Hizkuntzen arteko Corpusa (HAC)
Odolaren sua, Irene Nemirovski / Jose Antonio Sarasola (Alberdania, 2012
)
eu
-Nola nahi duzu nik azaltzea zer gertatu zen? -esan zion H?l?nek ahotsa goratuz-.
es
-?C?mo quieres que te explique lo que ocurri?? -exclam? H?l?ne-.
fr
-Comment veux-tu que je t'explique ce qui s'est pass? ? s'?cria-t-elle.
en
"How can I make you understand what it was like?" she cried.
eu
Orain dela hogei urtetik gora gertatu zen.
es
Fue hace m?s de veinte a?os.
fr
Il y a plus de vingt ans.
en
"It was over twenty years ago.
eu
Egun batzuetan, ni ez nintzen neu izan. Bazirudien beste norbait...
es
Durante unos d?as, no fui yo. Es como si alguien...
fr
Pendant quelques jours, je n'ai pas ?t? " moi ". C'est comme si...
en
For a short time I wasn't 'myself.' It was as if ...
eu
nire lekuan jarri zela, ordezkatu egin ninduela.
es
como si alguien me hubiera suplantado y vivido en mi lugar.
fr
comme si quelqu'un avait fait irruption dans ma vie et avait v?cu ? ma place.
en
as if someone had burst into my life and taken it over.
eu
Brigitte gajoak ahaztu izana leporatzen dit.
es
La pobre Brigitte me acusa de haber olvidado.
fr
Cette malheureuse petite m'accuse d'avoir oubli?.
en
That poor unhappy child accuses me of having forgotten.
eu
Eta egia da. Ahaztu egin nuen!
es
Pero es verdad. ?Lo olvid?!
fr
Mais c'est vrai, j'ai oubli? !
en
And it's true, I did forget.
eu
Ez gertaerak, jakina.
es
No los hechos, naturalmente.
fr
Pas les faits, naturellement.
en
Not the facts, of course.
eu
Ez haren jaiotzaren aurreko hilabete izugarriak, ez jaiotza bera, ez abentura hura...
es
Ni los espantosos meses que precedieron a su nacimiento, ni su nacimiento mismo, ni esa aventura...
fr
Pas ces mois affreux qui ont pr?c?d? sa naissance, ni sa naissance elle-m?me, ni cette aventure...
en
Not those terrible months before she was born, not her birth, not the affair ...
eu
baina bai era hartan jokatzera bultzatu ninduten arrazoiak.
es
pero s? los motivos que me impulsaron a actuar as?.
fr
Mais les mobiles qui m'ont fait agir.
en
But I did forget why I acted the way I did.
eu
Orain ez ditut ulertzen.
es
Ya no los comprendo.
fr
Je ne les comprends plus.
en
I can't understand what made me do it any more.
eu
Aspaldi, kostata ikasi genuen eta berriro ahaztu zaigun hizkuntza atzerritar bat bezala da.
es
Es como una lengua extranjera que aprendiste con esfuerzo y has olvidado.
fr
C'est comme une langue ?trang?re qu'on a sue et qu'on a oubli?e.
en
It's like a foreign language that you learn and then forget."
eu
Suhartasunez mintzo zen, oso azkar eta ahapeka.
es
Hablaba febrilmente, deprisa y muy bajo.
fr
Elle parlait avec fi?vre, tr?s vite et tr?s bas.
en
She spoke passionately, very quickly and quietly.
eu
Adi-adi nengoen ni, aditasun grinatsu batez, baina ez nituen hitz guztiak harrapatzen.
es
Yo escuchaba con una atenci?n apasionada, pero algunas palabras se me escapaban.
fr
J'?coutais avec une attention passionn?e, mais certaines paroles m'?chappaient.
en
I was straining to hear, but couldn't make everything out.
eu
Honako hauek en-tzun nituen:
es
A?n pude o?r:
fr
J'entendis encore :
en
Then I heard:
eu
-...
es
-...
fr
-...
en
"...
eu
guk maite dugun bezala elkar maite...
