Hizkuntzen arteko Corpusa (HAC)
Collini auzia, Ferdinand von Schirach / Anton Garikano (Erein/Igela, 2015
)
eu
unitateko alemanak totel egiten zuen isilka jardunez gero.
es
El alem?n de la Secci?n V tartamudeaba si hablaba en voz baja.
fr
L'Allemand de la division V balbutiait lorsqu'il parlait ? voix basse.
en
a smell of sleep was in the air.
eu
Baina ozen hasitakoan, ez zuen totel egiten.
es
Pero cuando la alzaba, dejaba de tartamudear.
fr
Mais lorsqu'il haussait le ton, son d?faut de prononciation disparaissait.
en
The German from Department V stammered when he spoke quietly, but when he raised his voice he didn't stammer any more.
eu
Interpreteak itzuli egin behar zuen.
es
El int?rprete deb?a traducir:
fr
L'interpr?te devait traduire.
en
The interpreter had to translate.
eu
Gizonek jantzi beharra zeukatela, lekuz aldatuko zituztela, euren gauzak bertan uzteko, bidaliko zizkietela.
es
que los hombres se vistieran, iban a ser trasladados, deb?an dejar all? sus cosas, ya se las enviar?an.
fr
Les hommes devaient s'habiller, ils seraient transf?r?s, ils devaient laisser leurs effets sur place, on les leur enverrait.
en
they were being moved; they could leave their things where they were; they would be sent on.
eu
Akatsa izan zen:
es
Menudo error:
fr
?'avait ?t? une erreur :
en
That was a mistake:
eu
presoen gauzak ez ziren inora bidaltzen garai hartan.
es
en los tiempos que corr?an, nadie enviaba a ninguna parte las pertenencias de los prisioneros.
fr
personne n'envoyait les affaires de d?tenus en ces temps-l?.
en
no one sent prisoners' things anywhere these days.
eu
Gizonek berehala jakin zuten egun hartantxe hilko zirela.
es
As? que los hombres supieron de inmediato que ese d?a morir?an.
fr
Les prisonniers surent sur-le-champ qu'ils allaient mourir le jour m?me.
en
The prisoners knew at once that they were going to die today.
eu
Azkenean, alemanak ziegen ateetako zenbakiak egiaztatu eta zerrendatik ezabatu zituen.
es
Por ?ltimo, el alem?n revis? los n?meros de las celdas y fue tach?ndolos de su lista.
fr
Pour finir, l'Allemand examina les num?ros sur les portes et les raya de sa liste.
en
Finally the German checked the numbers on the cell doors and crossed them off his list.
eu
Kartzelako patioa itsutzeraino zegoen argituta, paretetako fokuak piztuta.
es
En el patio de la prisi?n las luces deslumbraban, los reflectores de las paredes estaban encendidos.
fr
La cour de la prison ?tait inond?e de lumi?re, les projecteurs muraux allum?s.
en
The prison yard was brightly lit: the floodlights on the walls were switched on.
eu
Gizonen aurpegiak zuriak zeuden, argitan gehiegi edukitako pelikula batean bezala.
es
Los hombres estaban blancos, todo era como en una pel?cula sobreexpuesta.
fr
Les visages des hommes ?taient blancs, tout rappelait la pellicule d'un film surexpos?.
en
People's faces looked white, as though they were on an overexposed film.
eu
Kamioi bat zegoen erdian, olana atzera botata.
es
En el centro hab?a un cami?n con la caja descubierta, sin la lona.
fr
Un camion se trouvait au centre de la cour, la b?che arri?re ?tait ouverte.
en
A truck stood in the middle of the yard, with its tarpaulin cover folded back.
eu
Presoak gora igo eta bankuetan eseri ziren.
es
Los prisioneros subieron y se sentaron en bancos.
fr
Les prisonniers embarqu?rent sur la plateforme et s'assirent sur les bancs.
en
The prisoners climbed in and sat down on benches.
eu
Lau soldaduk zaintzen zituzten, metrailetekin.
es
Cuatro soldados armados con metralletas los vigilaban.
fr
Quatre soldats les surveillaient, arm?s de mitraillettes.
en
Four men armed with sub-machine guns guarded them.
eu
Ez ziren kuarteleko langileak, itsas armadako uniformea zeramaten.
es
No eran empleados de la oficina, vest?an el uniforme de la Armada.
fr
Ils ne travaillaient pas pour la division V, ils portaient l'uniforme de la marine.
