Hizkuntzen arteko Corpusa (HAC)
Heriotza iragarritako baten kronika, Gabriel Garcia Marquez / Xalbador Garmendia (Sendoa, 1982
)
eu
Angela Vicario, drama gertatu eta 23 urte ondotik.
es
?ngela Vicario 23 a?os despu?s del drama.
fr
Angela Vicario, vingt-trois ans apr?s le drame.
en
Angela Vicario, twenty-three years after the drama.
eu
Beti bezala tratatu ninduen, izter-lehengusu bainintzen, eta nik egin galdera guztiei zentzuz eta umoretsu erantzun zien.
es
Me trat? igual que siempre, como un primo remoto, y contest? a mis preguntas con muy buen juicio y con sentido del humor.
fr
Elle me traita comme d'habitude, en cousin ?loign?, et r?pondit ? mes questions avec un grand bon sens teint? d'humour.
en
She treated me the same as always, like a distant cousin, and answered my questions with very good judgment and a sense of humour.
eu
Halakoxe pertsona heldua eta burutsua zen, ze berbera zela sinesteak lanak ematen zituen.
es
Era tan madura e ingeniosa, que costaba trabajo creer que fuera la misma.
fr
Elle se montra si m?re et si ing?nieuse que j'eus du mal ? croire qu'il s'agissait de la m?me personne.
en
She was so mature and witty that it was difficult to believe that she was the same person.
eu
Bere bizitza konprenitzera nola etorri zen, horrexek harritu ninduen gehien.
es
Lo que m?s me sorprendi? fue la forma en que hab?a terminado por entender su propia vida.
fr
Je fus surtout surpris de constater comment elle avait finalement r?ussi ? trouver un sens ? sa vie.
en
What surprised me most was the way in which she'd ended up understanding her own life.
eu
Harekin minutu batzuk pasa eta ez zitzaidan lehen begi kolpean bezain zahar iruditu, aitzitik ia oroitzapenean gorderik neukan bezain gazte, eta ez zuen urrik eman ere 20 urterekin maitasunik gabe ezkonarazi zuten neskatxa harekin komunean ezer.
es
Al cabo de pocos minutos ya no me pareci? tan envejecida como a primera vista, sino casi tan joven como en el recuerdo, y no ten?a nada en com?n con la que hab?an obligado a casarse sin amor a los 20 a?os.
fr
Au bout de quelques minutes, elle me parut d?j? moins vieille qu'? premi?re vue, et m?me presque aussi jeune que dans mon souvenir ; elle n'avait plus rien de commun avec celle qu'on avait contrainte ? se marier sans amour ? vingt ans.
en
After a few minutes she no longer seemed as aged to me as at first sight, but almost as young as in my memory, and she had nothing in common with the person who'd been obliged to marry without love at the age of twenty.
eu
Bere amak, zahardadea nolabait konprenitzen zuenak, kontuz ibili beharrezko iratxoa bainintzen errezibitu ninduen.
es
Su madre, de una vejez mal entendida, me recibi? como a un fantasma dif?cil.
fr
Sa m?re, du fond de son ?ge avanc?, me re?ut comme un fant?me difficile.
en
Her mother, in her grouchy old age, received me like a difficult ghost.
eu
Behialako kontuez ez zuen hitzik esan nahi izan, eta kronika hau idazteko nire amarekin izan zituen hitz-aspertuetan hari jaulki zitzaizkion zenbaixka esaldi solterekin eta neure oroimenetik erreskatatu nituen banaka batzuekin konformatu behar izan nuen.
es
Se neg? a hablar del pasado, y tuve que conformarme para esta cr?nica con algunas frases sueltas de sus conversaciones con mi madre, y otras pocas rescatadas de mis recuerdos.
fr
Elle refusa de parler du pass? ; j'ai d? me contenter pour cette chronique de quelques phrases isol?es de ses conversations avec ma m?re et de quelques autres, peu nombreuses, arrach?es ? mes souvenirs.
