Hizkuntzen arteko Corpusa (HAC)
Mrs. Hemingway, Naomi Wood / Garazi Goia (Txalaparta, 2016
)
eu
Eta, gau hartatik aurrera, sarriago bihurtu ziren haren bisitak; bazirudien zaletzen ari zela hemingwaytarren txirotasun bohemioarekin.
es
Despu?s de aquella ocasi?n, pasaba a verlos con frecuencia, como si le hubiera tomado el gusto a la pobreza bohemia.
fr
C'est ? partir de ce moment-l? que ses visites ?taient devenues r?guli?res comme si elle avait pris go?t ? la pauvret? de leur vie de boh?me.
en
After that night, Fife started coming round regularly, as if she'd picked up a taste for their bohemian poverty.
eu
Apartamentuak itxura zarpaila zuen arren, benetan dotorea zela esaten zuen Fifek.
es
Dijo que el apartamento, aunque destartalado, era decididamente "ambros?aco".
fr
Leur appartement, malgr? son aspect d?fra?chi, ?tait, disait-elle, absolument ambrosiaque.
en
Their apartment, despite its shabbiness, she said was positively ambrosial.
eu
Hadleyk ez zuen ulertu zer esan nahi zuen horrekin, eta pentsatu zuen ironiaz ari zela.
es
Hadley no estaba muy segura de lo que significaba eso, y con qu? grado de iron?a lo hab?a dicho.
fr
Hadley ne comprenait pas bien ce qu'elle voulait dire par l? ni m?me avec quel degr? d'ironie elle le disait.
en
Hadley wasn't quite sure what this meant, and with how much irony the woman delivered that statement.
eu
Hasieran, dibertigarria zen: liburuez, jakiez eta beren nortasuna gustuko zuten autoreei buruz
es
Fue divertido, al principio: los tres se quedaban hablando todas las noches hasta tarde de libros, de comida, de los autores que les gustaban por su personalidad pero no por su prosa.
fr
Les premiers temps, ils s'?taient amus?s, tous les trois, ? parler livres, cuisine et auteurs qu'ils aimaient plus pour leur personnalit? que pour leur prose.
en
It had been fun at first: the three of them sitting up late every night, talking about books and food and the authors whom they liked for their personalities but not for their prose.
eu
-nahiz eta haien idatziak ez atsegin-hitz egiten aritzen ziren, gauero, berandu arte.
es
Fife siempre se marchaba a una hora prudente, diciendo:
fr
Fife prenait toujours cong? de bonne heure en disant :
en
Fife would always leave early, saying, "You men need some time alone."
eu
Bazirudien gauza moderno bat zela edonori mutil bat edo gizonezko bat balitz bezala hitz egitea.
es
Parec?a una cosa muy moderna entonces, eso de referirse a una misma como si fuera un muchacho, o un hombre, o un tipo.
fr
" Vous, les amis, vous avez besoin de passer du temps entre vous.
en
It seemed a very modern thing to do, this referring to oneself as a boy, or a man, or a chap.
eu
Hadleyk ez zuen atsegin.
es
A Hadley le desagradaba.
fr
" Cette mani?re d'interpeller les autres par les amis ou mes enfants passait pour moderne mais d?plaisait ? Hadley.
en
Hadley disliked it.
eu
Fifek alde egiten zuenean, hutsunea nabaritzen zen apartamentuan.
es
Cuando Fife se iba, daba la impresi?n de que el piso se quedara vac?o.
fr
L'appartement, apr?s le d?part de Fife, paraissait toujours vide.
en
When Fife left, the apartment always felt empty.
eu
Hadleyk ez zuen abileziarik beren zirkulu sozialari buruz ateraldiak egiteko, eta ematen zuen Ernest gogogabetuta gelditzen zela.
es
Hadley no se sent?a capaz de improvisar comentarios ingeniosos sobre el c?rculo social que frecuentaban, y Ernest parec?a desinflarse.
fr
Hadley ne se sentait plus d'humeur ? plaisanter sur quelque ami ou connaissance et Ernest semblait ?teint.
