Hizkuntzen arteko Corpusa (HAC)
Eskaintza ekaitzari, Dolores Redondo / Fernando Rey / Mikel Vilches (Erein, 2014
)
eu
Familia hau Elizondokoa da.
es
Esta familia es de Elizondo.
fr
Cette famille est d'Elizondo.
en
The family is from Elizondo.'
eu
Baliteke orain izatea Elizondokoa, baina beharbada aitatxi-amatxiak beste herri batekoak ziren.
es
-Bueno, puede que sean de Elizondo ahora, pero quiz?s uno de los abuelos era de otro pueblo;
fr
-Ils sont d'Elizondo maintenant, mais peut-?tre qu'un des grands-parents ?tait d'un autre village ;
en
'Yes, but if one of the grandparents was from another village, the child might have been buried there ...'
eu
Igual han ehortziko zuten umea...
es
pudieron enterrar a la criatura all?...
fr
ils ont pu enterrer le b?b? l?-bas...
en
Amaia left the office, folding the certificate.
eu
Bulegotik ateratzean, paper orria tolestu, bere berokiaren barreneko sakelan gorde, eta Juanitaren hilobira abiatu zen.
es
Sali? de la peque?a oficina doblando el pliego, que guard? en el bolsillo interior de su abrigo, y se dirigi? a la tumba de Juanita.
fr
Elle sortit du petit bureau et replia le document, qu'elle rangea dans la poche int?rieure de son manteau, et se dirigea vers la tombe de Juanita.
en
She slipped it into her inside coat pocket, then made her way towards Juanita's grave.
eu
Han zegoen burdinazko gurutze txikia, eta barrenean izena;
es
Ah? estaban la peque?a cruz de hierro, encerrando en su interior el nombre;
fr
Il y a avait l? la petite croix en fer, avec son nom ? l'int?rieur ;
en
She saw the tiny metal crosses, one bearing her grandmother's name.
eu
ezkerraldean, Amaiak ezagutu ez zuen aitonarena, eta, justu atzean, urtetan ikusi ere nahi izan ez zuen hura, bere aitarena.
es
a su izquierda, la del abuelo que no lleg? a conocer y justo detr?s aquella que durante a?os evit? ni siquiera mirar, la de su padre.
fr
? sa gauche, celle du grand-p?re qu'Amaia n'avait pas connu et, juste derri?re, celle de son p?re, que pendant des ann?es elle avait ?vit? de regarder.
en
To the left of it was that of her grandfather, whom she had never known, and behind that, her father's, which for years she had avoided looking at.
eu
Bitxia zen nolako xehetasunez gogoratzen zuen Amaiak egun hura, izebak aita hil zela esateko deitu zion eguna, nahiz eta ordurako bazekien:
es
Era curioso c?mo recordaba cada detalle del d?a en que la t?a la llam? para decirle que su padre hab?a muerto, aunque ella ya lo sab?a;
fr
C'?tait ?trange comme elle se rappelait en d?tail ce jour o? la t?a l'avait appel?e pour lui dire que son p?re ?tait mort, alors qu'elle le savait d?j? ;
en
It was strange how she remembered every detail about the day her aunt called to tell her that her father had died.
eu
telefonoak jo baino istant bat lehenago jakin zuen, eta segundo hartan aitaren eta bere arteko hoztasuna eta aita-alabak elkarrengandik bereizi zituen isiltasun guztia gainera abaildu zitzaion mugarik gabeko zigor bat bailitzan, denbora bukatua baitzen.
es
lo hab?a sabido s?lo un instante antes de que sonara el tel?fono y en ese segundo toda la frialdad, todo el silencio que les hab?a distanciado como padre e hija, se abati? sobre ella como una condena sin tiempo, porque el tiempo se hab?a acabado.
fr
elle l'avait su juste un instant avant que le t?l?phone sonne et, ? cette seconde, toute la froideur, tout le silence qui les avaient ?loign?s en tant que p?re et fille s'?taient abattus sur elle comme une condamnation ?ternelle, car le temps s'?tait arr?t?.
