Hizkuntzen arteko Corpusa (HAC)
Hilobiko isiltasuna, Arnaldur Indridason / Julen Gabiria (Erein-Alberdania, 2010
)
eu
Bere lana errepresiboa, zaharkitua eta txarto ordaindutakoa zela zioen.
es
El trabajo de bracero rebajaba a la gente, era anticuado y no daba nada bueno.
fr
Demeurer simple ouvrier vous coupait les jambes, c'?tait d?mod? et ?a ne rapportait rien.
en
Labouring was repressive, old-fashioned and ill-paid.
eu
Emakumeak erantzun zion bera ere kokoteraino zegoela merkatari haren etxean neskame aritzeaz.
es
Ella le dijo que estaba harta de servir en casa del comerciante.
fr
Elle lui avait confi? qu'elle s'ennuyait chez le commer?ant pour qui elle travaillait.
en
She told him she was bored in service for the merchant.
eu
Zekena zen eta etengabe izorratzen zituen hiru neskameak; eta haren emaztea ere sorgin hutsa zen: gogorregi tratatzen zituen langileak.
es
Era un avaro que fastidiaba constantemente a las sirvientas, y su mujer era una bruja que empleaba mano dura. No hab?a hecho a?n planes de a qu? se iba a dedicar.
fr
Que c'?tait un radin qui r?primandait constamment ses trois employ?es et que sa femme ?tait une m?g?re terrifiante qui les menait d'une main de fer.
en
The man was a miser who was always groping at the three girls he employed; his wife was an old hag and a slave-driver. She had no particular plans about what to do.
eu
Artean ez zuen pentsatu zertan arituko zen.
es
Nunca hab?a pensado en el futuro.
fr
Elle n'avait jamais pens? ? l'avenir.
en
Had never thought about the future.
eu
Sekula ez zuen etorkizunari buruz pentsatu.
es
No conoc?a otra cosa que el duro bregar desde la ni?ez.
fr
N'avait rien connu d'autre que les difficult?s et la pauvret? depuis sa plus tendre enfance.
en
Toil was all she had ever known since her earliest childhood.
eu
Umetatik gogor egin zuen lan, eta hori zen ezagutzen zuen bizimodu bakarra.
es
Para ella, la vida no era mucho m?s.
fr
La vie ne lui avait pas apport? grand-chose d'autre.
en
Her life was not much more than that.
eu
Berarentzat, bizitza ez zen askoz gehiago ere.
es
?l sol?a ir a casa del comerciante y era un hu?sped frecuente en la cocina.
fr
Il devait se rendre de plus en plus souvent chez le commer?ant pour y faire des livraisons et devint un h?te habituel de la cuisine de la jeune femme.
en
He kept finding excuses for visiting the merchant and frequently called on her in the kitchen.
eu
Gauza batek bestea ekarri zuen, eta andreak bere alabatxoari buruz hitz egin zion.
es
Una cosa condujo a la otra y ella le habl? de su hija.
fr
De fil en aiguille, elle lui parla de l'enfant qu'elle avait.
en
One thing led to another and she soon told him about her child.
eu
Gizonak erantzun zion bazekiela ama zela. Informatu egin zela aitortu zion.
es
?l respondi? que ya lo sab?a, que se hab?a informado acerca de ella.
fr
Il reconnut qu'il savait qu'elle avait un enfant, avoua s'?tre renseign? sur son compte.
en
He said he knew she was a mother. He had asked people about her.
eu
Esan zion gustatuko litzaiokeela bera hobeto ezagutzea.
es
Fue la primera vez que constat? que estaba interesado en conocerla mejor.
fr
Pour la premi?re fois, il apparut qu'il avait envie de faire plus ample connaissance.
en
This was the first time he revealed an interest in getting to know her better.
eu
Emakumeak esan zion umeak laster beteko zituela hiru urte, eta alabaren bila joan zen, merkatariaren umeekin ari baitzen jolasean etxearen atzeko aldean.
es
Le coment? que pronto iba a cumplir los tres a?os y fue a buscar a la ni?a, que jugaba con los hijos del comerciante en la parte de atr?s.
