Hizkuntzen arteko Corpusa (HAC)
Arthur erregearen egintzak, John Steinbeck / Joseba Urteaga (Igela, 1996
)
eu
Goizean abiatu ziren hiruak, eta hamabost egun eman zituzten bidean Pelhamen lurraldeetara iritsi ziren arte, eta honen gaztelura festa hasten zen egunean heldu ziren. Zaldiak ikuiluratu eta saloirantz joan ziren, baina Balinen anfitrioiari, emazte edo maitalerik ekarri ez zuelako, sarrera ukatu zioten.
es
Y por la ma?ana los tres emprendieron una marcha de quince d?as, hasta que llegaron a tierras de Pelham, y arribaron al castillo el d?a en que comenzaba la fiesta. Pusieron sus montaras a buen recaudo y se dirigieron al sal?n, pero al anfitri?n de Balin le rehusaron la entrada por no haber tra?do esposa ni querida.
fr
Le lendemain matin, ils partirent tous les trois et chevauch?rent quinze jours avant d'atteindre le royaume du roi Pelham. Ils arriv?rent ? son ch?teau le jour o? la f?te commen?ait et, apr?s avoir log? leurs chevaux, se rendirent dans la grande salle, o? l'h?te de Balin ne put entrer car il n'avait amen? avec lui ni femme ni amie.
en
And in the morning the three started their journey and they rode for fifteen days until they came to Pelham's country, and they came to his castle on the day the feast began, and they stabled their horses and went to the great hall, but Balin's host was refused because he had brought neither wife nor paramour.
eu
Balini ongi etorria egin zioten eta gela batera gidatu zuten. Han armak erantzi ondoren bainatu egin zen, eta morroi batzuek arropa dotorea ekarri zioten festarako.
es
Pero Balin fue bienvenido y conducido a una c?mara donde se despoj? de sus armas y se ba?? y unos sirvientes le trajeron un rico atuendo para que lo vistiera en la fiesta.
fr
Mais Balin fut accueilli et conduit dans une chambre o?, apr?s qu'il se fut d?sarm? et baign?, des serviteurs lui apport?rent une riche robe pour le festin.
en
But Balin was welcomed and taken to a chamber where he unarmed and bathed himself and servants brought him a rich robe to wear to the feasting.
eu
Gero ezpata eta armadura uzteko eskatu zioten.
es
Luego le pidieron que dejara la espada con la armadura;
fr
Ils lui demand?rent alors de laisser son ?p?e avec son armure.
en
But then they asked him to leave his sword with his armor;
eu
Balinek uko egin zien.
es
Balin se neg?, diciendo:
fr
Balin refusa.
en
Balin refused.
eu
-Nire lurraldean zaldunok ezpata beti aldean daramagu-esan zuen-.
es
-En mis tierras un caballero siempre lleva la espada consigo.
fr
-Dans mon pays, dit-il, un chevalier doit toujours garder son ?p?e.
en
He said, "In my country a knight must keep his sword with him always.
eu
Eraman ezin badut, ez dut festan parte hartuko-Gogo txarrez utzi zioten arma hartzen, eta saloira joan eta zaldunen artean eseri zen, beti bere dama berekin zuela. Orduan Balinek galdetu zuen:
es
Si no la llevo, no puedo celebrar con vosotros.-De mala gana le permitieron conservar el arma, y Balin entr? al sal?n y departi? con otros caballeros, siempre acompa?ado por su dama. Entonces Balin pregunt?:
fr
Si je ne peux pas l'emporter, je ne participerai pas au festin. ? contrec?ur, les serviteurs lui laiss?rent prendre son arme ;
en
If I cannot take it, I may not feast." Reluctantly they let him take his weapon, and he went into the great hall and sat among the knights, with his lady beside him.
eu
-Ba al da gorte honetan Garlon izeneko zaldun bat, erregearen anaia dena?
es
-?Hay en esta corte un caballero llamado Garlon, hermano del rey?
fr
Alors il demanda : -Y a-t-il ? cette cour, un chevalier nomm? Garion, fr?re du roi ?
en
Then Balin asked, "Is there a knight in this court named Garlon, brother of the king?"
eu
-Han dago-adierazi zion ondoan zuen zaldun batek-.
es
-All? est?-le indic? un hombre que ten?a al lado-.
fr
-Il est l?, lui r?pondit un homme assis pr?s de lui.
en
"There he is now," said a man nearby.
eu
Begira, azal beltzarana duen hori da.
es
Mira, es ese de tez oscura.
fr
Regardez, c'est celui qui a la peau sombre.
