Hizkuntzen arteko Corpusa (HAC)
Odolaren sua, Irene Nemirovski / Jose Antonio Sarasola (Alberdania, 2012
)
eu
Harrigarria da pentsatzea, hainbeste urteren ondoren, gure harremanen bilakaera zehazki huraxe izango zela:
es
Es curioso pensar, al cabo de tantos a?os, que la forma de nuestras relaciones ser?a exactamente ?sa:
fr
Il est singulier de songer, apr?s tant d'ann?es ?coul?es, que la forme de nos relations serait bien celle-l? :
en
Now that so many years have passed, it is strange to think that our relationship was indeed like that:
eu
hala irudikatzen nuen nik neure grina eta amets baldarretan.
es
yo la modelaba groseramente con mis deseos y mis sue?os.
fr
je la p?trissais grossi?rement avec mes d?sirs et mes r?ves.
en
the way I crudely created it from my dreams and desires.
eu
Baina ezin nezakeen aurreikusi nolako sua piztuko zuen, ez eta errautsak, bero oraindik, hainbeste urte igaro eta gero ere bihotza erretzen jarraituko zidanik.
es
Lo que no pod?a prever es el fuego que encender?a, ni que la ceniza, a?n caliente, seguir?a quem?ndome el coraz?n despu?s de tantos a?os.
fr
Ce que je ne pouvais pr?voir, c'est la flamme qui serait enferm?e l?, ni que la cendre demeur?e chaude apr?s tant d'ann?es me br?lerait encore le c?ur.
en
What I could not foresee was the flame that would be locked inside me, whose cinders would continue to glow for years to come, to burn in my heart.
eu
Zeinen gauza ezohikoa den errealitatea gure asmoekin bat etortzea!
es
?Qu? cosa tan rara, que la realidad se pliegue a nuestros deseos!
fr
Quelle chose ?trange qu'un ?v?nement qui ob?it ? nos souhaits !
en
How strange it is when something that we have desired so much actually happens.
eu
Gogoan dut umetan, hondartzan, banuela asko gustatzen zitzaidan jolas bat, nire bizitza guztiaren aurreirudikapena gertatuko zena:
es
Siendo ni?o, en la playa, recuerdo un juego que me encantaba y que prefiguraba toda mi vida:
fr
Quand j'?tais enfant, ? la plage, je me rappelle un jeu que j'aimais et qui pr?figurait toute mon existence :
en
When I was a boy, playing at the beach, I remember a game I loved, which was an omen of my future life.
eu
itsasgora zetorrenean, erreten bat egiten nuen hondarrean, eta bat-batean, nik markatu nion bidetik halako indarrez etortzen zen itsasoa ze igaro ahala erabat suntsitzen zituen nire hareazko harresi eta gaztelu guztiak;
es
con la marea alta, hac?a un reguero en la arena, y de pronto el mar irrump?a en el camino que le hab?a trazado con tal violencia que destru?a a su paso mis castillos de guijas y mis diques de barro;
fr
je creusais dans le sable une rigole ? mar?e haute, et la mer s'engouffrait tout ? coup dans le chemin que je lui avais trac?, avec une violence telle qu'elle d?truisait sur son passage mes ch?teaux de galets, mes digues de limon ;
en
I would dig a channel with high sides in the sand for the sea to fill. But when the water flooded the path I had created for it with such violence that it destroyed everything in its way:
eu
dena erauzten, dena ezabatzen zuen; atsekabeturik geratzen nintzen baina kexatzeko kemenik gabe, ze itsasoak egin zuen gauza bakarra nire deiari erantzutea izan baitzen.
es
arramblaba con todo, lo destrozaba todo y desaparec?a dej?ndome con el coraz?n encogido y sin coraje para quejarme, porque lo ?nico que hab?a hecho era acudir a mi llamada.
fr
elle arrachait tout, d?vastait tout, disparaissait, me laissant le c?ur gros et sans oser me plaindre, car elle n'avait fait qu'accourir ? mon appel.
en
It swept away everything, destroying it all, then disappeared, leaving me with a heavy heart, yet not daring to ask for pity, since the sea had only responded to my call.
