Hizkuntzen arteko Corpusa (HAC)
Werther gaztearen arrangurak, Wolfgang Goethe / Matías Múgica (Igela, 2013
)
aurrekoa | 48 / 48 orrialdea
eu
Kargatuta daude...
es
Est?n cargadas...
fr
sois calme.
en
It is loaded.
eu
Hamabiak jotzen ari dira! Goazen!
es
?Est?n dando las doce!
fr
" Ils sont charg?s...
en
The clock strikes midnight.
eu
Lotte!
es
?Sea, pues...!
fr
Charlotte, adieu !
en
So be it then, Lotte.
eu
Lotte, agur!
es
?Lotte, adi?s!
fr
adieu !
en
Farewell.
eu
Agur!
es
?Adi?s...!
fr
"
en
Farewell.
eu
Auzoko batek bolboraren garraldia ikusi zuen eta tiroa aditu. Baina ondoren denak isilik iraun baitzuen, ez zion jaramonik egin.
es
Un vecino vio el fogonazo de la p?lvora y oy? el disparo, pero, como todo segu?a en silencio, no les prest? mayor atenci?n.
fr
Un voisin vit la lumi?re de l'amorce et entendit l'explosion ; mais, comme tout resta tranquille, il ne s'en mit pas plus en peine.
en
A neighbor saw the flash of gunpowder and heard the shot, but since all remained silent, he paid no further heed to the occurrence.
eu
Goizean, seiak aldera, mutila sartu zen kriseilua eskuan.
es
A las seis de la ma?ana entra el sirviente con la luz.
fr
Le lendemain, sur les six heures, le domestique entra dans la chambre avec de la lumi?re.
en
Next morning at six, the servant came into the room with a light.
eu
Lurrean ikusi zituen bere jauna, pistola eta odola.
es
Encuentra a su se?or en el suelo, la pistola y sangre.
fr
Il trouve son ma?tre ?tendu par terre ; il voit le pistolet, le sang ;
en
He found his master lying on the floor, the pistol, and the blood.
eu
Hots egin dio, ukitu, erantzunik ez, baina arnasa badu.
es
Lo llama y lo toca; ninguna respuesta, aunque a?n respira.
fr
il l'appelle, il le soul?ve ; point de r?ponse. Seulement, il r?lait encore.
en
He cried out, touched him-no response. Werther's last breath was rattling in his throat.
eu
Lasterka joan da medikuaren bila, Alberten bila.
es
Sale corriendo en busca del m?dico, de Albert.
fr
Il court chez le m?decin, chez Albert. Charlotte entend sonner ;
en
Lotte heard the bell, and a shiver ran through every member of her body.
eu
Lottek aditu du kanpaitxo hotsa, ikara batek hartu dizkio artikulazio guztiak.
es
Lotte oye la campanilla, un temblor recorre todo su cuerpo.
fr
un tremblement agite tous ses membres ; elle ?veille son mari ;
en
She woke her husband. They got up.
eu
Esnatu du senarra, biak jaikitzen dira; mutilak, zotinka eta auhenka, berria eman die.
es
Despierta a su marido, se levantan y el criado, gimiendo y tartamudeando, les da la noticia.
fr
Le domestique, en pleurant et en sanglotant, leur annonce la triste nouvelle ;
en
The servant, sobbing and stammering, delivered his message.
eu
Lotte korde gabe erori da Alberten oinetan.
es
Lotte se desmaya a los pies de Albert.
fr
Charlotte tombe ?vanouie aux pieds d'Albert.
en
Lotte sank fainting to the ground at Albert's feet.
eu
Medikua gizagaixoaren ondora iritsi zenean zoruan topatu zuen, ezin salbatua.
es
Cuando el m?dico lleg? junto al desdichado, lo encontr? en el suelo, sin posibilidad de salvaci?n;
fr
Lorsque le m?decin arriva, il trouva le malheureux ? terre, dans un ?tat d?sesp?r? ;
en
When the doctor arrived, he found the unfortunate man on the floor. There was no hope of saving him.
eu
Pultsua bazuen, artikulazioak paralizatuak.
es
el pulso lat?a, los miembros estaban todos paralizados.
