Hizkuntzen arteko Corpusa (HAC)
Ez da erraza gizon on bat aurkitzea, Flannery O'Connor / Itziar Otegi (Alberdania/Elkar, 2009
)
eu
"Nik aski izan ditut hiru".
es
"A m? me bastaron tres".
fr
" Et moi, au bout de trois.
en
It was mortifying to let that kind of a husband see you.
eu
Lotsa eman behar zuen halako gizon bati halako anaia zeneukala aitortu beharrak.
es
Era mortificante para ella permitir que tal marido viera que ten?a semejante hermano.
fr
" C'?tait humiliant qu'un mari comme Bill s'aper?oive qu'on a un fr?re de cet acabit.
en
had that kind of a brother.
eu
ez zegoen erremediorik.
es
Supon?a que no hab?a nada que hacer.
fr
Elle se dit qu'il n'y avait sans doute rien ? y faire.
en
She supposed there was no help for it.
eu
Rufus beste senideak bezalakoa zen.
es
Rufus era igual que el resto de sus hermanos.
fr
Rufus ressemblait ? tous ses fr?res et s?urs :
en
Rufus was like the other children.
eu
Familia osoan Ruby baino ez zen desberdina atera, fundamentu pixka batekin.
es
Ella era la ?nica de la familia que hab?a salido diferente, que hab?a tenido un poco de empuje.
fr
elle ?tait la seule dans cette famille qui f?t diff?rente, la seule qui e?t un peu d'?nergie.
en
She was the only one in her family who had been different, who had had any get.
eu
Diru-zorrotik arkatz mutur bat atera eta paperezko poltsaren albo batean idatzi zuen:
es
Sac? un bol?grafo del bolso y escribi? en el costado de la bolsa de papel:
fr
Elle prit un bout de crayon dans son agenda de poche et ?crivit sur le sac :
en
She took a stub of pencil from her pocketbook and wrote on the side of the sack:
eu
Bill igo hau gora.
es
"Bill sube esto".
fr
" Bill, monte ?a l?-haut.
en
Bill you bring this upstairs.
eu
Gero, eskailera oinean bere burua laugarren solairura igotzeko prestatu zuen.
es
Luego se prepar? al pie de la escalera para subir hasta el cuarto piso.
fr
" Au pied de l'escalier, elle rassembla tout son courage pour grimper jusqu'au quatri?me.
en
Then she braced herself at the bottom of the steps for the climb to the fourth floor.
eu
Eskailerak urratu beltz estu bat ziren eraikinaren erdialdean, eta zoruan bertan hazten zela irudi zuen sator-koloreko tapiz batez estalita zeuden.
es
La escalera era un delgado desgarr?n negro en medio del edificio, cubierta por una alfombra del color de los topos, que parec?a haber brotado del suelo.
fr
L'escalier faisait une ?troite d?chirure noire au centre de l'immeuble ; un tapis gris taupe le recouvrait, qui semblait pousser sur le parquet.
en
The steps were a thin black rent in the middle of the house, covered with a mole-colored carpet that looked as if it grew from the floor.
eu
Gorantz altxatzen ziren, aldapatsu, kanpandorreetako eskailerak bezala, iruditu zitzaion.
es
Ten?a la impresi?n de que se elevaba como la de un campanario.
fr
L'escalier se dressait ? pic, comme celui d'un clocher.
en
They stuck straight up like steeple steps, it seemed to her.
eu
Gora eta gora.
es
Se empinaba.
fr
On e?t dit qu'il se cabrait.
en
They reared up.
eu
Eskailera ukitzera iritsi zen unean, luzatu eta are altuagoak bihurtu ziren eskailera-mailak, propio berarentzat.
es
Mientras estaba abajo, la escalera se alz? y se hizo m?s empinada s?lo para ella.
fr
? l'instant o? elle mettait le pied sur la premi?re marche, il se raidissait et se cabrait ? son intention.
en
The minute she stood at the bottom of them, they reared up and got steeper for her benefit.
eu
Behetik gora haiei begira zegoela, ahoa ireki eta baraila erori egin zitzaion, ezintasun imintzio batean.
es
Mientras la miraba, su boca se abri? y form? una mueca de disgusto.
fr
Lorsqu'elle levait les yeux sur cette falaise de marches, sa bouche s'ouvrait et se refermait de d?go?t.
en
As she gazed up them, her mouth widened and turned down in a look of complete disgust.