es
quererse como nos queremos...
fr
S'aimer comme nous nous aimons...
en
To love each other the way we do ...
eu
eta beste emakume bat aurkitzea...
es
y descubrir a otra mujer.
fr
et d?couvrir une autre femme.
en
and then discover the woman you love is someone else."
eu
-Baina betikoa da, Fran?ois!
es
-Pero ?es la misma, Fran?ois!
fr
-Mais c'est la m?me, Fran?ois !
en
"But I'm not someone else, Francois.
eu
Fran?ois maitea...
es
Fran?ois, amor m?o...
fr
Fran?ois, mon ch?ri...
en
Francois, my darling .
eu
Maitale hura izan zen gezurrezko emakume bat eduki zuena, benetakoa ez zen norbait, mamu bat, gezur bat.
es
Es el amante quien tuvo a una mujer falsa, distinta de la aut?ntica, una m?scara, una mentira.
fr
C'est l'amant qui a eu une femme fausse, diff?rente de la vraie, un masque, un mensonge.
en
It was the other man who had someone else: a mask, a lie.
eu
Benetakoa zurea bakarrik izan da.
es
La verdad s?lo ha sido tuya.
fr
La v?rit?, toi seul la poss?des.
en
You and you alone own the true woman.
eu
Begira iezadazu.
es
M?rame.
fr
Regarde-moi.
en
Look at me.
eu
Hemen daukazu zeure H?l?ne, zure bizitza gozatzen duena, azken hogei urte hauetan gauero zure besoetan lo egin duena, zure etxeaz arduratzen dena, bertan ez zaudenean zure falta sufritzen duena, zuk baino gehiago sufritu ere, gerrako lau urteak zugatik dardarka igaro zituena, zugan beste ezertan pentsatu gabe, zuri itxarotea beste ezer egin gabe.
es
Es tu H?l?ne quien te hace dulce la vida, quien ha dormido en tus brazos todas las noches desde hace veinte a?os, quien se ocupa de tu casa, quien siente tu dolor en la distancia y lo sufre m?s que t?, quien pas? los cuatro a?os de la guerra temblando por ti, no pensando m?s que en ti, no haciendo otra cosa que esperarte.
fr
C'est ton H?l?ne qui te fait la vie douce, qui a dormi dans tes bras toutes les nuits depuis vingt ans, celle qui s'occupe de ta maison, celle qui sent ton mal ? distance et en souffre plus que toi, celle qui a pass? les quatre ans de guerre ? trembler pour toi, ? ne penser qu'? toi, qu'? t'attendre.
en
I'm the same Helene who makes you so happy, who has slept in your arms for the past twenty years, who looks after your home, who feels when you're in pain even when you're far away and suffers more than you do, the same woman who spent four years while you were away at war terrified for you, thinking only of you, waiting for you to come back."
eu
H?l?ne isildu egin zen eta isilaldi luze bat izan zen.
es
H?l?ne se interrumpi? y hubo un largo silencio.
fr
Elle s'interrompit, et il y eut un long silence.
en
She stopped and there was a long silence.
eu
Arnasari eutsiz, irten egin nintzen neure gordelekutik.
es
Conteniendo la respiraci?n, me deslic? fuera de mi escondite.
fr
Retenant mon souffle je me glissai hors de ma cachette.
en
Holding my breath, I slipped out of my hiding place and crossed the garden to the road.
eu
Lorategia zeharkatu eta errepidera irten nintzen.
es
Cruc? el jard?n. Llegu? a la calle.
fr
Je traversai le jardin.
en
I was walking quickly.
eu
Pauso bizian nindoan, nire hezurretan ahazturiko berotasun bat birjaiotzen zelako sentsazioarekin.
es
Caminaba deprisa, con la sensaci?n de que un calor olvidado renac?a en mis entra?as.
fr
Je gagnai la route. Je marchais vite, et il me semblait qu'une chaleur oubli?e renaissait dans mes os.
en
It felt as if some forgotten fire had been rekindled in my body.