fr
le pouls battait encore, mais tous les membres ?taient paralys?s.
en
His pulse could still be felt but all his limbs were paralyzed.
eu
Buruan zeukan tiroa, eskuin begiaren gainetik, eta garuna kanpora saltatua.
es
Se hab?a disparado en la cabeza, por encima del ojo derecho, el cerebro se le hab?a salido.
fr
Il s'?tait tir? le coup au-dessus de l'?il droit ;
en
He had shot himself in the head above the right eye, driving his brains out.
eu
Garun kongestioa arintzeko, odol hustualdia egin zioten besoko zain batetik.
es
Para descongestionarlo le hicieron una sangr?a en el brazo.
fr
la cervelle avait saut?. Pour ne rien n?gliger, on le saigna au bras ;
en
Quite superfluously, the doctor undertook a bloodletting of one vein.
eu
Odola erne zen, oraindik bazuen arnasa.
es
La sangre corri?, segu?a respirando.
fr
il respirait encore.
en
Werther was still breathing.
eu
Besaulkiko bizkarraldean odola zegoela ikusita, iduri zuen idazmahaian eserita egin zuela tiro eta ondoren lurrera erori, besaulki inguruan konbultsioka.
es
De la sangre en el respaldo del sill?n pudo deducirse que hab?a consumado su acci?n sentado delante del escritorio, luego se hab?a desplomado, agit?ndose convulsionado cerca de la silla.
fr
Au sang que l'on voyait sur le dossier de sa chaise, on pouvait juger qu'il s'?tait tir? le coup assis devant son secr?taire, qu'il ?tait tomb? ensuite, et que, dans ses convulsions, il avait roul? autour du fauteuil.
en
The blood on the armchair was evidence of the fact that he had shot himself while sitting in front of his desk, then had slumped down and twisted himself convulsively out of the chair.
eu
Ahoz gora zetzan, leihoari begira, erabat jantzirik, botak, frak urdina eta barneko horia soinean.
es
Yac?a ex?nime, postrado de espaldas frente a la ventana, completamente vestido, con las botas puestas, el frac azul y el chaleco amarillo.
fr
Il ?tait enti?rement habill? et bott? ; en habit bleu, en gilet jaune.
en
He was lying on his back, against the window, fully clad in his blue coat and yellow vest, with his boots on.
eu
Etxea, auzoa, hiria, aztoratuta zeuden. Albert iritsi zen.
es
Hubo una gran conmoci?n en la casa, en el vecindario, en la ciudad entera.
fr
La maison, le voisinage, et bient?t toute la ville, furent dans l'agitation.
en
The house, the neighborhood, the whole town were filled with commotion.
eu
Ohearen gainean etzan zuten Werther, bekokia bendatuta.
es
Tendieron a Werther sobre la cama y le vendaron la frente;
fr
On avait couch? Werther sur le lit, le front band?.
en
They laid Werther on the bed and bandaged his forehead.
eu
Aurpegiak hilarena zirudien, artikulazio bakarrik mugitzen ez zuela.
es
su rostro era ya el de un muerto, no mov?a un solo miembro.
fr
Son visage portait l'empreinte de la mort ; il ne remuait aucun membre ;
en
His face was already like that of the dead; he did not move a muscle.
eu
Birikak oraindik lazgarrizko hil-korroka egiten zion, noiz ahulik, noiz sendoagorik;
es
El pulm?n a?n daba terribles estertores, a veces m?s d?biles, otras m?s fuertes.
fr
ses poumons r?laient encore d'une mani?re effrayante, tant?t plus faiblement, tant?t plus fort ;
en
His breathing was terrible-weak at one moment, then a little stronger.
eu
bukatu hurren zen.
es
Esperaban su final.
fr
on n'attendait que son dernier soupir.
en
They were waiting for the end to come.
eu
Ardotik baso bakarra edan zuen.
es
Del vino s?lo hab?a tomado una copa.
fr
Il n'avait bu qu'un seul verre de vin.
en
He had drunk only one glass of the wine.
eu
Emilia Galotti atrilean irekita zegoen.
es
Emilia Galotti estaba abierta sobre el escritorio.
fr
Emilia Galotti ?tait ouvert sur son bureau.
