Hizkuntzen arteko Corpusa (HAC)
Arthur erregearen egintzak, John Steinbeck / Joseba Urteaga (Igela, 1996
)
eu
-Ezpata, jakina-erantzun zion Arthurrek.
es
-La espada, por supuesto-dijo Arturo.
fr
-L'?p?e, bien s?r, dit Arthur.
en
"The sword, of course," said Arthur.
eu
-Zorroa askozaz ere baliotsuagoa da-esan zuen Merlinek-.
es
-La vaina es mucho m?s valiosa-dijo Merl?n-.
fr
-Le fourreau est beaucoup plus pr?cieux, dit Merlin.
en
"The scabbard is far more precious," said Merlin.
eu
Zorroa gerrian duzula ez duzu odolik isuriko, nahiz eta zure zauriak oso sakonak izan.
es
Mientras ci?as la vaina no puedes perder sangre por muy profundas que sean tus heridas.
fr
Tant que vous le porterez, vous ne perdrez pas de sang, quelque profondes que soient vos blessures.
en
"While you wear the scabbard you can lose no blood no matter how deeply you are wounded.
eu
Zorro magikoa da.
es
Es una vaina m?gica.
fr
C'est un fourreau magique.
en
It is a magic scabbard.
eu
Hobe duzu beti hurbil edukitzea.
es
Har?s bien en tenerla siempre cerca.
fr
Vous feriez bien de le garder toujours pr?s de vous.
en
You will do well to keep it always near you."
eu
Caerleonen inguman Pellinore erregearekin topo egin zuten, baina Merlin ez zen fidatzen ez bataren, ez bestearen izakeraz, eta sorginkeria bat egin zuen Pellinorek ikus ez zitzan.
es
En las proximidades de Caerleon se encontraron con el rey Pellinore, pero Merl?n no confiaba en el temperamento de ninguno de los dos caballeros y obr? un hechizo para que Pellinore no los viera.
fr
Lorsqu'ils arriv?rent pr?s de Caerleon, ils rencontr?rent le roi Pellinore, mais comme Merlin se m?fiait du temp?rament des deux chevaliers, il jeta un sort pour que Pellinore ne v?t pas ceux qu'il croisait.
en
As they came near to Caerleon they met King Pellinore, but Merlin did not trust the temper of either of the knights and he cast a spell so that Pellinore did not see them.
eu
-Harrigarria da guri ezer ez esatea-esan zuen Arthurrek.
es
-Es raro que no hablase-dijo Arturo.
fr
-Il est ?trange qu'il n'ait pas dit un mot, fit remarquer Arthur.
en
"It is strange that he did not speak," Arthur said.
eu
-Ez zaitu ikusi-azaldu zion Merlinek-.
es
-No te vio-explic? Merl?n-.
fr
-Il ne vous a pas vu, expliqua Merlin.
en
"He did not see you," Merlin explained.
eu
Bestela, nork eragotziko zuen borroka?
es
De lo contrario, qui?n habr?a impedido el combate.
fr
Sinon, il y aurait eu un combat.
en
"If he had, there would have been a fight."
eu
Hala, Caerleonera heldu ziren eta Arthurren zaldunek pozaren pozez entzun zituzten honen abenturak.
es
Y as? llegaron a Caerleon y los caballeros de Arturo escucharon con gran contento el relato de sus aventuras.
fr
Ils arriv?rent ainsi ? Caerleon et les chevaliers d'Arthur furent heureux d'entendre le r?cit de ses aventures.
en
And so they came to Caerleon and Arthur's knights were glad when they heard the story of his adventures.
eu
Erregeak arriskuari bakar-bakarrik buru egin izanak txunditu egin zituen, eta gizon adoretsuenak zorionez beterik sentitu ziren edozein zaldun apal bezala abentura bila ibiltzeko gauza zen buruzagi bateri zerbitzura egoteaz.
es
Les asombr? que el rey se internara a solas en el peligro, y los hombres m?s valerosos se sintieron colmados de felicidad por servir a un jefe capaz de cabalgar a la ventura como cualquier humilde caballero.
fr
Ils furent stup?faits que le roi e?t affront? seul le danger, et les plus braves se r?jouirent de servir un suzerain qui courait l'aventure comme n'importe quel chevalier pauvre.