eu
Ez zegoen ezer igotzeko moduan.
es
No estaba en condiciones de subir a ning?n sitio.
fr
Au reste, le moindre escalier l'?puisait.
en
She was in no condition to go up anything.
eu
Gaixorik zegoen.
es
Estaba enferma.
fr
Elle ?tait malade.
en
She was sick.
eu
Madam Zoleedak esan zion, baina berak lehendik ere bazekien.
es
Madame Zoleeda se lo hab?a dicho, pero en realidad ella ya lo sab?a.
fr
Madame Zoleeda le lui avait dit, mais elle s'en ?tait d?j? rendu compte.
en
Madam Zoleeda had told her but not before she knew it herself.
eu
Madam Zoleeda Highway kaleko 87an jarduten zuen igarlea zen. Rubyren esku ahurreko arrastoei begiratu eta "gaixotasun luze bat" esan zuen, baina gero gehitu zuen, xuxurlatuz, nik-badakit-baina-ez-dizut-esango begiratu esanguratsu batekin: "fortunak joko zaitu!", eta gero eserlekuan bizkarra atzera bota eta irribarrez begira egon zitzaion, begi berdeko emakume sendo hura, galtzerdi hutsik aurrera eta atzera ibiltzen zena oin azpiak olioz igurtzita balitu bezala.
es
Madame Zoleeda era la quirom?ntica de la autopista 87. Hab?a dicho: "Una larga enfermedad-pero hab?a agregado, en un susurro, con una mirada de yo-lo-s?-pero-no-te-lo-dir?-: Le traer? un poco de suerte". Luego se hab?a reclinado en su silla sonriendo. Era una mujer robusta de ojos verdes que se mov?an en sus cuencas como si estuvieran lubricados.
fr
Elle avait dit : " Une longue maladie ", mais avait ajout? ? mi-voix, avec l'air d'en savoir beaucoup plus long : " Mais elle sera suivie d'un ?v?nement heureux. " Puis elle s'?tait rassise avec un grand sourire : c'?tait une grosse femme, dont les yeux verts roulaient dans leur orbite, comme s'ils avaient ?t? huil?s.
en
Madam Zoleeda was the palmist on Highway 87. She had said, "Along illness," but she had added, whispering, with a very I-already-know-but-I-won't-tell look, "it will bring you a stroke of good fortune!" and then had sat back grinning, a stout woman with green eyes that moved in their sockets as if they had been oiled.
eu
Inork ez zion esan beharrik.
es
Ruby no necesitaba que se lo dijeran.
fr
Point n'?tait besoin qu'elle f?t tant de myst?res :
en
Ruby didn't need to be told.
eu
Ordurako asmatua zuen zer ekarriko zion fortunaren kolpe hark:
es
Ya hab?a adivinado en qu? consistir?a la buena suerte.
fr
Ruby savait d?j? quel ?tait l'heureux ?v?nement :
en
She had already figured out the good fortune.
eu
etxez aldatzea.
es
Mudarse de casa.
fr
un d?m?nagement.
en
Moving.
eu
Azken bi hilabeteetan etxez aldatzera zihoazelako aurresentipen bizia izan zuen Rubyk.
es
Durante dos meses hab?a tenido la clara sensaci?n de que iban a mudarse.
fr
Depuis deux mois, elle avait la nette sensation qu'ils allaient d?m?nager.
en
For two months she had had a distinct feeling that they were going to move.
eu
Bill Hillek ezin zuen kontu hura askoz gehiago luzatu.
es
Bill no pod?a posponerlo m?s tiempo.
fr
Bill Hill ne pouvait plus s'y opposer bien longtemps.
en
Bill Hill couldn't hold off much longer.
eu
Ez zuen akaberaraino eramango.
es
No la pod?a matar.
fr
Il ne pouvait pas la tuer !
en
He couldn't kill her.
eu
Berak urbanizazio batean nahi zuen bizi-eskailerak igotzen hasi zen, aurrerantz okertuta eta eskudelari helduta-, botika eta janari-denda eta zinema auzunean bertan zenituen horietako batean.
es
Donde ella quer?a estar era en una zona-comenz? a subir por la escalera, inclinada hacia delante y agarrada a la barandilla-donde hubiera farmacias, mercados y un cine en el mismo barrio.
fr
Son r?ve, c'?tait d'habiter un proche faubourg-elle entreprit l'ascension, pench?e en avant, agripp?e ? la rampe-un faubourg avec des magasins, une ?picerie et un cin?ma tout pr?s.
