Hizkuntzen arteko Corpusa (HAC)
Odol hotzean, Truman Capote / Xabier Olarra (Igela, 1993
)
eu
Aspaldi ez dela, kristal zati bat atera nuen burutik.
es
No hace mucho, me sali? un pedacito de cristal de la cabeza.
fr
Il y a pas tellement longtemps, un morceau de verre m'est sorti de la t?te peu ? peu.
en
Not long ago I had a piece of glass work out of my head.
eu
Begi ertzetik atera zitzaidan.
es
Me sali? por la punta de un ojo.
fr
Il est sorti par le coin de l'?il.
en
It came out the corner of my eye.
eu
Aitak lagundu zidan...
es
Mi padre me ayud? a sac?rmelo...
fr
Mon p?re m'a aid? ? l'enlever...
en
My dad helped me to get it out....
eu
Dibortzioa ekarri zidaten gauzez hitz egin beharko nizuke nik uste, eta espetxera eraman nindutenez.
es
Imagino que debo contarle lo que me llev? a divorciarme y por qu? estuve en la c?rcel.
fr
J'imagine que je devrais vous raconter les choses qui ont abouti ? mon divorce, et ce qui m'a conduit en prison.
en
I figure I should tell you the things that led to my divorce, and things that caused me to go to prison.
eu
1957ko lehenbiziko hilabeteetan hasi zen dena.
es
 
fr
 
en
 
eu
Emaztea eta biok Kansas Cityko etxebizitza batean biziginen.
es
Todo comenz? a principios de 1957. Mi mujer y yo viv?amos en un piso en Kansas City.
fr
?a a commenc? au d?but de 1957. Je vivais avec ma femme en appartement, ? Kansas City.
en
It started the early part of 1957. My wife and I were living in an apartment in Kansas City.
eu
Kotxe enpresa hura utzi eta nire kontura nenbilen garaje lanetan.
es
Yo hab?a dejado mi empleo en la compa??a de autom?viles y puse un garaje por mi cuenta.
fr
J'avais cess? de travailler pour la Compagnie d'automobiles, et je me suis ouvert un garage ? mon propre compte.
en
I had quit my job at the auto-mobile company, and went into the garage business for myself.
eu
Margaret zeritzan neska baten amaginarrebaren garajea errentan hartua nuen.
es
Alquil? el garaje a una mujer que ten?a una nuera que se llamaba Margaret.
fr
Je louais le garage ? une femme qui avait une belle-fille qui s'appelait Margaret.
en
I was renting the garage from a woman who had a daughter-in-law named Margaret.
eu
Neska hori lanean ari nintzen batean ezagutu nuen eta kafe bat hartzera joan ginen elkarrekin.
es
La conoc? un d?a mientras trabajaba y fuimos a tomar un caf? juntos.
fr
J'ai rencontr? cette fille un jour pendant que j'?tais au travail, et on est all?s prendre une tasse de caf?.
en
I met this girl one day while I was at work, and we went to have a cup of coffee.
eu
Senarra Itsas Armadan zeukan.
es
Su marido estaba en Infanter?a de Marina.
fr
Son mari faisait son service militaire dans les marines.
en
Her husband was away in the Marine Corps.
eu
Historia luzea laburtzeko, harekin harremanetan hasi nintzen.
es
Para no alargarlo m?s, pues empezamos a salir juntos.
fr
Bref, j'ai commenc? ? sortir avec elle.
en
To make a long story short, I started going out with her.
eu
nire emazteak dibortzioa eskatu zuen.
es
Mi mujer pidi? el divorcio.
fr
Ma femme a demand? le divorce.
en
My wife sued for divorce.
eu
Hasi nintzen pentsatzen nire emaztea sekula ez nuela maitatu, zeren maite izan banu, ez bainizkion egindako gauza haiek guztiak egingo.
es
Yo empec? a pensar que en realidad nunca hab?a querido a mi mujer. Porque si la hubiera querido no habr?a hecho todo lo que hice.
fr
Parce que si je l'avais aim?e, je n'aurais jamais fait toutes les choses que j'avais faites.
en
I began thinking I never really loved my wife. Because if I had, I wouldn't have done all the things I'd done.
eu
Beraz, ez nion aurka egin dibortzio eskeari.
es
As? que no me opuse al divorcio.