eu
Bitxia zen:
es
Era extra?o:
fr
C'?tait ?trange :
en
It was strange:
eu
H?l?nek, hainbeste urteren ondoren, niretzat emakumea izateari utzi zion.
es
hac?a muchos a?os que H?l?ne hab?a dejado de ser una mujer para m?.
fr
H?l?ne, depuis si longtemps, avait cess? d'?tre une femme pour moi.
en
I'd stopped looking at Helene as a woman such a long time ago.
eu
Oraindik ere inoiz gertatzen zait Kongon izan nuen neskalagun beltz hura gogoratzea, edo ingeles musugorri hura, larruazala esnea bezain zuria zeukana, Kanadan bizi izan nintzenean nirekin bi urte eman zituena...
es
De vez en cuando, me da por acordarme de una negrita que tuve en el Congo, o de aquella inglesa pelirroja, con la piel como la leche, con la que viv? dos a?os cuando estaba en Canad?...
fr
Il m'arrive parfois de songer ? une petite n?gresse que j'avais au Congo, et ? cette Anglaise rousse, une peau comme du lait, qui a v?cu deux ans avec moi quand j'?tais au Canada...
en
Sometimes I think about the little black woman who was my mistress in the Congo, and the English redhead whose skin was white as milk, who lived with me for two years in Canada . . .
eu
Baina H?l?ne?
es
Pero ?H?l?ne?
fr
Mais H?l?ne !
en
But Helene!
eu
Atzo bertan ahalegin handi bat egin beharko nukeen neure buruari esan ahal izateko:
es
Todav?a ayer, habr?a necesitado cierto esfuerzo mental para decirme:
fr
Hier encore, il m'aurait fallu un certain effort, de l'esprit pour me dire : " Mais, au fait, oui, H?l?ne !..."
en
Even yesterday it would have been quite an effort of will to think, "But, of course, yes, there was Helene."
eu
"Noski ba, H?l?ne duk! Heure H?l?ne!". Pergamino zahar horiek bezala, antzinako idazleek kontakizun lizunak idazteko erabiliak eta gero monjeek beren pazientzia guztiarekin ezabatuak, beraietan santuen bizitzak idazteko, miniatura korapilatsuez apainduak.
es
"?Pues claro que H?l?ne!" Como esos viejos pergaminos en que los antiguos escribieron relatos voluptuosos que m?s tarde los monjes rasparon pacientemente para redactar en ellos la vida de alg?n santo, rodeada de ingenuas miniaturas.
fr
Comme ces parchemins d'autrefois o? les Anciens avaient ?crit de voluptueux r?cits et que les moines avaient gratt?s patiemment plus tard pour y tracer quelque Vie de saint entour?e d'enluminures na?ves.
en
She was like those ancient parchments on which the Greeks and Romans wrote erotic stories and which, much later, the monks scraped away at in order to place over the top some illuminated life of a saint.
eu
Duela hogei urteko emakumea erabat desagerrarazia zuen gaur egungo H?l?nek.
es
La mujer de hac?a veinte a?os hab?a desaparecido por completo bajo la H?l?ne de hoy.
fr
La femme d'il y a vingt ans avait ? jamais disparu sous l'H?l?ne d'aujourd'hui.
en
The woman of twenty years ago had disappeared for ever beneath the Helene of today.
eu
Bene-tako bakarra, berak esan zuenez.
es
La ?nica verdadera, hab?a dicho ella.
fr
La seule vraie, disait-elle.
en
The real woman, she'd said.
eu
Oharkabean, oihu egin nuen ozenki: -Ez!
es
Me sorprend? exclamando en voz alta: -?No!
fr
Je me surpris ? dire tout haut : " Non !
en
I surprised myself by saying out loud, "No!
eu
Gezurra da!
es
?Miente!
fr
Elle ment !
en
She's lying."
eu
Baina berehalaxe barre egin nion neure buruari era hartan hunkitu nintzelako.
es
Acto seguido me re? de mi propia emoci?n.
fr
" Ensuite, je me raillai d'?tre si ?mu.
