Hizkuntzen arteko Corpusa (HAC)
Villa Triste, Patrick Modiano / Joseba Urteaga (Igela, 2011
)
eu
Le Casino.
es
Casino.
fr
Casino.
en
Casino.
eu
Houligant.
es
Houligant.
fr
Houligant.
en
Houligant.
eu
Eta Kustikerren (nor zen Kustiker, ordea?), Yvonne Jacqueten eta Chmara konde delako baten itzalak.
es
Y las sombras de Kustiker (pero ?qui?n era Kustiker?), de Yvonne Jacquet y de un tal conde Chmara.
fr
Et les ombres de Kustiker (mais qui ?tait Kustiker ?), d'Yvonne Jacquet et d'un certain comte Chmara.
en
And the shadows of Kustiker (but who was Kustiker?), of Yvonne Jacquet, and of a certain Count Chmara.
eu
es
fr
en
eu
XIII
es
Cap?tulo XIII
fr
XIII
en
13.
eu
Garai hartan utzi gintuen Marilyn Monroek, gutxi gorabehera.
es
Fue m?s o menos por entonces cuando nos dej? Marilyn Monroe.
fr
Ce fut ? peu pr?s ? cette ?poque que Marilyn Monroe nous a quitt?s.
en
That was right around the time when Marilyn Monroe left us.
eu
Gauza asko irakurriak nituen hari buruz aldizkarietan eta eredutzat jartzen nion Yvonneri.
es
Yo hab?a le?do mucho acerca de ella en las revistas y se la pon?a a Yvonne de ejemplo.
fr
J'avais lu beaucoup de choses ? son sujet dans les magazines et je la citais en exemple ? Yvonne.
en
I'd read a great deal about her in the magazines, and I cited her as an example to Yvonne.
eu
Berak ere, nahi izanez gero, karrera bikaina egin zezakeen zineman.
es
Tambi?n ella, si quer?a, podr?a hacer una carrera estupenda en el cine.
fr
Elle aussi, si elle le voulait, elle pourrait faire une belle carri?re au cin?ma.
en
She too could have a fine film career, if she wanted one.
eu
Marilyn bezain xarmanta zen benetan.
es
Francamente, ten?a tanto encanto como Marilyn.
fr
Franchement elle avait autant de charme que Marilyn Monroe.
en
Frankly, she was as attractive as Marilyn Monroe.
eu
Aski izango zuen hura bezain saiatua izatearekin.
es
Le bastar?a con tener tanta perseverancia como ella.
fr
Il lui suffirait d'avoir autant de pers?v?rance.
en
All she needed was to be as persevering.
eu
Yvonnek fitsik esan gabe entzuten zidan, ohean etzanda.
es
Yvonne me escuchaba sin decir nada, echada en la cama.
fr
Elle m'?coutait sans rien dire, allong?e sur le lit.
en
She listened to me without saying anything, lying on the bed.
eu
Marilyn Monroeren hastapen neketsuez hitz egiten nion, egutegietarako lehendabiziko argazkiez, banan banan igo behar izan zituen mailez.
es
Le hablaba de los principios dif?ciles de Marilyn Monroe, de las primeras fotos en los calendarios, de los primeros papelitos, de los pelda?os que hab?a ido subiendo uno a uno.
fr
Je lui parlais des d?buts difficiles de Marilyn Monroe, des premi?res photos pour les calendriers, des premiers petits r?les, des ?chelons gravis les uns apr?s les autres.
en
I told her about Marilyn Monroe's initial difficulties, her first calendar photos, her first small roles, the steps climbed up one by one.
eu
Berak, Yvonne Jacquetek, ez zuen erdibidean geratu behar.
es
Ella, Yvonne Jacquet, no deb?a quedarse a medio camino.
fr
Elle, Yvonne Jacquet, ne devait pas s'arr?ter en cours de route.
en
She, Yvonne Jacquet, shouldn't stop along the way.
eu
"Modelo ibiltaria."
es
"Modelo itinerante."
fr
" Mannequin volant.
en
"Flying mannequin."
eu
Gero, paper nagusi bat Rolf Madejaren Liebesbriefe auf dem Berg filmean.
es
Luego, un primer papel en Liebesbriefe auf dem Berg de Rolf Madeya.
fr
" Ensuite un premier r?le dans Liebesbriefe auf dem Berg de Rolf Madeja.