en
Hadley didn't feel able to put together little witticisms about their social circle and Ernest seemed deflated.
eu
Eta, orduan, hitz egiten geratu ordez, goiz oheratzen hasi zen Hadley. Bitartean, Ernest esna gelditzen zen, berandu arte, eskuizkribuak idazten, edaten, bakarrik.
es
En lugar de quedarse charlando como de costumbre, Hadley empez? a retirarse temprano a la cama. Y Ernest estaba despierto hasta las tantas, trabajando en un manuscrito, bebiendo solo.
fr
Au lieu de continuer ? parler comme ils en avaient l'habitude, Hadley allait se coucher et Ernest restait, jusque tr?s tard, ? travailler sur un manuscrit, ? boire seul.
en
Instead of talking as they normally did, Hadley started to go to bed early. And Ernest stayed up late, working on a manuscript, drinking alone.
eu
Egun batetik bestera, goiz alde egiteari utzi zion Fifek.
es
Luego Fife dej? de marcharse tan pronto.
fr
Puis Fife cessa de partir t?t, prolongeant chaque soir un peu plus ses visites.
en
Then Fife stopped leaving early.
eu
Iluntze batean, berandu arte gelditu zen-"inporta ez bazaizue behintzat" esanez-, eta, hurrengo gauean, are gehiago luzatu zen.
es
Una noche la velada se alarg? ("Muchachos, solo si no os importa tenerme por aqu?"), y la noche siguiente se alarg? a?n m?s.
fr
" Oh, seulement si ?a ne vous d?range pas, les amis.
en
One evening she stayed late ("Oh, only if you chaps don't mind having me") and then the next evening she stayed even later.
eu
Fiferen barre algarak apartamentua betetzen hasi ziren; halako graziaz, ezen Hadleyri kosta egiten baitzitzaion berea entzunaraztea.
es
Su risa resonaba en el apartamento con un floreo tan instant?neo que a Hadley le costaba hacer o?r la suya.
fr
" L'appartement r?sonnait du rire de cette femme, si ?clatant que Hadley avait du mal ? faire entendre le sien.
en
The apart-ment rang with the woman's laughter, which had such an instant flourish that Hadley had a hard time making her own heard.
eu
Batzuetan, ordu txikiak arte hizketan aritzen zirenean, kalera laguntzen zion Ernestek, taxi bat hartzera.
es
A veces, si se hab?an quedado hablando hasta altas horas, Ernest la acompa?aba a la calle y le buscaba un taxi.
fr
Il arrivait, quand les discussions les avaient men?s jusqu'au bout de la nuit, qu'Ernest descende avec elle dans la rue pour h?ler un taxi.
en
Sometimes, when it was late and they had stayed up talking, Ernest would go down and hail her a cab.
eu
Hadleyk bere buruari galdetzen zion zertaz hitz egingo ote zuten kale izkinan zeudenean, hotzetik babesteko bien aurpegiak elkarrengandik gertu zituztela eta txintxillaren azalak Ernesten lepoa ferekatzen zuela.
es
Hadley se preguntaba de qu? hablar?an los dos mientras aguardaban en la esquina embozados en sus abrigos, juntando las caras para protegerse del fr?o, la piel de chinchilla rozando el cuello de Ernest.
fr
Que pouvaient-ils bien se dire, Ernest et Fife, emmitoufl?s, leurs visages rapproch?s dans le froid, la fourrure du chinchilla effleurant son cou ? lui ?
en
She wondered what it was they talked about, Ernest and Fife, as they idled on the street corner, bundled up, their faces close against the cold, the skin of the chinchilla brushing up against his neck.
eu
Hurrena, Hadley edozein gelatara sartzen zenean, hantxe aurkitzen zuen Fife.
es
De repente, cada vez que Hadley entraba en una habitaci?n Fife estaba all?.
fr
Et puis un jour Fife fut dans chaque pi?ce o? entrait Hadley.