en
They were not staff at HQ; they were in marine uniforms.
eu
Inork ez zuen agindurik oihukatu, inork ez zuen aurre egin.
es
Nadie dio ?rdenes, nadie se resisti?.
fr
Nul ne cria d'ordres, nul ne se d?fendit.
en
No one shouted orders, none of the prisoners resisted.
eu
Interpretea itsas armadako soldaduen ofizialarekin joan zen k?belwagen batean.
es
El int?rprete fue con el oficial de infanter?a de Marina en un todoterreno.
fr
L'interpr?te ?tait assis ? l'avant d'une K?belwagen, ? c?t? du chauffeur.
en
The interpreter and the officer in charge of the marines rode in a jeep.
eu
Espetxeko atean, Hans Meyer atzean igo zen. Interpretea aurrean zihoan, gidariaren alboan.
es
En el port?n de la c?rcel, Hans Meyer subi? atr?s. El int?rprete iba delante, junto al conductor.
fr
? la porte de la prison, Hans Meyer prit place ? l'arri?re avec l'officier de marine en charge de l'escorte.
en
At the prison door Hans Meyer got into the back of the jeep. The interpreter was in front beside the driver.
eu
Ez zuen ulertu atzeko gizonek esandako guztia.
es
No entendi? todo lo que hablaron los hombres a su espalda.
fr
L'interpr?te ne comprenait pas tout ce que disaient les hommes derri?re lui.
en
He didn't understand everything the men in the back were saying.
eu
Hans Meyerrek "Hitlerren agindu bat" aipatu zuen, "Kesselring jenerala", "batengatik hamarreko ordaina: soldadu bat hilez gero, hamar gaizkile hiltzea".
es
Hans Meyer mencion? una "orden de Hitler", al "general Kesselring", las "represalias en proporci?n de diez a uno: diez bandidos muertos por un soldado muerto".
fr
Hans Meyer parlait d'un " ordre de Hitler ", du, " g?n?ral Kesselring ", de " repr?sailles d'un pour dix-dix bandits morts pour un soldat mort ".
en
Hans Meyer said something about 'Hitler's orders', about 'General Kesselring', about 'reprisals in a ratio of one to ten-ten dead bandits for one dead soldier'.
eu
Meyer Florentzian ari zela, gaizkileek hogeita hamahiru soldadu aleman hil omen zituzten tiroka Erromako Via Rasellan.
es
A ?l lo hab?an enviado a Florencia, prosigui? Meyer, en Roma los bandidos hab?an matado a tiros a treinta y tres soldados alemanes en via Rasella.
fr
Il avait ?t? mut? ? Florence, disait Meyer, ? Rome trente-trois soldats allemands avaient ?t? tu?s par des bandits, via Rasella, il s'agissait de " r?parations ".
en
He had been summoned to Florence, said Meyer, in Rome thirty-three German soldiers had been shot by bandits in the Via Rasella.
eu
"Errepresaliak" izan omen ziren.
es
Hab?a que tomar "represalias".
fr
L'interpr?te en avait entendu parler, c'?tait une compagnie de police de Bozen.
en
It was all about 'paying the price'.
eu
Interpreteak entzuna zeukan, Bolzanoko polizia-konpainia bat izan zen.
es
El int?rprete hab?a o?do hablar de ello, el blanco hab?a sido una compa??a de polic?a militar de Bolzano.
fr
Le g?n?ral Kesselring avait alors fait fusiller trois cent trente-cinq civils dans les Fosses ard?atines ;
en
The interpreter had heard of this incident; the Germans had been military police from Bolzano.
eu
Ondoren, Kesselring jeneralak hirurehun eta hirurogeita hamabost zibil hilarazi omen zituen tiroka Hobi Ardeatinoetan, inolako zerikusirik gabekoak, haur bat ere bai tartean.
es
Despu?s el general Kesselring orden? asesinar en las fosas Ardeatinas a trescientos treinta y cinco civiles, ninguno de los cuales hab?a tenido nada que ver con el ataque; entre ellos hab?a un ni?o.
fr
ils ?taient ?trangers ? tout cela, parmi eux on comptait ?galement un enfant.
en
In reprisals, General Kesselring had three hundred and thirty-five civilians shot in the Ardeatine Caves; they had had nothing to do with the attack on the Germans, and there had been a child among them.
eu
"Gainerakoan, operazio militar garbia", esan zuen Hans Meyerrek.