en
Where she wanted to be was in a subdivision-she started up the steps, leaning forward and holding onto the banisters-where you had your drugstores and grocery and a picture show right in your own neighborhood.
eu
Orain, berriz, aldirietan bizi zirenez, zortzi etxadi igaro behar izaten zituen dendak zeuden kale nagusietara heltzeko, eta beste batzuk gehiago supermerkatu batera iristeko.
es
Ahora, viviendo en el centro de la ciudad, ten?a que caminar ocho manzanas hasta las calles comerciales y a?n m?s lejos para llegar al supermercado.
fr
Ils habitaient dans le centre, mais les commerces ne se trouvaient qu'? huit rues de la sienne, et le supermarch? encore plus loin.
en
As it was now, living downtown, she had to walk eight blocks to the main business streets and farther than that to get to a supermarket.
eu
Bost urtean ez zen batere kexatu, baina orain bere osasuna kolokan zegoen, hain gaztea izanagatik, eta zer espero zuen bada Billek, bere burua akabatzen utziko zuela?
es
Nunca se hab?a quejado en cinco a?os, pero con la salud quebrantada a una edad tan temprana, ?qu? pensaba Bill que iba a hacer ella?, ?matarse?
fr
Elle ne s'?tait gu?re plainte pendant cinq ans, mais maintenant, malgr? sa jeunesse, il y allait de sa sant?. Que croyait-il donc qu'elle allait faire ? Se laisser tuer ?
en
She hadn't made complaints for five years much but now with her health at stake as young as she was what did he think she was going to do, kill herself?
eu
Meadowcrest Heightseko leku bat zeukan begiz jota, leiho-itzal horiak zituen bungalow duplex bat.
es
Hab?a puesto el ojo en Meadowcrest Heights, en un bungalow de dos plantas con toldos amarillos.
fr
Elle avait quelque chose en vue ? Meadowcrest Heights, une maison jumelle ? stores jaunes.
en
She had her eye on a place in Meadowcrest Heights, a duplex bungalow with yellow awnings.
eu
Bosgarren eskailera-mailan gelditu zen, arnasa hartzeko.
es
Se detuvo en el quinto escal?n para respirar.
fr
Elle s'arr?ta ? la cinqui?me marche pour souffler un peu.
en
She stopped on the fifth step to blow.
eu
Hain gazte izanik-hogeita hamalau besterik ez-, ez zen sinestekoa bost eskailera-mailak ito beharrean jarriko zintuztenik.
es
Con lo joven que era-treinta y cuatro-, qui?n podr?a pensar que cinco escalones la dejar?an agotada "Ser? mejor que lo tomes con calma, querida-se dijo-, eres demasiado joven pa reventar la m?quina".
fr
? son ?ge-trente-quatre ans-qui aurait pu croire que cinq marches puissent lui couper le souffle ?
en
As young as she was-thirty-four-you wouldn't think five steps would stew her.
eu
Hobe dun lasai hartzea, esan zion bere buruari, gazteegia haiz motorrak erreta gelditzeko.
es
Treinta y cuatro a?os no eran nada.
fr
" Vas-y doucement, ma fille, se dit-elle, t'es trop jeune pour faire sauter tes vitesses. "
en
You better take it easy, baby, she told herself, you're too young to bust your gears.
eu
Hogeita hamalau urterekin emakume bat ez zen zaharra, ez zen edaderik, inolaz ere.
es
Record? a su madre a los treinta y cuatro:
fr
Elle se rappela sa m?re ? trente-quatre ans.
en
Thirty-four wasn't old, wasn't any age at all.
eu
Bere ama gogoratu zuen, hark hogeita hamalau urte zituenean; sagar hori zimeldu bat zirudien, garraztua, amak beti izan zuen garraztu itxura, ezerk aseko ez balu bezala.
es
parec?a una vieja manzana amarilla, arrugada y agria; siempre hab?a parecido agria, siempre hab?a dado la sensaci?n de que nada le satisfac?a.
fr
On aurait dit une pomme jaune, toute rid?e, aigre comme elle l'avait toujours ?t?, toujours en train de rechigner.
en
She remembered her mother at thirty-four-she had looked like a puckered-up old yellow apple, sour, she had always looked sour, she had always looked like she wasn't satisfied with anything.