eu
Beste horrenbeste gertatzen da amodioarekin.
es
Lo mismo ocurre con el amor.
fr
De m?me l'amour.
en
It's the same with love.
eu
Dei egiten diozu, bidea markatzen diozu.
es
Le haces un gesto, le trazas un camino.
fr
Vous lui faites signe, vous tracez sa route.
en
You call out for it, you plan its course.
eu
Etortzen da olatua, baina uste ez bezala, gazi, hotz, zure aurka oldartzen da eta bihotza hausten dizu.
es
Llega la ola, tan distinta de lo que imaginabas, tan salada y tan fr?a, y estalla contra tu coraz?n.
fr
Le flot d?ferle, si diff?rent de ce que vous aviez cru, si amer et glac?, jusqu'? votre c?ur.
en
The wave crashes into your heart, but it's so different from how you imagined it, so bitter and icy.
eu
Berriro H?l?ne ikusten saiatu nintzen bere senarraren etxean.
es
Intent? volver a ver a H?l?ne en casa de su marido.
fr
J'essayai de rencontrer H?l?ne chez son mari.
en
I tried to see Helene at her husband's house.
eu
Aitzakia bat behar eta, lorategian zeuzkaten arrosa bikain batzuez oroitu nintzen, handiak, eta gorri-gorriak; zurtoin luzeko arrosa horien arantzak izugarri zorrotzak eta altzairua bezain gogorrak dira, ez dute ia perfumerik baina beren itxura sendo eta mardularekin, baserritar neskatxa polit horien aurpegia gogorarazten dute.
es
Buscando un pretexto, acab? recordando que en su jard?n crec?an unas rosas espl?ndidas, grandes y muy rojas, esas rosas de tallo largo y espinas puntiagudas y duras como el acero que apenas huelen, pero tienen un aspecto robusto y carnoso, una plebeya lozan?a que recuerda las mejillas de una guapa campesina.
fr
Je cherchai un pr?texte, je me rappelai enfin que dans son jardin poussaient des roses superbes, cramoisies, vigoureuses, ces roses aux tr?s longues tiges, aux ?pines coupantes et dures comme l'acier, qui ont peu de parfum mais une apparence robuste et peuple, quelque chose de charnu et d'?clatant comme la joue d'une belle villageoise.
en
Needing an excuse, I remembered that she grew magnificent roses in her garden. They were crimson, full-bodied roses with long stems and sharp thorns as hard as steel. They gave off very little fragrance but had this familiar, sturdy look about them, something plump and bright, like the cheek of a beautiful country girl.
eu
Gezur txiki bat asmatu nuen:
es
Me invent? una historia:
fr
J'inventai quelque histoire.
en
I made up some story.
eu
amari oparitzeko, haiek bezalako arrosa landare batzuk erosi nahi nituela herrian eta, okerrik ez egiteko, lore horien izen zehatza jakin nahi nuela.
es
quer?a darle una sorpresa a mi madre encarg?ndole unos rosales como aqu?llos en la ciudad. Me permit? entrar en casa de H?l?ne para preguntarle el nombre exacto de aquella variedad.
fr
Je voulais faire une surprise ? ma m?re, commander pour elle, ? la ville, des plants de rosiers semblables ? ceux-ci.
en
I wanted to surprise my mother by ordering the same rose bushes for her in town.
eu
Ondo hartu ninduen.
es
Me recibi?.
fr
Je me permis d'entrer chez H?l?ne pour lui demander le nom exact de ces fleurs.
en
I used this as a pretext to go to Helene 's house in order to ask her the exact name of the flowers.
eu
Buru hutsik zegoen, eguzki distiratsu baten pean, inausteko artaziak eskuan zituela.
es
Estaba podadera en mano, con la cabeza descubierta bajo un sol resplandeciente.
fr
Elle me re?ut. Elle ?tait t?te nue, sous l'?clatant soleil, son s?cateur ? la main.
en
She greeted me wearing no hat beneath the blazing sun, a pair of prunning shears in her hand.
eu
Makina bat aldiz ikusi dut horrelaxe...
es
Cu?ntas veces la he visto as?...