en
Then her first part, in Rolf Madeja's Liebesbriefe auf dem Berg.
eu
Eta Houligant Kopa irabazi berria zuen.
es
Y acababa de ganar la Copa Houligant.
fr
Et elle venait de remporter la Coupe Houligant.
en
And she'd just won the Houligant Cup.
eu
Etapa guztiak ziren garrantzitsuak.
es
Todas las etapas ten?an su importancia.
fr
Chaque ?tape avait son importance.
en
Each stage had its importance.
eu
Hurrengoan pentsatu beharra zegoen.
es
Hab?a que pensar en la siguiente.
fr
Il fallait penser ? la prochaine.
en
She must think ahead to the next one.
eu
Goraxeago igo.
es
Subir algo m?s arriba.
fr
Monter un peu plus haut.
en
Climb a little higher.
eu
Pixka bat goraxeago.
es
Algo m?s arriba.
fr
Un peu plus haut.
en
A little higher.
eu
Inoiz ez zidan solasa trenkatzen bere "karrerari" buruzko ideiak azaltzen nizkionean.
es
Nunca me interrump?a cuando le comentaba mis ideas acerca de su "carrera".
fr
Elle ne m'interrompait jamais quand je lui exposais mes id?es sur sa " carri?re ".
en
She never interrupted me when I was expounding my ideas about her "career."
eu
Benetan entzuten zidan?
es
?Me escuchaba en realidad?
fr
M'?coutait-elle vraiment ?
en
Did she really listen to me?
eu
Hasieran nire aldetik hainbesteko interesa ikusteak harritu egingo zuen seguru aski eta atseginez hartu zuen bere etorkizunari buruz hain suharki hitz egitea.
es
Al principio, seguramente la dej? sorprendida tanto inter?s por mi parte y la halag? que le hablase con tal vehemencia de su espl?ndido porvenir.
fr
Au d?but, elle avait sans doute ?t? surprise d'un tel int?r?t de ma part, et flatt?e que je l'entretienne de son bel avenir avec tant de v?h?mence.
en
In the beginning, she must have been surprised by such a degree of interest on my part, and flattered when I spoke so ardently about her great future.
eu
Agian, tarteka, nire suhartasuna sentiarazi nion, eta amets eginarazi ere bai.
es
Quiz?, a ratos, le infund? mi entusiasmo y se puso a so?ar tambi?n.
fr
Peut-?tre, par instants, lui avais-je communiqu? mon enthousiasme et se prenait-elle ? r?ver elle aussi.
en
Perhaps there were some sporadic occasions when she caught my enthusiasm and started dreaming too.
eu
Baina uste dut ez ziola luzaroan iraun.
es
Pero supongo que no le duraba.
fr
Mais ?a ne durait pas, je suppose.
en
But I imagine those didn't last.
eu
Zaharragoa zen.
es
Era mayor que yo.
fr
Elle ?tait mon a?n?e.
en
She was older than me.
eu
Zenbat eta gehiago pentsatu, orduan eta garbiago ohartzen naiz Yvonne gazte denborako une bat bizitzen ari zela, non luze gabe dena iraultzen den eta ia-ia beranduegi den edozertarako.
es
Cuanto m?s lo pienso, m?s me digo que Yvonne estaba viviendo ese momento de la juventud en que todo va a dar un vuelco a no mucho tardar, en el que va a ser un tanto tarde para todo.
fr
Plus j'y repense, plus je me dis qu'elle vivait ce moment de la jeunesse o? tout va bient?t basculer, o? il va ?tre un peu trop tard pour tout.
en
The more I think about it, the more I tell myself she was living that moment of youth when everything's going to be at the tipping point soon, when it's going to be a little too late for everything.
eu
Ontzia kaian amarratua dago oraindik, pasarela zeharkatu besterik ez duzu, minutu batzuk falta dira...
es
El barco est? a?n atracado, basta con cruzar la pasarela, quedan unos minutos...
fr
Le bateau est encore ? quai, il suffit de traverser la passerelle, il reste quelques minutes...
en
The boat's still at the dock, all you have to do is walk up the gangway, you've got a few minutes left ...
eu
Eta ankilosi gozo batek hartzen zaitu.
es
Y se adue?a de nosotros un placentero anquilosamiento.
fr
Une douce ankylos? vous prend.
en
A soft numbness overcomes you.