eu
Bere hogeita hamalau urteak eta amarenak alderatu zituen.
es
Se compar? con su madre a los treinta y cuatro a?os.
fr
Elle se compara, ? trente-quatre ans, avec sa m?re au m?me ?ge.
en
She compared herself at thirty-four with her mother at that age.
eu
berak, berriz, ez, ezta tindatu gabe ere. Hainbeste ume izateak, horrek izorratu zuen ama.
es
A esa edad su madre ya ten?a el pelo cano, el suyo no estar?a canoso ahora aunque no se lo hubiera retocado.
fr
Les cheveux de sa m?re ?taient d?j? gris-les siens ne le seraient pas, m?me si elle ne les teignait pas un peu.
en
Her mother's hair had been gray-hers wouldn't be gray now even if she hadn't touched it up.
eu
Izan ere, zortzi ume:
es
Todos esos cr?os hab?an acabado con su madre, ocho en total:
fr
Toutes ces maternit?s, voil? ce qui avait tu? sa m?re. Huit enfants !
en
All those children were what did her mother in-eight of them:
eu
bi hilda jaioak, bat lehen urtean hila, beste bat belarra mozteko makinak txikitua.
es
dos nacieron muertos, uno muri? durante el primer a?o, otro aplastado bajo una segadora.
fr
Deux morts ? la naissance, un troisi?me ? un an, un autre ?cras? par une moissonneuse.
en
two born dead, one died the first year, one crushed under a mowing machine.
eu
Bakoitzarekin koska bat gehiago hil zen ama.
es
Su madre hab?a muerto un poco con cada uno de ellos.
fr
Sa m?re mourait un peu plus ? chaque naissance.
en
Her mother had got deader with every one of them.
eu
Eta hura guztia zergatik?
es
Y todo eso, ?para qu??
fr
Et tout ?a pourquoi ?
en
And all of it for what?
eu
Ezjakina izateagatik. Ezjakin hutsa.
es
Porque no sab?a nada. Pura ignorancia.
fr
parce qu'elle ignorait certaines choses, par ignorance, par ignorance pure et simple.
en
Because she hadn't known any better. Pure ignorance.
eu
Zeharo ezjakina! Hantxe zeuden bere bi ahizpak ere, biak ala biak lau urtez ezkonduak eta launa umerekin.
es
?La m?s pura ignorancia! Y ah? estaban sus dos hermanas, ambas casadas desde hac?a cuatro a?os y con cuatro hijos cada una.
fr
Et puis il y avait ses deux s?urs, mari?es l'une et l'autre depuis quatre ans, avec quatre enfants chacune.
en
The purest of downright ignorance! And there her two sisters were, both married four years with four children apiece.
eu
Ez zuen ulertzen nola jasaten zuten, beti medikuarenean eta barrualdeak tresneriaz sastaka erabiliak.
es
No comprend?a c?mo lo aguantaban, siempre yendo al m?dico para que las hurgaran con sus instrumentos.
fr
Elle n'arrivait pas ? comprendre comment elles pouvaient supporter ?a-toujours fourr?es chez le docteur, ? se faire tripoter avec des instruments.
en
She didn't see how they stood it, always going to the doctor to be jabbed at with instruments.
eu
Gogoan zuen amak Rufus izan zuenekoa.
es
Record? cuando su madre hab?a tenido a Rufus.
fr
Elle se souvenait quand sa m?re avait eu Rufus.
en
She remembered when her mother had had Rufus.
eu
Ruby izan zen hura jasan ezin izan zuen ume bakarra, eta Melsyrainoko bide osoa egin zuen oinez, hamar milia eguzki galdatan, zinemara joan eta garrasietatik libratzeko, eta bi western eta beldurrezko film bat eta telesail bat osorik irentsi ondoren, atzera bide osoa egin eta etxera iristean ikusi zuen hura hasi besterik ez zela egin eta gau guztia eman behar izan zuen garrasiak entzuten. Miseria hura guztia Rufusengatik! Eta handitzean zer bihurtuko eta ontziak garbitzeko trapua baino ere zirti-zarta gutxiagoko pertsona!
es
Ella fue la ?nica de los hijos que no pudo aguantarlo y camin? hasta Melsy, a quince kil?metros de distancia, bajo un sol abrasador, para ir al cine y escapar de los gritos; vio dos westerns, una pel?cula de miedo y un serial, y luego camin? de vuelta para encontrarse con que la cosa acababa de empezar, y tuvo que o?rlo durante toda la noche.