en
"Look, he is the one with the dark skin.
eu
Gizon bitxia da eta makina bat zaldun hil ditu, ikustezintasunaren sekretua du eta.
es
Es un hombre extra?o y ha matado a muchos caballeros, pues posee el secreto de la invisibilidad.
fr
C'est un homme ?trange, qui a tu? maints chevaliers. Il a le pouvoir de se rendre invisible.
en
He is a strange man and he has killed many knights because he has the secret of invisibility."
eu
Balinek Garloni begiratu eta zer komeni zitzaion egitea pentsatu zuen: "Orain hiltzen badut, ezingo dut ihes egin, baina ez badut hiltzen beharbada ez dut sekula berriro ikusiko, ikustezina izango baita".
es
Balin mir? a Garlon y medit? qu? le conven?a hacer, y pens?: "Si lo mato ahora, no podr? escapar, pero si no lo mato quiz? nunca vuelva a verlo, pues no ser? visible".
fr
" Si je le tue maintenant, pensa-t-il, je ne pourrai pas m'?chapper, mais si je ne le fais pas, il est possible que je ne le revoie jamais, car il se rendra invisible. "
en
Balin stared at Garlon and considered what he should do, and he thought, "If I kill him now, I will not be able to escape, but if I do not I may never see him again, because he will not be visible."
eu
Garlon konturatu zen Balin begira zuela eta horrek amorrarazi egin zuen.
es
Garlon hab?a advertido que Balin lo observaba y eso lo enfureci?.
fr
Garion avait remarqu? le regard de Balin fix? sur lui, et cela l'irrita.
en
Garlon had noticed Balin staring at him and it angered him.
eu
Bere lekutik altxatu, Balinengana hurbildu eta masaileko bat eman zion esku-gainaz. -Ez dut gustoko zu niri begira egotea-esan zion-.
es
Se levant? de su sitio, se acerc? a Balin y le abofete? el rostro con el dorso de la mano. -No me gusta que me est?s mirando-le dijo-.
fr
Il se leva, vint se planter devant Balin et le frappa au visage du revers de la main, en disant : -Je n'aime pas que vous me regardiez.
en
He arose from his place and came to Balin and slapped him in the face with the back of his hand and said, "I do not like you staring at me.
eu
Jan ezazu zure haragia, edo egizu egin behar duzuna, zernahi delarik ere.
es
Come tu carne, o haz lo que viniste a hacer, sea lo que fuere.
fr
Mangez ou faites ce pour quoi vous ?tes venu.
en
Eat your meat, or do anything else you came to do."
eu
-Egitera etorri naizena egingo dut-esan zuen Balinek, eta ezpata zorrotik ateraz lepoa moztu zion.
es
-Har? lo que vine a hacer-dijo Balin, y desenvain? la espada y cort? la cabeza de Garlon.
fr
-Je vais faire ce pour quoi je suis venu, dit Balin. Il tira son ?p?e et trancha la t?te de Garion.
en
"I will do what I came to do," Balin said and he drew his sword and cut off Garlon's head.
eu
Gero esan zion bere damari-: Eman iezadazu zure maitea hil zuen lantza. -Eta dontzeilak eman egin zion, eta berak Garlonen gorputzean sartu zuen oihu eginez-:
es
Luego le dijo a su se?ora-: Dame la lanza que mat? a tu amado. -Y la doncella se la alcanz? y ?l hundi? el hierro en el cuerpo de Garlon, exclamando-:
fr
Puis il dit ? sa dame : -Donnez-moi le tron?on de lance qui a tu? votre ami. Il prit le tron?on et en transper?a le corps de Garion en s'?criant :
en
Then he said to his lady, "Give me the truncheon that killed your love," and he took it from her and drove it through Garlon's body, crying, "You killed a good knight with that.
eu
Arma honetaz hil zenuen zaldun on bat.
es
Con esto mataste a un buen caballero.
fr
- Avec la lance qui vous perce, vous avez tu? un bon chevalier.
en
 
eu
Orain zuk daukazu sartuta-eta saloitik kanpo zain zegoen bere lagunari deitu zion-. Hemen baduzu zure semea sendatzeko adina odol.
es
Ahora lo tienes clavado en ti-y llam? a su amigo, que aguardaba fuera del sal?n-. Aqu? tienes suficiente sangre para curar a tu hijo.
fr
Puis il appela son h?te, qui se tenait en dehors de la salle. -Il y a ici assez de sang pour gu?rir votre fils.
en
Now it sticks in you," and he called to his friend outside the hall, "Here is blood enough to cure your son."