en
They were amazed that the king would endanger himself alone, and the bravest men were filled with happiness to serve under a chieftain who rode to his adventure as any poor knight would.
eu
Beren maitasuna eta ohorea eskaini zizkioten Arthur erregeari, eta baita beren adiskidetasuna ere.
es
Le ofrecieron al rey Arturo su amor y su honra, pero tambi?n su camarader?a.
fr
Tous donn?rent au roi Arthur des gages de foi et d'amour, mais aussi d'amiti?.
en
They gave King Arthur honor and love, but also fellowship.
eu
Arthurrek ezin izan zuen adiskidetasunaren lore eztiaz gozatu, bere gogoan burrunba egiten baitzioten erregeak bere arrebarekin egindako bekatuaz Merlinek bota zizkion hitzek eta bere semeak suntsituko zuelako profeziak.
es
Pero Arturo no pudo saborear la dulce flor de la camarader?a, pues en su mente repercut?an las palabras de Merl?n acerca del pecado del rey con su hermana y la amarga profec?a de que su propio hijo iba a destruirlo.
fr
Mais Arthur ne put go?ter la pleine fleur de l'amiti? : sans cesse son esprit revenait sur ce que Merlin avait dit du p?ch? qu'il avait commis avec sa s?ur et sur l'am?re proph?tie selon laquelle son propre fils le combattrait.
en
But Arthur could not taste the full flower of the fellowship because his mind went brooding back to Merlin's words about the king's sin with his sister and the bitter prophecy that his own son would destroy him.
eu
Bitartean, Ipar-Galeseko Royns erregeak, arestian Arthurrek gaindituak, iparraldea errausten jarraitzen zuen, eta Irlandaz eta Uharteez jabetu zen.
es
Entretanto, el rey Royns del norte de Gales, vencido hac?a poco por Arturo, no hab?a cesado de asolar el norte y se hab?a apoderado de Irlanda y las Islas.
fr
Pendant ce temps, le roi Royns des Galles du Nord, qu'Arthur venait de vaincre, s'?tait acharn? et avait pris l'Irlande et les ?les.
en
Meanwhile, King Royns of North Wales, so lately defeated by Arthur, had been raging continuously in the north and had taken Ireland and the Isles.
eu
Mezulariak bidali zizkion Arthurri eskaera ikaragarria eta harroa eginez.
es
Entonces le envi? a Arturo mensajeros con demandas brutales y arrogantes.
fr
Il envoya au roi Arthur des messagers porteurs d'une demande arrogante et cruelle.
en
Now he sent messengers to King Arthur with a savage and arrogant demand.
eu
Royns erregeak-zioen mezuak-iparraldeko hamaika jaunak gainditu zituen eta zerga gogorra jarri zien: bizarrak erauzi zizkien bere kapa apaintzeko.
es
El rey Royns, rezaba el mensaje, hab?a vencido a los once se?ores del norte, y como feroz tributo les hab?a mesado las barbas para ornar su manto con ellas.
fr
Le roi Royns, disait le message, avait vaincu les onze barons du Nord et, comme tribut barbare, les avait d?pouill?s de leur barbe pour en orner son manteau.
en
King Royns, the message said, had overcome the eleven lords of the north, and as wild tribute he had skinned off their beards to trim his cloak.
eu
Hamaika bizar zituen Roynsek, eta orain hamabigarrena eskatzen zuen: Arthurren bizarra.
es
Once barbas ten?a Royns y ahora exig?a la duod?cima: la barba de Arturo.
fr
Royns poss?dait onze barbes et il demandait la douzi?me-celle d'Arthur.
en
Eleven beards Royns had and he demanded the twelfth-King Arthur's beard.
eu
Arthurrek haren eskaera onartu ezean, Roynsek promes egiten zuen haren lurraldeetan indarrez sartu eta suntsitu egingo zituela, eta, erregearen bizarraz gain, haren burua ere eramango zuela.
es
A menos que Arturo accediera a su reclamo, Royns promet?a invadir sus territorios y devastarlos y llevarse, am?n de las barbas, la cabeza del rey.
fr
Si Arthur n'envoyait pas sa barbe, Royns promettait d'envahir le royaume, de le mettre ? feu et ? sang, et de prendre non seulement la barbe du roi Arthur, mais sa t?te.