fr
elle ?tait rentr?e dans un cin?ma, pour oublier ces cris ; elle avait vu deux westerns, un film d'?pouvante, et un film ? ?pisodes, puis elle ?tait revenue ? pied, pour d?couvrir que ?a ne faisait que commencer, et elle avait d? entendre ?a d'un bout ? l'autre de la nuit.
en
She was the only one of the children who couldn't stand it and she had walked all the way in to Melsy, in the hot sun ten miles, to the picture show to get clear of the screaming, and had sat through two westerns and a horror picture and a serial and then had walked all the way back and found it was just beginning, and she had had to listen all night.
eu
Zain irudikatu zuen Rufus, jaio baino lehen, nonbait zain, besterik gabe, jaio eta ama atso zahar bihurtzeko zain.
es
?Todo ese sufrimiento por Rufus, y ahora resultaba que no ten?a m?s empuje que un estropajo!
fr
Tout ce martyre pour Rufus ! pour cette lavette, cette chiffe molle !
en
All that misery for Rufus! And him turned out now to have no more charge than a dish rag.
eu
Gogor oratu zion eskudelari, eta maila bat gorago bultzatu zuen bere burua, burua astinduz.
es
Lo hab?a visto esperando, en la nada, antes de nacer, tan s?lo esperando, esperando convertir a su madre, a los treinta y cuarto, en una vieja.
fr
il attendait, Dieu sait o?, il ne faisait qu'attendre, attendre de transformer sa m?re, qui n'avait que trente-quatre ans, en une vieille femme.
en
She saw him waiting out nowhere before he was born, just waiting, waiting to make his mother, only thirty-four, into an old woman.
eu
Jesus, zeinen ustel gertatu zitzaizkion usteak Rufusekin!
es
Se agarr? con fuerza a la barandilla de la escalera y se esforz? por subir otro escal?n, meneando la cabeza ?Dios santo, cu?nto la hab?a desilusionado su hermano!
fr
Elle s'accrocha ? la rampe et se hissa sur la marche suivante, en hochant la t?te. Seigneur, qu'il l'avait d??ue !
en
She gripped the banister rail fiercely and heaved herself up another step, shaking her head. Lord, she was disappointed in him!
eu
Lagun guztiei esana zien anaia Europako operazio-eremutik itzuliko zela, eta hara non etortzen zen, kortatik sekula atera gabearen itxurarekin.
es
Despu?s de haber dicho a todas sus amistades que hab?a regresado de la guerra europea, va y llega como si nunca hubiera salido de la porqueriza.
fr
Elle qui avait inform? tous ses amis que son fr?re rentrait d'Europe-et il ?tait tomb? un beau jour, avec l'air de n'?tre jamais sorti d'un toit ? cochons.
en
After she had told all her friends her brother was back from the European Theater, here he comes-sounding like he'd never been out of a hog lot.
eu
Gainera, zahartuta zegoen. Rubyk baino zaharragoa zirudien eta hamalau urte gazteagoa zen.
es
Tambi?n ?l parec?a mayor. Parec?a mayor que ella, y eso que ten?a catorce a?os menos.
fr
Il faisait vieux, lui aussi, plus vieux qu'elle, avec quatorze ans de moins.
en
He looked old too. He looked older than she did and he was fourteen years younger.
eu
Izan ere, Rubyk izugarri gazte ematen zuen, bere adinerako.
es
Ella aparentaba mucha menos edad de la que ten?a.
fr
Elle faisait tr?s jeune pour son ?ge.
en
She was extremely young looking for her age.
eu
ahizpak Pitman inguruko gizonekin ezkondu ziren.
es
Treinta y cuatro a?os no eran nada, y ya estaba casada.
fr
Non pas qu'une femme soit vieille ? trente-quatre ans, et en tout cas, elle avait un mari.
en
Not that thirty-four is any age and anyway she was married.
eu
"Airea falta zait", murmurikatu zuen, berriz ere geldituta.
es
Tuvo que sonre?r al pensarlo, porque le hab?a ido mejor que a sus hermanas, que se hab?an casado con lugare?os.
fr
Elle sourit malgr? elle ? cette pens?e, car elle avait infiniment mieux r?ussi que ses s?urs : elles avaient ?pous? des gar?ons du coin.
en
She had to smile, thinking about that, because she had done so much better than her sisters-they had married from around.
