Hizkuntzen arteko Corpusa (HAC)

kasu gehienetan gurasoek berek egiten zuten, eta kasu bakar batzuetan nik lagundu behar izan nien haiek ez zutelako egiteko barrenik "zure sabeleko fruitua" eta txatxukeria horiengatik, baina haiek ukatu eginen dute, eta nik ere bai, eta ofizialki "sehaskako heriotzak" dira.

En la mayor?a de los casos fueron los propios familiares, s?lo en algunos tuve que ayudarles porque no ten?an valor para hacerlo por toda esa memez del fruto de tu vientre, pero ellos lo negar?n como yo, y oficialmente son muertes de cuna.

Officiellement, ce sont des morts au berceau.

I only helped occasionally when they couldn't bring themselves to destroy the fruit of their womb, or some such nonsense. But they'd deny it as much as I. Officially they were "cot deaths".

Gainera, ziurtagiriak sinatu zituen medikua, kasu honetan nire anaia, gizon tatxagabea zen, eta hilik dago.

Adem?s, el m?dico que firm? los certificados, en este caso mi hermano, era un hombre intachable, y est? muerto.

Par ailleurs, le m?decin qui a sign? les certificats, c'est-?-dire mon fr?re, ?tait un homme irr?prochable, et il est mort.

Furthermore, the doctor who signed their death certificates, a man with a spotless reputation, is dead.'

-sumindu zen Amaia-.

-se indign? Amaia-.

s'?cria Amaia avec indignation.

'Offences?' Amaia said angrily.

Hutsegiteak deitzen diezu?

?Lo llama faltas?

Vous appelez ?a des fautes ?

'Is that what you call them?

-Jainkoaren izenean!

-?Oh, por Dios!

Ce sont des meurtres.

In my book, it's murder.'

-esan zuen emakumeak, aditutakoak asko mindu zuelakoa eginez. Berehala, ordea, erabateko destainara lerratu zen-.

-exclam? la mujer, fingiendo una gran afectaci?n que se transform? de pronto en el m?s absoluto desd?n-.

s'exclama la femme, feignant une grande affectation qui se transforma soudain en m?pris absolu.

'Oh, for God's sake!' exclaimed the woman, her air of exasperation quickly turning to disdain.

Etzazula ergelkeriarik esan!

?No me joda!

Ne me faites pas chier !

'You're joking, aren't you?'

Amaiak arretaz aztertu zuen.

Amaia la estudi? atentamente.

Amaia l'observa attentivement.

Amaia studied her at length.

Bere blusa arrosarekin eta gomazko botekin, bizitza guztia azaleak zaintzen eta umeak mundura ekartzen emandako andre zoragarri hura inolako bihotz-zimikorik gabeko soziopata bat zen.

Con su blusa rosa y sus botas de goma, aquella encantadora se?ora que hab?a dedicado su vida a criar azaleas y a traer ni?os al mundo era una soci?pata sin ning?n tipo de remordimiento.

Avec sa chemise rose et ses bottes en caoutchouc, cette charmante dame, qui avait pass? sa vie ? faire pousser des azal?es et ? mettre au monde des enfants, ?tait une sociopathe sans le moindre remords.

With her pink blouse and wellies, this charming elderly lady who had spent her life growing azaleas and bringing children into the world was a remorseless sociopath.

Amaiari, txundidura apaldu ahala, sumina handituz zihoakion.

Sinti? la ira creciendo, ocupando en su interior el espacio que ced?a al desconcierto.

Elle sentit en elle la consternation laisser place ? la col?re.

A surge of anger displaced her previous unease.

Buruan ibili zuen nolako aukera legalak zituen emakume hura atxilotzeko, baina ohartu zen hark zuela arrazoia, ezinezkoa izanen zela ordurako preskribitutako delituak frogatzea eta ukatze hutsarekin erdipurdiko edozein abokatuk kargurik gabe utziko zuela.

Repas? mentalmente las opciones legales que ten?an para detenerla y se daba cuenta de que ella ten?a raz?n, ser?a imposible probar los delitos que ya hab?an prescrito, y con s?lo negarlos cualquier abogado mediocre la dejar?a limpia.