en
She had sensed it seconds before the telephone rang, and during that instant all the coldness, all the silence separating father and daughter engulfed her like a timeless sentence, for time had run out.
eu
Zeharka aitaren izena irakurri zuen gurutzean, eta oinazeak zaztakoa jo zion betiko galderarekin batera:
es
Mir? de soslayo su nombre escrito en la cruz y el dolor la golpe?, acompa?ando a la vieja pregunta:
fr
Elle regarda ? la d?rob?e son nom ?crit sur la croix, la douleur la frappa, accompagn?e de la question habituelle :
en
She cast a sidelong glance at the name inscribed on the cross, and felt a stab of pain as the old question resurged:
eu
zergatik ez zenuen ebitatu?
es
?por qu? lo permitiste?
fr
pourquoi tu as laiss? faire ?a, aita ?
en
Why did he let it happen?
eu
Pauso bat atzera egin, eta begi zorrotzez aztertu zuen soropilez estalitako lurra: ez zegoen inork ukitu izanaren aztarnarik.
es
Dio un paso atr?s y observ? con ojo cr?tico la superficie de la tierra, que aparec?a cubierta de c?sped y que no presentaba signos de haber sido tocada.
fr
Elle fit un pas en arri?re et observa d'un ?il critique la surface de la terre, couverte de gazon, qui ne pr?sentait aucun signe d'avoir ?t? touch?e.
en
She took a step back, surveying the grassy surface of the ground, which showed no signs of having been disturbed.
eu
Ia bukaeraraino joan, eta Ainhoa Elizasuren hilobiaren ondotik pasatu zen: neska haren hilketagatik itzuli zen Baztanera, bere bizitzako kasu okerrena ikertzera.
es
Subi? casi hasta el final, pasando cerca de la tumba de Ainhoa Elizasu, la ni?a cuyo crimen la motiv? en su regreso a Bazt?n para investigar el peor caso de su vida.
fr
Elle remonta presque jusqu'au bout du cimeti?re, passant pr?s de la tombe d'Ainhoa Elizasu, la fille dont le crime avait motiv? son retour ? Bazt?n, pour enqu?ter sur la pire affaire de sa vie.
en
She walked to the top, passing close to the grave of Ainhoa Elizasu-the girl whose murder had brought her back to Bazt?n to investigate the worst case of her career.
eu
Hilobian loreak ikusi zituen, baita norbaitek han utzitako trapuzko panpinatxo bat ere.
es
Vio flores y una mu?equita de trapo que alguien hab?a dejado all?.
fr
Elle vit des fleurs et une petite poup?e en chiffon que quelqu'un avait laiss?e l?.
en
She could see that someone had left flowers there, as well as a rag doll.
eu
Ia bukaeran, bere birraitonaamonak eta bera jaio aurretik hildako osaba-izebaren bat lur emanik zegoen panteoi zaharra aurkitu zuen.
es
Casi al fondo localiz? el pante?n antiguo en el que estaban enterrados sus propios bisabuelos y alg?n t?o o t?a muertos antes de que ella naciera.
fr
Au fond, elle rep?ra le vieux caveau o? ?taient enterr?s ses propres arri?re-grands-parents et un oncle ou une tante morts avant sa naissance.
en
Further on, towards the end of the row, she found the old family vault where her great-grandparents were interred, alongside uncles and aunts who had died before she was born.
eu
Panteoia apaintzen zuten burdinazko zirgiloek herdoil-xirripak marraztuak zituzten, eta urtetan euriak egindako herdoil laranja-kolorearen arrastoak.
es
Las argollas de hierro que lo adornaban hab?an dibujado rastros herrumbrosos formando un reguero por donde la lluvia hab?a arrastrado durante a?os su tinte anaranjado.
fr
Les anneaux en fer qui l'ornaient avaient dessin? des traces rouill?es, formant une rigole o? la pluie avait coul? pendant des ann?es et laiss? une teinte orang?e.
en
The iron rings adorning it had left rusty marks and years of rain had formed an orange trail.
eu
Harlauza astuna ezin hobeki zegoen, kaltegabe.