fr
Elle lui expliqua que la fillette avait trois ans et alla la chercher alors qu'elle s'amusait avec les enfants du commer?ant derri?re la maison.
en
The girl would soon be three years old, she told him, and fetched her from the backyard where she was playing with the merchant's children.
eu
Haurrarekin bueltatu zenean, gizonak galdetu zion ea zenbat maitale izan zituen bere bizitzan, irribarre eginez, txiste inozo bat egin izan balu bezala.
es
Cuando hubo vuelto con ella, ?l le pregunt? si hab?a sido fruto de un desliz y sonri? circunspecto.
fr
Il lui demanda de quel d?vergondage il s'agissait l? quand elle revint avec sa fille et fit un sourire comme s'il ne s'agissait de sa part que d'un trait d'humour bienveillant.
en
He asked how many men there were in her life when she came back with her daughter, smiling as if it was an innocent joke.
eu
Aurrerantzean, andrea iraindu nahi zuenean, haren ustezko promiskuitatea aipatzen zuen errukirik gabe.
es
M?s tarde utilizar?a contra ella, para aniquilarla, lo que ?l llamaba, sin compasi?n, su ligereza de cascos.
fr
Plus tard, il utilisa sans piti? ce qu'il appelait sa lascivit? pour la d?nigrer.
en
Later he mercilessly used her alleged promiscuity to break her down.
eu
Alabatxoari inoiz ez zion bere izenez deitzen, ezizenak erabiltzen zituen beti: "sasikoa" eta "atzeratua" deitzen zion.
es
A la ni?a nunca la llam? por su nombre, siempre utilizaba apodos; la llamaba "hijaputilla" y "gusarapo".
fr
Il ne pronon?ait jamais le nom de sa fille mais l'affublait de surnoms tels que le rejeton de la putain ou l'?clop?e.
en
He never called the daughter by her name, only nicknames: called her a bastard and a cripple.
eu
Ez zen gizon askorik pasatu bere bizitzatik.
es
Pero la ni?a no era fruto de un "desliz".
fr
Elle ne s'?tait livr?e ? aucun "d?vergondage".
en
She had never had many men in her life.
eu
Neskatoaren aita nor zen kontatu zion: Kollafj?rdurren itotako arrantzale bat.
es
El padre de la ni?a era un marinero que se hab?a ahogado en Kollafi?rdur.
fr
Elle lui parla du p?re de l'enfant, un marin qui s'?tait noy? dans le fjord de Kollafj?rdur.
en
She told him about the father of her child, a fisherman who had drowned in Kollafj?rdur.
eu
Hogeita bi urte baino ez zituen, ekaitz batek bera eta beste hiru marinel akabatu zituenean.
es
S?lo ten?a veintid?s a?os de edad cuando su barco se vio envuelto en un temporal y murieron ?l y tres tripulantes m?s.
fr
Il n'avait que vingt-quatre ans, il avait ?t? pris par une temp?te en mer et les quatre membres de l'?quipage avaient p?ri noy?s.
en
He was only 22 when the crew of four perished in a storm at sea.
eu
Albistea jaso zuenean, emakumea haurdun zegoen.
es
Ella tuvo noticia de su muerte al mismo tiempo que del embarazo.
fr
C'est ? ce moment-l? qu'elle s'?tait rendu compte qu'elle ?tait enceinte.
en
Around the time she found out that she was pregnant.
eu
Ez zeuden ezkonduta, eta beraz ezin zen alarguntzat hartu.
es
No llegaron a casarse, de modo que no pod?a considerarse exactamente una viuda.
fr
Comme ils ne s'?taient pas mari?s, elle pouvait difficilement se pr?valoir du titre de veuve.
en
They were not married, so she could hardly be described as a widow.
eu
Ezkontzeko asmoa zuten, baina gizona hil egin zen, eta bera bakarrik geratu zen umetxoarekin.
es
Ten?an planeada la boda pero ?l muri? antes y la dej? sola con una hija natural.
fr
Ils avaient des projets de mariage et puis il ?tait mort en la laissant avec un enfant ? na?tre.
en
They had planned to marry, but he died and left her with a child born out of wedlock.
