Hizkuntzen arteko Corpusa (HAC)
Estepako otsoa, Hermann Hesse / Pello Zabaleta (Elkar, 1986
)
eu
Herminek zortzi egunetan soilik bakarrik utzi izan banindu, kaskarin bat izateko nire saio neketsu eta barregarri guztiak alferrik galduko ziren.
es
Si Armanda me hubiera dejado solo, aunque no hubiera sido m?s que una semana, me hubiese vuelto a escapar muy pronto de estos penosos y rid?culos ensayos de mundolog?a.
fr
Il aurait suffi qu'Hermine me laiss?t seul pendant huit jours pour que j'abandonnasse cette p?nible et ridicule tentative de me poser en viveur.
en
Had Hermine left me for one week alone I should have fled at once from this wearisome and laughable trafficking with the world of pleasure.
eu
Baina han zegoen beti Hermine;
es
Pero Armanda estaba siempre ah?, aunque no la ve?a todos los d?as, siempre era yo observado, dirigido, custodiado, sancionado por ella;
fr
Mais elle ?tait toujours l? ;
en
Hermine, however, was always there.
eu
egunero ikusten ez banuen ere, bere aldetik beti neukan begira, ni zuzentzen, zaintzen, oniritzia ematen, uko eta ihes pentsamenduak ere irribarrez aurpegian irakurtzen zizkidala.
es
hasta mis furiosas ideas de rebeld?a y de huida me las le?a ella, sonriente, de mi cara.
fr
bien que je ne la visse pas tous les jours, j'?tais toujours vu d'elle, dirig?, surveill?, conseill? ; et c'est avec un sourire qu'elle lisait sur mon visage toutes mes r?voltes rageuses et mes tentatives de fuite.
en
Though I might not see her every day, I was all the same continually under her eye, guided, guarded and counseled-besides, she read all my mad thoughts of rebellion and escape in my face, and smiled at them.
eu
Nire nortasuna deitzen nuen hori deusezten joan ahala hasi nintzen ulertzen zergatik nion, nahiz desesperaturik egon, hainbesteko beldurra heriotzari, eta jabetzen hasi nintzen heriotzarekiko nuen beldur izugarri eta elbarrigarri hori nire lehendiko bizibide zahar, burges eta gezurtiaren atal bat zela.
es
Con la progresiva destrucci?n de aquello que yo hab?a llamado antes mi personalidad, empec? tambi?n a comprender por qu?, a pesar de toda la desesperaci?n, hab?a tenido que temer de modo tan terrible a la muerte, y empec? a notar que tambi?n este horrible y vergonzoso miedo a la muerte era un pedazo de mi antigua existencia burguesa y fementida.
fr
Avec la destruction progressive de ce que j'avais jadis appel? ma personnalit?, je commen?ai ? comprendre pourquoi, malgr? tout mon d?sespoir, j'avais eu une peur aussi ?pouvantable de la mort ; je commen?ais ? m'apercevoir que cette peur l?che et hideuse faisait partie, elle aussi, de mon ancienne existence hypocrite et bourgeoise.
en
As the destruction of all that I had called my personality went on, I began to understand, too, why it was that I had feared death so horribly in spite of all my despair. I began to perceive that this ignoble horror in the face of death was a part of my old conventional and lying existence.
eu
Orainarteko Haller jaun hori, idazle trebea, Mozarten eta Goethen ezagulea, Artearen metafisikari, genioari eta tragediari, gizatasunari buruzko ohar irakurgarrien idazle hau, liburuz gainezka beteriko bere klausuran bizi zen anakoreta melankoliko hau, atalez atal norberaren kritikaren eskuetan jarria zegoen eta ez zitzaion atalik tente geratzen.
