Hizkuntzen arteko Corpusa (HAC)
Gauaren muturrerainoko bidaia, Louis Ferdinand Celine / Matias Mugica (Igela, 1992
)
eu
Hortaz, erretrasoa hartu genuen.
es
Con eso nos retrasamos.
fr
Nous nous m?mes ainsi en retard.
en
That delayed us.
eu
Gero presaka joan ginen aipatzen ez zidan toki batera.
es
Y despu?s nos apresuramos hacia un sitio, no me dijo cu?l.
fr
Et puis nous nous h?t?mes vers un endroit dont il ne me parlait pas.
en
Then we rushed through the streets, but he didn't tell me where we were going.
eu
Vaugirard kale luzea hartu, berduraz eta ataskoz basitua, platanondoz eta poliziaz inguratutako plaza baten ertzeraino ailegatu ginen. Kafe ttiki bateko atzeko gelara sartu ginen eta Parapine zelatan jarri zen kristal baten atzean, bisilloaz disimulatua.
es
Por la larga Rue de Vaugirard, salpicada de legumbres y estorbos, llegamos a la entrada de una plaza rodeada de casta?os y agentes de polic?a. Nos colamos hasta la sala trasera de un peque?o caf?, donde Parapine se apost? detr?s de un cristal, protegido por un visillo.
fr
Par la longue rue de Vaugirard, parsem?e de l?gumes et d'encombrements, nous arriv?mes tout au bord d'une place entour?e de marronniers et d'agents de police. Nous nous faufil?mes dans l'arri?re-salle d'un petit caf? o? Parapine se jucha derri?re un carreau, ? l'abri d'un brise-bise. " Trop tard !
en
Making our way down the long Rue de Vaugirard* strewn with vegetables and other encumbrances, we approached a square surrounded by chestnut trees and policemen, and we slipped into the back room of a small caf?, where Parapine sat down at a curtained window.
eu
-Berandu!
es
"?Demasiado tarde!
fr
fit-il d?pit?.
en
"Too late!" he moaned.
eu
egin zuen desilusioz.
es
-dijo, despechado-.
fr
 
en
 
eu
Dagoeneko atera dira!
es
?Ya han salido!"
fr
Elles sont sorties d?j? !
en
"They've gone."
eu
-Nor?
es
"?Qui?nes?"
fr
-Qui ?
en
"Who?"
eu
-Institutuko neska koskorrak...
es
"Las alumnitas del instituto...
fr
-Les petites ?l?ves du Lyc?e...
en
"The little girls from the Lycee...
eu
Batzuk zoragarriak dira, benetan...
es
Mire, hay algunas encantadoras...
fr
Il en est de charmantes vous savez...
en
Some of them are charming...
eu
Buruz dakizkit haien izterrak.
es
Me conozco sus piernas de memoria.
fr
Je connais leurs jambes par c?ur.
en
I know their legs by heart.
eu
Hori baizik ez dut eskatzen nere egunak bukatzeko...
es
No puedo imaginar nada mejor para acabar el d?a...
fr
Je ne demande plus autre chose pour la fin de mes journ?es...
en
I ask for nothing more at the end of my day...
eu
Goazen!
es
?V?monos!
fr
Allons-nous-en !
en
Let's get out of here!
eu
Beste egun batean izango da...
es
Otro d?a ser?..."
fr
Ce sera pour un autre jour...
en
I'll see them another day..."
eu
Eta ederki adiskideturik berezi ginen.
es
Y nos separamos muy amigos.
fr
" Et nous nous quitt?mes vraiment bons amis.
en
 
eu
Poztuko nintzen Rancyra inoiz bueltatu behar izan ez banu.
es
Habr?a preferido no tener que volver nunca a Rancy.
fr
J'aurais ?t? content de ne jamais avoir ? retourner ? Rancy.
en
I'd have been glad if I'd never have had to go back to Raney.