en
She refused to talk about the past, and for this chronicle I had to be satisfied with a few disconnected phrases from her conversations with my mother, and a few others rescued from my memories.
eu
Lerrenak egin zituen Angela Vicario hil zedin, baina haren usteak ustel aterarazi zituen alabak berak, bere xoritxarra zela eta ez baitzen sekula isilgordeka ibili.
es
Hab?a hecho m?s que lo posible para que ?ngela Vicario se muriera en vida, pero la misma hija le malogr? los prop?sitos, porque nunca hizo ning?n misterio de su desventura.
fr
Elle avait fait l'impossible pour transformer Angela en morte vivante, mais sa fille avait ruin? ses desseins en refusant tout myst?re ? son malheur.
en
She had gone beyond what was possible to make Angela Vicario die in life, but the daughter herself had brought her plans to naught because she never made any mystery out of her misfortune.
eu
Aitzitik. Entzun gogoz zen guztiari kontatzen zion xehetasun guztiekin, inoiz argituko ez zen sekretua salbu:
es
Al contrario: a todo el que quiso o?rla se la contaba con sus pormenores, salvo el que nunca se hab?a de aclarar:
fr
Mieux, elle le racontait ? qui voulait l'entendre, en omettant toutefois deux ou trois d?tails qui ne furent jamais ?claircis :
en
On the contrary, she would recount it in all its details to anyone who wanted to hear it, except for one item that would never be cleared up:
eu
kaltea egiazki egin ziona nor izan zen, eta nola eta noiz, izan ere inork ez baitzuen benetan eta zinez uste Santiago Nasar izan zenik.
es
qui?n fue, y c?mo y cu?ndo, el verdadero causante de su perjuicio, porque nadie crey? que en realidad hubiera sido Santiago Nasar.
fr
quand et comment avait eu lieu le pr?judice, et qui en ?tait l'auteur v?ritable, car en fait nul n'avait cru r?ellement ? la culpabilit? de Santiago Nasar.
en
who was the real cause of her damage, and how and why, because no one believed that it had really been Santiago Nasar.
eu
Bi mundu dibergentetan bizi ziren.
es
Pertenec?an a dos mundos divergentes.
fr
Ils appartenaient ? deux mondes diff?rents.
en
They belonged to two completely different worlds.
eu
Inork inoiz ez zituen elkarrekin batera ikusi, are gutxiago bakarrik.
es
Nadie los vio nunca juntos, y mucho menos solos.
fr
Personne ne les avait vus ensemble, et moins encore en t?te-?-t?te.
en
No one had ever seen them together, much less alone together.
eu
Santiago Nasar altiboegia zen neskari begia edukitzeko.
es
Santiago Nasar era demasiado altivo para fijarse en ella.
fr
Santiago Nasar ?tait trop fier pour pr?ter attention ? elle.
en
Santiago Nasar was too haughty to have noticed her:
eu
Hartaz aritu behar izaten zuenean "hire lengusina txolina", esaten zidan.
es
"Tu prima la boba", me dec?a, cuando ten?a que mencionarla.
fr
" Ta conne de cousine ", me disait-il quand il devait la nommer.
en
"Your cousin the booby," he would say to me when he had to mention her.
eu
Gainera, orduan esan ohi genuenez, gabiroi oilandazale zen.
es
Adem?s, como dec?amos entonces, ?l era un gavil?n pollero.
fr
Et puis, selon notre expression d'alors, c'?tait un ?pervier du jupon.
en
Besides, as we said at that time, he was a sparrow hawk.
eu
Bakarrik ibili ohi zen, aitaren antzera, mendi horietatik barrena noraezean bide urratzen hasten zen dontzeila orori kukulua bihurrituz, alabaina herrian bertan Flora Miguel-ekin zuen harreman konbentzionalaz eta Maria Aleiandrina Cervantes-ekin hamalau hilabetez izan zuen harreman grinatsuaz bestalde beste inolakorik ez zitzaion inori gogoratzen.