en
Unless Arthur sent his beard Royns promised to invade the land and put it to burning ruin and take King Arthur's beard and his head also.
eu
Arthurrek mezulariei entzun eta ia pozik erantzun zien, horrek bere gogoeta mingarrietatik distraitzen zuen eta.
es
Arturo escuch? a los mensajeros y les respondi? casi con alegr?a, pues eso lo distra?a de sus penosas cavilaciones.
fr
Arthur ?couta les messagers et leur r?pondit presque avec joie, car cela le tira un moment de ses pens?es sombres.
en
Arthur heard the messengers and he responded almost with joy, for it took him for a moment from his foreboding.
eu
-Esaiozue zuen nagusiari arretaz entzun dudala haren eskaera laidogarri eta harroa.
es
-Decidle a vuestro amo que he escuchado con atenci?n su demanda ultrajante y soberbia.
fr
-Dites ? votre ma?tre que sa vaniteuse et honteuse demande a ?t? re?ue.
en
"Say to your master that his boastful, shameful demand has been received.
eu
Esaiozue ez dudala bizarra bere kapa apaintzeko bezain luzea.
es
Decidle que mi barba no est? lo suficientemente crecida como para ornar su manto.
fr
Dites-lui que ma barbe n'est pas assez fleurie pour orner son manteau.
en
Tell him my beard is not well grown enough to line his cloak.
eu
Eta berari gorazarre egitearren, hitz ematen dut nire aurrean erruki eske belaunikaraziko dudala, arrastaka errukitzeko eska diezadan.
es
Y en cuanto al homenaje que le debo, prometo hincarlo de hinojos ante mi para que implore misericordia.
fr
Et quant ? lui rendre hommage, je promets de le mettre ? genoux et de le faire ramper pour demander gr?ces.
en
And as for giving him homage, I promise to bring him to his knees, crawling for my mercy.
eu
Noizbait gizaseme ohoredunekin harremanak izan balitu, ez zuen hain mezu lotsagarria sekula bidaliko.
es
Si alguna vez hubiese tratado con varones honorables, no podr?a haber despachado un mensaje tan vergonzoso.
fr
S'il avait eu pour compagnons des hommes d'honneur, il n'aurait jamais pu envoyer un message aussi honteux.
en
If he had ever associated with honorable men, he could not have sent so shameful a message.
eu
Orain eraman itzazue hitz hauek zeuekin.
es
Ahora llevad con vosotros estas palabras.
fr
Voil? ce que je vous charge de lui dire.
en
Now take those words with you."
eu
Eta agurtu egin zituen mezulariak.
es
Y despidi? a los mensajeros.
fr
Sur ces paroles, il cong?dia les messagers.
en
And he sent the messengers away.
eu
Ondoren, galdetu zien bere gizonei:
es
Luego pregunt? a sus hombres:
fr
 
en
 
eu
-Zuetako inork ezagutzen al du Royns erregea? Bere zaldunetako batek, Sir Naramek, erantzun zion:
es
-?Alguno de vosotros conoce al rey Royns? Y uno de sus caballeros, Sir Naram, respondi?:
fr
Puis il demanda ? l'assembl?e : -Y a-t-il quelqu'un ici qui connaisse le roi Royns ?
en
Then Arthur asked his assembled men, "Does anyone here know this King Royns?"
eu
-Ongi ezagutzen dut, ene jauna.
es
-Lo conozco bien, mi se?or.
fr
L'un des chevaliers, sire Naram, r?pondit : -Je le connais bien, sire.
en
And one of the knights, Sir Naram, answered, "I know him well, my lord.
eu
Gizon basa, harro eta jan-edanari emana da.
es
Es un hombre salvaje, orgulloso y sin templanza.
fr
C'est un roi sauvage, fier et passionn?.
en
He is a wild, proud, passionate man.
eu
Baina ez ezazu bere harrokeriaz mespreza, gerlari izugarri ona baita.
es
Pero no lo menosprecies por su soberbia, pues se trata de un formidable guerrero.
fr
Mais ne le prenez pas ? la l?g?re parce qu'il est arrogant : il y a peu de guerriers vivants qui le vaillent.
en
But do not hold him lightly because of his arrogance, for he is one of the best fighting men alive.
eu
Eta ezbairik gabe ahal duen guztia egingo du bere mehatxua burutzeko.