fr
Combien de fois je l'ai vue ainsi.
en
Since then, I have seen her stand exactly like that so many times.
eu
Oraindik ere kontserbatzen du berezko edertasun bat, mertxikarena bezalakoa, ia makillajerik ezagutu ez duen larmintzaren leuntasun hori, aireak eta eguzkiak beltzarandua.
es
Incluso ahora conserva una belleza tan natural como la del melocotonero, con la delicada textura de la piel que apenas conoce el maquillaje y que han dorado el aire y el sol.
fr
Encore maintenant elle a une beaut? de plein vent comme celle du p?cher, ce grain d?licat de la peau qui conna?t ? peine le fard et que l'air et le soleil ont dor?e.
en
Even now she has the windswept beauty of a peach tree, delicate skin that has hardly ever been powdered but turns golden in the fresh air and sunshine.
eu
Senarra gaixorik zeukala esan zidan.
es
Me dijo que su marido estaba enfermo.
fr
Elle me dit que son mari ?tait malade.
en
She told me that her husband wasn't well.
eu
Hasi berria zuen bere azken gaixoaldi luzea, oraindik bi urtez jasan beharko zuena, emaztea alargun utzi arte.
es
Empezaba entonces la larga dolencia que a?n padecer?a dos a?os antes de dejarla viuda.
fr
Il commen?ait alors cette longue maladie dont il devait souffrir deux ans encore avant de la laisser veuve ;
en
He had begun the long illness that would afflict him for two more years before leaving her a widow.
eu
Artean, harrokeriak behartuta, atea ixten zion emazteari itolarriak ematen zion bakoitzean:
es
Ten?a la coqueter?a de cerrarle la puerta a su mujer cuando sufr?a un ataque:
fr
il avait la coquetterie de fermer la porte ? sa jeune femme lorsque les acc?s le saisissaient :
en
His vanity made him close his bedroom door to keep his wife out when he was suffering from an attack:
eu
zaharren asma zen, itomen lazgarri horiek.
es
era el asma de los viejos, con sus dolorosos ahogos.
fr
c'?tait l'asthme des vieillards, de douloureuses suffocations.
en
he had the kind of asthma old people get, painful and choking.
eu
Geroago, ohetik jaikitzeko gauza ez zela geratu zenean, ez zion uzten bere ondotik urruntzen.
es
M?s tarde, cuando ya no pudo levantarse de la cama, exig?a su presencia constante.
fr
Plus tard, lorsqu'il ne put plus quitter son lit, il exigeait sa pr?sence constante.
en
Later on, when he could no longer get out of bed, he insisted she always sit with him.
eu
Baina diodan garai hartan, H?l?nek artean bazuen askatasun pixka bat, niri atea zabaldu eta arrosen izena esateko besterik ez bada ere. Sarrarazi ninduen saloi zabalean, kontraleihoak itxita zeuden eta erle bat zebilen burrunban loreontzi baten inguruan.
es
Pero en la ?poca de la que hablo, H?l?ne todav?a era libre al menos de recibirme y decirme el nombre de las rosas, en un gran sal?n con los postigos entornados, donde una abeja zumbaba alrededor de un florero.
fr
Mais ? l'?poque dont je parle, elle ?tait encore libre en tout cas de me recevoir, de me dire le nom de ses roses, dans un grand salon aux volets mi-clos, o? sur un bouquet bourdonnait une abeille.
en
But at the time I'm talking about she was still free to tell me the name of those roses and show me into a large sitting room whose shutters were half-closed, where a bumble-bee buzzed about a bouquet of flowers.
eu
Gogoan dut etxeak jadanik bazeukala argizari freskoaren, izpilikuaren eta pertzean egosten dagoen marmeladaren lurrin zoragarri hori.
es
Recuerdo que la casa ya ten?a ese delicioso olor a cera fresca, lavanda y mermelada coci?ndose en grandes barre?os.
fr
Je me souviens que la maison avait d?j? sa douce odeur de cire fra?che, de lavande, de confiture cuisant dans les grandes bassines.
en
I remember that the house, even then, had its sweet smell of fresh wax, lavender and jam simmering in enormous pans.