es
Este se?or Haller de hasta entonces, el escritor de talento, el conocedor de Mozart y de Goethe, el autor de observaciones dignas de ser le?das sobre la metaf?sica del arte, sobre el genio y sobre lo tr?gico, el melanc?lico ermita?o en su celda abarrotada de libros, iba siendo entregado por momentos a la autocr?tica y no resist?a por ninguna parte.
fr
Ce monsieur Haller, tel qu'il avait ?t? jusqu'ici, ?crivain de talent, amateur ?clair? de Goethe et de Mozart, auteur de m?ditations valant la peine d'?tre lues sur la m?taphysique de l'art, sur le g?nie, sur le tragique, sur l'humanit?, ermite m?lancolique dans sa cellule pleine de livres, se trouvait livr?, trait par trait, ? la critique et ne r?sistait ? aucun assaut.
en
The late Herr Haller, gifted writer, student of Mozart and Goethe, author of essays upon the metaphysics of art, upon genius and tragedy and humanity, the melancholy hermit in a cell encumbered with books, was given over bit by bit to self-criticism and at every point was found wanting. This gifted and interesting Herr Haller had, to be sure, preached reason and humanity and had protested against the barbarity of the war;
eu
Haller jaun aditu eta interesgarri honek, egia, zuhurtasuna eta gizatasuna aldarrikatu ohi zituen eta gerraren kontra akar egin ere bai, baina gerra garaian ez zen hormaren kontra jarri hil zezaten, bere pentsamenduak eskatzen zionez, baizik eta egokiera moduko bat bilatu zuen, egokiera eratsua eta noblea noski, baina azken batean konpromezu bat zena.
es
Es verdad que este inteligente e interesante se?or Haller hab?a predicado buen sentido y fraternidad humana, hab?a protestado contra la barbarie de la guerra, pero durante la guerra no se hab?a dejado poner junto a una tapia y fusilar, como hubiera sido la consecuencia apropiada de su ideolog?a, sino que hab?a encontrado alguna clase de acomodo, un acomodo naturalmente muy digno y muy noble, pero de todas formas, un compromiso.
fr
Il avait, au contraire, trouv? une issue quelconque, tr?s convenable et tr?s noble, bien entendu, mais qui n'en ?tait pas moins un compromis.
en
He had found some way of accommodating himself; one, of course, that was outwardly reputable and noble, but still a compromise and no more.
eu
Agintearen eta esplotazioaren etsai zen, bankuan industria enpresa batzuetako balio-paperak zeuzkan, haien korrituak bihotzeko minik gabe hondatzen zituelarik.
es
Era, adem?s, enemigo de todo poder y explotaci?n, pero guardaba en el Banco varios valores de empresas industriales, cuyos intereses iba consumiendo sin remordimientos de conciencia.
fr
En outre, cet adversaire du pouvoir et de l'exploitation avait en banque un certain nombre d'actions appartenant ? des entreprises industrielles, dont il touchait sans remords les dividendes.
en
He was, further, opposed to the power of capital and yet he had industrial securities lying at his bank and spent the interest from them without a pang of conscience.
eu
Eta gauza bera gertatzen zitzaion gainerako guztiarekin ere.
es
Y as? pasaba con todo.
fr
Et ainsi de suite.
en
And so it was all through.
eu
Harry Haller egiaz zoragarri jantzi zen idealista eta munduaren ukatzaile bezala, anakoreta negargarri eta profeta builatsu bezala, baina bere funtsean burges bat zen; Herminerena bezalako bizimodua gaitzesgarria iruditzen zitzaion, jatetxeetan galdutako gauez, bertan xahututako diruez amorratzen zen, kontzientzia txarra zeukan eta ez zen askatasun eta osotasun baten bila saiatzen, baizik alderantziz bere izpirituzko jostaketek atsegina sortzen eta ospea ematen zioten garai erosoen desio bizia zeukan.