Elle songea aux options l?gales qu'elle avait pour l'arr?ter, et se rendit compte que la femme avait raison : il serait impossible de prouver les d?lits d?j? prescrits, et le simple fait de les nier la mettrait hors de cause, m?me d?fendue par un avocat m?diocre.

She went over in her mind the legal possibilities of arresting the woman, before realising Fina Hidalgo was right: there was no way of proving any crime that fell outside the statute of limitations. With a simple denial, even the most average lawyer could get her off any charge.

-Eramanen dut ziurtagiri hau-esan zuen Amaiak emakumeari begirada iltzatuta.

-Me llevo este certificado-dijo, mir?ndola fijamente.

-Je prends ce certificat, dit-elle, la fixant dans les yeux.

'I'll take this certificate with me,' Amaia said, fixing her with a cold stare.

Emakumeak besaburuak uzkurtu zituen.

La mujer se encogi? de hombros.

La femme haussa les ?paules.

The woman shrugged.

-Nahi duzun guztia eraman. Izugarri gustatzen zait poliziari laguntzea. Bere gonbidatzaileari itxoin gabe, lorategira atera, eta esker onez arnastu zuen aire hotza, etxe haren barreneko itomenari kontra egiten lagundu baitzion.

-Ll?vese lo que quiera, me encanta colaborar con la polic?a. Sin esperar a su anfitriona sali? al jard?n y agradeci? el aire fr?o, que le ayud? a combatir la sensaci?n de ahogo del interior de esa casa.

-Prenez ce que vous voulez, j'adore collaborer avec la police.

'Take whatever you like. I'm always happy to cooperate with the police.'

Deblauki kanpoko ate aldera zihoan bitartean, emakumeak, atzetik, hitz egin zion.

Mientras caminaba resuelta hacia la entrada, la mujer habl? a su espalda.

Sans l'attendre, Amaia sortit dans le jardin et appr?cia l'air frais, qui l'aida ? combattre la sensation d'?touffement qu'elle avait ?prouv?e ? l'int?rieur de la maison.

Amaia made her own way out through the garden, welcoming the fresh air, which helped dispel the oppressiveness of the house.

Trufa-kutsuz ari zen:

Su tono era de burla:

Alors qu'elle marchait d'un pas r?solu vers la sortie, elle entendit dans son dos la femme s'adresser ? elle sur un ton moqueur :

As she strode towards the entrance, she heard the woman's voice behind her, speaking in a mocking tone:

-Ez duzu lore-sorta bat eraman nahi, inspektorea?

-?No quiere llevarse un ramo de flores, inspectora?

-Vous ne voulez pas emporter un bouquet de fleurs, inspectrice ?

'Wouldn't you like to take a bunch of flowers with you, Inspector?'

Amaiak hari begiratzeko jiratu zen.

Amaia se volvi? para mirarla.

Amaia se retourna pour la regarder.

Amaia wheeled around and looked straight at her, and without quite knowing why, she said:

-Bakarrik usteldu!

-?Sola vayas!

-Seule ? jamais !

'Go alone!'

-esan zuen oso ongi jakin gabe zergatik.

-dijo sin saber muy bien por qu?.

dit-elle sans savoir tr?s bien pourquoi.

The smile froze on the woman's face.

Emakumearen irribarrea izoztu egin zen, eta dardarka hasi zen iparburuko hotzak bat-batean inguratu balu bezala.

La sonrisa se hel? en el rostro de la mujer y comenz? a temblar como si un fr?o ?rtico la envolviese de pronto.

Le visage de la femme se figea, et elle se mit ? trembler comme si un froid polaire l'enveloppait soudain.

She started to tremble as though suddenly exposed to an icy wind.

Beste behin saiatu zen barre-irudi bat egiten, baina ezpainak zakur-erriktu batean bezala luzatu zituen, eta hortzak eta hortzoiak agerian utzi: lehengo edertasun aztarna oro desa-gertua zen.

Intent? una vez m?s un amago de sonrisa, pero sus labios se contrajeron en un rictus canino que le hizo mostrar los dientes hasta las enc?as, y cualquier atisbo de belleza pasada qued? olvidado.

Toute trace de beaut? ancienne s'?tait ?vanouie. Amaia pressa le pas, ? l'unisson avec les battements acc?l?r?s de son c?ur, monta dans sa voiture et d?marra.

