watched it with the girls for the rest of the afternoon.
eu
es
fr
en
eu
101
es
101
fr
101
en
101.
eu
Espero nuen Ninok berehala deitzea, biharamunean berean.
es
CONFIABA en que Nino llamara enseguida, al d?a siguiente.
fr
J'esp?rais que Nino allait rappeler tout de suite, d?s le lendemain.
en
I hoped that Nino would call right away, the next day.
eu
Telefonoaren txirrin bakoitzarekin asaldatzen nintzen.
es
Cada vez que sonaba el tel?fono, daba un brinco.
fr
Je sursautais ? chaque sonnerie de t?l?phone.
en
I started every time the phone rang.
eu
Baina astebete osoa igaro zen haren berririk gabe.
es
Pas? una semana entera sin noticias de ?l.
fr
Or, une semaine enti?re s'?coula sans qu'on re?oive de ses nouvelles.
en
Instead, an entire week slipped by without news from him.
eu
Katarro zakar batek hartuta bezala sentitu nintzen.
es
Me sent? como si tuviera un resfriado muy fuerte.
fr
J'eus l'impression d'avoir attrap? un gros rhume.
en
I felt as if I had a terrible cold.
eu
Ez neukan ezertarako gogorik, nire irakurketak eta apunteak alde batera utzi nituen, eta neure buruarekin haserretu nintzen itxaronaldi zentzugabe harengatik.
es
Estaba desganada, abandon? mis lecturas y mis apuntes, me enfad? conmigo misma por aquella espera insensata.
fr
Je devins indolente, cessai de lire et de prendre des notes, et j'?tais en col?re contre moi-m?me pour cette attente insens?e.
en
I became idle, I stopped my reading and my notes, I got angry at myself for that senseless expectation.
eu
Gero, arratsalde batean, Pietro umore bereziki onean itzuli zen etxera.
es
Despu?s Pietro regres? a casa una tarde de particular buen humor.
fr
Puis, un apr?s-midi, Pietro rentra ? la maison particuli?rement de bonne humeur.
en
Then one afternoon Pietro returned home in an especially good mood.
eu
Esan zuen Ninok kuku bat egin zuela fakultatean, elkarrekin egonak zirela denbora pixka batean, eta ez zela modurik izan afaltzera ekarrarazteko.
es
Dijo que Nino hab?a estado en la facultad, que hab?an pasado un tiempo juntos, pero que no hab?a logrado convencerlo de ninguna de las maneras para que viniera a cenar.
fr
Il m'apprit que Nino ?tait venu ? l'universit? et qu'ils avaient pass? un moment ensemble, mais il n'y avait pas eu moyen de le convaincre de venir d?ner.
en
He said that Nino had come by the department, that they had spent some time together, that there was no way to persuade him to come to dinner.
eu
Bihar arratsean kanpora afaltzera gonbidatu gaitu, esan zuen, neskatoak ere bai: ez du nahi izan zu prestaketan nekatzerik.
es
Nos ha invitado ?l a que cenemos fuera ma?ana, dijo, con las ni?as, no quiere que te canses preparando nada.
fr
Il nous a invit?s au restaurant demain soir, annon?a-t-il, les filles aussi : il ne veut pas que tu te fatigues ? pr?parer quelque chose.
en
He invited us to go out tomorrow evening, he said, the children, too: he doesn't want you to go to the trouble of cooking.
eu
Odola bixiago hasi zitzaidan ibiltzen zainetan barna, eta Pietrorenganako samurtasun artega bat sentitu nuen.
es
La sangre comenz? a fluir m?s deprisa, sent? por Pietro una inquieta ternura.
fr
Mon sang se mit ? circuler plus rapidement et j'?prouvai une tendresse inqui?te pour Pietro.
en
The blood began to flow more quickly, I felt an anxious tenderness for Pietro.
eu
Neskatoak beren gelara erretiratu bezain laster, besarkatu nuen, musukatu, maitasun-hitzak xuxurlatu nizkion.