es
"Por lo dem?s, fue una operaci?n militar limpia", afirm? Hans Meyer.
fr
" Sinon, des op?rations militaires propres ", dit Hans Meyer.
en
'Otherwise a neat, clean military operation,' said Hans Meyer.
eu
Ordubete pasatxo joan ziren, errepidea estutu egin zen, atzean itsatsita zeuzkaten kamioiaren faroak.
es
El trayecto dur? poco m?s de una hora, despu?s la carretera se volvi? m?s estrecha, los faros del cami?n iban pegados a ellos.
fr
Ils roul?rent un peu plus d'une heure puis la route devint plus ?troite-les phares du camion les suivaient de tr?s pr?s.
en
They drove for about an hour, then the road became narrower, and the headlights of the truck stayed right behind them.
eu
Halako batean interpreteak orkatz bat ikusi zuen, zurrun eta eder, begiak kristalezkoak bezala.
es
De repente el int?rprete vio un corzo, paralizado y hermoso, con unos ojos como de cristal.
fr
L'interpr?te aper?ut une biche, droite et belle, aux yeux de verre.
en
Once the interpreter saw a deer, rigid and beautiful, eyes like glass.
eu
Gelditu zirenean, orientazioa galduta zeukan.
es
Cuando se detuvieron, estaba completamente desorientado.
fr
Lorsqu'ils firent halte, il avait perdu tout sens de l'orientation.
en
When they stopped he had lost all sense of direction.
eu
Bi autobus zeuden bide izkinan. Itsas armadako soldaduak zeuden denean, agian berrogei, bidea ixten.
es
En el linde hab?a dos autobuses, por todas partes soldados de la Armada, tal vez cuarenta, que bloqueaban la carretera.
fr
Deux bus ?taient gar?s sur le c?t?. Partout, des soldats de la marine, peut-?tre une quarantaine ;
en
Two buses stood at the roadside. There were German marines everywhere, maybe forty of them, barricading the road.
eu
Presoak kamioitik jaitsi ziren.
es
Los prisioneros bajaron del cami?n.
fr
Les prisonniers descendirent du camion.
en
The prisoners got out of the truck.
eu
Soldaduek lotu egin zituzten, ezkerreko besotik binaka, bata aurrera eta bestea atzera begira.
es
Los soldados los encadenaron por el brazo izquierdo de dos en dos, uno ten?a que caminar hacia delante; el otro, hacia atr?s.
fr
Les militaires les ligot?rent, deux par deux, par le bras gauche ;
en
The marines tied them together in pairs by their left arms, so that one had to walk forward, the other backwards.
eu
Interpretea presoen alboan egon zen, alemanen aginduak itzultzen.
es
El int?rprete se qued? junto a los prisioneros traduciendo las instrucciones de los alemanes.
fr
l'un regardait vers l'avant, l'autre vers l'arri?re.
en
The interpreter stayed with the prisoners, translating the Germans' orders.
eu
Ondoren Meyerri eta soldaduei jarraitu zien mendi-zintzurrean.
es
Despu?s sigui? a Meyer y los soldados por el desfiladero.
fr
Puis il suivit Meyer et les soldats dans le ravin.
en
Then he followed Meyer and the marines into the ravine.
eu
Estropezu egin zuen, esku ertza urratu zuen haitzetan, harri gaineko goroldio bustiari eusten zion.
es
Tropez?, se rasgu?? la mano con las rocas, se agarraba al musgo mojado de las piedras.
fr
Il tr?bucha, s'?corcha la tranche de la main sur la roche, se rattrapa ? la mousse humide sur les pierres.
en
He stumbled, grazed the side of his hand on the rock, grabbed hold of the damp moss on the stones.
eu
Behean, bihurgune baten ostean, ibar mehar batean gelditu ziren.
es
Abajo, tras un recodo, pararon en una estrecha vaguada.
fr
Une fois qu'ils furent au fond de l'?troite vall?e, apr?s un coude, ils s'arr?t?rent.
en
After going round a bend, they stopped at the bottom of the narrow valley.
eu
Laino mehe bat zegoen erantsita aldamenetan.
es
Una niebla rala se aferraba a las paredes.
fr
Une fine brume achoppait aux murailles.
en
Thin mist clung to the walls of the ravine.
eu
Lubaki bat zeukaten aurrean, beste presoren batzuek zulatutakoa, ertzak oholen bidez sendotuak.