es
Ciertamente que Harry Haller se hab?a disfrazado en forma maravillosa de idealista y despreciador del mundo, de anacoreta lastimero y de iracundo profeta, pero en el fondo era un burgu?s, encontraba reprobable una vida como la de Armanda, le molestaban las noches desperdiciadas en el restaurante y los duros malgastados all? mismo, y le remord?a la conciencia y suspiraba no precisamente por su liberaci?n y perfeccionamiento, sino por el contrario, suspiraba con af?n por volver a los tiempos c?modos, cuando sus jugueteos espirituales a?n le divert?an y le hab?an proporcionado renombre.
fr
Harry Haller s'?tait, en v?rit?, merveilleusement travesti en id?aliste et en beau t?n?breux, en ermite morose et en proph?te courrouc?, mais au fond il restait un bourgeois, r?prouvait la mani?re de vivre d'Hermine, se reprochait le temps pass? dans les bo?tes de nuit et les billets de banque dilapid?s, avait des remords et ne d?sirait aucunement sa d?livrance et son perfectionnement, mais, au contraire, un renouveau de la confortable ?poque o? ses petits jeux intellectuels l'avaient amus? et lui avaient rapport? de la gloire.
en
Harry Haller had, to be sure, rigged himself out finely as an idealist and contemner of the world, as a melancholy hermit and growling prophet. At bottom, however, he was a bourgeois who took exception to a life like Hermine's and was much annoyed over the nights thrown away in a restaurant and the money squandered there, and had them on his conscience. Instead of longing to be freed and completed, he longed, on the contrary, most earnestly to get back to those happy times when his intellectual trifling had been his diversion and brought him fame.
eu
Gisa berean egiten zuten ametsetan berak mezprezatu eta gaitzesten zituen egunkari irakurleek ere gerra aurreko garai idealekin, jasan zutenetik ikastea baino erosoago zitzaielako hori.
es
Exactamente lo mismo los lectores de peri?dicos desde?ados y despreciados por ?l suspiraban por volver a la ?poca ideal de antes de la guerra, porque ello era m?s c?modo que sacar consecuencias de lo sufrido.
fr
C'est ainsi que les lecteurs de journaux, qu'il raillait et m?prisait tant, souhaitaient le retour du temps id?al d'avant guerre, parce que c'?tait plus commode que tirer des le?ons de la souffrance v?cue.
en
Just so those newspaper readers-whom he despised and scorned-longed to get back to the ideal time before the war, because it was so much more comfortable than taking a lesson from those who had gone through it.
eu
Ai mila deabru, Haller jaun hori botagurea sorrarazteko modukoa zen!
es
?Ah, demonio, daba asco este se?or Haller!
fr
Pouah ! Quel vomitif, ce monsieur Haller !
en
Oh, the devil, he made one sick, this Herr Haller!
eu
Eta halere hari edo jadanik xahutzen ari zen haren zomorroari itsasten nintzaion, izpirituaz koketeatzeari, antolatu gabe eta halabeharrez datorrenaren aurrean (horien artean heriotza zegoen) zuen bere beldur burgesari, eta gonbaratzen zuen, irainez eta inbidiaz beterik, sortzen ari zen Harry berria, dantzalekuetako diletante nahiko beldurti eta barregarria, garai bateko Harryren irudi ideal gezurrezkoarekin, non irakasle haren etxeko Goetheren grabatuan hainbesteko mina ematen zioten aztarna fatal denak aurkitu baitzituen.
es
Y, sin embargo, yo me aferraba a ?l y a su larva que ya iba disolvi?ndose, a su coqueteo con lo espiritual, a su miedo burgu?s a lo desordenado y casual (entre lo que hab?a que contar tambi?n la muerte) y comparaba con sarcasmo y lleno de envidia al nuevo Harry que se estaba formando, a este algo t?mido y c?mico diletante de los salones de baile, con aquella imagen de Harry antigua y pseudoideal, en la cual, entretanto, hab?a descubierto todos los rasgos fatales que tanto le hab?an atormentado entonces cuando el grabado de Goethe en casa del profesor.