eu
Goiz hartan handik aldegin nuenetik kasik ahaztu nituen nere eguneroko kezkak;
es
Desde aquella misma ma?ana que me hab?a marchado de all?, casi hab?a olvidado mis preocupaciones habituales;
fr
Depuis ce matin m?me que j'?tais parti de l?-bas j'avais presque oubli? d?j? mes soucis ordinaires ;
en
Since the morning when I'd left it, I had almost forgotten my daily cares;
eu
handik kanpora ez zidaten segitzen, hain zeuden oraindik Rancyri sakon amarratuak.
es
estaban a?n tan incrustadas en Rancy, que no me segu?an.
fr
ils y ?taient encore incrust?s si fort dans Rancy qu'ils ne me suivaient pas.
en
they were so deeply incrusted in Raney that they didn't follow me.
eu
Hil egingo ziren akaso nere kezka horiek, axolakabeziaz, Bebert bezala, bueltatzen ez banintzen.
es
Se habr?an muerto all?, tal vez, mis preocupaciones, de abandono, como B?bert, si yo no hubiese regresado.
fr
Ils y seraient peut-?tre morts mes soucis, ? l'abandon, comme B?bert, si je n'?tais pas rentr?.
en
Perhaps they'd have died of neglect like B?bert if I hadn't gone back.
eu
Kezka suburbialak ziren.
es
Eran preocupaciones de suburbio.
fr
C'?taient des soucis de banlieue.
en
They were suburban cares.
eu
Rue Bonaparte alde hartan, ordea, atzera etorri zitzaidan gogorabidea, triste askoa.
es
Sin embargo, por la Rue Bonaparte, me volvi? la reflexi?n, la triste.
fr
Cependant vers la rue Bonaparte, la r?flexion me revint, la triste. C'est une rue pourtant qui donnerait plut?t du plaisir au passant.
en
Even so, on the Rue Bonaparte, reflection came back to me, the gloomy kind, though it's a street that would normally be pleasing to a passer-by.
eu
Kale hori horraatik franko atsegina izaten da, ba, oinezkoentzat, Gutxi dira hura bezain abegitsu eta sotil.
es
Y, sin embargo, es una calle como para dar placer, m?s bien, al transe?nte. Pocas hay tan acogedoras y agradables.
fr
Il en est peu d'aussi bienveillantes et gracieuses.
en
Few streets are so smiling and so gracious.
eu
Baina kaietara hurbiltzen nintzen heinean, izua sortzen zitzaidan.
es
Pero, al acercarme al r?o, me iba entrando miedo, de todos modos.
fr
Mais, en m'approchant des quais, je devenais tout de m?me craintif.
en
But on approaching the Seine, I began to worry.
eu
Noraezean bueltaka hasi nintzen.
es
Empec? a dar vueltas.
fr
Je r?dais.
en
I strolled aimlessly about.
eu
Ezin deliberatu Sena pasatzera.
es
No consegu?a decidirme a cruzar el Sena.
fr
Je ne pouvais me r?soudre ? franchir la Seine.
en
I couldn't make up my mind to cross the river.
eu
Denak ez baikara Cesar!
es
?Todo el mundo no es C?sar!
fr
Tout le monde n'est pas C?sar !
en
Everybody can't be Caesar!
eu
Beste aldean, beste bazterrean, hortxe hasten ziren nere nekeak.
es
Al otro lado, en la otra orilla, comenzaban mis penas.
fr
De l'autre c?t?, sur l'autre rive, commen?aient mes ennuis.
en
Across the bridge, on the opposite bank, my troubles would begin.
eu
Gautu arte hantxe ezkerralde hartan egotea erabaki nuen.
es
Decid? esperar as?, a la orilla izquierda, hasta la noche.
fr
Je me r?servai d'attendre ainsi de ce c?t? gauche jusqu'? la nuit.
en
I reserved the right to wait on the left bank until nightfall.
eu
Horrela behintzat argi ordu batzuk irabaziko nituen, ez da gutxi, hala ari nintzen neure baitan.
es
En ?ltimo caso, unas horas de sol ganadas, me dec?a. El agua ven?a a chapotear junto a los pescadores y me sent? a ver lo que hac?an.