es
En cuanto las ni?as se retiraron a su cuarto, lo abrac?, lo bes?, le susurr? palabras de amor.
fr
D?s que les filles furent dans leur chambre, je le serrai dans mes bras, l'embrassai et lui murmurai des paroles d'amour.
en
As soon as the girls went to their room I embraced him, I kissed him, I whispered words of love.
eu
Lo gutxi egin nuen gauean, edo, hobeki esanda, esna egon izanaren inpresioarekin egin nuen lo.
es
Por la noche dorm? poco, mejor dicho, dorm? con la impresi?n de estar despierta.
fr
La nuit je dormis peu, ou plus exactement je dormis avec l'impression d'?tre ?veill?e.
en
I hardly slept that night, or rather I slept with the impression of being awake.
eu
Biharamunean, Dede eskolatik itzuli orduko, Elsarekin batera sartu nuen bainuontzian, eta buila ederrak egin nizkien biei.
es
Al d?a siguiente, en cuanto Dede regres? de la escuela, la met? con Elsa en la ba?era y las restregu? a fondo a las dos.
fr
Le lendemain, d?s que Dede rentra de l'?cole, je la plongeai dans la baignoire avec Elsa et les frottai ?nergiquement toutes les deux.
en
The next day, as soon as Dede came home from school, I put her in the bathtub with Elsa and washed them thoroughly.
eu
Gero, neure buruaz arduratu nintzen.
es
Despu?s me dediqu? a m?.
fr
Puis je m'occupai de moi.
en
Then I moved on to myself.
eu
Bainu zoriontsu eta luze baten ondoren, depilatu, ilea garbitu, eta kontu handiz lehortu nuen.
es
Me di un largo ba?o feliz, me depil?, me lav? el pelo y me lo sequ? con cuidado.
fr
Je m'offris un long bain, m'?pilai, me lavai les cheveux et les s?chai avec soin.
en
I took a long pleasant bath, I shaved my legs, I washed my hair and dried it carefully.
eu
Neuzkan soineko guztiak probatu nituen, eta gero eta urduriago jarri nintzen, ez nintzelako pozik sentitzen bakar batekin ere, laster muturtu nintzen ikusita nola gelditua zitzaidan ilea.
es
Me prob? todos los vestidos que ten?a, me puse cada vez m?s nerviosa porque no me gustaban, no tard? en sentirme decepcionada de c?mo me hab?a quedado el pelo.
fr
J'essayai tous les v?tements que j'avais, devins de plus en plus nerveuse parce que je ne m'aimais pas, et fus bient?t m?contente de ce que j'avais fait de mes cheveux.
en
I tried on every dress I owned, but I was getting more and more nervous, nothing looked right, and I didn't like the way my hair had turned out.
eu
Dede eta Elsa inguruan zebilzkidan, nire histak eginez.
es
Dede y Elsa me segu?an, jugando a imitarme.
fr
Dede et Elsa ?taient pr?s de moi et jouaient ? m'imiter.
en
Dede and Elsa were right there, pretending to be me.
eu
Ispilu aurrean posean jarrita, soinekoekin eta orrazkerarekin muzinduta egotearen itxurak egiten zituzten, nire zapatekin txikilitxakala.
es
Adoptaban posturas frente al espejo, se mostraban insatisfechas de las prendas y los peinados, chancleteaban con mis zapatos.
fr
Elles prenaient des poses devant le miroir, se montraient insatisfaites de leurs v?tements et de leurs coiffures, et essayaient de marcher avec mes chaussures.
en
They posed in front of the mirror, they expressed dissatisfaction with clothes and hairdos, they shuffled around in my shoes.
eu
Nintzenarekin etsi behar izan nuen.
es
Me resign? a ser lo que era.
fr
Je me r?signai ? ?tre ce que j'?tais.
en
I resigned myself to being what I was.