fr
Alors, je n'ai pas fait opposition au divorce.
en
So I never fought the divorce.
eu
Edaten hasi nintzen eta ia hilabete egin nuen mozkortuta.
es
Empec? a beber y estuve borracho por lo menos un mes.
fr
Je me suis mis ? boire, et je suis demeur? ivre durant presque un mois.
en
I started drinking, and was drunk for almost a month.
eu
Negozioan zabartu eta hasi nintzen irabazi baino gehiago gastatzen, txeke fondogabeak sinatzen, eta azkenean lapur bihurtu nintzen.
es
Descuid? el negocio, empec? a firmar cheques sin fondos y al final me convert? en un ladr?n.
fr
J'ai n?glig? mes affaires, je d?pensais plus d'argent que je n'en gagnais, j'ai fait des ch?ques sans provisions et, ? la fin, je suis devenu un voleur.
en
I neglected my business, spent more money than I earned, wrote bad checks, and in the end became a thief.
eu
Azkeneko arrazoi horregatik bidali ninduten espetxera.
es
Por esto ?ltimo me enviaron a la penitenciar?a...
fr
Pour cette derni?re chose j'ai ?t? envoy? au p?nitencier...
en
For this last I was sent to the penitentiary....
eu
nire abokatuak zuri egia esateko esan dit, laguntzeko zaudela eta.
es
Mi abogado me ha dicho que debo ser sincero con usted porque quiz?s pueda ayudarme.
fr
Mon avocat a dit que je dois ?tre franc avec vous car vous pouvez m'aider.
en
My lawyer said I should be truthful with you as you can help me.
eu
Eta nik, dakizunez, laguntza behar dut.
es
Y necesito ayuda, como usted ya sabe.
fr
Et j'ai besoin d'aide, comme vous le savez.
en
And I need help, as you know.
eu
Hasi, hurrengo egunean hasi zen epaiketa, asteazkenean;
es
Al d?a siguiente, mi?rcoles, iba a tener lugar la apertura del proceso propiamente dicho.
fr
Le lendemain, mercredi, ?tait le vrai d?but du proc?s ;
en
The next day, Wednesday, was the proper start of the trial;
eu
ikusle arruntak onartu ere, egun horretan onartu zituzten lehenbizikoz auzigelan, sartzeko asmoz ateraino hurbildu zirenen parte txiki batentzako toki txikiegia zena.
es
Era tambi?n la primera vez que se admit?an espectadores en la sala, local demasiado peque?o para dar cabida a m?s que un modesto porcentaje de las personas que esperaban a la puerta.
fr
c'?tait aussi la premi?re fois que le public ?tait admis au tribunal, dont la salle, trop exigu?, ne put accueillir qu'une faible partie de ceux qui se pr?sent?rent ? la porte.
en
it was also the first time ordinary spectators were admitted into the courtroom, an area too small to accommodate more than a modest percentage of those who applied at the door.
eu
Tokirik hoberenak aurrez hartuak zeuden, hogei kazetari, Hickocken guraso eta Don Cullivan bezalako jende bereziarentzat (zeinek, Perry Smithen abokatuak hala eskaturik, Massachussettsetik harainoko bidaia egin baitzuen, soldaduskan bere laguna izan zenaren aldeko izaera-lekuko gisa azaltzeko).
es
Los mejores sitios hab?an sido reservados para veinte miembros de la prensa y personas especiales como los padres de Hickock y Donald Cullivan (quien, a instancias del abogado de Perry, hab?a venido desde Massachusetts para presentarse como testigo de la defensa a favor de su antiguo compa?ero de armas).
fr
Les meilleures places avaient ?t? r?serv?es pour vingt membres de la presse, et pour des personnages aussi particuliers que les parents de Hickock et Donald Cullivan (qui, ? la requ?te de l'avocat de Perry Smith, ?tait venu du Massachusetts pour servir de t?moin ? d?charge ? son ancien ami de r?giment).
en
The best seats had been reserved for twenty members of the press, and for such special personages as Hickock's parents and Donald Cullivan (who, at the request of Perry Smith's lawyer, had traveled from Massachusetts to appear as a character witness in behalf of his former Army friend).
eu
Bizirik gelditutako Clutterren bi alabak epaiketan izango zirelako zurrumurrua zabaldu zen;
es
Hab?a corrido el rumor de que las dos hijas supervivientes de Clutter estar?an presentes.