fr
C'est toujours quelques heures de soleil de gagn?es, que je me disais. L'eau venait clapoter ? c?t? des p?cheurs et je me suis assis pour les regarder faire.
en
At least, I said to myself, I'd be saving a few hours of sunlight. The water lapped against the bank where the fishermen were, and I sat down to watch them.
eu
Ura arrantzarien ondoraino iristen zen talapaska, eta eseri nintzen haien ihardunari begira.
es
La verdad es que no ten?a ninguna prisa yo tampoco, tan poca como ellos.
fr
Vraiment, je n'?tais pas press? du tout moi non plus, pas plus qu'eux.
en
I really was in no hurry at all, no more than they were.
eu
Ez nintzen, izan, batere presatua ni ere, haiek bezalaxe.
es
Me parec?a haber llegado al momento, a la edad tal vez, en que sabes perfectamente lo que pierdes cada hora que pasa.
fr
J'?tais comme arriv? au moment, ? l'?ge peut-?tre, o? on sait bien ce qu'on perd ? chaque heure qui passe.
en
I'd pretty well come to the point, the age, you might say, when a man knows what he's losing with every hour that passes.
eu
Ailegatu nintzeneko momentuan, edadean esan liteke akaso, gizona ohartzen da zer galtzen duen joaten den ordu bakoitzean, baina oraindik falta du denboraren bidean seko gelditzeko behar den zuhurtzi-indarra, eta bestalde, zera, gelditu ezkero ez luke jakingo zer egin, barrenean nagusi duen eta gaztetatik hasita miretsi duen aurrera jotzeko zoramen hori gabe.
es
Pero a?n no has adquirido la sabidur?a necesaria para pararte en seco en el camino del tiempo, pero es que, si te detuvieras, no sabr?as qu? hacer tampoco, sin esa locura por avanzar que te embarga y que admiras durante toda la juventud.
fr
Mais on n'a pas encore acquis la force de sagesse qu'il faudrait pour s'arr?ter pile sur la route du temps et puis d'abord si on s'arr?tait on ne saurait quoi faire non plus sans cette folie d'avancer qui vous poss?de et qu'on admire depuis toute sa jeunesse.
en
But he hasn't yet built up the wisdom to pull up sharp on the road of time, and anyway, even if you did stop you wouldn't know what to do without the frenzy for going forward that has possessed you and won your admiration ever since you were young.
eu
Orduan ja gazte izateak harrobide gutxiago ematen dio, oraindik ez da atrebitzen jendaurrean aitortzera, bere gaztetasuna agian hori besterik ez dela, zahartzeko abioa.
es
Ya te sientes menos orgulloso, de tu juventud, a?n no te atreves a reconocerlo en p?blico, que acaso no sea sino eso, tu juventud, el entusiasmo por envejecer.
fr
D?j? on en est moins fier d'elle de sa jeunesse, on ose pas encore l'avouer en public que ce n'est peut-?tre que cela sa jeunesse, de l'entrain ? vieillir.
en
Even now you're not as pleased with your youth as you used to be, but you don't yet dare admit in public that youth may be nothing more than a hurry to grow old.
eu
Gizonak bere iragan barregarri guzian hainbesteko barregarrikeria, engainua, sinisberakeria aurkitzen du, ze agian bertatik utzi nahi liokeen gazte izateari, hortxe gelditu, eta itxoin gaztetasuna beragandik apartatu arte, aurrerago pasa arte, hura joaten, urruntzen ikusi nahi luke, haren harrokeriaren handiari begiratu, haren ezerezean eskua sartu, eta gero berak ere aldegin, gaztetasuna benetan lekututa dagoela seguru dakienean, eta lasai asko orduan, bere gogara, denboraz beste aldera bueltatu poliki, gauzak eta jendeak egiaz nola diren ikustera.
es
Descubres en tu rid?culo pasado tanta ridiculez, enga?o y credulidad, que desear?as acaso dejar de ser joven al instante, esperar a que se aparte, la juventud, esperar a que te adelante, verla irse, alejarse, contemplar toda tu vanidad, llevarte la mano a tu vac?o, verla pasar de nuevo ante ti, y despu?s marcharte t?, estar seguro de que se ha ido de una vez, tu juventud, y, tranquilo entonces, por tu parte, volver a pasar muy despacio al otro lado del Tiempo para ver, de verdad, c?mo son la gente y las cosas.