es
Andaba solo, igual que su padre, cort?ndole el cogollo a cuanta doncella sin rumbo empezaba a despuntar por esos montes, pero nunca se le conoci? dentro del pueblo otra relaci?n distinta de la convencional que manten?a con Flora Miguel, y de la tormentosa que lo enloqueci? durante catorce meses con Mar?a Alejandrina Cervantes.
fr
Il se promenait seul, comme son p?re, pr?t ? croquer la premi?re fille ?gar?e dont le corsage s'?panouissait dans ces collines, mais on ne lui connut jamais, dans le village m?me, d'autres fr?quentations que celle qu'il maintenait officiellement avec Flora Miguel ; sans oublier, bien entendu, cette liaison temp?tueuse avec Maria-Alexandrina Cervantes, qui lui avait fait perdre la raison quatorze mois durant.
en
He went about alone, just like his father, nipping the bud of any wayward virgin who began showing up in those woods, but in town no other relationship ever came to be known except for the conventional one he maintained with Flora Miguel, and the stormy one with Maria Alejandrina Cervantes, which drove him crazy for fourteen months.
eu
Bertsiorik zabalduena, agian ere tzarrena bera zelako, hauxe zen, alegia, Angela Vicario zinez maite zuen norbait gerizatzen ari zela, eta Santiago Nasar-en izena aukeratu zuela ustez eta anaiak horren kontra ausartuko ez zirelakoan.
es
La versi?n m?s corriente, tal vez por ser la m?s perversa, era que ?ngela Vicario estaba protegiendo a alguien a quien de veras amaba, y hab?a escogido el nombre de Santiago Nasar porque nunca pens? que sus hermanos se atrever?an contra ?l.
fr
La version la plus courante, peut-?tre parce qu'elle ?tait la plus perverse, pr?tendait qu'Angela Vicario prot?geait un homme qu'elle aimait et qu'elle avait choisi le nom de Santiago Nasar en pensant que ses fr?res n'oseraient pas s'en prendre ? lui.
en
The most current version, perhaps because it was the most perverse, was that Angela Vicario was protecting someone who really loved her and she had chosen Santiago Nasar's name because she thought her brothers would never dare go up against him.
eu
Nik neronek bigarren aldiz bisitatu nuenean egia horixe atera nahi izan nion argudio guztiak egoki prestatuz, baina horiei kontra apenas bista jaso zuen begia beti bordatuari so.
es
Yo mismo trat? de arrancarle esta verdad cuando la visit? por segunda vez con todos mis argumentos en orden, pero ella apenas si levant? la vista del bordado para rebatirlos.
fr
Personnellement, j'essayai de lui arracher cette v?rit? au cours de la deuxi?me visite que je lui rendis, apr?s avoir soigneusement pr?par? mes arguments, mais c'est ? peine si elle leva les yeux de sur sa broderie pour les r?futer.
en
I tried to get that truth out of her myself when I visited her the second time, with all my arguments in order, but she barely lifted her eyes from the embroidery to knock them down.
eu
-Dagoen dagoenean utzazu, lehengusu-esan zuen-.
es
-Ya no le des m?s vueltas, primo-me dijo-.
fr
" Cousin, ne cherche pas midi ? quatorze heures.
en
"Don't beat it to death, cousin," she told me.
eu
Hura izan zen.
es
Fue ?l.
fr
C'?tait bien lui.
en
"He was the one."
eu
Deus isilik gorde gabe kontatu zituen beste guztiak, eztei-eguneko desastrea ere bai.
es
Todo lo dem?s lo cont? sin reticencias, hasta el desastre de la noche de bodas.
fr
Tout le reste, elle le raconta sans r?ticence, et m?me le d?sastre de sa nuit de noces.
en
Everything else she told without reticence, even the disaster of her wedding night.