eu
Berriro bisitan etortzeko baimena eskatu nion.
es
Le ped? permiso para volver a verla.
fr
Je demandai la permission de la revoir.
en
I asked permission to see her again.
eu
Eta berriro ikusi nuen beste behin, birritan, hamar aldiz.
es
Y volv? a verla una, dos, diez veces.
fr
Je la revis, une fois, deux fois, dix fois.
en
I saw her once, twice, ten times more.
eu
Haren zelatan egoten nintzen herriko sarreran, igandeetan mezatako irteeran, ibai ertzean oihanean, basoan, Errota Berrin ere bai, Colettek, gero...
es
La esperaba a la entrada del pueblo, el domingo a la salida de misa, a la orilla del r?o, en el bosque y en el mismo Molino Nuevo donde m?s tarde Colette...
fr
Je la guettai ? l'entr?e du bourg, le dimanche ? la sortie de l'?glise, au bord de l'eau, dans la for?t, et dans ce Moulin-Neuf o? Colette, depuis...
en
I waited for her at the edge of the village, or at the church door on Sundays; on the river bank, in the woods and at the Moulin-Neuf where Colette . . .
eu
Ez da oroitzen. Artean berritu gabe zegoen, hondatua eta zaharra, izenak besterik zioen arren, Korrontearen burrunbak inguratua, horma zahar haiek askotan ikusi gintuzten iristen, errotari andrea bisitatzera joaten ginenean, Coudraytik bueltan.
es
Ella no lo recuerda. Todav?a no lo hab?an reconstruido.
fr
Elle l'a oubli?, le Moulin-Neuf n'avait pas ?t? reb?ti encore.
en
She's forgotten that. The mill hadn't yet been renovated back then.
eu
Ni H?l?nerekin harremanetan hasi eta egun gutxira, haren amaordekoa hil zen.
es
Viejo y sombr?o, pese a su nombre, envuelto en el fragor de la corriente, nos ve?an llegar a menudo para visitar a la molinera a la vuelta de Coudray.
fr
Vieux et morose, malgr? son nom, entour? du grondement de la rivi?re, ses vieux murs nous ont aper?us souvent lorsque nous allions rendre visite ? la meuni?re, ? la sortie de Coudray.
en
Its crumbling walls, not far from Coudray and surrounded by the roar of the river, often witnessed our visits to the miller's wife.
eu
Zikoitza baino zikoitzagoa, ez zuen itzuli nahi izan oso merke saldu zioten zaldi bat, gazteegia emakume edadetu batek errenditu ahal izateko.
es
A los pocos d?as de mi encuentro con H?l?ne, muri? su madrastra.
fr
Ces quelques jours, apr?s l'entrevue avec H?l?ne, sa belle-m?re mourut.
en
A few days after I first met Helene, her stepmother had died when the horse pulling the trap she was driving veered into a ditch;
eu
Hala, elizatik bueltan zetozela, zalgurdia bide bazterrera irauli zuen.
es
Avara como ella sola, no hab?a querido deshacerse de un caballo que hab?a comprado a muy buen precio, pero era demasiado joven para engancharlo al coche que conduc?a ella misma de vuelta de la iglesia, y el animal lo hizo volcar en la cuneta.
fr
Avare ? l'exc?s, elle n'avait pas voulu se s?parer d'un cheval qu'on lui avait c?d? ? bon prix, et qui ?tait trop jeune pour ?tre attel? ; il renversa dans le foss? le break qu'elle conduisait elle-m?me au sortir de l'?glise.
en
being exceedingly mean, she had wished to make use of an animal she'd bought cheap, but which was too young to be harnessed. Cecile's face was horribly injured;
eu
C?cilek zauri izugarriak jasan zituen aurpegian eta haren ama, berriz, garezurra hautsita, bertantxe hil zen.
es
C?cile recibi? heridas terribles en la cara, pero su madre se fractur? el cr?neo y muri? en el acto.
fr
elle-m?me se fractura le cr?ne et mourut sur la route.
en
the mother fractured her skull and died on the road.
eu
C?cilek Coudraytik geratzen zen apurra jarauntsi zuen eta errenta txiki bat.