She tried to muster another smile, but her mouth twisted into a snarl, revealing her teeth and gums, as all trace of her beauty vanished. Amaia quickened her pace in time with her pounding heart.

Amaiak bihotz-taupaden erritmoari segituz azkartu zuen ibilera. Autoan sartu, eta herritik atera arte gidatu zuen. Paper orri horitua bolantearen eta behatzen artean zeraman.

Amaia aceler? el paso al ritmo de su coraz?n, se meti? en el coche y condujo hasta que sali? del pueblo, y repar? en que a?n sosten?a entre el volante y los dedos el pliego de papel amarillento.

Seulement quand elle sortit du village, elle s'aper?ut qu'elle tenait encore entre ses doigts le papier jauni pli?.

She climbed into the car and kept driving until she had left the town. Only then did she realise that she was still clutching the yellowing document in her hand, crushed against the wheel.

-Bakarrik usteldu-berritu zuen sinesgogor.

-"Sola vayas"-repiti? incr?dula.

-" Seule ? jamais ", r?p?ta-t-elle, incr?dule.

'Go alone,' she repeated, incredulous.

Magiaren kontrako defentsa bat zen, sorginen kontra babesteko formula suerte bat, eta hogeita hamar urte ziren aditzen ez zuela.

Era una defensa m?gica, una especie de f?rmula de protecci?n contra las brujas, y hac?a casi treinta a?os que no la o?a.

C'?tait une d?fense magique, une sorte de formule de protection contre les sorci?res, et cela faisait presque trente ans qu'elle ne l'avait pas entendue.

It was an invocation; a kind of charm used against witches, which she hadn't heard for almost thirty years.

Amaiaren gogora bere amatxi Juanitaren oroitzapena etorri zitzaion, honela esan baitzion:

A su mente acudi? el recuerdo v?vido de su amatxi Juanita dici?ndoselo:

Le souvenir de son amatxi Juanita lui revint vivement ? l'esprit :

A vivid memory flashed into her mind of Amatxi Juanita telling her:

"sorgin baten aitzinean zarela baldin badakizu, honela gurutzatu behatzak -esan zion behatz potoloa erakuslearen eta erdikoaren artetik pasatuz-, eta solas egiten badizu, zuk erran 'bakarrik usteldu'.

"Cuando sepas que est?s ante una bruja cruza los dedos as?-le dec?a pasando el pulgar entre el ?ndice y el coraz?n-, y si te habla cont?stale "Sola vayas".

" Quand tu sais que tu es devant une sorci?re, croise les doigts comme ?a ", lui disait-elle, passant le pouce entre l'index et le majeur, " et si elle te parle, r?ponds-lui "Seule ? jamais".

'When you know you're in the presence of a witch, cross your fingers like this'-and she would poke her thumb between her index and middle fingers-'and if she asks you something, reply "Go alone".

Hori da sorginen madarikazioa, bakarrik bizi dira, eta ez dute sekula, sekula deskantsatzen, ezta hil ondotik ere".

?sa es la maldici?n de las brujas, van solas y nunca, nunca descansan, ni despu?s de muertas".

C'est la mal?diction des sorci?res, elles sont seules et jamais elles ne trouvent le repos, pas m?me apr?s la mort.

That is the witches' curse: they are always alone.

Oroitzapenaren freskotasunak irribarrea piztu zion, urtetan ahanzturan ehortzia egona baitzen, eta harrigarria eta ia jostagarria iruditu zitzaion emakume izugarri hark oroitarazi izana.

Sonri? ante la frescura del recuerdo, sepultado en el olvido durante a?os, y ante la perplejidad que le causaba haberlo recreado, que aquella horrible mujer le hubiese hecho recordarlo.

" Elle sourit devant la nettet? de ce souvenir, enfoui dans l'oubli pendant des ann?es, devant la perplexit? qu'elle ressentait ? l'avoir retrouv?, et que ce f?t cette horrible femme qui le lui ait rappel?.

They can never rest, not even after they are dead.' The freshness of that memory, consigned to oblivion all those years, made her smile, as did her own bewilderment at having uttered it, the fact that this awful woman had made her remember it.