fr
On d?couvre dans tout son pass? ridicule tellement de ridicule, de tromperie, de cr?dulit? qu'on voudrait peut-?tre s'arr?ter tout net d'?tre jeune, attendre la jeunesse qu'elle se d?tache, attendre qu'elle vous d?passe, la voir s'en aller, s'?loigner, regarder toute sa vanit?, porter la main dans son vide, la voir repasser encore devant soi, et puis soi partir, ?tre s?r qu'elle s'en est bien all?e sa jeunesse et tranquillement alors, de son c?t?, bien ? soi, repasser tout doucement de l'autre c?t? du Temps pour regarder vraiment comment qu'ils sont les gens et les choses.
en
In the whole of your absurd past you discover so much that's absurd, so much deceit and credulity, that it might be a good idea to stop being young this minute, to wait for youth to break away from you and pass you by, to watch it going away, receding in the distance, to see all its vanity, run your hand through the empty space it has left behind, take a last look at it, and then start moving, make sure your youth has really gone, and then calmly, all by yourself, cross to the other side of Time to see what people and things really look like.
eu
Kaiaren bazterrean arrantzariek ez zuten ezer harrapatzen.
es
A la orilla del r?o, los pescadores no se estrenaban.
fr
Au bord du quai les p?cheurs ne prenaient rien.
en
The fishermen on the bank weren't catching anything.
eu
Irudirik ere ez zuten arrain harrapatzen interes gogorra izateko.
es
Ni siquiera parec?a importarles demasiado pescar o no.
fr
Ils n'avaient m?me pas l'air de tenir beaucoup ? en prendre des poissons.
en
They didn't even seem to care very much whether they caught any fish or not.
eu
Arrainen ezagunak izango ziren.
es
Los peces deb?an de conocerlos.
fr
Les poissons devaient les conna?tre.
en
The fish must have known them.
eu
Itxuratan ari ziren denak han.
es
Se quedaban all?, todos, haciendo como que pescaban.
fr
Ils restaient l? tous ? faire semblant.
en
They were all just pretending.
eu
Azken eguzki sotil batek zerbait berotasun mantentzen zuen gure inguruan, eta uraren gainetik urdin eta urrez nahasitako argi-distirak saltoka erabiltzen zituen.
es
Los ?ltimos rayos de sol, deliciosos, manten?an a?n un poco de calorcito a nuestro alrededor y hac?an saltar sobre el agua peque?os reflejos entreverados de azul y oro.
fr
Un joli dernier soleil tenait encore un peu de chaleur autour de nous, faisant sauter sur l'eau des petits reflets coup?s de bleu et d'or.
en
A fine last glow of sunshine maintained a little warmth around us and sent reflections sprinkled with blue and gold leaping over the water.
eu
Haizea fresko-freskoa zetorren kontrako alderditik mila ostotan barrena, bolara xuabetan.
es
Viento llegaba muy fresco de enfrente por entre los altos ?rboles, muy sonriente, el viento, asom?ndose por entre mil hojas, en r?fagas suaves.
fr
Du vent, il en venait du tout frais d'en face ? travers les grands arbres, tout souriant le vent, se penchant ? travers mille feuilles, en rafales douces.
en
A cool wind came over to us through the big trees on the far side, a smiling wind blowing through thousands of leaves in gentle gusts.
eu
Goxo ginen.
es
Se estaba bien.
fr
On ?tait bien.
en
A nice place to be.
eu
Bi ordu aisa hor gelditu ginen, ezer harrapatu gabe, ezer egin gabe.
es
Dos buenas horas permanecimos as?, sin pescar nada, sin hacer nada.
fr
Deux heures pleines, on est rest? ainsi ? ne rien prendre, ? ne rien faire.
en
For two whole hours we stayed there, catching nothing, doing nothing.