fr
Et pourtant je me cramponnais ? lui ou plut?t ? son masque ? moiti? d?maquill?, ? son flirt avec l'intellect, ? sa crainte bourgeoise du d?sordre et du hasard (domaine auquel la mort appartenait aussi) ; je comparais, railleur et envieux, le nouvel Harry en formation, dilettante timide et un peu ridicule des dancings, ? l'ancienne image faussement id?ale, en qui je retrouvais tous les traits hypocrites qui jadis m'avaient tant choqu? dans le portrait de Goethe.
en
And yet I clung to him all the same, or to the mask of him that was already falling away, clung to his coquetting with the spiritual, to his bourgeois horror of the disorderly and accidental (to which death, too, belonged) and compared the new Harry-the somewhat timid and ludicrous dilettante of the dance rooms-scornfully and enviously with the old one in whose ideal and lying portrait he had since discovered all those fatal characteristics which had upset him that night so grievously in the professor's print of Goethe.
eu
Bera ere, Harry zaharra, halako Goethe burgeski idealizatu bat izana zen, halako izpirituaren gizandi bat, bere begirada noble eta guzti, bikaintasunez, izpirituz eta gizatasunez brilantinaz bezala distiratsu eta kasi bere arimaren nobletasunaz hunkiturik!
es
El mismo, el viejo Harry hab?a sido un Goethe as? burguesmente idealizado, un h?roe espiritual de esta clase con nobil?sima mirada, radiante de sublimidad, de esp?ritu y de sentido humano, lo mismo que de brillantina, y emocionado casi de su propia nobleza de alma.
fr
Le vieil Harry lui-m?me n'avait-il pas ?t? un tel Goethe bourgeoisement id?alis?, un h?ros de l'intellect au regard trop digne, enduit de noblesse, d'esprit et d'humanit? comme de brillantine, et presque attendri par sa propre ?l?vation d'?me ? Mais diable !
en
He himself, the old Harry, had been just such a bourgeois idealization of Goethe, a spiritual champion whose all-too-noble gaze shone with the unction of elevated thought and humanity, until he was almost overcome by his own nobleness of mind! The devil!
eu
Deabruak, irudi zoragarri honek zulo larriak hartu zituen, era tamalgarriz Haller jaun ideala desmontatua izan zen!
es
Diablo, a este lindo retrato le hab?an hecho, sin duda, grandes agujeros, lastimosamente hab?a sido desmontado el ideal se?or Haller.
fr
cette belle attitude s'?tait lamentablement effondr?e, cet id?al monsieur Haller se d?montait piteusement.
en
Now, at last, this fine picture stood badly in need of repairs! The ideal Herr Haller had been lamentably dismantled!
eu
Ohoinen eskuetan erorita galtza hautsiak zeramatzan handikiaren itxura zeukan, zeinak zuhurrago jokatuko baitzukeen behingoz eroriaren papera ikasiz, ez eta bere adabakiak eramanez beraietan dominak zintzilik balitu bezala, eta era negargarriz galdutako duintasuna zor zitzaiola eskatzen ibiliz.
es
Parec?a un dignatario saqueado en la calle por bandidos, con los pantalones hechos jirones, que hubiese debido aprender ahora el papel de andrajoso, pero que llevaba sus andrajos como si a?n colgaran ?rdenes de ellos y siguiera pretendiendo lastimeramente conservar la dignidad perdida.
fr
Il avait l'air d'un haut dignitaire en pantalon trou?, attaqu? et d?valis? par les bandits et qui e?t mieux fait d'apprendre le r?le du loqueteux au lieu de continuer ? porter ses guenilles comme si elles ?taient encore couvertes de d?corations, et ? pr?tendre en larmoyant ? la dignit? perdue.
en
He looked like a dignitary who had fallen among thieves-with his tattered breeches-and he would have shown sense if he had studied now the r?le that his rags appointed him, instead of wearing them with an air of respectability and carrying on a whining pretence to lost repute.