eu
Nire ele-parrastek barre eginarazten zioten batzuetan.
es
A veces se re?a de mis peroratas.
fr
Mes discours la faisaient rire, quelquefois.
en
Sometimes my little speeches made her laugh.
eu
Esan nionean seguru aski zine-zuzendariei arreta emango ziela Liebesbriefe auf dem Bergeko bere agerraldiak, besaburuak altxatu zituen.
es
Llegu? incluso a verla encogerse de hombros cuando le dije que a los directores, seguramente, les llamar?a la atenci?n su aparici?n en Liebesbriefe auf dem Berg.
fr
Je l'ai m?me vue hausser les ?paules quand je lui ai dit que les producteurs allaient certainement remarquer son apparition dans Liebesbriefe auf dem Berg.
en
I even saw her shrug when I told her that producers were surely going to notice her performance in Liebesbriefe auf dem Berg.
eu
Ez, berarentzat hura ez zen sinesgarria.
es
No, no cre?a en ello.
fr
Non, elle n'y croyait pas.
en
No, she didn't believe that.
eu
Ez zen su sakratuaren jabe.
es
No ard?a en ella el fuego sagrado.
fr
Elle n'avait pas le feu sacr?.
en
She didn't have the sacred fire.
eu
Marilyn Monroe ere ez, ordea, hasieran.
es
Pero tampoco en Marilyn Monroe al principio.
fr
Mais Marilyn Monroe non plus, au d?part.
en
But neither did Marilyn Monroe, in the beginning.
eu
Su sakratuak denbora behar du.
es
El fuego sagrado es algo que tiene que llegar.
fr
?a vient, le feu sacr?.
en
Eventually it comes, the sacred fire.
eu
Non bukatu ote zuen galdetzen diot sarritan neure buruari.
es
Me pregunto a menudo d?nde habr? ido a dar.
fr
Je me demande souvent o? elle a bien pu ?chouer.
en
I often wonder where she may have ended up.
eu
Ez da jada neska bera izango seguruenik, eta nik argazkiei begiratzea beste erremediorik ez dut, orduan zuen aurpegia ez ahazteko.
es
Ya no es seguramente la misma; y a m? no me queda m?s remedio que mirar las fotos para que no se me olvide la cara que ten?a entonces.
fr
Elle n'est certainement plus la m?me, et moi, je suis oblig? de consulter les photos pour garder bien en m?moire le visage qu'elle avait ? cette ?poque.
en
She's certainly not the same any longer, and I'm obliged to study the photographs in order to recall her face as it was then.
eu
Urteak daramatzat Liebesbriefe auf dem Berg ikusteko ahaleginak egiten, baina alferrik.
es
Llevo a?os intentado en vano ver Liebesbriefe auf dem Berg.
fr
Je cherche en vain, depuis des ann?es, ? voir Liebesbriefe auf dem Berg.
en
I've tried for years without success to see Liebesbriefe auf dem Berg.
eu
Jende askori galdetu izan diot, baina denek esan didate film hori ez dela existitzen.
es
Las personas a quienes les he preguntado me han dicho que esa pel?cula no exist?a.
fr
Les gens que j'ai questionn?s m'ont dit que ce film n'existait pas.
en
The people I've asked have told me the film doesn't exist.
eu
Rolf Madeja izenak ere ezer gutxi iradokitzen zien.
es
Ni siquiera el nombre de Rolf Madeya les dec?a gran cosa.
fr
Le nom m?me de Rolf Madeja ne leur disait pas grand-chose.
en
And Rolf Madeja's name didn't mean very much to them.
eu
Pena ematen dit.
es
Lo siento.
fr
Je le regrette.
en
I'm sorry about that.
eu
Zineman haren ahotsa, keinuak eta begirada aurkituko nituen berriro, ezagutu nituen modura.
es
En el cine, habr?a vuelto a encontrarme con su voz, con sus gestos y con su mirada, tal y como los conoc?.
fr
Au cin?ma j'aurais retrouv? sa voix, ses gestes et son regard tels que je les ai connus.
en
In the movie theater I would have rediscovered her voice, her gestures, and the look in her eyes, just as I knew them.
eu
Eta maitatu nituen modura.
es
Y como los am?.
fr
Et aim?s.
en
And loved them.