eu
Elsari errieta gehiegizkoa egin ondoren, azken unean bere soinekoa zikindu baitzuen, autoaren bolantean paratu, eta Pietro eta Ninoren bila joan ginen, unibertsitatean elkartzekoak baitziren.
es
Tras una dura reprimenda a Elsa, que en el ?ltimo momento se manch? el vestidito, me puse al volante y fuimos a recoger a Pietro y a Nino, que hab?an quedado en verse en la universidad.
fr
Apr?s avoir grond? exag?r?ment Elsa, qui avait tach? sa robe juste avant de sortir, je pris le volant, et nous pass?mes prendre Pietro et Nino qui devaient se retrouver ? l'universit?.
en
After I scolded Elsa too harshly for getting her dress dirty at the last minute, we got in the car and drove to pick up Pietro and Nino, who were at the university.
eu
Ibilbidea urduri egin nuen, neskatoei etengabe kargu hartuz, jolasean ari baitziren berek asmatutako leloak kantatzen, kaka eta pixa ardatz zituztenak.
es
Hice el trayecto angustiada, rega?ando sin parar a las ni?as, que jugaban y cantaban rimas de su invenci?n a base de caca y pis.
fr
J'effectuai le trajet dans une grande anxi?t?, r?primandant sans arr?t les filles qui s'amusaient ? chantonner des comptines de leur cru ? base de pipi-caca.
en
I drove apprehensively, constantly reprimanding the girls, who were singing nursery rhymes of their own invention based on shit and pee.
eu
Hitzorduaren lekura hurbildu ahala, handitu egin zitzaidan pixkanaka azkeneko orduan zerbaitek Ninori etortzea galarazi izanaren esperantza.
es
Cuanto m?s me acercaba al lugar de la cita, m?s confiaba en que alg?n compromiso de ?ltima hora impidiera a Nino asistir.
fr
Plus je m'approchais du lieu de rendez-vous, plus j'esp?rais que quelque contrainte de derni?re minute emp?cherait Nino de venir.
en
The closer I got to the place where we were to meet, the more I hoped that some last-minute engagement would keep Nino from coming.
eu
Hantxe ikusi nituen batbatean, ordea, bi gizonak hizketan.
es
No fue as?, avist? a los dos hombres de inmediato, estaban charlando.
fr
Or je remarquai tout de suite les deux hommes en train de bavarder.
en
Instead I saw the two men right away, talking.
eu
Ninok keinu inguratzaileak egiten zituen, solaskidea gonbidatuko balu bezala harentzat propio diseinatutako eremu batean sartzera.
es
Nino hac?a unos gestos envolventes, como si invitara a su interlocutor a entrar en un espacio construido expresamente para ?l.
fr
Nino avait des gestes chaleureux, comme s'il invitait son interlocuteur ? entrer dans un espace cr?? sp?cialement ? son intention.
en
Nino had enveloping gestures, as if he were inviting his interlocutor to enter into a space designed just for him.
eu
Pietro, berriz, beti bezain trakets iruditu zitzaidan, aurpegiko azala gorri samar zuela, berak baizik ez zuen irribarre egiten, menpekotasunez.
es
Pietro me pareci? torpe como siempre, la piel de la cara enrojecida, era el ?nico que re?a, y de forma sumisa.
fr
Pietro, comme toujours, me parut gauche, la peau de son visage ?tait rougie et il riait tout seul, avec l'air d'?tre le subalterne.
en
Pietro seemed as usual clumsy, the skin of his face flushed, he alone was laughing and in a deferential way.
eu
Ez batari ez besteari ez zitzaion poz berezirik sumatu ni ailegatzeagatik.
es
Ninguno de los dos manifest? especial inter?s por mi llegada.
fr
Aucun des deux ne sembla s'int?resser particuli?rement ? mon arriv?e.
en
Neither of the two showed particular interest in my arrival.