eu
Bildutako zaldunak txunditurik zeuden eserlekuei josita, baina gero bat-batean zutik jarri ziren Balini erasotzeko.
es
Los caballeros reunidos hab?an permanecido at?nitos, pero ahora se pusieron de pie dispuestos a lanzarse sobre Balin.
fr
Surpris, les chevaliers n'avaient pas boug?, mais voil? qu'ils ?taient maintenant debout, pr?ts ? fondre sur Balin.
en
The assembled knights had sat astonished, but now they leaped to their feet to set on Balin.
eu
Pelham erregea mahaitik altxatu eta esan zuen: -Nire anaia hil duzu.
es
El rey Pelham se levant? de la mesa, diciendo: -Has matado a mi hermano.
fr
Le roi Pelham monta sur la haute table et dit : -Vous avez tu? mon fr?re.
en
King Pelham stood up from the high table, saying, "You have killed my brother.
eu
Heriotza merezi duzu.
es
Mereces la muerte.
fr
Vous devez mourir.
en
You must die."
eu
-Oso ongi.
es
-Muy bien.
fr
-Tr?s bien... Tuez-moi vous-m?me, si vous en avez le courage.
en
And Balin taunted him, "Very well-do it yourself if you are brave enough."
eu
Hil nazazu zerorrek, ausartzen bazara-zirikatu zuen Balinek.
es
D?mela t? mismo si tienes valor para ello-lo provoc? Balin.
fr
-Vous avez raison, dit le roi.
en
"You are right," Pelham said.
eu
-Arrazoi duzu-esan zuen Pelhamek-.
es
-Est?s en lo cierto-dijo Pelham-.
fr
Arri?re, chevaliers.
en
"Stand back, you knights.
eu
Kendu paretik, zaldunok, neronek hil behar dut eta, nire anaiaren izenean.
es
Apartaos, caballeros. Yo mismo he de matarlo, por el honor de mi hermano.
fr
Je le tuerai moi-m?me pour l'amour de mon fr?re.
en
I will kill him myself for my brother's sake."
eu
Pelhamek hormatik gudu-aizkora izugarri bat hartu, aurrera egin, Balini eraso, eta honek ezpataz kolpea gelditu zuen, baina aizkora astunak ezpata bi pusketatan hautsi zuen, eta armarik gabe geratu zen.
es
Pelham tom? del muro una enorme hacha de guerra y avanz?. Atac? a Balin, y Balin detuvo el golpe con la espada, pero el hacha le parti? la hoja en dos y se qued? sin armas.
fr
Pelham saisit une hache d'armes accroch?e au mur et s'avan?a sur Balin. Il lui en porta un coup que Balin para avec son ?p?e, mais la lourde hache brisa l'?p?e en deux et il se retrouva d?sarm?.
en
Pelham took a huge battle ax from the wall and advanced and aimed a blow and Balin parried with his sword, but the heavy ax broke his sword in two so that he was weaponless.
eu
Orduan Balinek saloitik kanpora aldegin zuen lasterka, Pelham atzetik zihoakiola.
es
Entonces Balin corri? fuera del sal?n perseguido por Pelham.
fr
Alors il sortit de la salle en courant, Pelham sur ses talons.
en
Then Balin ran from the hall with Pelham following.
eu
Gelaz gela joan zen arma baten bila, baina ez zuen bakar bat ere aurkitzen eta bere atzean Pelham erregearen oinhotsa entzuten zuen.
es
Pas? de un aposento a otro en busca de un arma pero no hallaba ninguna, y a sus espaldas o?a los pasos del rey Pelham.
fr
Il passa de chambre en chambre, cherchant une arme, mais n'en trouvait aucune et le roi Pelham le suivait toujours.
en
He went from chamber to chamber looking for a weapon but he could not find one and always he could hear King Pelham following.
eu
Balin azkenean gela batean sartu zen eta han ikusi zuenak txundituta utzi zuen.
es
Al fin Balin entr? a una c?mara y vio algo que lo maravill?.
fr
Balin parvint enfin ? une chambre o? il vit un prodige.
en
At last Balin came to a chamber and saw a wonder.
eu
Gelako hormak sinbolo mistiko eta sakratuz apainduriko urrezko oihalez estalita zeuden, eta ohe bat ere bazen kortina miragarriz inguratua.
es
El aposento estaba revestido con colgaduras de oro pobladas de s?mbolos m?sticos y sagrados, y hab?a un lecho rodeado por cortinas admirables.