eu
Gizona sukaldean zegoen eserita, emakumearen kontu haiek entzuten, eta ohartu zen neskatoak ez zuela berarekin egon nahi.
es
El joven estaba sentado en la cocina, escuchando su historia, y la ni?a se apretaba contra ella.
fr
Il se tenait assis dans la cuisine et elle remarqua que la fillette n'allait pas vers lui.
en
While he sat in the kitchen listening, she noticed that the girl did not want to be with him.
eu
Normalean ez zen batere lotsatia izaten, baina oraingoan gogor heltzen zion amaren gonari, eta gizonak hurbiltzeko esan zionean ere, ez zen babes hartatik irten.
es
No era t?mida, por regla general, pero se agarraba con fuerza a la falda de su madre y no se atrevi? a soltarse cuando ?l le dijo que se acercara.
fr
En g?n?ral, elle n'?tait pas de nature sauvage avec les inconnus, mais elle se cramponnait ? la jupe de sa m?re et elle refusait de la l?cher quand il l'appelait pour la faire venir.
en
Normally she was not shy, but she clutched her mother's skirt and did not dare let go when he called her over.
eu
Gozokitxo bat atera zuen poltsikotik eta umeari eskaini zion, baina neskatoa are gehiago sartu zen amaren gonapean, eta negarrez hasi zen.
es
Sac? un caramelito del bolsillo y extendi? la mano hacia ella, pero la ni?a se enzarz? a?n m?s en la falda y empez? a llorar:
fr
Il tira de sa poche une petite friandise qu'il lui tendit mais elle ne fit que se nicher plus profond?ment dans les plis de la jupe de sa m?re et se mit ? pleurer, ensuite elle demanda ? rejoindre les enfants ? l'ext?rieur.
en
He took a boiled sweet out of his pocket and handed it to her, but she just buried her face deeper against her mother's skirt and started to cry, she wanted to go back out with the other children.
eu
Beste umeekin jolastera bueltatu nahi zuen.
es
quer?a volver con los dem?s.
fr
Et pourtant elle n'aimait rien autant que les friandises.
en
Boiled sweets were her favourite treat.
eu
Gozokiak ikaragarri gustatzen zitzaizkion.
es
Pero s? le encantaban los caramelos.
fr
Deux mois plus tard, il lui fit sa proposition.
en
Two months later he asked her to marry him.
eu
Bi hilabete geroago, gizonak ezkontzeko eskatu zion.
es
Dos meses m?s tarde, le propuso matrimonio.
fr
Cela n'avait rien de romantique, contrairement ? ce qu'elle avait pu lire dans les livres.
en
There was none of the romance to it that she had read about.
eu
Proposamen hark ez zeukan inongo zerikusirik nobeletako erromantizismoarekin.
es
La proposici?n no tuvo nada de rom?ntica, no se parec?a a las que ella conoc?a por los libros.
fr
Ils s'?taient vus quelques fois le soir et, en fin de semaine, s'?taient promen?s en ville ou ?taient all?s au cin?ma pour y voir Chaplin.
en
They had met several times in the evening and walked around town or gone to a Chaplin film.
eu
Arratsalde batzuetan elkarrekin irteten ziren, hiritik paseatzen zuten eta Chaplinen pelikulak ikustera joaten ziren.
es
Hab?an salido varias tardes, hab?an asistido a fiestas, hab?an paseado por la ciudad e iban al cine a ver pel?culas de Charlot.
fr
Elle riait de bon c?ur ? la vue du petit vagabond tout en le surveillant du coin de l'?il.
en
Laughing heartily at the little tramp, she looked at her escort.
eu
Emakumeak gogotik egiten zuen barre arlotetxo harekin, eta gizonari begiratzen zion zeharka, baina hark ez zuen irribarre erdirik ere egiten.
es
Ella se re?a de buena gana con el peque?o vagabundo y miraba al joven, que no dejaba escapar ni una sonrisa.
fr
Cela ne lui arrachait m?me pas un sourire.
en
He did not even smile.
eu
Arratsalde batean, zinematik irtetean, Kj?sera bueltatzeko autobusaren zain zeudela, gizonak esan zion beharbada komenigarria izango litzatekeela ezkontzea.
