Hizkuntzen arteko Corpusa (HAC)
Ez da erraza gizon on bat aurkitzea, Flannery O'Connor / Itziar Otegi (Alberdania/Elkar, 2009
)
eu
-Ez dakit ezer ere zutaz-murmurikatu zuen atsoak, gogaituta.
es
-No s? na d'ust?-musit? la anciana, fastidiada.
fr
-Je sais rien de vous, marmonna la vieille femme, que l'ennui gagnait.
en
"I don't know nothing about you," the old woman muttered, irked.
eu
-Andrea-esan zuen-, jendeari ez zaio batere inporta gezurra esatea.
es
-Se?ora, a la gente no l'importa c?mo se le miente.
fr
-Madame, dit-il, les gens se moquent pas mal de la fa?on dont ils mentent.
en
"Lady," he said, "people don't care how they lie.
eu
Seguru aski, esan dezakedan gauzarik egokiena zera da, gizon bat naizela; baina entzun, andrea-esan zuen, eta une batez isildu eta are parte okerragoko tonuan jarraitu zuen-, zer da gizon bat?
es
Tal vez lo mejor que puedo decirle es que soy un hombre, pero, d?game, se?ora-a?adi?, e hizo una pausa y su tono se torn? a?n m?s l?gubre-, ?qu? es un hombre?
fr
Apr?s tout, le mieux que je puisse vous dire, c'est que je suis un homme ; mais ?coutez, madame...
en
Maybe the best I can tell you is, I'm a man; but listen lady," he said and paused and made his tone more ominous still, "what is a man?"
eu
Atsoa hazi bat mastekatzen hasi zen oi artean.
es
La anciana empez? a pelar una semilla.
fr
La vieille se mit ? m?chonner une graine.
en
The old woman began to gum a seed.
eu
-Zer daramazu kaxa horretan, Shiftlet jauna?
es
-?Qu? lleva en esa caja d'hojalata, se?or Shiftlet?
fr
" Qu'est-ce que vous transportez dans cette bo?te en fer, Mr. Shiftlet ?
en
"What you carry in that tin box, Mr. Shiftlet?" she asked.
eu
-Erremintak-esan zuen gizonak, etenak hoztuta-.
es
-Herramientas-respondi? ech?ndose hacia atr?s-.
fr
-Des outils, dit-il.
en
"Tools," he said, put back.
eu
Arotza naiz.
es
Soy carpintero.
fr
Je suis charpentier.
en
"I'm a carpenter."
eu
-Beno, lanerako asmoz etorri bazara, jana eta lotarako lekua emateko moduan naiz, baina dirurik ez.
es
-Bueno, si viene aqu? pa trabajar, podr? darle comida y un lugar pa dormir, pero no puedo pagarle.
fr
-Bon, si vous venez ici pour travailler, je peux vous nourrir et vous coucher, mais je peux pas payer.
en
"Well, if you come out here to work, I'll be able to feed you and give you a place to sleep but I can't pay.
eu
Hasi aurretik esaten dizut-esan zuen atsoak.
es
Se lo advierto antes de que empiece.
fr
J'aime mieux vous dire ?a avant que vous commenciez ", dit-elle.
en
I'll tell you that before you begin," she said.
eu
Ez zen berehalako erantzunik izan, ez eite berezirik agertu gizonaren aurpegian.
es
No hubo una respuesta inmediata ni ninguna expresi?n especial en el rostro del hombre.
fr
Il ne r?pondit pas tout de suite et son visage ne prit aucune expression particuli?re.
en
There was no answer at once and no particular expression on his face.
eu
Atariko sabaiari eusteko jarrita zegoen oholaren kontra bermatu zuen bizkarra.
es
Se apoy? contra el madero que sosten?a el tejado del porche.
fr
Il s'appuya ? la fr?le colonne qui soutenait la v?randa.
en
He leaned back against the two-by-four that helped support the porch roof.
eu
-Andrea-esan zuen, poliki-, bada gizon klase bat zeinarentzat gauza batzuek dirua baino gehiago balio baitute.
es
-Se?ora-dijo con lentitud-, pa algunos hombres ciertas cosas significan m?s qu'el dinero.
fr
" Madame, dit-il d'une voix lente, y a des hommes pour qui des tas de choses comptent plus que l'argent.
en
"Lady," he said slowly, "there's some men that some things mean more to them than money."
eu
Atsoak kulunkaulkiari eragin zion, deus erantzun gabe, eta alaba gizonaren lepoan gora eta behera zebilen eztarri-kozkorrari begira egon zen.
es
La anciana se meci? en su silla sin hacer comentario alguno y la hija observ? el gatillo que sub?a y bajaba en la garganta del se?or Shiftlet.