en
Suddenly, whenever Hadley walked into a room, Fife would be in it.
eu
Zerbait lagungarria egiten aritzen zen askotan:
es
A menudo la encontraba haciendo algo asombrosamente ?til, ya fuera tender la ropa en la cuerda o jugar con Bumby.
fr
Souvent occup?e ? quelque t?che terriblement utile :
en
Often she'd be doing something appallingly helpful:
eu
arropa zabaltzen, Bumbyrekin jolasten edo Hadleyri amorru bizia sortzen zion hartan-alegia, Hadleyren eta Ernesten oheko maindireak aldatzen, baimenik eskatu gabe, haien ezkon oheko zokoak ezagutuko balitu bezala-.
es
Un d?a incluso se atrevi? a cambiarle las s?banas sin preguntar, como si conociera los entresijos de su cama de matrimonio.
fr
elle ?tendait la lessive sur la corde ? linge, jouait avec Bumby ou, ce qui mettait Hadley dans une rage folle, changeait les draps, comme si le lit matrimonial n'avait plus de secrets pour elle.
en
pinning clothes on the wash line, or playing with Bumby, or, to Hadley's fury, one day changing the bed linens without asking, as if their marriage bed were something she were privy to.
eu
Azaro hartan, Hadley gaixotu zenean, han egon zen Fife: berarentzat saldak prestatzen eta konpresak jartzen, epel egon zedin, alboko gelan Ernestekin olgatzen zen bitartean.
es
Y cuando en noviembre Hadley cay? en cama con un resfriado, Fife estaba all? para prepararle caldos y compresas, cuidando que no pasara fr?o y arrop?ndola en la cama, a la vez que atend?a a Ernest en la habitaci?n de al lado.
fr
En novembre, quand Hadley attrapa un mauvais rhume, Fife lui pr?para des bouillons et des compresses, s'assura qu'elle e?t toujours bien chaud en bordant les couvertures avant d'aller tenir compagnie ? Ernest dans la pi?ce d'? c?t?.
en
And when Hadley came down with a cold that November, Fife was there: feeding her broths and making her compresses, keeping her warm and tucked up in bed while she entertained Ernest in the room next door.
eu
Abendu hartan, eskiatzera joan zirenean, haiekin joan zen Fife ere. Erraz moldatu ziren Fiferi leku bat egiteko, ohean hirugarren batentzako leku bat zain balute bezala.
es
Cuando en diciembre fueron a esquiar, Fife fue detr?s. La acomodaron sin dificultad, como si le reservaran de antemano un lugar en su propia cama.
fr
En d?cembre, Fife les rejoignit au ski et ils l'h?berg?rent, tout naturellement, comme si sa place ?tait r?serv?e.
en
When they went skiing that December, Fife followed. They easily accommodated her, as if there were a space in the bed already waiting.
eu
bien bitartean, su ondoan irakurtzen aritzen ziren Hadley eta Fife, edo, bestela, Bumbyrekin jolasean.
es
Ernest trabajaba por las ma?anas, y Hadley y Fife le?an junto al fuego o jugaban con Bumby.
fr
Ernest travaillait tous les matins, tandis que Hadley et Fife lisaient au coin du feu ou jouaient avec Bumby.
en
Ernest worked in the mornings, and Hadley and Fife would read by the fire or play with Bumby.
eu
Iluntzetan, kartetan jokatzen zuten.
es
Por las noches jugaban al bridge a tres manos.
fr
Le soir, ils disputaient des parties de bridge ? trois.
en
In the evenings, they played three-handed bridge.
eu
Hadleyk galdu egiten zuen gehienetan, baina jerez gehiegi edana izaten zen ordurako, eta ez zitzaion axola izaten.
es
Hadley siempre perd?a, pero por lo general hab?a bebido demasiado jerez y le tra?a sin cuidado.
fr
Hadley perdait mais elle avait g?n?ralement bu trop de sherry pour s'en soucier.
en
Hadley always lost but she'd usually drunk too much sherry to care.