es
C?cile hered? la peque?a propiedad de Coudray y una exigua renta.
fr
C?cile h?ritait de la petite propri?t? de Coudray et d'une mince rente ;
en
Cecile inherited the little estate at Coudray and a small income.
eu
Beti izan zen lotsatia eta betizua, eta aurpegia itsusten zion zauri harekin erabat galdu zuen bere buruan eduki zezakeen konfiantza guztia.
es
Siempre hab?a sido t?mida y hura?a, y la herida que la desfiguraba acab? de quitarle la confianza en s? misma.
fr
elle avait toujours ?t? sauvage et timide.
en
She had always been unsociable and shy;
eu
Ez zuen inor ikusi nahi;
es
No quer?a ver a nadie;
fr
Cette blessure qui la d?figurait acheva de lui ?ter en elle-m?me toute confiance ;
en
the injuries that disfigured her removed any self-confidence she might have had.
eu
uste izaten zuen denek burla egiten ziotela.
es
siempre cre?a que se burlaban de ella.
fr
elle ne voulait voir personne ; elle croyait toujours qu'on se moquait d'elle.
en
She refused to see anyone, believing that people were making fun of her.
eu
Hilabete gutxian bihurtu zen gero bizitza guztian izango zen izaki estrainio hura:
es
En unos meses se convirti? en la extra?a criatura a la que conoc? al final de su vida:
fr
Elle devint en quelques mois la bizarre cr?ature que j'ai connue ? la fin de sa vie, maigre, claudicante, l'air inquiet, tournant sans cesse son cou de droite ? gauche avec les mouvements saccad?s d'un vieil oiseau.
en
In the space of a few months she became the odd creature I knew towards the end of her life:
eu
argala, herrena, urduria, etengabe eta mugimendu bortitzez buruari ezker-eskuin eragiten ziola, hegazti zahar batek bezala.
es
flaca, renqueante, nerviosa, volv?a constantemente la cabeza a derecha e izquierda con los movimientos bruscos de un p?jaro viejo.
fr
H?l?ne lui rendait souvent visite ? Coudray et, le sachant, j'allai presque tous les jours chez cette bonne C?cile, sous un pr?texte ou sous un autre ;
en
thin and anxious looking, with a limp and a head that jerked endlessly from side to side, like an old bird.
eu
H?l?nek maiz bisitatzen zuen Coudrayn, eta ni, banekienez, ia egunero aurkezten nintzen C?cile gajoaren etxean edozein aitzakiarekin, eta gero H?l?neri laguntzen nion oihanaren ertzeraino.
es
H?l?ne la visitaba a menudo en Coudray y, sabi?ndolo, yo me presentaba casi todos los d?as en casa de la pobre C?cile con cualquier pretexto, y luego acompa?aba a H?l?ne hasta el lindero del bosque.
fr
puis, je raccompagnais H?l?ne jusqu'? l'entr?e de la for?t.
en
Helene often visited her at Coudray and, since I knew this, I found excuses to go to Cecile 's house every day and see the good woman; then I would walk Helene back to the edge of the woods.
eu
Behin batean, C?cilek, noizbehinka erlojuari begiratzen niola eta bisita luzatzen ahalegintzen nintzela ikusirik, esan zidan:
es
Un d?a, al ver que miraba el reloj de p?ndulo e intentaba alargar la visita, C?cile me dijo:
fr
C?cile me dit un jour, comme je regardais la pendule et cherchais ? prolonger ma visite :
en
One day, as I was watching the clock and trying to prolong my visit, Cecile said, "Helene won't be coming today."
eu
-Gaur honezkero ez da etorriko H?l?ne.
es
-Hoy H?l?ne ya no vendr?.
fr
-H?l?ne ne viendra plus aujourd'hui.
en
. .
eu
Kexatu egin nintzaion, han banengoen ez zela H?l?negatik.
es
Le asegur? que no era por H?l?ne.
fr
Je protestai que ce n'?tait pas pour H?l?ne. Mais...
en
She stood up and crossed the room.