eu
Nonahi dagoela ere-oso urruti, nik uste-, gogoan izango ote ditu, lausoki bada ere, Hermitageko gelan, txakurrari jatekoa prestatzen genion bitartean, bururatzen zitzaizkidan proiektuak eta ametsak?
es
Est? donde est?-muy lejos, supongo-, ?se acordar? vagamente de los proyectos y de los sue?os que elaboraba yo en la habitaci?n de L'Hermitage mientras le prepar?bamos la comida al perro?
fr
O? qu'elle soit-tr?s loin j'imagine-se souvient-elle vaguement des projets et des r?ves que j'?chafaudais dans la chambre de l'Hermitage, pendant que nous pr?parions le repas du chien ?
en
Wherever she may be-very far away, I imagine-does she vaguely remember the plans and dreams I laid out for her in our room at the Hermitage while we were making the dog's dinner?
eu
Gogoratuko ote da Amerikaz?
es
?Se acordar? de Am?rica?
fr
Se souvient-elle de l'Am?rique ?
en
Does she remember America?
eu
Zeren eta egunak eta gauak erorialdi atsegingarrian igarotzen bagenituen ere, horrek ez zidan galarazten etorkizunean pentsatzea, zeina gero eta kolore zehatzagoetan ikusten bainuen.
es
Porque, aunque nos pas?bamos los d?as y las noches en deliciosa postraci?n, eso no me imped?a pensar en nuestro porvenir, que ve?a con colores cada vez m?s concretos.
fr
Car si nous traversions des jours et des nuits de d?licieuse prostration, cela ne m'emp?chait pas de penser ? notre avenir que je voyais sous des couleurs de plus en plus pr?cises.
en
Because if we spent days and nights in delicious prostration, that didn't stop me from pondering our future, which I envisioned with greater and greater precision.
eu
Izan ere, serioski hausnartu nuen Marilyn Monroe eta Arthur Millerren ezkontzaz, Amerika sakonenetik irtendako emakume amerikar peto-peto bat gizon judu batekin ezkondu izanaz.
es
Pues efectivamente hab?a pensado muy en serio en la boda de Marilyn Monroe y Arthur Miller, la boda de una americana aut?ntica, salida de la Am?rica m?s profunda, con un jud?o.
fr
J'avais en effet s?rieusement r?fl?chi sur le mariage de Marilyn Monroe et d'Arthur Miller, mariage entre une vraie Am?ricaine sortie du plus profond de l'Am?rique et un juif.
en
I had, in fact, given some serious thought to the marriage of Marilyn Monroe and Arthur Miller, a marriage between a real American girl, sprung from the depths of America, and a Jew.
eu
Gu bion patua antzekoa izango zen gutxi gorabehera. Bera, probintzietako neskatila frantses bat, urte gutxiren buruan zinemako vedette izango zena.
es
Yvonne y yo ?bamos a tener un destino casi igual. Ella, una francesita de provincias que dentro de pocos a?os ser?a una estrella de cine.
fr
Nous aurions un destin ? peu pr?s semblable, Yvonne et moi. Elle, petite Fran?aise du terroir qui serait d'ici quelques ann?es une vedette de cin?ma.
en
We would have a destiny more or less like theirs, Yvonne and I. She, a little French girl from the country who a few years from now would be a movie star.
eu
Eta ni, pastazko betaurreko oso lodiko idazle judu bihurtuko nintzena azkenean.
es
Y yo, que acabar?a por convertirme en un escritor jud?o con unas gafas de concha de cristales muy gruesos.
fr
Et moi, qui finirais par devenir un ?crivain juif ? tr?s grosses lunettes d'?caille.
en
And I, who would end up as a Jewish writer and wear thick horn-rimmed spectacles.
eu
Bat-batean, ordea, Frantzia oso lurralde ziztrina iruditu zitzaidan, non ezingo bainuen nire onena eman.
es
Pero, de pronto, Francia me parec?a un territorio demasiado angosto en donde no pod?a dar de m? del todo.
fr
Mais la France, brusquement, me semblait un terrain trop ?troit, o? je ne parviendrais pas ? donner ma vraie mesure.
en
But France suddenly seemed to me too narrow a territory, where I wouldn't be able to show my true capabilities.
eu
Zer helburu izan nezakeen herrialde txiki hartan?
es
?A qu? pod?a aspirar en aquel pa?s tan peque?o?
fr
? quoi pouvais-je pr?tendre dans ce petit pays ?
en
What could I hope for in this little country?