eu
Zentzua galdu arte gizona ohean mozkortzeko nola bere adiskideek eskolatu zuten kontatu zuen, bai sentitzen zuen lotsa baino handiagoa ager zezala ere honela hark argia itzal zezan, gainera birjinitatea finjitzearren alunbre uraz garbitasun drastikoa egin eta biharamunean emazte berriaren patioan erakusteko moduan merkurio kromoz mihisea orbain zezala.
es
Cont? que sus amigas la hab?an adiestrado para que emborrachara al esposo en la cama hasta que perdiera el sentido, que aparentara m?s verg?enza de la que sintiera para que ?l apagara la luz, que se hiciera un lavado dr?stico de aguas de alumbre para fingir la virginidad, y que manchara la s?bana con mercurio cromo para que pudiera exhibirla al d?a siguiente en su patio de reci?n casada.
fr
Elle me confia que ses amies lui avaient appris ? enivrer son mari au lit au point de lui enlever toute id?e claire, ? redoubler hypocritement sa pudeur naturelle afin qu'il ?teigne la lumi?re, ? se faire une injection du tonnerre de dieu avec de l'eau d'alun pour simuler la virginit? et ? tacher son drap au mercurochrome dans le but de l'exposer le lendemain dans sa cour de nouvelle mari?e.
en
She recounted how her friends had instructed her to get her husband drunk in bed until he passed out, to feign more embarrassment than she really felt so he'd turn out the light, to give herself a drastic douche of alum water to fake virginity, and to stain the sheet with Mercurochrome so she could display it the following day in her bridal courtyard.
eu
Bi gauza zituzten soilik ez gogoan izan tapatzaileek.
es
S?lo dos cosas no tuvieron en cuenta sus coberteras:
fr
Ses conseilleuses avaient oubli? seulement deux choses :
en
Her bawds hadn't counted on two things:
eu
Bayardo San Rom?n-ek edanari eusteko zuen iraupen harrigarria alde batetik, eta bestetik berorien prejuizioz ezarrita zuen ergelkeriarekin batera Angela Vicario-k ondo ezkutaturik zeraman dezentzia garbia.
es
la excepcional resistencia de bebedor de Bayardo San Rom?n, y la decencia pura que ?ngela Vicario llevaba escondida dentro de la estolidez impuesta por su madre.
fr
l'exceptionnelle r?sistance de Bayardo San Roman aux effets de la bouteille et la r?elle honn?tet? qu'Angela Vicario cachait sous l'ab?tissement impos? par sa m?re.
en
Bayardo San Roman's exceptional resistance as a drinker, and the pure decency that Angela Vicario carried hidden inside the stolidity her mother had imposed.
eu
"Horien esanei ez nien kasu izpirik egin-esan zidan-, izan ere zenbat eta gehiago gogoan irauli usteago bainuen gisa horretako zerrikeriarik ezin zekiokeela inori egin, are gutxiago nirekin ezkontzeko zoritxarra izan zuen gizagaixoari".
es
"No hice nada de lo que me dijeron-me dijo-, porque mientras m?s lo pensaba m?s me daba cuenta de que todo aquello era una porquer?a que no se le pod?a hacer a nadie, y menos al pobre hombre que hab?a tenido la mala suerte de casarse conmigo".
fr
" Je ne fis rien de ce qu'elles m'avaient conseill?, m'expliqua-t-elle, car plus j'y pensais et plus je me rendis compte que tout cela ?tait une pure saloperie qu'on ne pouvait infliger ? personne, et moins encore au malheureux homme qui avait eu la malchance de m'?pouser.
en
"I didn't do any of what they told me," she said, "because the more I thought about it, the more I realised that it was all something dirty that shouldn't be done to anybody, much less to the poor man who had the bad luck to marry me."
eu
Beraz logela argiztatuan inolako erreserbarik gabe eranzten utzi zen, bizitza alferrik galarazi zioten beldur ikasi guztietatik burua libre.