Autoa bazter batean gelditu, eta Baztango Herriko Etxera deitu zuen lur-emaileaz galdetzeko. Gero, Elizondoko kanposanturaino gidatu zuen.

Detuvo el coche a un lado e hizo una llamada al Ayuntamiento de Bazt?n para preguntar por el enterrador; despu?s condujo hasta el cementerio de Elizondo.

Elle s'arr?ta au bord de la route et t?l?phona ? la mairie de Bazt?n pour avoir les coordonn?es du fossoyeur. Puis elle roula jusqu'au cimeti?re d'Elizondo.

She pulled over to the side of the road and called the Bazt?n Town Hall to enquire about the gravedigger's office, then drove to the cemetery in Elizondo.

Lur-emaileak kanposantuan zuen bulegoa porlanezko gelatxo bat zen, urrutitik oharkabean pasatzen zena goiko aldeko panteoi ataridunen artean. New Orleansekoen zeinen antz handia hartzen zien panteoi horiei!

La oficina del enterrador en el cementerio era realmente un cub?culo de cemento que desde lejos pasaba desapercibido entre los panteones aportalados de la parte alta que tanto le recordaban a los de Nueva Orleans.

Le bureau du fossoyeur dans le cimeti?re ?tait un vrai cube en ciment qui, de loin, passait inaper?u entre les tombeaux ? portiques de la partie sup?rieure, qui lui rappelaient tant ceux de La Nouvelle-Orl?ans.

The office was a cement cubicle, invisible from a distance amid the porticoed mausoleums at the top of the cemetery, which reminded her of the ones in New Orleans.

Lur-emailearen gelatxoaren barrenean mahai txiki bat eta aulki bat zeuden, eta, inguruan, sokak, erratzak, baldeak, aldamio desmontatuak, zutoin eta ziriak, palak eta eskorga bat.

En el interior, una peque?a mesa y una silla rodeadas de cuerdas, escobas, cubos, andamios desmontados, puntales y tacos, palas y una carretilla.

? l'int?rieur, une petite table et une chaise, entour?es de cordes, balais, seaux, ?chafaudages d?mont?s, ?tais et chevilles, pelles et une brouette.

Inside stood a small desk and chair surrounded by ropes, brooms, buckets, bits of scaffolding, struts, dowels, shovels, and a small cart.

Zoko batean, metalezko bi fitxategi, sarraila zutenak, eta, paretan, toki harekin batere ongi ematen ez zuen egutegi bat: katakume batzuk saskitxo batean.

En un rinc?n, un par de ficheros met?licos con cerradura, y en la pared, un calendario de gatitos en un cesto que resultaba all? del todo incongruente.

Dans un coin, des placards m?talliques ? serrure et, au mur, un calendrier avec des petits chats dans un panier qui s'av?rait, dans cet endroit, totalement d?plac?.

In one corner was a pair of lockable metal filing cabinets, and, incongruous in these surroundings, a wall calendar showing a cat curled up in a basket.

Mahai ondoan eserita eta aurrera makurtuta, mahonezko buzoa jantzitako gizon bat zegoen, bere bizkarrean zerbait aditu zuenean zutitu zena.

Inclinado sobre la mesa hab?a un hombre mayor vestido con un buzo de mah?n, que se incorpor? cuando la oy? a su espalda.

Pench? sur la table se tenait un vieil homme, v?tu d'une salopette en toile de coton, qui se redressa quand il l'entendit derri?re lui.

An elderly man in a boilersuit sat hunched over the desk; he straightened up when he heard her approach.

Ohol baten gainean irrati bat eta bi pila solte zituela ikusi zuen Amaiak.

Amaia pudo ver que sobre el tablero ten?a un transistor de radio y un par de pilas sueltas.

Amaia put voir qu'il avait entre les mains un transistor de radio et des piles.

Amaia noticed a radio on the desk and next to it a couple of loose batteries.

-A, zer moduz? Zuk deitu duzu fitxategiak ikusteko, ezta?

-Ah, hola, usted es la que ha llamado para ver los ficheros.

-Ah, bonjour, c'est vous qui avez appel? pour consulter les fichiers.

'Ah, hello, you're the one who called about the files.'