en
Emilia Galotti lay open on his lectern.
eu
Alberten atsekabe latzaz, Lotteren sufrimenduaz, ez dut, zuen baimenarekin, ezer esan behar.
es
De la consternaci?n de Albert, de la desesperaci?n de Lotte, permitid que no diga nada.
fr
La consternation d'Albert, le d?sespoir de Charlotte, ne sauraient s'exprimer.
en
There are no words to express Albert's consternation or Lotte's misery.
eu
Ezin kontsolatuz, negarrez, musu eman zion hilbeharrari. Haren seme zaharrenak handik gutxira iritsi ziren, oinez.
es
El anciano administrador se present? inmediatamente al recibir la noticia, y bes? al moribundo entre amargas l?grimas.
fr
il embrassa le mourant, en l'arrosant de larmes. Les plus ?g?s de ses fils arriv?rent bient?t apr?s lui, ? pied ;
en
With the hot tears streaming down his cheeks, he kissed the dying man. His oldest sons soon followed him on foot.
eu
Ohe ondoan belaunikatu ziren dolore sakon-sakona ageri zutela. Esku-ahoetan eman zioten musu eta zaharrena, zeina beti Wertherren kutuna izana zen, arimaz beste egin zuen arte adi egon zitzaien haren ezpainei, eta orduan indarrez erauzi behar izan zuten mutila.
es
Sus hijos mayores llegaron poco despu?s que ?l, se postraron junto al lecho en expresi?n de irrefrenable dolor, besaron las manos y la boca al moribundo, y el mayor de todos, el que m?s lo hab?a querido siempre, no apart? la vista de sus labios hasta que hubo expirado y tuvieron que sacarlo de su lado a la fuerza.
fr
ils tomb?rent ? c?t? du lit, en proie ? la plus violente douleur, et bais?rent les mains et le visage de leur ami ; l'a?n?, celui qu'il avait toujours aim? le plus, s'?tait coll? ? ses l?vres, et y resta jusqu'? ce qu'il f?t expir? ; on l'en d?tacha par force.
en
They fell on their knees beside the bed in attitudes of the wildest grief, kissing the dying man's hand, his mouth. The oldest one, whom Werther had always loved best, clung to his lips as he expired and had to be forcefully removed.
eu
Eguerdiko hamabiak aldean hil zen.
es
Werther muri? a las doce del mediod?a.
fr
Il mourut ? midi.
en
At twelve noon, Werther died.
eu
Administraria han egoteak eta hark hartu zituen xedapenek iskanbila sortzea eragotzi zuten.
es
La presencia del administrador y sus disposiciones evitaron un tumulto.
fr
La pr?sence du bailli et les mesures qu'il prit pr?vinrent un attroupement.
en
The presence of the judge and the arrangements he made silenced the crowd.
eu
Gauaz, hamaikak aldera, berak aukeratu tokian ehorzteko agindu zuen.
es
Por la noche, a eso de las once, orden? que lo enterraran en el lugar que el difunto hab?a escogido.
fr
Il le fit enterrer de nuit, vers les onze heures, dans l'endroit qu'il s'?tait choisi.
en
That night, at about eleven, he had the body buried in the spot Werther had chosen.
eu
Agureak eta seme-alabek egin zioten ahuku. Albert ez zen gauza izan.
es
El anciano y los ni?os acompa?aron el cad?ver, Albert no fue capaz.
fr
Le vieillard et ses fils suivirent le convoi. Albert n'en avait pas la force.
en
The old man and his sons walked behind the bier; Albert found himself incapable of doing so.
eu
Lotteren bizitza arriskuan zen.
es
Se tem?a por la vida de Lotte.
fr
On craignit pour la vie de Charlotte.
en
They feared for Lotte's life.
eu
Peoi batzuek eraman zuten soinka.
es
Lo llevaron unos artesanos.
fr
Des journaliers le port?rent ;
en
Workmen carried the body.
eu
Apaizik ez zen izan ahukuan.
es
Ning?n sacerdote lo acompa??.
fr
aucun eccl?siastique ne l'accompagna.
en
There was no priest in attendance.
aurrekoa | 48 / 48 orrialdea