fr
" La vieille femme se balan?ait dans son fauteuil ? bascule sans rien dire, et la fille regardait le petit ressort qui montait et descendait dans le cou de l'homme.
en
The old woman rocked without comment and the daughter watched the trigger that moved up and down in his neck.
eu
Orduan Shiftlet jaunak esan zion atsoari jende gehienak dirua besterik ez zeukala gogoan, eta galdetu zion zertarako ote zegoen egina gizona.
es
?ste dijo a la anciana que el dinero era lo ?nico que interesaba a la gente, pero que ?l no sab?a para qu? estaba hecho el hombre.
fr
Alors il dit ? la vieille femme que la plupart des gens ne s'int?ressaient qu'? l'argent, " mais pourquoi, demanda-t-il, l'homme a-t-il ?t? cr?? ?
en
He told the old woman then that all most people were interested in was money, but he asked what a man was made for.
eu
Galdetu zion gizona dirutarako egina ote zen, edo zer.
es
Le pregunt? si el hombre estaba hecho para el dinero o para qu?.
fr
A-t-il ?t? cr?? pour l'argent ?
en
He asked her if a man was made for money, or what.
eu
Galdetu zion zertarako uste zuen zegoela egina bera, baina atsoak ez zuen erantzun, kulunkaulkiari eragiten jarraitu zuen, bere buruari galdetuz besamotz bat gauza izango ote zen lorategiko etxolari sabai berria jartzeko.
es
Le pregunt? si sab?a para qu? estaba hecha ella, pero la anciana no contest? y sigui? meci?ndose y se pregunt? si un hombre con un solo brazo podr?a colocar un tejado nuevo en la casita del jard?n.
fr
Mais elle ne r?pondit pas ? sa question ; elle continuait ? se balancer en se demandant si un manchot ?tait capable de refaire le toit de la loge du jardin.
en
He asked her what she thought she was made for but she didn't answer, she only sat rocking and wondered if a one-armed man could put a new roof on her garden house.
eu
Galdera mordo bat egin zituen gizonak, atsoak erantzun ez zituenak.
es
?l hizo muchas preguntas que ella no contest?.
fr
Il posa un tas de questions auxquelles elle ne r?pondit pas.
en
He asked a lot of questions that she didn't answer.
eu
Esan zion hogeita zortzi urte zituela, eta bizitza aberatsa izana zuela.
es
Le explic? que ten?a veintiocho a?os y que hab?a hecho muchas cosas en la vida.
fr
Il lui dit qu'il avait vingt-huit ans et qu'il avait eu une vie mouvement?e.
en
He told her that he was twenty-eight years old and had lived a varied life.
eu
Gospel kantaria izana zen, trenbide-sarean enkargatu, ehorztetxe batean laguntzaile, eta hiru hilabetez irratian ere aritua omen zen, Osaba Roy eta Red Creekeko Bakeroak taldearekin.
es
Hab?a sido cantor de gospel, capataz en el ferrocarril, ayudante en una casa de pompas f?nebres y hab?a estado tres meses en la radio con Uncle Roy y los Red Creek Wranglers.
fr
Il avait ?t? chanteur de cantiques, chef d'?quipe dans les chemins de fer, employ? dans une entreprise de pompes fun?bres, et il avait fait de la radio trois mois avec Uncle Roy et ses Red Creek Wranglers.
en
He had been a gospel singer, a foreman on the railroad, an assistant in an undertaking parlor, and he had come over the radio for three months with Uncle Roy and his Red Creek Wranglers.
eu
Indar Armatuetan aberriaren alde besoz beso borrokatua eta odola galdua zela esan zuen, eta atzerriko herrialde askotan izana zela eta nonahi ikusi zuela gauzak modu batera edo bestera egitea batere inporta ez zitzaion jendea.
es
Cont? que hab?a luchado y dado su sangre en las Fuerzas Armadas de su pa?s y visitado todas las tierras extranjeras, y en todas partes hab?a visto gente a quien no le importaba si hac?an las cosas as? o as?.
fr
Il dit qu'il avait combattu et vers? son sang pour son pays, vu tous les pays ?trangers et que partout il avait rencontr? des gens qui se moquaient ?perdument de la fa?on dont ils se conduisaient.
en
He said he had fought and bled in the Arm Service of his country and visited every foreign land and that everywhere he had seen people that didn't care if they did a thing one way or another.
eu
Esan zuen bera ez zutela hala hezi.
es
Dijo que a ?l no le hab?an criado de esa manera.
fr
Lui n'avait pas ?t? ?lev? de cette mani?re-l? !