eu
Baina C?cile zutitu egin zen automata bat bezala, egongela zeharkatu zuen, behatza pasatu zuen besaulki baten zur landuzko bizkarrean hauts izpirik ez zegoela egiaztatzeko (etxean, amak lan horiek guztiak egitera ohitu zuen, eta ez zitzaion beretzat geratzen atseden une bat ere:
es
Pero C?cile se levant?, cruz? la sala, desliz? maquinalmente un dedo por el respaldo labrado de un sill?n y comprob? si que daban restos de polvo. (En casa, su madre la hab?a acostumbrado a hacer todas las faenas, que no le dejaban un momento de respiro:
fr
elle traversa la pi?ce ; elle passa machinalement son doigt sur le dossier sculpt? d'un fauteuil et regarda s'il restait une trace de poussi?re (chez elle, sa m?re l'avait rompue ? tous les soins du m?nage, et ils ne la laissaient jamais en repos :
en
Her finger automatically traced the curved back of an armchair to check for dust (her mother had trained her in every aspect of housekeeping and she was always worried about it:
eu
gelditu gabe ibiltzen zen etxean batera eta bestera, gortina bat txukundu, lausotutako ispilu bati arnasa bota, lore zurtoin bat zuzendu, betiere buruari ezker-eskuin eraginez, urduri, edozein bazterretan bere ama zelatan aurkitzeko beldur balitz bezala).
es
siempre estaba dando vueltas por la habitaci?n, arreglando una cortina, echando el aliento a un espejo empa?ado, enderezando el tallo de una flor, volviendo la cabeza a diestro y siniestro con aprensi?n, como si esperara ver a su madre acech?ndola en la oscuridad.)
fr
elle errait toujours d'un air anxieux dans la pi?ce, arrangeant un rideau, soufflant sur un miroir terni, redressant une fleur, tournant la t?te de c?t? et d'autre avec inqui?tude comme si elle s'attendait ? voir sa m?re tapie dans l'ombre, et l'?piant).
en
she wandered nervously about the room, adjusting a curtain here, blowing on a tarnished mirror there, straightening a flower, anxiously jerking her head from side to side as if she expected to see her mother lurking in the shadows, spying on her).
eu
Ahoskera hunkituaz esan zidan: -Etxe honetara, Sylvestre jauna, sekula ez da inor etorri nigatik.
es
-A mi casa, se?or Sylvestre, nunca ha venido nadie por m?-me dijo entonces con voz alterada-.
fr
Elle me dit d'une voix ?mue : -Monsieur Sylvestre, jamais personne n'est venu chez moi pour moi...
en
"Monsieur Sylvestre," she said, emotion in her voice, "no one has ever come to this house to see only me ...
eu
Hamazazpi urte nituen arte ez nintzen ohartu.
es
Hasta los diecisiete a?os ni me di cuenta.
fr
Jusqu'? l'?ge de dix-sept ans, je n'y ai pas pens?.
en
Until I was seventeen I never gave it a thought.
eu
Orduan hasi ginen gazte jendea gonbidatzen.
es
Luego invitamos a gente joven.
fr
Puis on a invit? des jeunes gens.
en
Then young men began to visit.
eu
Batzuk neskameagatik etortzen ziren eta beste batzuk baratzezainaren alabagatik, horaila eta polita baitzen; geroago, H?l?ne ume izateari utzi eta neska gazte bihurtu zenean, harengatik.
es
Unos ven?an por la criada y otros por la hija de la jardinera, que era rubia y guapa; m?s tarde, cuando H?l?ne se hizo mayor, por ella.
fr
Les uns venaient pour la bonne, les autres pour la fille de la jardini?re qui ?tait blonde et jolie, puis, quand H?l?ne est devenue grande, c'?tait pour elle.
en
Some of them came because of the maid, others because of the gardener's daughter, who was blonde and pretty; then, when Helene grew up, they came for her.
eu
Gauzak ez dira aldatu.
es
Las cosas no han cambiado.
fr
?a continue.
en
It's still the same.
eu
Eta ez naiz harritzen.
es
Y no me extra?a.
fr
Je n'en suis pas ?tonn?e.
en
It doesn't surprise me.