eu
Behin eta berriro egiten nuen topo Pablo musikalariarekin eta harenganako nuen iritzia aldatu behar izan nuen, Hermineri oso atsegin zitzaiolako besterik ez bazen, eta jaieraz haren laguntasuna bilatzen zuelako.
es
Una y otra vez hube de coincidir con Pablo, el m?sico, y tuve que revisar mi juicio acerca de ?l, porque a Armanda le gustaba y buscaba con af?n su compa??a.
fr
Fr?quemment, je rencontrais le musicien Pablo et je dus reviser le jugement que j'avais port? sur lui, ne f?t-ce que pour la raison qu'il plaisait ? Hermine et qu'elle recherchait avec tant d'empressement sa soci?t?.
en
I was constantly finding myself in the company of Pablo, the musician, and my estimate of him had to be revised if only because Hermine liked him so much and was so eager for his company.
eu
Nire baitan Pablo ezerez polit bezala irudikatu nuen, beau txiki nahiko atsegin bezala, haur alai eta arazorik gabea, alaitasunez bere feriako tronpeta jotzen eta lausenguz eta txokolatez erraz maneia zitekeen bat bezala.
es
Yo me hab?a pintado a Pablo en mi imaginaci?n como una bonita nulidad, como un peque?o Adonis un tanto vanidoso, como un ni?o alegre y sin preocupaciones, que toca con placer su trompeta de feria y es f?cil de gobernar con unas palabras de elogio y con chocolate.
fr
J'avais class? Pablo comme un aimable z?ro, un petit bell?tre un peu fat, un enfant joyeux et sans probl?mes, qui souffle gaiement dans sa trompette de foire et se laisse facilement gouverner par les louanges et les friandises.
en
Pablo had left on me the impression of a pretty nonentity, a little beau, and somewhat empty at that, as happy as a child for whom there are no problems, whose joy is to dribble into his toy trumpet and who is kept quiet with praises and chocolate.
eu
Baina Pablok ez zidan nire iritziengatik galdetzen, nire musikako teoriak bezain berdin zitzaizkion.
es
Pero Pablo no preguntaba por mis juicios, le eran indiferentes, como mis teor?as musicales.
fr
Mais Pablo ?tait aussi indiff?rent ? mes jugements qu'? mes th?ories musicales.
en
Pablo, however, was not interested in my opinions. They were as indifferent to him as my musical theories.
eu
Eratsu eta adiskidekor entzun ohi zidan, beti irribarrez, baina sekula ez zidan tajuzko erantzunik eman.
es
Cort?s y amable, me escuchaba siempre sonriente, pero no daba nunca una verdadera respuesta.
fr
Il m'?coutait, poli, aimable, souriant, sans jamais donner de r?ponse v?ritable.
en
He listened with friendly courtesy, smiling as he always did;
eu
Halere bazirudien nireganako interesa handitu egin zitzaiola, garbi ikusten zitzaion nirekin atsegingarri izaten eta onberatasuna erakusten saiatzen zela.
es
En cambio, parec?a que, a pesar de todo, hab?a yo excitado su inter?s. Se esforzaba ostensiblemente por agradarme y por demostrarme su amabilidad.
fr
N?anmoins je paraissais l'int?resser, il se donnait manifestement de la peine pour me plaire et me t?moigner sa sympathie.
en
but he refrained all the same from any actual reply. On the other hand, in spite of this, it seemed that I had aroused his interest.
eu
Horrela elkarrizketa alfer horietako batean, behin, haserre eta kasi zabar azaldu nintzaionean, harriturik eta triste begiratu, ezkerreko eskua hartu eta ferekatu eta arnasteko zerbait eskaini zidan kutxatxo urreztatu batetik, on egingo zidala eta.