es
Y sin duda har? todo lo posible por llevar a cabo su amenaza.
fr
Soyez certain qu'il fera tout pour ex?cuter sa menace.
en
And do not doubt that he will try with all his force to carry out his threat."
eu
-Iritsiko zaio ordua horri ere-esan zuen Arthurrek-.
es
-Ya me encargar? de ?l-dijo Arturo-.
fr
-Je vais prendre soin de lui, dit le roi.
en
"I will take care of him," said the king.
eu
Astirik izaten dudanean, neuk emango diot merezi duena.
es
Cuando tenga tiempo, lo tratar? como se merece.
fr
D?s que j'aurai le temps, je m'occuperai de lui comme il le m?rite.
en
"When I have time I will deal with him as he deserves."
eu
Eta bere hausnarketetara bihurtu zen.
es
Y volvi? a sus cavilaciones.
fr
Puis il se remit ? broyer du noir.
en
And his brooding fell on him again.
eu
Merlin deitu, eta galdetu zion:
es
Llam? a Merl?n y lo interrog?.
fr
Il fit appeler Merlin et le questionna :
en
He called Merlin and questioned him.
eu
-Jaio al da aipatu zenidan haurra?
es
-?Naci? el ni?o del que me hablaste?
fr
-Est-ce que l'enfant dont vous m'avez parl? est n? ?
en
"Is the child you spoke of born?"
eu
-Bai, jauna.
es
-Si, mi se?or.
fr
-Oui, sire.
en
"Yes, my lord."
eu
-Noiz?
es
-?Cu?ndo?
fr
-Quand ?
en
"When?"
eu
-Maiatzaren lehenean, ene jauna, udaberriko ospakizunen egunean-esan zion Merlinek.
es
-El primero de mayo, mi se?or, el d?a de los festejos de primavera-dijo Merl?n.
fr
-Le premier mai, sire, dit Merlin.
en
"On May Day, my lord," said Merlin.
eu
Arthurrek agurtu egin zuen eta pentsakor gelditu zen, begiak erdi itxita, gogoeta goibel eta doilorretan murgildurik.
es
Arturo lo despidi? y permaneci? pensativo y con los ojos entrecerrados, sumido en reflexiones tenebrosas y mezquinas.
fr
Arthur le cong?dia, puis s'assit et se mit ? r?fl?chir, plissant les yeux et ruminant de sombres et basses pens?es.
en
Arthur sent him away and sat thinking with narrowed eyes, and his inward thoughts were dark and mean.
eu
Ezin zuen onartu bere intzestuaren berria zabal zedin eta, aldi berean, beldur zion profeziari.
es
No pod?a tolerar que la fama de su incesto se difundiera, y al mismo tiempo ten?a miedo de la profec?a.
fr
Il ne pouvait supporter que la honte de son inceste f?t connue, mais il ?tait effray? par la proph?tie.
en
He could not bear to have his incestuous shame known, and at the same time he was frightened at the prophecy.
eu
Ospe txarra eta patua saihesteko bidea bilatu zuen, eta egitasmo krudel eta koldarra bururatu zitzaion ohorea eta bizia salbatze aldera. Lotsa ematen zion egitasmoa gauzatu aurretik Merlini azaltzeak.
es
Busc? un modo de burlar a la fama y al destino, y concibi? un plan cruel y cobarde para salvar la honra y la vida. Ten?a verg?enza de revelarle el plan a Merl?n antes de ponerlo en pr?ctica.
fr
Comme il cherchait un moyen d'?chapper ? son destin, germa dans son esprit un plan cruel et l?che qui pr?serverait son honneur et sa vie.
en
He sought a way to escape from ill fame and his fate. Then a cruel and cowardly plan grew in his mind with which to save his honor and his life.
eu
Bere intzestu-bekatua ezkutatzeko zaldun eta baroi guztiei gutunak bidali zizkien, maiatzaren lehenean jaiotako semeak erregeari bidaliak izan zitezela aginduz, heriotza-zigorpean.
es
Para ocultar su pecaminoso incesto, despach? correos a todos sus barones y caballeros con ?rdenes de que los hijos varones nacidos el primero de mayo fuesen enviados al rey so pena de muerte.