es
La pesada losa estaba intacta.
fr
La lourde pierre ?tait intacte.
en
The heavy tombstone was intact.
eu
Buelta erdia eman zuen kanposantuaren erditik joateko, eta, zaindari baten gisara bidean zegoen harrizko gurutzera hurbiltzean, Flora ikusi zuen. Ahizpa geldi-geldirik zegoen, burua makurtuxea, Anne Arbizuren hilobiaren aurrean.
es
Dio la vuelta para bajar por el centro del camposanto, y al acercarse al crucero que lo custodiaba vio a Flora, que, con la cabeza un poco inclinada, permanec?a inm?vil frente a la tumba de Anne Arbizu.
fr
Elle redescendit au centre du cimeti?re, et quand elle arriva pr?s de la croix en pierre qui le prot?geait, elle aper?ut Flora. La t?te l?g?rement inclin?e, elle ?tait immobile devant la tombe d'Anne Arbizu.
en
She turned and set off in the direction of the central pathway. As she reached the intersection, she caught sight of Flora standing motionless in front of Anne Arbizu's grave, head tilted slightly.
eu
Harriturik, deitu egin zion:
es
Sorprendida, la llam?:
fr
Surprise, elle l'appela :
en
Surprised, she called out to her:
eu
-Flora!
es
-Flora.
fr
-Flora.
en
'Flora!'
eu
Jiratu zenean, Amaia bere ahizpak begiak heze zituela ohartu zen.
es
Su hermana se volvi?, y al hacerlo pudo ver que ten?a los ojos h?medos.
fr
Sa s?ur se retourna. Elle vit alors qu'elle avait les yeux humides.
en
Her sister looked round; as she did so, Amaia could see she had tears in her eyes.
eu
-Aupa, Amaia. Zer ari zara hemen?
es
-Hola, Amaia, ?qu? haces aqu??
fr
-Salut, Amaia. Qu'est-ce que tu fais l? ?
en
'Hello, Amaia, what are you doing here?'
eu
-Paseoan-gezurra esan, ahizparengana hurbildu, eta parean gelditu zitzaion.
es
-Dando un paseo-minti?, acerc?ndose hasta quedar frente a ella.
fr
-Je me promenais, mentit-elle, avan?ant vers elle pour la rejoindre.
en
'Just taking a stroll,' she fibbed, advancing until she drew level with her sister.
eu
-Ni ere bai-esan zuen Florak, eta pauso bat eman zuen bide aldera aurpegira ez begiratzeko.
es
-Yo tambi?n-dijo Flora, dando un paso hacia el camino y evitando mirarla.
fr
-Moi aussi, dit Flora, qui fit un pas vers le chemin et ?vita son regard.
en
'Me too,' said Flora, avoiding her gaze as she stepped towards the path, Amaia following her.
eu
Jarraitu zion, eta metro pare bat egin zuten biek isilik, elkarri begiratu gabe.
es
La sigui? y durante un par de metros ambas caminaron despacio sin hablar y sin mirarse.
fr
Elle la suivit et, pendant quelques m?tres, elles march?rent c?te ? c?te lentement, sans se parler ni se regarder.
en
The two sisters walked for several metres without speaking or looking at one another.
eu
-Flora, badakizu gure familiak ba ote duen beste panteoiren bat hilerri honetan edo beste batean, birraitona-amonenaz eta lurreko hilobiez aparte?
es
-Flora, ?sabes si nuestra familia tiene alg?n otro pante?n o tumba en este o en otro cementerio del valle aparte del de los bisabuelos y las tumbas de tierra?
fr
-Flora, tu sais si notre famille poss?de un autre caveau dans ce cimeti?re ou ailleurs dans la vall?e, ? part celui des arri?re-grands-parents et les tombes ?
en
'Flora, do you know if there's another family vault or tomb in this or any other cemetery, besides that of our great-grandparents and the graves down here?'
eu
-Ez, eta utzidazu erraten lotsagarria dela. Birraitona-amonak goian; aitatxi eta amatxi eta aita behean.