es
Cuando una vez, en uno de estos di?logos sin resultado, me irrit? y casi me puse grosero, me mir? consternado y triste a la cara, me cogi? la mano izquierda y me la acarici?, y me ofreci? de una peque?a cauta dorada algo para aspirar, dici?ndome que me sentar?a bien.
fr
Une fois qu'au cours d'un de ces vains entretiens je me montrais irrit? et presque brutal, il me regarda, constern?, prit ma main gauche, la caressa et m'offrit dans un petit ?tui dor? une dose d'une drogue inconnue qui me ferait du bien.
en
Once when I showed a certain irritation, and even ill humor, over one of these fruitless attempts at conversation he looked in my face with a troubled and sorrowful air and, taking my left hand and stroking it, he offered me a pinch from his little gold snuffbox. It would do me good.
eu
Begirada batez Hermineri galdetu nion, baiezko keinua egin zidan eta hartu eta arnastu nuen.
es
Pregunt? con los ojos a Armanda, ?sta me dijo que s? con la cabeza y yo lo tom? y aspir? por la nariz.
fr
J'interrogeai Hermine du regard et, comme elle fit oui de la t?te, j'acceptai.
en
I looked inquiringly at Hermine. She nodded and I took a pinch.
eu
Egiaz, handik gutxira argiago eta lasaiago nengoen, beharbada kokaina piska bat zeukan hautsak.
es
En efecto, pronto me refresqu? y me puse m?s alegre, probablemente hab?a algo de coca?na en polvo.
fr
En effet, en quelques instants je me sentis rafra?chi et revigor? ; il y avait probablement de la coca?ne l?-dedans.
en
The almost immediate effect was that I became clearer in the head and more cheerful. No doubt there was cocaine in the powder.
eu
Herminek kontatu zidanez, Pablok bide ezkutuetatik eskuratzen eta batzuetan adiskideei ematen zizkien halako sendagaiak omen zeuzkan, eta maisua omen zen nahaste eta dosifikatze kontuetan:
es
Armanda me cont? que Pablo pose?a muchos de estos remedios, que recib?a clandestinamente y que a veces los ofrec?a a los amigos y en cuya mezcla y dosificaci?n era maestro:
fr
Hermine me raconta que Pablo poss?dait de nombreuses drogues de cette esp?ce, obtenues par des voies secr?tes ; il ?tait pass? ma?tre dans l'art de les doser et de les m?langer, et en offrait parfois ? ses amis :
en
Hermine told me that Pablo had many such drugs, and that he procured them through secret channels. He offered them to his friends now and then and was a master in the mixing and prescribing of them.
eu
saminak gozatzeko, lo egiteko, amets ederrak sortzeko, pozik jartzeko, maitemintzeko omen ziren sendagaiok.
es
remedios para aletargar los dolores, para dormir, para producir bellos sue?os, para ponerse de buen humor, para enamorarse.
fr
pour calmer les douleurs, pour endormir, pour donner de beaux r?ves, pour rendre joyeux, pour rendre amoureux.
en
He had drugs for stilling pain, for inducing sleep, for begetting beautiful dreams, lively spirits and the passion of love.
eu
Behin, kalean, kaian topo egin nuen berarekin, eta besterik gabe inguratu zitzaidan.
es
Un d?a lo encontr? en la calle, en el malec?n, y se me agreg? en seguida.
fr
Je le rencontrai un jour dans la rue, pr?s des quais, et il m'aborda famili?rement.
en
One day I met him in the street near the quay and he turned at once to accompany me.
eu
Orduan lortu nuen hitz eginaraztea.
es
Esta vez logr? por fin hacerlo hablar.
fr
Cette fois je r?ussis enfin ? le faire parler.
en
This time I succeeded at last in making him talk.
eu
-Pablo jauna-esan nion bere bastoi melar beltz eta zilarrezkoaz jostatzen zuen bitartean-, Herminen adiskide zara, eta horregatik da ni zuregatik interesatzen banaiz.