en
He said he hadn't been raised thataway.
eu
Pikondoaren adar artean ilargi hori gizen bat agertu zen, oiloekin batera bertan kotaratu behar balu bezala.
es
Una luna gorda y amarilla apareci? en las ramas de la higuera como si fuera a dormir all? con las gallinas.
fr
Une lune jaune et repl?te apparut dans les branches du figuier comme pour s'y percher avec les poulets.
en
A fat yellow moon appeared in the branches of the fig tree as if it were going to roost there with the chickens.
eu
Esan zuen gizonak landa aldera ihes egin beharra zeukala mundua nolakoa zen ikusteko, eta nahiago lukeela halako paraje galdu batean bizi balitz, iluntzero eguzkia Jainkoak agindu bezala sartzen ikus zitekeen lekuan.
es
Dijo que un hombre deb?a huir al campo para ver el mundo entero y que ojal? viviera en un lugar tan desolado como ?se, donde todas las tardes pudiera ver ponerse el sol como Dios lo hab?a ordenado.
fr
Il fallait, dit-il, s'?vader dans la campagne pour voir vraiment tout l'univers : il aimerait vivre dans un endroit d?sert comme celui-l?, o? il pourrait voir le soleil descendre tous les soirs selon la volont? de Dieu.
en
He said that a man had to escape to the country to see the world whole and that he wished he lived in a desolate place like this where he could see the sun go down every evening like God made it to do.
eu
-Zer zara, ezkondua ala ezkongabea? -galdetu zuen atsoak.
es
-?Est? casao o soltero? -pregunt? la anciana.
fr
-?tes-vous mari? ou c?libataire ? demanda la vieille femme.
en
"Are you married or are you single?" the old woman asked.
eu
Isilune luze bat izan zen.
es
Hubo un largo silencio.
fr
Il y eut un long silence.
en
There was a long silence.
eu
-Andrea-esan zuen gizonak, azkenean-, non aurki daiteke emakume garbi bat gaurko egunean?
es
-Se?ora-dijo ?l al final-, ?d?nde se puede encontrar una mujer inocente hoy d?a?
fr
" Madame, finit-il par dire, o? trouverait-on une femme innocente aujourd'hui ?
en
"Lady," he asked finally, "where would you find you an innocent woman today?
eu
Erraz har ditzakedan ematxar horiek ez ditut inolaz ere nahi.
es
Yo no andar?a con la escoria que puedo recoger.
fr
J' voudrais pas d'une de ces roulures qu'y a qu'? se baisser pour les ramasser.
en
I wouldn't have any of this trash I could just pick up."
eu
Alaba aurrerantz makurtuta zegoen, buru zintzilikatua belaun artean ia, gizonari begira aurrealdera erorita zeukan ilean egindako hirukian zehar;
es
La hija estaba muy encorvada, con la cabeza casi inclinada sobre las rodillas, observ?ndolo a trav?s de una puerta triangular que hab?a hecho con su cabello;
fr
" La fille ?tait compl?tement pench?e en avant, la t?te presque entre les genoux, les cheveux sur le visage et elle le regardait par une petite fen?tre triangulaire qu'elle y avait pratiqu?e.
en
The daughter was leaning very far down, hanging her head almost between her knees, watching him through a triangular door she had made in her overturned hair;
eu
bat-batean, zegoen bezala aurreraka erori eta intzirika hasi zen.
es
de pronto cay? al suelo y comenz? a lloriquear.
fr
Elle tomba soudain comme une masse et se mit ? geindre.
en
and she suddenly fell in a heap on the floor and began to whimper.
eu
Shiftlet jaunak gorputz nahasia askatzen eta atzera aulkian esertzen lagundu zion.
es
El se?or Shiftlet la enderez? y la ayud? a sentarse de nuevo en la silla.
fr
Mr. Shiftlet la releva et l'aida ? se rasseoir. -C'est votre petite poup?e ?
en
Mr. Shiftlet straightened her out and helped her get back in the chair.
eu
-Zure alaba ttikiena da? -galdetu zuen.
es
-?Es su hija? -pregunt?.
fr
demanda-t-il.
en
"Is she your baby girl?" he asked.
eu
-Daukadan bakarra-esan zuen atsoak-, eta munduan den neskarik mattagarriena.
es
-La ?nica que tengo-respondi? la anciana-, y es la criatura m?s dulce de la tierra.
fr
-Je n'ai eu qu'elle, dit la vieille femme, et c'est la fille la plus gentille de la terre.
en
"My only," the old woman said, "and she's the sweetest girl in the world.
eu
Ez nuke mundu honetako ezergatik ere emango.