es
De modo que se dej? desnudar sin reservas en el dormitorio iluminado, a salvo ya de todos los miedos aprendidos que le hab?an malogrado la vida.
fr
" Si bien qu'elle se laissa d?shabiller sans mani?res dans la chambre illumin?e, lib?r?e d?s cet instant de toutes les peurs qu'on lui avait enseign?es et qui avaient empoisonn? son existence.
en
So she let herself get undressed openly in the lighted bedroom, safe now from all the acquired fears that had ruined her life.
eu
"Oso gauza erraza izan zitzaidan-esan zidan-, hiltzeko prest nengoen eta".
es
"Fue muy f?cil-me dijo-, porque estaba resuelta a morir".
fr
" Ce fut tr?s facile, me dit-elle. Car j'?tais d?cid?e ? mourir.
en
"It was very easy," she told me, "because I'd made up my mind to die."
eu
Egia hauxe da ordea, beste zoritxarra, egiazkoa, erraiak erretzen zizkiona disimulatzearren ahalkerik gabe mintzo zela bere zoritxarraz.
es
La verdad es que hablaba de su desventura sin ning?n pudor para disimular la otra desventura, la verdadera, que le abrasaba las entra?as.
fr
" En v?rit?, elle parlait de son infortune sans aucune retenue pour mieux dissimuler l'autre infortune, v?ritable celle-ci, qui lui ravageait les entrailles.
en
The truth is that she spoke about her misfortune without any shame in order to cover up the other misfortune, the real one, that was burning in her insides.
eu
Ez ziokeen inori buruak emango, urrik eman ere, harik eta niri kontatu arte, atzera etxera bihurtu eta gero Bayardo San Rom?n bere bizitzan txertaturik geratuko zenik.
es
Nadie hubiera sospechado siquiera, hasta que ella se decidi? a cont?rmelo, que Bayardo San Rom?n estaba en su vida para siempre desde que la llev? de regreso a su casa.
fr
Nul n'aurait pu deviner avant qu'elle se d?cide ? s'en ouvrir ? moi que Bayardo San Roman ?tait install? ? jamais dans son coeur depuis le moment o? il l'avait reconduite chez les siens.
en
No one would even have suspected until she decided to tell me that Bayardo San Roman had been in her life forever from the moment he'd brought her back home.
eu
Benetan ezustekoa izan zen.
es
Fue un golpe de gracia.
fr
Ce fut comme une r?v?lation.
en
It was a coup de grace.
eu
"Bat batean, ama joka hasi zitzaidanean, hartaz oroitzen hasi nintzen", esan zidan.
es
"De pronto, cuando mam? empez? a pegarme, empec? a acordarme de ?l", me dijo.
fr
" Brusquement, lorsque maman se mit ? me frapper, je me souvins de lui ", me dit-elle.
en
"Suddenly, when Mama began to hit me, I began to remember him," she told me.
eu
Hargatik zela bazekien eta, ukabil ukaldien oinazea eztixeagoa zen.
es
Los pu?etazos le dol?an menos porque sab?a que eran por ?l.
fr
Les coups lui faisaient moins mal car elle savait qu'elle souffrait pour lui.
en
The blows hurt less because she knew they were for him.
eu
Bere buruaz nahiko harriturik harrengan pentsatzen segitu zuen jantokiko sofa gainean etzanik intzirika ari zenean.
es
Sigui? pensando en ?l con un cierto asombro de s? misma cuando sollozaba tumbada en el sof? del comedor.
fr
Elle continua de penser ? Bayardo, un peu surprise de son comportement, alors qu'elle sanglotait effondr?e sur le canap? de la salle ? manger.
en
She went on thinking about him with a certain surprise at herself while she was lying on the dining room couch sobbing.
eu
"Ez ukaldiengatik ez gertaturiko ezerengatik egiten nuen negar-esan zidan-:
es
"No lloraba por los golpes ni por nada de lo que hab?a pasado-me dijo-:
fr
" Je ne pleurais pas ? cause des coups ni de ce qui s'?tait pass?, me dit-elle.