es
-No, y d?jame que te diga que es una verg?enza. Los bisabuelos arriba, los abuelos y el aita abajo.
fr
-Non, et permets-moi de te dire que c'est une honte. Les arri?re-grands-parents en haut, les grands-parents et l'aita en bas.
en
'No, and if you ask me, it's shameful having the great-grandparents up there while Granny, Granddad, and Aita languish down here.
eu
Denak barreiaturik hilerrian, pobreen gisan.
es
Todos desperdigados por el cementerio, como los pobres.
fr
Tous dispers?s, comme les pauvres.
en
Dotted about the cemetery like beggars.'
eu
-Bitxia da gure aita-amek panteoirik ez erosia; oso amaren gauza zen hori.
es
-Es curioso que nuestros padres no compraran un pante?n, parece algo propio de la ama.
fr
-C'est bizarre que nos parents n'aient pas achet? de caveau, ?a ressemblerait tellement ? l'ama.
en
'I never understood why our parents didn't purchase their own vault.
eu
Harritzekoa iruditzen zait pentsatu ez izana, eta amatxi Juanitarekin batera lurperatu dezaten onartzea.
es
Me llama la atenci?n que no lo tuviera pensado, y que est? dispuesta a que la entierren junto a la amatxi Juanita.
fr
Je m'?tonne qu'elle n'y ait pas pens? et qu'elle soit pr?te ? ?tre enterr?e ? c?t? de l'amatxi Juanita. -Tu te trompes.
en
It's the kind of thing Ama would have thought about. It's strange she doesn't mind the prospect of being buried alongside Amatxi Juanita.'
eu
Amak aita amatxirekin lurperatzea onartu zuen, baina aitak hala nahi zuelako. Baina ama ez zen sekula erabat laketu Baztanen.
es
-Te equivocas, dej? que enterrasen al aita junto a la amatxi porque ?l lo quer?a as?, pero la ama nunca perteneci? del todo a este lugar.
fr
Elle a laiss? enterrer l'aita ? c?t? de l'amatxi parce qu'il le voulait ainsi, mais l'ama n'a jamais appartenu ? ce lieu.
en
'That's where you're wrong: she had Aita buried next to Amatxi because that's what he wanted, but Ama never felt she belonged here.
eu
Amak Donostian lurperatzea du erabakia, bere familiak Polloeko hilerrian duen panteoian.
es
Ella tiene dispuesto que la entierren en San Sebasti?n, en el pante?n que su familia tiene en el cementerio de Polloe.
fr
Elle a tout pr?par? pour qu'on l'enterre ? Saint-S?bastien, dans le caveau que sa famille poss?de au cimeti?re de Polloe.
en
She's made provisions to be buried in her family vault at the Polloe Cemetery in San Sebasti?n.'
eu
Amaia kolpetik gelditu zen.
es
Amaia se detuvo en seco.
fr
Amaia s'arr?ta brutalement.
en
Amaia stopped in her tracks.
eu
-Ziur zaude horretaz?
es
-?Est?s segura de eso?
fr
-Tu en es s?re ?
en
'Are you sure about that?'
eu
-Bai, amak orain dela urte batzuk bere eskuaz idatzitako gutun bat daukat, jarraibideak ematen dituena bere hiletarako eta lur emateko.
es
-S?. Tengo desde hace a?os una carta de su pu?o y letra con las indicaciones para su funeral y entierro.
fr
-Oui. J'ai depuis deux ans une lettre de sa propre main avec des indications pour ses obs?ques.
en
I have a handwritten letter from her, dating back years, giving instructions about her funeral and burial.'
eu
Amaia segundo batzuez pentsatzen gelditu, eta galdetu zuen:
es
Amaia lo pens? unos segundos y despu?s pregunt?:
fr
Amaia h?sita quelques secondes avant de demander :
en
Amaia thought for a few moments, before asking:
eu
-Flora, zuk zazpi urte zenituen ni jaio nintzenean.
es
-Flora, t? ten?as siete a?os cuando yo nac?, ?qu? recuerdas de entonces?
fr
-Flora, tu avais sept ans quand je suis n?e, tu te souviens de quelque chose ?