es
No la dejar?a por na del mundo.
fr
Je la donnerais pour rien au monde.
en
I wouldn't give her up for nothing on earth.
eu
Abila ere bada.
es
Y adem?s es lista.
fr
Et capable, avec ?a :
en
She's smart too.
eu
Badaki erratza pasatzen, otorduak jartzen, garbitzen, oiloak gobernatzen, eta baita aitzurrean ere.
es
Barre, guisa, hace la colada, da de comer a las gallinas y trabaja con el azad?n.
fr
elle sait laver le plancher, faire la cuisine, la lessive, donner le grain aux poulets et biner.
en
She can sweep the floor, cook, wash, feed the chickens, and hoe.
eu
Ez nuke emango ezta ontzi bete bitxirengatik ere.
es
No la dejar?a ni por un cofre de joyas.
fr
Je la donnerais pas pour un coffret de bijoux.
en
I wouldn't give her up for a casket of jewels."
eu
-Ez-esan zuen gizonak, adeitsu-, ez utzi sekula gizon bati zure ondotik eramaten, zeinahi izanda ere.
es
-No-dijo ?l con tono afable-, no deje que ning?n hombre se la lleve.
fr
-Non, dit-il d'une voix aimable, ne laissez jamais un homme vous l'enlever.
en
"No," he said kindly, "don't ever let any man take her away from you."
eu
-Bera nahi lukeen gizonak-esan zuen atsoak-, inguru hauetan gelditu beharko luke.
es
-El hombre que venga por ella-afirm? la anciana-tendr? que quedarse por aqu?.
fr
-Si un homme a des vues sur elle, dit la vieille, il faudra qu'il reste ici.
en
"Any man come after her," the old woman said, "'ll have to stay around the place."
eu
Ilunpean, Shiftlet jaunak estalpean distira egiten zuen automobilaren kolpe-leungailuan jarrita zeuzkan begiak.
es
En la oscuridad, los ojos del se?or Shiftlet se hab?an quedado fijos en el parachoques del autom?vil que destellaba en la distancia.
fr
Le regard de Mr. Shiftlet s'?tait fix? sur une partie du pare-chocs qui brillait dans la p?nombre.
en
Mr. Shiftlet's eye in the darkness was focused on a part of the automobile bumper that glittered in the distance.
eu
-Andrea-esan zuen, beso motzari goranzko astindu bat emanez, etxea, lorategia eta ponpa, denak besondo harekin seinalatu ahal izango balitu bezala-.
es
-Se?ora-dijo alzando el brazo corto como si pudiera se?alar con ?l la casa, el patio y la bomba-, no hay na roto en esta plantaci?n que no pueda arreglar, hasta con un brazo in?til.
fr
" Madame, dit-il en levant soudain son moignon comme pour d?signer la maison, la cour, la pompe, y a pas une seule chose dans cette ferme que je pourrais pas vous r?parer tout manchot que j' suis.
en
"Lady," he said, jerking his short arm up as if he could point with it to her house and yard and pump, "there ain't a broken thing on this plantation that I couldn't fix for you, one-arm jackleg or not.
eu
Gizon bat naiz-esan zuen, duintasun suminduaz-, osorik ez banago ere.
es
Soy un hombre-agreg? con adusta dignidad-aun cuando no est? entero.
fr
J' suis un homme, dit-il avec une sombre dignit?, m?me s'il me manque un bout de bras.
en
I'm a man," he said with a sullen dignity, "even if I ain't a whole one.
eu
Nik bai baitut-eta hatz-koskorrez lurra jo zuen, esatera zihoanaren handitasuna indartzearren-adimen morala! -Bat-batean ilunpetatik atera eta atearen zirrikitutik irteten zen argi-zerrendan sartu zuen aurpegia, eta atsoari begira geratu zen, egia sinestezin hark bera ere zurtuta baleuka bezala.
es
?Yo poseo-dijo tabaleando con los nudillos sobre el suelo para subrayar la inmensidad de lo que iba a decir-una inteligencia moral! -Y su rostro atraves? la oscuridad hacia un rayo de luz que escapaba por la puerta y se qued? mirando a la anciana como si a ?l mismo le sorprendiera esa verdad imposible.
fr
J'ai, dit-il en tapotant sur le plancher du revers de la main pour souligner l'importance de ce qu'il allait d?clarer, j'ai une intelligence morale. " Son visage plong? dans l'ombre fut brusquement illumin? par la lumi?re qui filtrait d'une porte et il regardait la vieille femme comme s'il e?t ?t? lui-m?me stup?fait par une si prodigieuse r?v?lation.