eu
Nire senarra atzeko aldean eseri zen neskatoekin, Nino nire ondoan jarri zen, ongi jaten zen leku bat zenez helmuga, harako bidea erakusteko, eta-Dede eta Elsarengana jiratuta-esan zuen kausera bikainak egiten zituztela bertan.
es
Mi marido se sent? detr?s con las ni?as, Nino se acomod? a mi lado para guiarme a un restaurante donde se com?a bien y-a?adi? dirigi?ndose a Dede y a Elsa-donde hac?an unos bu?uelos riqu?simos.
fr
Mon mari s'assit sur la banquette arri?re avec les filles, et Nino s'installa pr?s de moi pour m'indiquer le chemin vers un bon restaurant o? l'on faisait-ajouta-t-il en s'adressant ? Dede et Elsa-des frittelle d?licieuses.
en
My husband sat in the back seat with the two girls, Nino sat beside me to direct me to a place where the food was good and-he said, turning to Dede and Elsa-they made delicious frittelle.
eu
Xeheki deskribatu zituen, neskatoen gogoa pizteko moduan.
es
Los describi? con detalle suscitando el entusiasmo de las ni?as.
fr
Il d?crivit ces beignets avec moult d?tails, suscitant l'enthousiasme des gamines.
en
He described them in detail, getting the girls excited.
eu
Aspaldi hartan, pentsatu nuen begi-ertzetik erreparatuz, eskutik helduta ibili ginen paseatzen biok, eta bi aldiz musu ere eman zidan.
es
Hace mucho tiempo, pens? observ?ndolo con el rabillo del ojo, paseamos cogidos de la mano y me bes? en dos ocasiones.
fr
Il y a longtemps, pensai-je en l'observant du coin de l'?il, nous nous sommes promen?s main dans la main, et il m'a embrass?e ? deux reprises.
en
A long time ago, I thought, observing him out of the corner of my eye, we held hands as we walked, and twice he kissed me.
eu
Bai behatz ederrak.
es
Qu? hermosos dedos.
fr
Qu'est-ce qu'il a de beaux doigts !
en
What nice fingers.
eu
Niri hemen hartu eskuinera, gero berriro eskuinera, gero bidegurutzean ezkerrera besterik ez zidan esan.
es
Entretanto, ?l se limitaba a decirme, aqu? dobla a la derecha, y enseguida otra vez a la derecha, en el cruce, a la izquierda.
fr
Il me dit simplement l? tu prends ? droite, puis encore ? droite, au carrefour c'est ? gauche.
en
To me he said only Here go right, then right again, then left at the intersection.
eu
Ez mirespenezko begiradarik, ez konplimendurik.
es
Ni una mirada de admiraci?n, ni un cumplido.
fr
Pas un regard admiratif, pas un compliment.
en
Not an admiring look, not a compliment.
eu
Jatetxean harrera sutsua egin ziguten, baina begirunezkoa.
es
En el restaurante nos recibieron animadamente pero con respeto.
fr
Au restaurant, nous f?mes accueillis de mani?re joviale mais respectueuse.
en
At the trattoria we were greeted in a friendly but respectful way.
eu
Ninok ezagunak zituen bai nagusia bai zerbitzariak.
es
Nino conoc?a al due?o, a los camareros.
fr
Nino connaissait le patron et les serveurs.
en
Nino knew the owner, the waiters.
eu
Mahaiburu jarri nintzen azkenean bi neskatoen artean, bi gizonak elkarren parean eseri ziren, eta nire senarra unibertsitateko bizimodu zailaz hasi zen hizketan.
es
Acab? sentada en la cabecera de la mesa entre las ni?as, los dos hombres se sentaron frente a frente y mi marido se puso a hablar de la dif?cil situaci?n en las universidades.
fr
J'atterris en bout de table, entre les filles, les deux hommes s'assirent en face l'un de l'autre, et mon mari se mit ? parler des difficult?s de la vie universitaire.
en
I ended up at the head of the table between the girls, the two men sat opposite each other, and my husband began talking about the difficulties of life in the university.