es
Se?or Pablo le dije; iba jugando con un bastoncito delgado, negro y con adornos de plata. Usted es amigo de Armanda;
fr
" Monsieur Pablo, lui dis-je, tandis qu'il jouait avec une mince canne noir et argent, vous ?tes un ami d'Hermine, c'est la raison pour laquelle je m'int?resse ? vous.
en
"Herr Pablo," I said to him as he played with his slender ebony and silver walking stick, "you are a friend of Hermine's and that is why I take an interest in you.
eu
Baina zuk, hala esan behar dut, ez didazu solasa batere errazten.
es
Pero he de decir que usted no me hace la conversaci?n precisamente f?cil.
fr
Mais puis-je vous dire que vous ne me rendez pas la conversation facile ?
en
But I can't say you make it easy to get on with you.
eu
Behin baino gehiagotan saiatu naiz zurekin musikaz hitz egiten;
es
Muchas veces he intentado hablar con usted de m?sica;
fr
J'ai essay? plusieurs fois de vous parler de musique ;
en
Several times I have attempted to talk about music with you.
eu
interesgarri litzaidake zure iritzia, zure kontradikzioak, zure epaia entzutea;
es
me hubiera interesado o?r su opini?n, sus contradicciones, su juicio;
fr
j'aurais aim? entendre votre opinion, vos objections, votre jugement ;
en
It would have interested me to know your thoughts and opinions, whether they contradicted mine or not, but you have disdained to make me even the barest reply."
eu
baina erantzunik txikiena ematera ere ez zara makurtu.
es
pero usted ha desde?ado darme ni siquiera la m?s peque?a respuesta.
fr
mais vous n'avez daign? me donner la moindre r?ponse. "
en
He gave me a most amiable smile and this time a reply was accorded me.
eu
Bihozbera egin zidan barre eta oraingoan ez zitzaidan erantzunik emateke geratu, aldiz umorez aldatu gabe esan zidan:
es
Me mir? riendo cordialmente, y en esta ocasi?n no me dej? a deber la contestaci?n, sino que dijo con toda tranquilidad:
fr
Il se mit ? rire gaiement et, pour une fois, se livrant, dit, paisible : " Voyez-vous, selon moi, cela n'a aucune valeur de parler de musique.
en
"Well," he said with equanimity, "you see, in my opinion there is no point at all in talking about music.
eu
- Begira, nire ustetan ez du ezertarako balio musikaz hitz egiten jarduteak.
es
?Ve usted? A mi juicio no sirve de nada hablar de m?sica.
fr
 
en
 
eu
Nik ez dut sekula hitz egiten musikaz.
es
Yo no hablo nunca de m?sica.
fr
Je n'en parle jamais.
en
I never talk about music.
eu
Zer erantzun behar nien zure hitz zuhur eta egokiei?
es
?Qu? hubiese podido responderle yo a sus palabras tan inteligentes y apropiadas?
fr
Qu'aurais-je donc pu r?pondre ? toutes les choses justes et intelligentes que vous m'avez dites ?
en
What reply, then, was I to make to your very able and just remarks?
eu
Esaten zenuen guztian, arrazoin zenuen.
es
Usted ten?a tanta raz?n en todo lo que dec?a...
fr
Vous aviez tellement raison !
en
You were perfectly right in all you said.
eu
Baina begira, ni musika jolea naiz, ez jakituna, eta musikan ez zait iruditzen arrazoin izateak ezertarako balio duenik.
es
Pero vea usted, yo soy m?sico y no erudito, y no creo que en m?sica el tener raz?n tenga el menor valor.
fr
Mais voyez-vous, moi, je suis musicien et non savant, et je ne crois pas qu'en musique il soit de quelque importance d'avoir raison.
en
But, you see, I am a musician, not a professor, and I don't believe that, as regards music, there is the least point in being right.