es
Delante hab?a un foso, seguramente cavado por otros prisioneros, con los bordes afianzados por tablas.
fr
Devant eux, il y avait une fosse ;
en
A pit lay ahead of them; other prisoners must have dug it, its sides were reinforced with boards.
eu
Interpreteak ezin izan zion eutsi behera begiratzeari.
es
El int?rprete no pudo evitar mirar abajo.
fr
d'autres prisonniers avaient d? la creuser, les bords en ?taient consolid?s avec des ?tais.
en
The interpreter couldn't help it, he had to look down.
eu
Bat-batean, dena azkartu zen.
es
Entonces todo se precipit?.
fr
Soudain, tout alla tr?s vite.
en
Suddenly everything happened very fast.
eu
Hamar soldadu ilaran jarri ziren, lubakitik bospasei metrora.
es
Diez soldados se colocaron en fila, a unos cinco o seis metros del foso.
fr
Dix soldats form?rent une ligne, ? cinq, six m?tres de la fosse.
en
Ten marines took up their positions in a row five or six metres from the pit.
eu
Bost preso eraman zituzten lubakira, ohol baten gaineraino.
es
Condujeron a cinco prisioneros hasta el agujero, hasta una tabla de madera.
fr
Cinq prisonniers y furent conduits jusqu'? se retrouver sur une planche de bois.
en
Five prisoners were led to the pit until they were standing on a wooden plank.
eu
Armen aho-zuloei begiratu zieten, begiak tapatu gabe.
es
Pudieron ver la boca de las armas, no llevaban los ojos vendados.
fr
Ils regardaient la gueule des fusils, les yeux non band?s.
en
They looked into the muzzles of the guns, their eyes were not blindfolded.
eu
Azalpenik ez, apaizik ez, inork hitzik ez.
es
Ni explicaci?n ni sacerdote, nadie dijo nada.
fr
Aucune explication, aucun pr?tre, personne ne parlait.
en
No explanation, no priest-no one spoke.
eu
Ofizialak aginduak eman zituen:
es
El oficial dio las ?rdenes:
fr
" armez ", " en joue ", " feu ".
en
The officer gave the commands:
eu
"Apuntatu". "Sua". Berehala, hamar tiro.
es
"Carguen", "apunten", "fuego". A continuaci?n se oyeron diez disparos.
fr
Puis retentirent dix d?tonations.
en
'Release safety catch.' 'Take aim.' 'Fire.' Ten shots immediately rang out.
eu
Harkaitzek oihartzuna itzuli zuten.
es
Las rocas devolvieron el eco.
fr
Les rochers renvoy?rent l'?cho.
en
The rocks threw back the echo.
eu
Gizonak atzerantz erori ziren zulora.
es
Los hombres cayeron de espaldas.
fr
Les hommes tombaient en arri?re dans la fosse.
en
The men fell backwards into the pit.
eu
Gero soldaduek beste bost partisano ekarri zituzten.
es
Luego los soldados llevaron a otros cinco partisanos.
fr
Puis les soldats amen?rent cinq autres partisans.
en
After that the marines led five more partisans up.
eu
Bitartean, ofizialorde zaharrago bat pistola bat hartuta jaitsi zen lubakira eskailera txiki batetik.
es
Entretanto, un suboficial de m?s edad que empu?aba una pistola baj? al foso por una escalerita.
fr
Entre les salves, un sous-officier d'un certain ?ge, arm? d'un pistolet, descendait dans le trou par une petite ?chelle.
en
In the meantime an older NCO with a pistol climbed down a small ladder into the pit.
eu
Gomazko botak zeramatzan, larruzko zapatak zikindu nahi ez eta.
es
Calzaba botas de agua, no quer?a mancharse las de piel.
fr
Il portait des bottes en caoutchouc pour ne pas salir celles en cuir.
en
He was wearing gumboots so as not to soil his leather boots.
eu
Buruan egin zien tiro bi gizoni.
es
Una vez abajo remat? con un tiro en la cabeza a dos hombres.
fr
Il tira dans la t?te de deux hommes au fond du trou.
en
Down in the pit, he shot two men through the head.
eu
"Ederra errukia", pentsatu zuen interpreteak.
es
"Como si ahora fueran compasivos", pens? el int?rprete.
fr
" Comme s'il pouvait encore y avoir de la cl?mence ", pensa l'interpr?te.
en
As if there were still any mercy, thought the interpreter.