en
Afterwards I laughed at myself for being so upset.
eu
Azken batean, zein da arazoa?
es
En definitiva, ?cu?l es la cuesti?n?
fr
En somme, quelle est la question :
en
After all, who knows the real woman?
eu
Nork ezagutzen du benetako emakumea?
es
?Qui?n conoce a la verdadera mujer?
fr
" Qui conna?t la vraie femme ?
en
That's the question.
eu
Maitaleak ala senarrak?
es
?El amante o el marido?
fr
L'amant ou le mari ?
en
The lover or the husband?
eu
Eta hainbesteko aldea al dago emakume batetik bestera?
es
?Son realmente tan distintas la una de la otra?
fr
Sont-elles vraiment si diff?rentes l'une de l'autre ?
en
Are they really so different?
eu
Ala hain daude elkartuak ze ezinezko gertatzen den bereiztea?
es
?O est?n tan sutilmente mezcladas que resultan inseparables?
fr
Ou subtilement m?l?es et ins?parables ?
en
Or are they subtly interwoven and inseparable?
eu
Edota, bi sustantzia desberdinez daude eginak eta biak konbinatzean, hirugarren emakume bat eratzen dute jadanik aurreko bien antzik ez duena?
es
?Est?n hechas de dos sustancias que una vez combinadas forman una tercera que ya no se parece a las otras dos?
fr
Sont-elles p?tries de deux substances qui r?unies en forment une troisi?me qui ne ressemble alors ? aucune des deux autres ?
en
Are they moulded from two substances that interact to form a third person who doesn't resemble either of them?
eu
Horrek esan nahiko luke benetako emakumea ez dutela ezagutzen ez senarrak eta ez maitaleak.
es
Lo que ser?a tanto como decir que a la verdadera mujer no la conocen ni el marido ni el amante.
fr
" Ce qui reviendrait ? dire que la vraie femme, ni le mari ni l'amant ne la connaissent.
en
It all comes down to the same thing: neither the husband nor the lover knows the real woman.
eu
Halere, munduko emakumerik tolesgabeena ematen du.
es
Sin embargo, se trata de la mujer m?s sencilla del mundo.
fr
Et pourtant, il s'agit de la plus simple femme.
en
Yet the real one is always the most uncomplicated one.
eu
Dena dela, ni nahikoa bizi izan naiz bihotz tolesgaberik ez dagoela jakiteko.
es
Pero he vivido lo bastante para saber que no hay coraz?n sencillo.
fr
Mais j'ai assez v?cu pour savoir qu'il n'est pas de c?urs simples.
en
But I've lived long enough to know that there's no such thing as uncomplicated emotions.
eu
Etxera iristear nintzela, topo egin nuen neure auzokideetako batekin, Jaultekin, bere behiekin baitzetorren.
es
No muy lejos de casa, me encontr? con uno de mis vecinos, Jault, que volv?a con sus vacas.
fr
Non loin de chez moi, j'ai rencontr? un de mes voisins, le p?re Jault, qui ramenait ses vaches.
en
Not far from my house I ran into a neighbour, old Jault, who was bringing his cows home.
eu
Bidearen zati bat elkarrekin egin genuen.
es
Hicimos parte del camino juntos.
fr
Nous avons fait un bout de chemin ensemble.
en
We walked together for a while.
eu
Igartzen nion galdera bat zeukala mihiaren puntan baina zalantzan zegoela, ausartu ezinik bezala.
es
Yo ve?a que ten?a una pregunta en la punta de la lengua pero dudaba en hac?rmela.
fr
Je savais bien qu'il avait une question sur le bout de la langue et qu'il h?sitait ? la poser.
en
I could tell he wanted to ask me something but was hesitating.
eu
Halere erabaki zen neure etxera sartzeko agur esatera nindoakion unean.
es
No obstante, se decidi? cuando estaba a punto de dejarlo para entrar en casa.
fr
Tout de m?me il s'est d?cid? au moment o? j'allais le quitter pour rentrer chez moi.
en
Just as I was about to leave and go inside, he decided to speak.