fr
Le bruit avait couru que les deux survivantes de la famille Clutter seraient pr?sentes ;
en
It had been rumored that the two surviving Clutter daughters would be present;
eu
ez zeuden, eta hurrengo saioetan ere ez.
es
No lo estuvieron ni asistieron a ninguna de las sesiones posteriores.
fr
elles ne vinrent pas et n'assist?rent ? aucune s?ance ult?rieure.
en
they were not, nor did they attend any subsequent session.
eu
Familiaren partetik Clutter jaunaren anaia gazteena zegoen, Arthur, han izateko ehun milia autoz egin zituena.
es
La familia estuvo representada por el hermano menor de Clutter, Arthur, que hizo ciento cincuenta kil?metros para estar all?.
fr
La famille ?tait repr?sent?e par le fr?re cadet de Mr. Clutter, Arthur, qui avait fait cent miles en voiture pour ?tre l?.
en
The family was represented by Mr. Clutter's younger brother, Arthur, who had driven a hundred miles to be there.
eu
Honako hau esan zien kazetariei:
es
Dijo a los periodistas:
fr
Il dit aux journalistes :
en
He told newsmen:
eu
-Ondo ikusi nahi ditut horratik [Smith eta Hickock].
es
"S?lo quiero mirarlos bien (a Smith y a Hickock).
fr
" Je veux simplement les voir de pr?s [Smith et Hickock].
en
"I just want to get a good look at them [Smith and Hickock].
eu
Zer pizti klase diren ikusi.
es
Quiero ver qu? clase de bestias son.
fr
Je veux simplement voir quel genre d'animaux ?a peut bien ?tre.
en
I just want to see what kind of animals they are.
eu
Zati-zati egingo nituzke gustura.
es
Si me dejara llevar por lo que siento, los despedazar?a."
fr
Si je m'?coutais, je les mettrais en pi?ces.
en
The way I feel, I could tear them apart."
eu
Akusatuen atzean bertan hartu zuen lekua eta haiengan finkatu zuen begirada, ezertarako handik saihestu gabe, buruz haien erretratuak pintatzeko asmoa balu bezala.
es
Se sent? detr?s de los acusados y se qued? mir?ndolos fijamente, con persistencia, como si proyectara dibujarlos de memoria.
fr
" Il prit place directement derri?re les accus?s et les fixa d'un regard d'une rare intensit?, comme s'il avait l'intention de peindre leurs portraits de m?moire.
en
He took a seat directly behind the defendants, and fixed them with a gaze of unique persistence, as though he planned to paint their portraits from memory.
eu
Geroxeago, eta Arthur Clutterrek hipnotizatu balu bezala, Perry Smith jiratu eta begiratu egin zion, eta berak hildako gizonaren oso antzeko aurpegia ikusi zuen:
es
Al cabo de un rato, y fue como si Arthur Clutter lo hubiera hipnotizado, Perry Smith se volvi?, lo mir? y reconoci? un rostro muy parecido al del hombre que hab?a asesinado:
fr
Comme s'il ob?issait ? une suggestion hypnotique d'Arthur Clutter, Perry se retourna bient?t et le regarda ; il reconnut un visage tr?s semblable au visage de l'homme qu'il avait tu? :
en
Presently, and it was as if Arthur Clutter had willed him to do it, Perry Smith turned and looked at him-and recognized a face very like the face of the man he had killed:
eu
begirada eme, ezpain estu, kokots irmo berdinak.
es
los mismos ojos mansos, labios delgados, firme ment?n.
fr
les m?mes yeux empreints de douceur, les l?vres minces, le menton volontaire.
en
the same mild eyes, narrow lips, firm chin.
eu
Perryk, txiklea jaten ari baitzen, jateari utzi zion;
es
Perry, que mascaba chicle, dej? de mascar;
fr
Perry, qui m?chait du chewing-gum, s'arr?ta de m?cher ;
en
Perry, who was chewing gum, stopped chewing;
eu
begirada beheratu zuen, minutu bat igaro zen eta haren masail hezurrak berriz mugitzen hasi ziren geldiro.
es
baj? los ojos y transcurri? un minuto y luego, lentamente, sus mand?bulas volvieron a ponerse en movimiento.