es
Una tarde, al salir del cine, cuando estaban esperando el autob?s que iba al centro, ?l le pregunt? si no deber?an casarse.
fr
Un soir, en sortant du cin?ma, pendant qu'ils attendaient que quelqu'un de Kjosin passe les prendre en voiture, il lui demanda s'ils ne devaient pas tout b?tement se marier.
en
One evening after they left the cinema and she was waiting with him for the lift he had arranged back to Kj?s, he asked her out of the blue whether they shouldn't get married.
eu
Berarengana erakarri zuen.
es
La atrajo hacia s?.
fr
Il la tira vers lui.
en
He pulled her towards him.
eu
-Ezkondu gaitezen-esan zuen.
es
-Quiero que nos casemos-dijo.
fr
-Je veux qu'on se marie, dit-il.
en
"I want us to get married," he said.
eu
Emakumea hainbeste harritu zen, ezen askoz ere geroago, dena eginda zegoenean, konturatu baitzen hura ez zela ezkontzarako proposamena izan, behin ere ez baitzion galdetu ea berak ere ezkondu nahi zuen.
es
Ella se qued? de lo m?s confusa, aunque no suced?a sino lo que ya estaba esperando, seg?n reconoci? mucho m?s tarde, pero aquello no era una proposici?n de matrimonio y en ning?n momento le pregunt? si ella lo deseaba tambi?n.
fr
Elle fut tellement d?contenanc?e, malgr? tout, que ce n'est que bien plus tard qu'elle se fit la r?flexion, en fait seulement une fois qu'il ?tait d?j? trop tard, qu'il ne s'agissait pas d'une proposition et que cela n'avait rien ? voir avec son d?sir ? elle.
en
In spite of everything, she was so surprised that she did not remember until much later, really when it was all over, that this was not a marriage proposal, not a question about what she wanted.
eu
"Ezkondu gaitezen".
es
"Quiero que nos casemos".
fr
Je veux qu'on se marie.
en
"I want us to get married."
eu
Emakumeak bazekien gizonak, beharbada, ezkontzeko proposamena egingo ziola.
es
Ella ya hab?a considerado la posibilidad de que le propusiera matrimonio.
fr
Elle avait envisag? l'?ventualit? qu'il la demande en mariage.
en
She had considered the possibility that he would propose.
eu
Euren arteko harremana nahikoa sendotuta zegoen ordurako.
es
En realidad, su relaci?n no hab?a llegado a?n tan lejos, pero la ni?a necesitaba un hogar.
fr
Leur relation ?tait en effet parvenue ? ce stade.
en
Their relationship had effectively reached that stage.
eu
Alabatxoak familia bat behar zuen, eta berak ere toki bat nahi zuen.
es
Tambi?n ella quer?a ocuparse de un hogar que fuera suyo.
fr
Elle-m?me avait envie de diriger sa propre maison.
en
She needed a home for her little girl and wanted a place of her own.
eu
Seme-alaba gehiago izan nahi zituen.
es
Tener m?s hijos.
fr
D'avoir d'autres enfants.
en
Have more children.
eu
Bizitzan zehar, gizon gutxi interesatu ziren berarekin.
es
No hab?an sido muchos los que se hab?an interesado por ella.
fr
Il ne s'?tait pas trouv? beaucoup d'autres hommes pour lui t?moigner de l'int?r?t.
en
Few other men had shown an interest in her.
eu
Umeagatik agian.
es
Quiz? por culpa de la ni?a.
fr
Peut-?tre ? cause de l'enfant.
en
Maybe because of her child.
eu
Beharbada bera ere ez zelako lar aukera erakargarria, txikia eta potolotxo samarra baitzen, aurpegiera zorrotzekoa, hortzak pixka bat aurrerantz irtenak, eta esku txiki eta zailduak zituen, beti mugitzen ari zirela ziruditenak.
es
Quiz?, pensaba, no ten?a suficientes atractivos femeninos, pues era de baja estatura y un tanto regordeta, el rostro de rasgos grandes, los dientes un poquit?n salidos hacia delante, las manos peque?as y marcadas por el trabajo, y que nunca parec?an estar quietas.