eu
Urtarrilean, New Yorkera egin behar zuen bidaiaren aurretik, Parisera itzuli zen Ernest, lan kontuak zirela medio, eta Hadleyk bazekien enkontruren bat izan zuela Fiferekin, bakarka.
es
Cuando Ernest volvi? a Par?s en enero por trabajo, antes de marcharse a Nueva York, Hadley sab?a que se hab?a visto a solas con Fife.
fr
Et puis, quand Ernest dut rentrer ? Paris en janvier, avant de partir pour New York, elle sut que Fife l'avait vu seule.
en
When Ernest returned to Paris that January for business, before setting off for New York, she knew Fife saw him alone.
eu
Fifek eskutitz bat idatzi zion Hadleyri, "maitagarri hori" esanez, eta esan zion zeregin aspergarrienetan ere Ernesten alboan izango zela.
es
Fife le escribi?, llam?ndola "Adorable", diciendo que no pensaba despegarse de Ernest ni en la m?s tediosa de sus tareas.
fr
Elle lui avait ?crit, en commen?ant sa lettre par un Ma Ch?rissable, qu'elle resterait aux c?t?s d'Ernest m?me dans les moments les plus fastidieux de son travail.
en
Fife wrote, addressing her as Cherishable, saying she would stick by Ernest's side even during the dullest of his tasks.
eu
Bitartean, bere pentsamenduak eskian eta elurretan mantentzen saiatu zen Hadley.
es
Hadley procur? centrar sus pensamientos en el esqu? y la nieve.
fr
Hadley essaya de penser au ski et ? la neige.
en
Hadley tried to keep her thoughts on skiing and the snow.
eu
Udaberriko loratzea hasi zenean hiriko ibai hautseztatuetan, Parisera itzuli zen Hadley. Pipitaz betetako aireak begiak ziztatzen zizkion.
es
Volvi? a Par?s cuando las flores de la primavera ca?an en r?os polvorientos por las alcantarillas y el aire estaba tan lleno de polen que le escoc?an los ojos.
fr
? son retour ? Paris, les caniveaux charriaient des ruisseaux poussi?reux de fleurs de printemps et l'air ?tait si rempli de pollen qu'il lui piquait les yeux.
en
She returned to Paris when spring's blossom flowed in dusty rivers down the gutters, and the air was so full of seeds it stung her eyes.
eu
Orduan, normaltasuna iritsiko zela uste zuen.
es
Hadley pens? que las cosas volver?an a la normalidad.
fr
Hadley pensa que leur vie allait reprendre comme avant.
en
Hadley thought things would return to normal.
eu
Azken finean, ez zegoen inongo ebidentziarik:
es
A fin de cuentas no hab?a ninguna prueba:
fr
Il n'y avait, apr?s tout, aucune preuve :
en
There was, after all, no evidence:
eu
ez zegoen agerian emandako musurik, ez zuen beste norbaiten lurrinik usaindu Ernesten jakan, eta ez zuen amodiozko gutunik ere aurkitu.
es
ni besos descubiertos, ni perfume en su abrigo, ni cartas de amor.
fr
aucun flagrant d?lit de baiser, aucune trace de parfum sur son manteau, aucune lettre d'amour.
en
no discovered kisses, no perfume on his coat, no love letters.
eu
Lakrikunkeriak baino ez ziren;
es
Ni siquiera hab?an llegado rumores a sus o?dos.
fr
Il s'agissait sans doute d'une extravagance de plus de son amie.
en
She hadn't even heard of any rumors.
eu
gainera, Fifek hainbestetan hitz egin zuen bere maitaleez, ezen Hadleyk pentsatu baitzuen jeloskor zegoelako bakarrik jokatzen zuela era hartan.
es
No eran m?s que coqueteos, y Fife revoloteaba con tanta persistencia alrededor de sus enamorados que Hadley se convenci? de que a lo mejor simplemente estaba celosa.
fr
Fife glosait tellement sur ses amants que Hadley se convainquit qu'elle ?tait tout bonnement jalouse.