en
I got," he said, tapping his knuckles on the floor to emphasize the immensity of what he was going to say, "a moral intelligence!" and his face pierced out of the darkness into a shaft of doorlight and he stared at her as if he were astonished himself at this impossible truth.
eu
Esaldiak ez zuen atsoa batere hunkitu.
es
Ella no se dej? impresionar por la frase.
fr
La formule ne fit aucun effet sur la vieille femme.
en
The old woman was not impressed with the phrase.
eu
-Esan dizut inguruan geratu eta janaren truke lan egin dezakezula-esan zuen-, ez bazaizu inporta horko automobil horretan lo egitea.
es
-Le he dicho que puede quedarse y trabajar a cambio de comida-dijo-, si no l'importa dormir en ese coche.
fr
" Je vous ai dit que vous pouviez rester travailler ici un moment ; vous serez nourri et log?, si ?a vous g?ne pas de coucher dans la voiture.
en
"I told you you could hang around and work for food," she said, "if you don't mind sleeping in that car yonder."
eu
-Aizu, andrea-esan zuen, atseginezko irribarre batekin-, antigoaleko fraideek euren hilkutxetan egiten zuten lo!
es
-Se?ora-dijo ?l con una sonrisa de satisfacci?n-, ?los antiguos monjes dorm?an en sus ata?des!
fr
-?coutez, madame, dit-il avec un grand rire de contentement, les moines de jadis couchaient bien dans leur cercueil.
en
"Why listen, lady," he said with a grin of delight, "the monks of old slept in their coffins!"
eu
-Ez ziren gu bezain aurreratuak-erantzun zion atsoak.
es
-No estaban tan avanzados como nosotros-repuso la anciana.
fr
-Ils ?taient pas aussi avanc?s que nous, dit la vieille femme.
en
"They wasn't as advanced as we are," the old woman said.
eu
Hurrengo goizean lorategiko etxolaren sabaiari ekin zion, Lucynell, alaba, harri baten gainean eseri eta begira zeukala.
es
A la ma?ana siguiente empez? a trabajar en el tejado de la casita del jard?n, mientras Lucynell, la hija, sentada sobre una piedra, lo observaba.
fr
Le lendemain matin il s'attaqua au toit de la loge ; Lucynell, la fille, ?tait assise sur une pierre et le regardait travailler.
en
The next morning he began on the roof of the garden house while Lucynell, the daughter, sat on a rock and watched him work.
eu
Astebete ere ez zeraman leku hartan, egindako aldaketak nabarmentzen hasi zirenean.
es
Apenas hab?a transcurrido una semana de su llegada al lugar cuando los cambios que hab?a hecho ya pod?an apreciarse.
fr
Il y avait ? peine une semaine qu'il ?tait l?, et on voyait d?j? du changement.
en
He had not been around a week before the change he had made in the place was apparent.
eu
Aurreko eta atzeko eskailerak konpondu zituen, txerrientzako itxitura berria egin, hesia antolatu, bai eta Lucynelli irakatsi ere, nahiz erabat gorra eta bizitza osoan hitzik esan gabea izan, "txori" esaten.
es
Hab?a arreglado las escaleras de la entrada y de la parte de atr?s, construido un nuevo corral para los cerdos, reparado una cerca y ense?ado a Lucynell, que era por completo sorda y nunca hab?a pronunciado una palabra en su vida, a decir la palabra "p?jaro".
fr
Il avait bouch? les trous des escaliers de devant et de derri?re, construit une nouvelle porcherie, rafistol? une cl?ture et appris ? Lucynell, qui ?tait aussi sourde que muette, ? prononcer le mot " Ford ".
en
He had patched the front and back steps, built a new hog pen, restored a fence, and taught Lucynell, who was completely deaf and had never said a word in her life, to say the word "bird."
eu
Masail arrosekiko neska handia atzetik ibiltzen zitzaion hara eta hona, "tttxxxooooriii ttxxooooriiiaaa" esanez eta txalo-txaloka.
es
La chica grandota de rostro sonrosado lo segu?a a todas partes, diciendo "Ppperrrjjjarrro" y dando palmas.
fr
La grosse fille aux joues roses ?tait toujours sur ses talons, et elle disait " Forttddt " " Mmforrttdt " en battant des mains.
en
The big rosy-faced girl followed him everywhere, saying "Burrttddt ddbirrrttdt," and clapping her hands.
eu
Atsoak atzeragotik begiratzen zien, bere atsegina ezkutatuz.
es
La vieja los observaba a cierta distancia, secretamente contenta.
fr
La vieille femme les surveillait d'un ?il, secr?tement ravie.
en
The old woman watched from a distance, secretly pleased.