eu
Ondoren Sena ilunkara jarri zen, eta zubiaren kantoia oso gorritu ilunabarraz.
es
Y despu?s el Sena se obscureci? y la esquina del puente se puso roja con el crep?sculo.
fr
Et puis, la Seine est tourn?e au sombre et le coin du pont est devenu tout rouge du cr?puscule.
en
Then the Seine darkened and the corner of the bridge turned red with the sunset.
eu
Munduak, kaitik pasa-bidenabar, hortxe ahaztu gintuen gu, denok, bazterraren eta uraren artean.
es
El mundo, al pasar por el muelle, nos hab?a olvidado all?, entre la orilla y el agua.
fr
Le monde en passant sur le quai nous avait oubli?s l?, nous autres, entre la rive et l'eau.
en
The people on the quai above had forgotten us as we sat there between the embankment and the water.
eu
Gaua arkupeen azpitik atera zen, gazteluaren luzera guzian gora igo, fatxada hartu, hango leihoak, banan-bana, itzalaren aurrean sutan zirenak.
es
La noche sali? de debajo de los arcos, subi? a lo largo del castillo, tom? la fachada, las ventanas, una tras otra, que flameaban ante la sombra.
fr
La nuit est sortie de dessous les arches, elle est mont?e tout le long du ch?teau, elle a pris la fa?ade, les fen?tres, l'une apr?s l'autre, qui flambaient devant l'ombre.
en
The night came out from under the arches and climbed along the ch?teau,* taking the fa?ade and, one by one, the sunset-flaming windows.
eu
Ondoren, leihoak ere itzali ziren.
es
Y despu?s se apagaron tambi?n, las ventanas.
fr
Il ne restait plus qu'? partir une fois de plus.
en
Again there was nothing I could do but go away.
eu
Berriz ere aldegin egin behar.
es
Ya solo quedaba marcharse una vez m?s.
fr
Les bouquinistes des quais fermaient leurs bo?tes.
en
The booksellers on the quai were shutting up their boxes.
eu
Kaietako liburu-tratanteak beren kajak ixten ari ziren.
es
Los libreros de lance de las orillas del r?o estaban cerrando sus cajas.
fr
 
en
 
eu
"Heldu al haiz?" esaten zion oihuka andreak senarrari petrilaren gainetik, nere ondoan ari baitzen bere tresnak eta bere aulki tolestekoa, eta xixareak gordetzen.
es
"?Vienes?", fue y grit? la mujer, por encima del pretil a su marido, a mi lado, quien, por su parte, cerraba sus instrumentos y la silla de tijera y los gusanos.
fr
" Tu viens ! " que criait la femme par-dessus le parapet ? son mari, ? mon c?t?, qui refermait lui ses instruments, et son pliant et les asticots.
en
"Are you coming?" a woman shouted over the parapet to her fisherman husband beside me, who was putting away his tackle, camp chair, and worms.
eu
Marmarrez erantzun zion, eta hango beste arrantzari guziek ere marmarrez erantzun zuten haren ondotik eta denak igo ginen, ni ere bai, gora, marmarrez, oinez dabilen jendearekin batera.
es
Refunfu?? y todos los dem?s pescadores refunfu?aron tras ?l y volvimos a subir, yo tambi?n, arriba, refunfu?ando hacia donde pasaba la gente.
fr
Il a grogn? et tous les autres p?cheurs ont grogn? apr?s lui et on est remont?s, moi aussi, l?-haut, en grognant, avec les gens qui marchent.
en
He grumbled and the other fishermen grumbled after him, and up we went, all of us grumbling, to the quai.
eu
Hizketan hasi nintzen andrearekin, holaxe, bestela bezala, gauak dena hartu baino lehen zerbait atsegina esatekotan.
es
Habl? a su mujer, solo para decirle algo amable, antes de que cayese la noche por todas partes.
fr
Je lui ai parl? ? sa femme, comme ?a pour lui dire quelque chose d'aimable avant que ?a soye la nuit partout.
en
I spoke to his wife, just to be saying something pleasant before night took everything away.