fr
elle ?tait petite, plut?t grassouillette, des traits grossiers, des dents l?g?rement en avant ; elle avait de petites mains travailleuses qui semblaient ne jamais tenir en place.
en
Maybe she was not a particularly exciting option, short and quite plump, with angular features, slightly buck teeth, and small but dexterous fingers that never seemed to stop moving.
eu
Agian sekula ez zuen hori baino proposamen hoberik izango.
es
Quiz? no recibir?a nunca una proposici?n mejor.
fr
Peut-?tre ?tait-ce l? la meilleure proposition qu'on lui ferait jamais.
en
Maybe she would never receive a better proposal.
eu
-Zer diostazu? -galdetu zuen gizonak.
es
-?Qu? me contestas? -pregunt? ?l.
fr
-Alors, qu'est-ce que tu en dis ? demanda-t-il.
en
"What do you say about it?" he asked.
eu
Emakumeak baietz egin zuen buruarekin.
es
Ella asinti? con la cabeza.
fr
Elle hocha la t?te.
en
She nodded.
eu
Gizonak musu eman zion eta besarkatu egin ziren.
es
?l le dio un beso y se abrazaron.
fr
Il l'embrassa et il la serra dans ses bras.
en
He kissed her and they hugged.
eu
Handik denbora gutxira, Mosfelleko elizan ezkondu ziren.
es
Poco m?s tarde se celebr? la boda en la iglesia de Mosfell.
fr
Quelque temps plus tard, on c?l?bra la c?r?monie nuptiale dans l'?glise de Mosfell.
en
Soon afterwards they were married in the church at Mosfell.
eu
Zeremonia txikia izan zen eta jende gutxi joan zen: eurak biak, gizonaren Kj?seko lankideak, eta emakumearen Reykjavikeko bi lagun.
es
Asisti? poca gente: ellos dos, los amigos de la granja donde trabajaba ?l y dos amigas de ella de Reikiavik.
fr
Il n'y avait pas foule, eux deux, les amis que le mari? avait ? Kjosin et deux de ses amies ? elle, originaires de Reykjavik.
en
It was a small ceremony, attended by hardly anyone other than the bride and groom, his friends from Kj?s and two of her friends from Reykjavik.
eu
Ospakizunaren ostean, apaizak kafea hartzera gonbidatu zituen.
es
El sacerdote los invit? a merendar despu?s de la ceremonia.
fr
Le pasteur les invita ? prendre le caf? apr?s la c?r?monie.
en
The minister invited them for coffee after the ceremony.
eu
Emakumeak galdetu zion ea familiarik bazeukan, baina gizonak ez zion askorik kontatu.
es
Ella le hab?a preguntado por su familia, pero ?l no cont? casi nada.
fr
Elle lui avait pos? des questions sur sa famille mais il ne s'?tait pas montr? tr?s loquace ? ce sujet.
en
She had asked about his people, his family, but he was taciturn about them.
eu
Esan zion seme bakarra zela, bera jaio eta gutxira aita hil zitzaiola, eta amak ez zeukala bera mantentzeko baliabiderik, eta, beraz, adopziozko familia batek hartu zuela.
es
Seg?n dijo no ten?a hermanos, su padre hab?a muerto al poco de nacer ?l y su madre no ten?a medios para mantenerlo, as? que lo envi? con una familia adoptiva.
fr
Il avait d?clar? n'avoir ni fr?res ni s?urs, son p?re ?tait mort quand il ?tait encore en bas ?ge, sa m?re n'avait pas eu les moyens de l'?lever et l'avait donc plac? en nourrice.
en
He told her he was an only child, he was still an infant when his father died and his mother, who could not afford to keep him, sent him away to foster parents.
eu
Zenbait basetxetan egin zuen lan, Kj?sekoan hasi zen arte.
es
Vivi? en diversas granjas hasta que empez? a trabajar en la de Kj?s.
fr
Il avait ?t? trimball? de ferme en ferme avant de trouver une place d'ouvrier ? Kjosin.
en
Before becoming a farmhand in Kj?s he had worked on a number of farms.