fr
il baissa les yeux, une minute s'?coula, puis ses m?choires se remirent en mouvement.
en
he lowered his eyes, a minute elapsed, then slowly his jaws began to move again.
eu
Une horretan izan ezik, Smithek, eta berdin Hickockek ere, arretarik eta aldi berean axolarik gabeko jarrera hartu zuten auzigelako saioetan;
es
A excepci?n de aquel momento, tanto Smith como Hickock adoptaron durante la audiencia una actitud a la vez indiferente y falta de inter?s:
fr
? l'exception de ce moment, Smith et Hickock affect?rent devant le tribunal une attitude qui ?tait ? la fois indiff?rente et d?sint?ress?e ;
en
Except for this moment, Smith, and Hickock too, affected a courtroom attitude that was simultaneously uninterested and disinterested;
eu
ezinegon geldoz txiklea jaten eta oinekin lurra jotzen aritu ziren fiskalak lehenbiziko lekukoa deitzen zuen bitartean.
es
mascaban chicle y golpeaban con los pies el suelo, con l?nguida impaciencia, mientras el estrado convocaba a sus primeros testigos.
fr
ils m?chaient du chewing-gum et frapp?rent du pied avec une impatience languissante lorsque l'?tat fit compara?tre son premier t?moin.
en
they chewed gum and tapped their feet with languid impatience as the state summoned its first witness.
eu
Nancy Ewalt.
es
Nancy Ewalt.
fr
Nancy Ewalt.
en
Nancy Ewalt.
eu
Eta Nancyren ondoren, Susan Kidwell.
es
Y despu?s de Nancy, Susan Kidwell.
fr
Et apr?s Nancy, Susan Kidwell.
en
And after Nancy, Susan Kidwell.
eu
Neskatoek kontatu zuten azaroaren 15ean, igandea, Clutterren etxera sartu zirenean ikusi zutena:
es
Las j?venes describieron lo que vieron al entrar en casa de los Clutter aquel domingo 15 de noviembre:
fr
Les jeunes filles d?crivirent ce qu'elles avaient vu en entrant chez les Clutter le dimanche 15 novembre :
en
The young girls described what they saw upon entering the Clutter house on Sunday, November 15:
eu
gela isilak, sukaldeko lurrean zegoen poltsa huts bat, eguzkiaren argia gela batean eta beren eskolakidea, Nancy Clutter, bere odolak egindako putzu baten erdian.
es
las habitaciones en silencio, un monedero vac?o en el suelo de la cocina, la luz del sol en una alcoba y su compa?era de colegio, Nancy Clutter, en un charco de su propia sangre.
fr
les pi?ces silencieuses, une bourse vide sur le plancher de la cuisine, des rayons de soleil dans une chambre ? coucher, et leur camarade de classe, Nancy Clutter, baignant dans son propre sang.
en
the quiet rooms, an empty purse on a kitchen floor, sunshine in a bedroom, and their schoolmate, Nancy Clutter, surrounded by her own blood.
eu
Defentsak kontragalderak egiteari uko egin zion eta jarrera berdina hartu zuen hurrengo hiru lekukoekin (Nancy Ewalten aita, Clarence izenekoa, Earl Robinson Xerifa eta Konderriko coroner-a Robert Fenton Dk.), zeinetako bakoitzak azaroko goiz eguzkitsu hartako gertaeren kontakizuna osatu baitzuen:
es
La defensa renunci? al contrainterrogatorio, pol?tica que sigui? tambi?n con los tres siguientes testigos (el padre de Nancy Ewalt, Clarence, el sheriff Earl Robinson y el forense del distrito, doctor Robert Fenton) cada uno de los cuales relat? los acontecimientos de aquella soleada ma?ana de noviembre:
fr
La d?fense renon?a ? l'interrogatoire contradictoire, politique qu'elle adopta avec les trois t?moins suivants (le p?re de Nancy Ewalt, Clarence, le sh?rif Earl Robinson et le coroner du comt?, le Dr. Robert Fenton), qui fournirent ? tour de r?le des d?tails suppl?mentaires au r?cit des ?v?nements de cette matin?e ensoleill?e de novembre :
en
The defense waived cross-examination, a policy they pursued with the next three witnesses (Nancy Ewalt's father, Clarence, and Sheriff Earl Robinson, and the county coroner, Dr. Robert Fenton), each of whom added to the narrative of events that sunny November morning:
eu
azkenean lau biktimak nola aurkitu zituzten eta zeukaten itxurari buruzko azalpenak eman zituzten, eta Fenton Doktoreak, berriz, heriotzaren kausen txosten klinikoa:
es
el descubrimiento de las cuatro v?ctimas, la descripci?n de su aspecto y, por parte del doctor Fenton, el diagn?stico cl?nico:
fr
la d?couverte, finalement, de chacune des quatre victimes, les comptes rendus de l'?tat dans lequel elles se trouvaient, et un diagnostic clinique de ses causes ?tabli par le Dr.