en
It was just a flirtation, and Fife rambled so consistently about her paramours that Hadley told herself she was nothing more than jealous.
eu
Ez zuen ezer atzeman bere lagunaren eskutitzetan.
es
Tal vez tendr?a que haber le?do entre l?neas las cartas de su amiga.
fr
Peut-?tre aurait-elle d? lire plus attentivement les lettres de son amie.
en
Perhaps she should have seen more in her friend's letters.
eu
pentsatzen zuen desira zuen edozer gauza merezi zuela: berdin zen bizikleta bat edo Schiaparelly markako soineko bat izan, edo beste baten senarra.
es
Se detectaba cierta soberbia de mujer rica, esa tendencia a pensar que merec?a cualquier cosa que deseara, ya fuera una bicicleta, un vestido de Schiaparelli o el marido de otra.
fr
Il y transparaissait ce sentiment de possession qu'ont les femmes riches : tout ce qu'elle d?sirait lui ?tait d?, que ce soit une bicyclette, une robe de Schiaparelli ou le mari d'une autre.
en
There was that rich woman's sense of entitlement: of deserving a particular object only by virtue of desiring it, whether it was a bicycle or a Schiaparelli dress or another woman's husband.
eu
Zein erraz liluratzen zituen besteak Fifek, eta, aldi berean, zein xarmagabe sentiarazten zuten.
es
Con qu? naturalidad encantaba Fife a los dem?s, y qu? poco encantadora se sent?a ella.
fr
Fife avait du charme ? revendre-Hadley n'avait que plus conscience d'en manquer.
en
How effortlessly Fife charmed others-and how charmless it made her feel.
eu
Eskutitzak erantzutea ahazten hasi zitzaion Hadleyri.
es
Hadley empez? a olvidarse de contestar.
fr
Elle avait commenc? par oublier de lui r?pondre.
en
Hadley started forgetting to reply.
eu
"Hadley, mon amour", idatzi zion Fifek udaberri hartan, bat-batean erantzunak bidaltzeari zergatik utzi zion itaunduz.
es
"Mon amour", le escribi? Fife aquella primavera, preguntando por qu? las cartas que llegaban de su barrio escaseaban tanto de repente.
fr
Hadley, mon amour, avait ?crit Fife ce printemps-l?, se demandant pourquoi ses lettres s'?taient si pr?cipitamment taries.
en
Hadley, mon amour, Fife wrote that spring, asking why the letters from her quarter had dried up, and dried up quite so precipitously.
eu
"Egon zaitez nire senarrarengandik urrun", idatzi edo esan nahi izan zion, baina ez zuen halakorik egin.
es
"Mantente lejos de mi marido", quiso escribirle Hadley, o incluso dec?rselo;
fr
Laisse mon mari tranquille. Voil? ce qu'elle aurait voulu lui ?crire ou m?me lui dire ;
en
Stay away from my husband, Hadley wanted to write or even say; but she did not.
eu
Fiferen eta Ernesten artekoa agerian jarri zuen eskutitza ohar motz bat baino ez zen izan.
es
pero no lo hizo. La carta que los delat? no era mucho m?s que una nota.
fr
La lettre qui les avait trahis n'?tait pas plus longue qu'une note.
en
The letter that gave them away was no bigger than a memo.
eu
Bere koadernoetako baten barruan gordeta zeukan Ernestek, beste eskutitzekin batera.
es
Ernest la hab?a metido en uno de sus cuadernos, junto al resto de la correspondencia.
fr
Ernest l'avait gliss?e dans l'un de ses cahiers avec le reste de sa correspondance.
en
Ernest had put it in one of his exercise books with the rest of his correspondence.
eu
Maletaren gertakariaren ondoren, Ernestek pentsatu zuen Hadley ez zela begira arituko beraren tiraderan.
es
Desde el incidente con el malet?n daba por hecho que Hadley no mirar?a en aquel caj?n.
fr
Depuis l'incident de la valise, il savait qu'elle n'ouvrirait pas ce tiroir.