Amaiak baietz esan zion.

Ella asinti?.

Elle acquies?a.

She nodded.

-1980koak badira, hemen behar dute-esan zuen metalezko armairuan kolpetxo bat emanez-.

-Si son del a?o 1980 est?n aqu?-dijo, poni?ndose en pie y palmeando el armario met?lico-.

-Si c'est pour l'ann?e 1980, ils sont ici, dit-il, se levant et montrant les placards en m?tal.

'If they date back to 1980 and before, then they're here,' he said, getting up and tapping the metal cabinet with his finger.

Gauza berriak ordenagailuetan sartzen dituzte, baina horretarako denbora behar da, eta, egia erran...

Lo m?s moderno lo van metiendo en los ordenadores, pero eso lleva tiempo, y total...

Les plus r?cents sont informatis?s, mais ceux-l? datent un peu, et finalement...

'Anything after that is being computerised, but that takes a long time ...' He shrugged.

-besaburuak goratuz argi adierazi zuen bere iritzia.

-Se encogi? de hombros con un gesto que lo dec?a todo.

Il haussa les ?paules, dans une attitude qui disait tout.

His expression said it all.

Gizonak armairutik urte hura jartzen zuen liburu koadernatu bat atera, eta mahai gainean jarri zuen.

El hombre sac? del interior un tomo encuadernado en el que figuraba la fecha y lo puso sobre la mesa.

L'homme sortit un volume reli? sur lequel figurait la date, et le posa sur la table.

The man fished out a ledger with the relevant date and placed it on the desk.

Kontu handiz, Amaiak emandako ziurtagiria zabaldu, eta, behatzari segika, liburuan eskuz idatzitako izenak begiratu zituen.

Con sumo cuidado, extendi? el certificado que Amaia le tend?a, y gui?ndose con el dedo fue recorriendo los nombres escritos a mano del libro.

Avec un soin extr?me, il d?plia le certificat qu'Amaia lui tendait et, s'aidant de son doigt, parcourut les noms du registre ?crits ? la main.

Gingerly, he unfolded the death certificate Amaia had handed to him and, using his finger as a guide, scanned the handwritten list of names in the book.

-Ez dago hemen-esan zion burua jasoz.

-No est? aqu?-dijo, levantando la cabeza.

-C'est pas l?, dit-il, levant la t?te.

'There's no record of it in here,' he said, raising his head.

-Izenik ez izateak gauzak zailago egiten ditu?

-?El que no tuviera nombre puede complicar las cosas?

-Comme il n'y a pas de nom, ?a peut compliquer les choses ?

'Could the fact that she had no name complicate matters?'

-Baina, heriotzaren dataren eta arrazoiaren arabera, aurkitu beharko genuke.

-Pero por fecha y causa de la muerte lo tendr?amos que encontrar;

-Avec la date et la cause de la mort, on aurait d? trouver ;

'The date and cause of death should be enough.

Ez dago.

no est?.

y a rien.

It isn't here.'

-Eta ezin liteke egon beste liburu batean?

-?No es posible que est? en otro libro?

-?a ne peut pas ?tre dans un autre volume ?

'Could it be in a different ledger?'

Liburu bat urte bakoitzerako, eta ez dugu sekula bukatzen-esan zuen behatzarekin liburuaren bukaerako orri zuriak pasatuz-.

-No hay otro libro, uno por a?o, y nunca lo terminamos-dijo, pasando con el dedo las hojas del final que estaban en blanco-.

-Y en a pas d'autre. Un par ann?e, et on les terminait jamais, dit-il, passant le doigt sur les pages blanches de la fin.

'There's one for each year, but they never get filled,' he said, flicking through the empty pages at the back of the book.

Ziur zaude kanposantu honetan lurperatu zutela?

?Est? segura de que el entierro fue en este cementerio?

Vous ?tes s?re que l'enterrement a eu lieu dans ce cimeti?re ?

'Are you sure she was buried in this cemetery?'

-Zeinetan bestela?

-?En qu? otro podr?a ser?

-Dans quel autre ?a pourrait ?tre ?

'Where else?

Familia hau Elizondokoa da.

Esta familia es de Elizondo.

Cette famille est d'Elizondo.

The family is from Elizondo.'