en
the discovery, finally, of all four victims, and accounts of how they looked, and, from Dr.
eu
"Burmuinean eta buru-hezurreko egitura bitaletan eskopetaz eragindako zauri larriak".
es
"Grav?simos traumas en el cerebro y en la estructura vital craneana causados por arma de fuego."
fr
Fenton : " De graves blessures au cerveau et ? des structures cr?niennes vitales inflig?es par un fusil de chasse. "
en
Fenton, a clinical diagnosis of why-"Severe traumas to brain and vital cranial structures inflicted by a shotgun."
eu
Ondoren, Richard Rohleder jarri zen lekukoen tokian:
es
A continuaci?n prest? declaraci?n Richard G. Rohleder.
fr
Puis Richard G. Rohleder vint ? la barre.
en
Then Richard G. Rohleder took the stand.
eu
Rohleder Garden Cityko Polizi Departamentuko Ikertzaileburua da.
es
Rohleder es el investigador jefe del Departamento de Polic?a de Garden City.
fr
Rohleder est enqu?teur principal du Service de la police de Garden City.
en
Rohleder is Chief Investigator of the Garden City Police Department.
eu
Argazkigintza da haren hobby-a eta ona da horretan.
es
Su hobby es la fotograf?a y es un buen fot?grafo.
fr
La photographie est son violon d'Ingres, et il y excelle.
en
His hobby is photography, and he is good at it.
eu
Rohleder izan zen Clutterrenean argazkiak egin eta, errebelatutakoan, sotoko hautsetan Hickockek utzitako oin arrastoak agertarazi zituena [giza begiak sumatu ez arren, kamerak har zitzakeenak].
es
Fue Rohleder quien tom? las fotograf?as que, una vez reveladas, descubrieron las pisadas polvorientas de Hickock en el s?tano de los Clutter, huellas que la c?mara pudo registrar y no el ojo humano.
fr
Rohleder ?tait l'auteur des photos qui, une fois d?velopp?es, r?v?l?rent les empreintes poussi?reuses de Hickock dans la cave des Clutter, empreintes que la cam?ra pouvait discerner, mais pas l'?il humain.
en
It was Rohleder who took the pictures that, when developed, revealed Hickock's dusty footprints in the Clutter cellar, prints the camera could discern, though not the human eye.
eu
Eta berak egin zituen gorpuen argazkiak, Alvin Deweyk hilketak argitu gabe zeudenean etengabe aztertzen zituen hilketaren gertalekuko irudiak.
es
Y fue ?l quien fotografi? los cad?veres, aquellas im?genes macabras sobre las que Alvin Dewey tanto hab?a meditado mientras los asesinatos segu?an sin resolverse.
fr
Et c'?tait lui qui avait photographi? les cadavres, ces images de la sc?ne du crime sur lesquelles Alvin Dewey s'?tait continuellement pench? tant que le crime n'avait pas ?t? ?lucid?.
en
And it was he who had photographed the corpses, those death-scene images Alvin Dewey had continuously pondered while the murders were still unsolved.
eu
Rohlederren lekukotasunen giltzarria zen argazki haiek berak eginak zirela argi uztea, fiskalak frogatzat hartzea nahi baitzuen.
es
El objetivo del testimonio de Rohleder era dejar sentado que hab?a sido ?l quien tom? las fotograf?as que el fiscal iba a presentar como prueba.
fr
Le but du t?moignage de Rohleder ?tait d'?tablir qu'il ?tait bien l'auteur de ces photographies que l'accusation proposa de pr?senter comme t?moignage.
en
The point of Rohleder's testimony was to establish the fact of his having made these pictures, which the prosecution proposed to put into evidence.