eu
Musikan arazoa ez da arrazoina, gustua eta heziketa, eta gainerako abar guztiak izatea.
es
En m?sica no se trata de que uno tenga raz?n, de que se tenga gusto y educaci?n y todas esas cosas.
fr
Ce qui compte, ce n'est pas d'avoir raison, d'avoir du go?t, de l'instruction, rien de tout cela.
en
Music does not depend on being right, on having good taste and education and all that."
eu
-Beno.
es
Bien;
fr
-Bon, bon.
en
"Indeed.
eu
Non dago orduan arazoa?
es
pero, entonces, ?de qu? se trata?
fr
Mais alors qu'est-ce qui compte ?
en
Then what does it depend on?"
eu
-Musika egitean, Haller jauna, ahal bezain ongi eta ahal bezain gehien eta ahal bezain intentsiboki musika egitean!
es
Se trata de hacer m?sica, se?or Haller, de hacer m?sica tan bien, tanta y tan intensiva, como sea posible.
fr
-Ce qui compte, monsieur Haller, c'est de faire de la musique, d'en faire tant qu'on peut, le mieux qu'on peut, de toutes ses forces.
en
"On making music, Herr Haller, on making music as well and as much as possible and with all the intensity of which one is capable.
eu
Hortxe dago koska, monsieur.
es
Esto es, monsieur.
fr
Cela seul compte, monsieur.
en
That is the point, Monsieur.
eu
Nik Bachen eta Haydnen obra guztiak buruan izan eta haiei buruz gauzarik apartekoenak esanda ere, horrekin ez diet ezeren zerbitzurik egingo gizonei.
es
Si yo tengo en la cabeza todas las obras de Bach y de Haydn y s? decir sobre ellas las cosas m?s juiciosas, con ello no se hace un servicio a nadie.
fr
Si j'ai en t?te les ?uvres compl?tes de Bach et de Haydn et si je peux en dire les choses les plus intelligentes, ?a ne sert encore ? personne.
en
Though I carried the complete works of Bach and Haydn in my head and could say the cleverest things about them, not a soul would be the better for it.
eu
Baina nik neure haize hodia hartu eta modako shimmy bat jotzen badiet, shimmy hori ona edo txarra izango da, baina jendeari atsegin izango zaio, hanketara eta odolera dihoakie.
es
Pero si yo cojo mi tubo y toco un shimmy de moda, lo mismo da que sea bueno o malo, ha de alegrar sin duda a la gente, se les entra en las piernas y en la sangre.
fr
Mais si, prenant mon saxophone, je joue un shimmy entra?nant, le shimmy peut ?tre bon ou mauvais, il fera quand m?me plaisir aux gens, il leur mettra des fourmis dans les jambes, il leur allumera le sang.
en
But when I take hold of my mouthpiece and play a lively shimmy, whether the shimmy be good or bad, it will give people pleasure.
eu
Horixe da arazo bakarra.
es
De esto se trata nada m?s.
fr
Il n'y a que ?a qui compte.
en
It gets into their legs and into their blood.
eu
Begira bestela dantzalekuetan, atsedenaldi luze baten ondoren, musika berriro hasten denean, zelako aurpegiak;
es
Observe usted en un sal?n de baile las caras en el momento en que se desata la m?sica despu?s de un largo descanso;
fr
Regardez donc une fois dans un dancing tous les visages au moment o? la musique reprend apr?s un entracte :
en
That's the point and that alone.
eu
nola distira egiten duten begiek, hankak dardarka hasten diren, aurpegiak barrezka!
es
?c?mo brillan entonces los ojos, se ponen a temblar las piernas, empiezan a re?r los rostros!
fr
les yeux brillent, les jambes fr?missent, les figures s'?panouissent !
en
Look at the faces in a dance hall at the moment when the music strikes up after a longish pause, how eyes sparkle, legs twitch and faces begin to laugh.