en
'Flora, you were seven when I was born, what are your memories from that time?'
eu
Zer oroitzapen duzu garai hartaz? -Hori galdera!
es
-Vaya pregunta, ?c?mo quieres que me acuerde?
fr
-Tu parles d'une question, comment veux-tu que je me souvienne ?
en
How do you expect me to remember anything?'
eu
Nola nahi duzu oroitzea? -Ez dakit, ba.
es
-No s?, no eras tan peque?a, alg?n recuerdo tendr?s.
fr
-Je ne sais pas, tu n'?tais pas si petite, tu te rappelles peut-?tre quelque chose.
en
'I don't know; you weren't that young, you must have some memories.'
eu
Ez zinen hain txikia.
es
Flora lo pens? un instante.
fr
Flora r?fl?chit un instant.
en
Flora thought it over.
eu
-Oroitzen naiz biberoia ematen nizula, eta Rosek ere bai.
es
-Recuerdo que te daba el biber?n y Ros tambi?n;
fr
-Je me rappelle que je te donnais le biberon, et Ros aussi ;
en
'I remember Ros and me feeding you.
eu
Aitak uzten zigun.
es
el aita nos dejaba.
fr
l'aita nous laissait faire.
en
Dad used to let us.
eu
Aitak prestatu, eta, gu sofan jarrita geundela, gure besoetan uzten zintuen guk txandaka zuri biberoia emateko.
es
?l lo preparaba, te colocaba en nuestros brazos sentaditas en el sof? y te d?bamos el biber?n por turnos.
fr
Il le pr?parait, nous ?tions assises sur le canap?, il t'installait dans nos bras et on te donnait le biberon ? tour de r?le.
en
He would prepare the bottles, place you in our arms while we sat on the sofa, while we took turns.
eu
Guretzat jostagarria izanen zen, noski.
es
Supongo que nos parec?a divertido.
fr
?a devait nous amuser, j'imagine.
en
I guess we thought it was fun.'
eu
-Eta ama?
es
-?Y la ama?
fr
-L'ama...
en
'What about Ama?'
eu
Ordurako, ama gaizki zegoen nerbioetatik. Gaixoak hainbeste sufritu du beti...
es
-Bueno, en aquella ?poca ya estaba mal de los nervios, la pobre siempre ha sufrido tanto...
fr
? cette ?poque, elle souffrait d?j? des nerfs, la pauvre, elle a toujours tellement souffert...
en
'Well, she was suffering with her nerves around that time-she's had such a hard time, the poor dear.'
eu
-Bai-erantzun zuen Amaiak lehor.
es
-S?-contest? Amaia con frialdad.
fr
-Oui, r?pondit froidement Amaia.
en
'Yes,' replied Amaia coldly.
eu
Flora tximistak joa bezala jiratu zen.
es
Flora se volvi? como alcanzada por un rayo.
fr
Flora se tourna vers elle, comme foudroy?e.
en
Flora rounded on her suddenly.
eu
Nahi buduzu solastea, solastuko gara, baina hola hasi behar baduzu, ni banoa-esan zuen kanporako bidea hartuta.
es
-Mira, si quieres hablar, hablamos, pero si vas a empezar as? yo me voy-dijo, caminando hacia la salida.
fr
-?coute, si tu veux qu'on parle, on parle, mais si tu es comme ?a je m'en vais, dit-elle, se dirigeant vers la sortie.
en
'Look, if you want to talk, we'll talk, but if you're going to be like that, then I'm leaving,' she said, marching towards the exit.
eu
-Flora, esperatu!
es
-Flora, espera.
fr
-Flora, attends.
en
'Flora, wait.'
eu
-Ez, ez dut esperatu behar.
es
-No, no espero.
fr
-Non, je n'attends pas.
en
'No, I won't wait.'
eu
-Niretzat inportantea da jakitea zer gertatzen zen garai hartan.
es
-Es importante para m? saber qu? pasaba en esa ?poca.
fr
-C'est important pour moi de savoir ce qui se passait ? cette ?poque.
en
'I need to know what happened during that time.'