en
"I wasn't crying because of the blows or anything that had happened," she told me.
eu
hari egiten nion negar".
es
lloraba por ?l.".
fr
Je pleurais sur lui.
en
"I was crying because of him."
eu
Ama aurpegia arnika konpresak ezartzen ari zitzaion bitartean hura gogoan beti, are gehiago kaleko oihuteria eta dorreko su-kanpaiak aditu zituenean, eta bere ama txarrena pasatu zela eta lotara joan zitekeela esatera etorri zitzaion.
es
Segu?a pensando en ?l mientra su madre le pon?a compresas de ?rnica en la cara, y m?s a?n cuando oy? la griter?a en la calle y las campanas de incendio en la torre, y su madre entr? a decirle que ahora pod?a dormir, pues lo peor hab?a pasado.
fr
" Elle pensa encore ? lui tandis que sa m?re lui couvrait le visage de compresses d'arnica, et davantage quand elle entendit les cris dans la rue et les cloches qui sonnaient comme pour un incendie, au moment o? Pura Vicario entra lui dire qu'elle pouvait dormir puisque le pire ?tait pass?.
en
She kept on thinking about him while her mother put arnica compresses on her face, and even more when she heard the shouting in the street and the fire alarm bells in the belfry, and her mother came in to tell her she could sleep now because the worst was over.
eu
Ilusio guztiak galdurik zituen arren beti eta beti harekin pentsatzen ari zen eta horra non behin batean Riocha-ko ospitalera amari lagundu beharrean izan zen bista miatzeko.
es
Llevaba mucho tiempo pensando en ?l sin ninguna ilusi?n cuando tuvo que acompa?ar a su madre a un examen de la vista en el hospital de Riohacha.
fr
Elle pensait depuis longtemps ? Bayardo San Roman sans se faire d'illusions lorsqu'un jour elle dut accompagner sa m?re ? l'h?pital de Riohacha, pour un examen de la vue.
en
She'd been thinking about him for a long time, without any illusions, when she had to go with her mother to get her eyes examined in the hospital at Riohacha.
eu
Bide batez Hotel del Puerto-n sartu ziren, nagusia ezaguna zuten eta, eta Pura Vicario-k kantinan baso bat ur eskatu zuen.
es
Entraron de pasada en el Hotel del Puerto, a cuyo due?o conoc?an, y Pura Vicario pidi? un vaso de agua en la cantina.
fr
Elles entr?rent, en repartant, ? l'h?tel du Port, dont elles connaissaient le propri?taire, et Pura Vicario demanda un verre d'eau au comptoir.
en
They stopped off on the way at the Hotel del Puerto, whose owner they knew, and Pura Vicario asked for a glass of water at the bar.
eu
Alabari atzea emanez edaten ari zenean horra hor non dakusan alabak bere pentsamendua islaturik aretoko ispilu errepikatuetan.
es
Se lo estaba tomando, de espaldas a la hija, cuando ?sta vio su propio pensamiento reflejado en los espejos repetidos de la sala.
fr
Elle ?tait en train de le boire, en tournant le dos ? sa fille, quand celle-ci vit sa propre pens?e r?fl?chie par les glaces qui couraient le long des murs de la salle.
en
She was drinking it with her back to her daughter when the latter saw her own thoughts reflected in the mirrors repeated around the room.
eu
Azkeneko hatsarekin batera lepoa bihurtu zuen Angela Vicario-k, eta ikusi gabe ikusi albotik pasatzen, eta hoteletik irteten.
es
?ngela Vicario volvi? la cabeza con el ?ltimo aliento, y lo vio pasar a su lado sin verla, y lo vio salir del hotel.
fr
Angela Vicario fit volte-face, le souffle coup? ; elle le vit passer pr?s d'elle, sans la voir, et le vit sortir de l'h?tel.
en
Angela Vicario turned her head with a last breath and watched him pass by without seeing her and saw him go out of the hotel.