en
Since the incident with the suitcase, Ernest knew Hadley wouldn't look in this drawer.
eu
Hasiera batean, ez zuen bere lagunaren idazkera ezagutu, Vogueko idazmakina erabiltzen zuen-eta Fifek beti. Eskutitz hura, ordea, handia zen, eta zirriborroz beteta zegoen, bolalumaz ausarki idatzita.
es
Al principio ella ni siquiera reconoci? la letra de su amiga: Fife siempre usaba la m?quina de escribir prestada de Vogue.
fr
Elle ne reconnut pas imm?diatement l'?criture de Fife qui tapait toujours ses lettres sur la machine ? ?crire pr?t?e par Vogue.
en
At first she didn't even recognize it as her friend's hand: Fife always used the typewriter loaned from Vogue.
eu
Berehala asmatu zuen mezu haren esanahia, irakurtzeko beharrik izan gabe.
es
Esta nota, en cambio, estaba escrita a mano, con un trazo grande y en?rgico.
fr
Mais ce mot avait ?t? griffonn? ? la main, en grosses lettres, et elle n'eut pas besoin de le lire pour comprendre ce qu'il signifiait :
en
But this note was big and scrawled, boldly penned.
eu
Ernesti zuzendua zegoen bakarrik.
es
Supo qu? significaba incluso antes de leerla, porque iba dirigida nada m?s a Ernest.
fr
il ?tait adress? ? Ernest.
en
She knew instantly what it meant without even reading it: because it was addressed only to Ernest.
eu
Fifek eskutitzak idazten zituenean, Hadleyri edo, bestela, Hemingway senar-emazteei zuzenduta egoten ziren beti;
es
Fife siempre remit?a sus cartas a Hadley, o al se?or y la se?ora Hemingway;
fr
Fife n'?crivait jamais ? Ernest seul mais toujours ? Hadley ou ? Mr et Mrs Hemingway.
en
When Fife wrote, she always wrote to Hadley or to Mr. and Mrs.
eu
inoiz ez ziren Ernestentzat bakarrik izaten.
es
nunca solo a ?l.
fr
 
en
the letters were never for him alone.
eu
Ernest maitea:
es
Querido Ernest:
fr
Cher Ernest,
en
Cher Ernest,
eu
Ez duzu uste Seb erabat lirain zegoela festa hartan? Onartu beharrean naiz guztiz atsegingarria iruditzen zaidala zure laguna, benetan.
es
Esto no es una carta, solo una l?nea para decirte que tu amigo Robert C. Blenchley es sensacional, y me gusta mucho, MUCH?SIMO.
fr
N'as-tu pas trouv? que Seb avait UNE ALLURE FOLLE l'autre jour au club ? Je dois admettre que je l'ai trouv? ABSOLUMENT charmant.
en
Didn't you think Seb looked SWELL at the club? I must admit I find him ENTIRELY agreeable.
eu
Fife
es
FIFE
fr
Fife
en
Fife
eu
Nola atsegin zuen Ernestek inongo disimulurik gabe jelosia piztea. Atsegin zuen desiratua zela jakitea.
es
C?mo debi? de gustarle a Ernest que avivara sus celos sin ning?n tapujo. Quer?a saberse siempre deseado.
fr
Cette mani?re effront?e que Fife avait eue d'attiser sa jalousie avait d? lui plaire, lui qui avait tant besoin de se sentir d?sir?.
en
How he would have loved Fife so nakedly stoking his jealousy. He always wanted to know that he was desired.
eu
Hura izan al zitekeen haien aferaren ebidentzia? Ala, akaso, ez zegoen zerbait ari zen ikusten mezu hartan?
es
Y aun as?, ?eso probaba que tuvieran una aventura, o era leer un trasfondo que tal vez no exist?a?
fr
Ces quelques lignes ?taient-elles la preuve de leur liaison ou Hadley imaginait-elle quelque chose qui n'existait pas ?
en
Was this evidence that they were having an affair? Or was she reading a subtext that was not there?