fr
Il eut honte d'en parler ? Merlin avant de l'avoir mis ? ex?cution.
en
He was ashamed to tell his plan to Merlin before he put it into action.
eu
Aginduak baroiak ikaratu eta amorrarazi zituen, eta askok Merlini egotzi zioten errua, ez Arthurri, baina ez ziren uko egitera ausartu.
es
Los barones sintieron c?lera y temor y muchos acusaron a Merl?n antes que a Arturo, pero no se atrevieron a negarse.
fr
Pour cacher son incestueux p?ch?, des courriers furent envoy?s ? tous ses barons et chevaliers, ordonnant que les enfants m?les n?s le premier mai fussent remis au roi sous peine de mort.
en
To conceal his incestuous sin, couriers went out to all his barons and his knights, ordering that any male child born on May Day must be sent to the king on pain of death.
eu
Maiatzaren lehenean jaiotako mutiko asko erregeari entregatu zizkioten, eta lau aste besterik ez zeramaten bizirik.
es
Muchos ni?os nacidos el primero de mayo fueron entregados al rey, y s?lo hab?an vivido cuatro semanas.
fr
Les barons furent partag?s entre la peur et la col?re, et nombre d'entre eux bl?m?rent plus Merlin qu'Arthur, mais ils n'os?rent pas refuser et les enfants n?s le premier mai furent amen?s au roi.
en
The barons were angry and afraid and many put the blame on Merlin more than on Arthur, but they did not dare refuse and many children born on May Day were taken to the king, and they were only four weeks old.
eu
Orduan erregeak itsasaldera eraman zituen, haurrak bere eskuez hiltzera ez zelako ausartzen.
es
Entonces el rey los llev? a la costa, pues no se atrev?a a matarlos por su propia mano.
fr
Ils n'?taient ?g?s que de quatre semaines, et le roi les transporta jusqu'? la c?te, car il ne put se r?soudre ? les tuer de sa main.
en
Then the king conveyed the babies to the coast, for he could not bring himself to slaughter them.
eu
Untzi ttipi batean jarri zituen eta bela itsas-haize baten aldera jarririk, tripulaziorik gabe itsasorarazi zuen.
es
Los puso en un barquichuelo, orient? las velas a favor de un viento marino y lo dej? zarpar sin tripulantes.
fr
Il d?posa les nourrissons ?g?s d'un mois dans une nef et, lorsque se leva le vent du large, il la fit appareiller sans ?quipage.
en
He placed the month-old babies in a little ship and set the sail to an offshore wind and it moved out to sea unattended.
eu
Arthur erregeak, begiradan lotsa eta maltzurkeria ageri zituela, untzi ttipia zeruertzean nola ezkutatzen zen ikusi zuen, bere patuaren ebidentzia zeramala.
es
El rey Arturo, con la verguenza y la maldad en los ojos, observ? c?mo ?l barquichuelo desaparec?a en el horizonte, llev?ndose la evidencia de su destino.
fr
Les yeux remplis de honte mauvaise, le roi Arthur regarda s'?loigner la nef qui portait ? son bord l'instrument de son destin.
en
King Arthur, with shamed and evil eyes, watched the little ship carry its evidence of his fate away, shrinking in the distance.
eu
Ondoren, erregeak zaldia itzularazi eta nahigabeturik lekutu zen.
es
Luego el rey volvi? grupas y se alej? con pesadumbre.
fr
Puis il se d?tourna et, le c?ur lourd, enfourcha sa monture.
en
And the king turned and rode heavily away.
eu
Haize zakarra altxatu, norabidez aldatu, eta untzia kostaldera itzuli zuen.
es
El viento se levant? con ferocidad, cambi? de rumbo y devolvi? la nave a la costa.
fr
Le vent se leva en hurlant, tourna et ramena la nef ? terre.
en
The wind arose, shouting, and veered about and drove the ship back on the land.
eu
Gaztelu baten azpian untziak arrezife baten kontra jo eta bere karga errukarria isuri zuen.
es
Debajo de un castillo, el barquichuelo choc? contra un arrecife y derram? su lastimera carga en el oleaje.
fr
Au pied d'un ch?teau, elle se fracassa contre un r?cif et dispersa sa g?missante cargaison dans les vagues.
en
Below a castle it struck a sunken rock and spilled its wailing cargo into the waves.