eu
Bihotza arrunt xehatuta berriro amari begiratu zion.
es
Luego mir? otra vez a su madre con el coraz?n hecho trizas.
fr
Puis elle regarda ? nouveau sa m?re, le coeur en miettes.
en
Then she looked at her mother with her heart in shreds.
eu
Pura Vicario-k basoa orduantxe husturik zuen, ukalondoaz ezpainak xukatu zituen eta betaurreko berriekin barre egin zion mostradoretik.
es
Pura Vicario hab?a acabado de beber, se sec? los labios con la manga y le sonri? desde el mostrador con los lentes nuevos.
fr
Pura Vicario, qui avait fini de boire, essuya ses l?vres d'un revers de manche et lui sourit derri?re ses lunettes neuves.
en
Pura Vicario had finished drinking, dried her lips on her sleeve, and smiled at her from the bar with her new glasses.
eu
Mundura etorri ondotik orduantxe lehenbiziko aldiz ikusi zuen Angela Vicario-k hura zena zen bezalaxe:
es
En esa sonrisa, por primera vez desde su nacimiento, ?ngela Vicario la vio tal como era:
fr
Dans ce sourire, pour la premi?re fois depuis sa naissance, Angela Vicario la surprit telle qu'elle ?tait :
en
In that smile, for the first time since her birth, Angela Vicario saw her as she was:
eu
bere akatsen kultuari kontsakraturik zegoen emakume errukarria zen, horra.
es
una pobre mujer, consagrada al culto de sus defectos.
fr
une pauvre femme vou?e au culte de ses d?fauts.
en
a poor woman devoted to the cult of her defects.
eu
"Kakazarra", esan zuen.
es
"Mierda", se dijo.
fr
" Merde ", se dit-elle.
en
"Shit," she said to herself.
eu
Hain zorabiaturik zegoen eta, itzulian boz altuan ozenki kantari etorri zen, eta buru belarri sartu zen ohean hiru egunez negar egitera.
es
Estaba tan trastornada, que hizo todo el viaje de regreso cantando en voz alta, y se tir? en la cama a llorar durante tres d?as.
fr
Elle ?tait si boulevers?e qu'elle fit le voyage de retour en chantant tout haut et se jeta sur son lit pour y pleurer durant trois jours.
en
She was so upset that she spent the whole trip back home singing aloud, and she threw herself on her bed to weep for three days.
eu
Berriro birjaio zen.
es
Naci? de nuevo.
fr
Elle ressuscita.
en
She was reborn.
eu
"Hartaz arrunt txoratu nintzen-esan zidan-, itsu-itsu txoratu ere".
es
"Me volv? loca por ?l-me dijo-, loca de remate".
fr
" Je devins folle de lui, me dit-elle. Folle ? lier.
en
"I went crazy over him," she told me, "out of my mind."
eu
Begiak ixtea aski hura ikusteko, itsasoan arnasa hartzen sentitzen zuen, gauerdian ohean haren gorputzaren suak zuen esnatzen.
es
Le bastaba cerrar los ojos para verlo, lo o?a respirar en el mar, la despertaba a media noche el fogaje de su cuerpo en la cama.
fr
" Il lui suffisait de fermer les yeux pour que surg?t son image, elle l'entendait respirer avec la mer, le brasier de son corps dans les draps " ? minuit, la r?veillait.
en
She only had to close her eyes to see him, she heard him breathing in the sea, the blaze of his body in bed would awaken her at midnight.
eu
Aste horren buruan, sosegu izpirik ezin izan eta, lehenbiziko eskutitza idatzi zion.
es
A fines de esa semana, sin haber conseguido un minuto de sosiego, le escribi? la primera carta.
fr
La semaine s'?tant ?coul?e sans lui apporter une minute de r?pit, elle lui ?crivit une premi?re lettre.
en
Toward the end of that week, unable to get a moment's rest, she wrote him the first letter.