fr
La pi?ce ?tait tendue de drap d'or o? ?taient inscrits des symboles mystiques. Un lit ?tait garni de merveilleux rideaux.
en
The room was hung with cloth of gold figured with mystic holy symbols and a bed was curtained with marvelous curtains.
eu
Ohe gainean, urrezko hariz ehunduriko ohe-estalki baten azpian, agure agurgarri baten gorputz aparta zetzan, eta ohe ondoko mahai urreztatu batean oso era bitxian landutako lantza bat zegoen, egurrezko eskutokia, burnizko haga mehea eta mutur txiki eta zorrotza zituena.
es
Sobre el lecho, bajo un edred?n de hebras de oro, yac?a el cuerpo perfecto de un anciano venerable, y en una mesa dorada que hab?a junto al lecho se ergu?a una lanza de extra?as formas, con empu?adura de madera, delgada asta de hierro y cabeza peque?a y puntiaguda.
fr
Sur le lit, sous une couverture tiss?e de fil d'or, gisait le corps en parfait ?tat d'un vieillard v?n?rable, et sur une table dor?e, il y avait une lance ?trangement travaill?e, avec une hampe de bois, un embout de fer et une courte pointe.
en
On the bed under a cover woven of golden thread lay the perfect body of an ancient and venerable man, while on a golden table beside the bed there stood a strangely wrought spear, a haft of wood, a lean iron shank, and a small, pointed head.
eu
Balinek bere bila zetorren Pelhamen oin-hotsa entzun zuenean, lantza hartu eta etsaiari saihetsean sartu zion.
es
Balin oy? los pasos del rey que se acercaba, empu?? la lanza y la hundi? en el flanco de su adversario.
fr
Balin, entendant les pas de Pelham qui le poursuivait, saisit la lance et la plongea dans le flanc de son ennemi.
en
Balin heard Pelham's pursuing steps and he seized the spear and drove it into the side of his enemy.
eu
Eta une horretan lurra dardaratu zen, gazteluko hormak pitzatu ziren, sabaia erori zen, eta Balin eta Pelham erregea lurrera erori ziren jirabueltaka harri eta egur pusketen artean, eta han gelditu ziren konorterik gabe ehortzirik.
es
Y en ese momento la tierra tembl? y los muros del castillo se rajaron y el techo cedi?, mientras Balin y el rey Pelham rodaban entre los escombros y perd?an el sentido, sepultados por cascotes y vigas de madera.
fr
? cet instant, la terre trembla, les murailles du ch?teau se l?zard?rent et le toit s'?croula sur Balin et le roi Pelham qui furent ensevelis sous l'avalanche de moellons et demeur?rent inconscients, coinc?s sous les pierres et les madriers.
en
And at that moment an earthquake rumbled and the walls of the castle cracked outward and the roof fell in and Balin and King Pelham rolled in the tumbling rubble to the ground and they lay unconscious, pinned under stones and pieces of timber.
eu
Gaztelu barruan zeuden zaldun gehienak sabaia erortzean hil egi ziren.
es
La mayor parte de los caballeros que hab?a en el interior del castillo muri? aplastada al ceder el techo.
fr
? l'int?rieur du ch?teau, la plupart des chevaliers furent tu?s par l'effondrement du toit.
en
Inside the castle most of the gathered knights were killed by the falling roof.
eu
Handik gutxira, Merlin azaldu zen eta Balinen gainetik harriak apartatu ondoren konortera etorrarazi zuen.
es
Al poco tiempo apareci? Merl?n, quien apart? las piedras y devolvi? a Balin el sentido.
fr
Peu apr?s, Merlin apparut, enleva les pierres qui recouvraient Balin et le fit revenir ? lui.
en
After a time Merlin appeared and cleared the stones from Balin and brought him to his senses.
eu
Zaldi bat ekarri zion eta lurralde hartatik lehenbailehen aldegiteko esan zion.
es
Y le trajo un caballo y le dijo que abandonara esas tierras lo antes posible.
fr
Il lui donna alors un cheval et lui dit de quitter le pays aussi vite qu'il le pourrait.
en
And he brought him a horse and told him to leave the country as quickly as he could.
eu
Baina Balinek esan zuen:
es
 
fr
 
en
 
eu
-Non da nire dontzeila?
es
-?D?nde est? mi doncella?
fr
-O? est ma demoiselle ? demanda Balin.
en
But Balin said, "Where is my damsel?"
eu
-Eraitsitako gazteluaren azpian dago hilda-esan zion Merlinek.
es
-Yace muerta bajo el castillo derrumbado-dijo Merl?n.
fr
-Elle g?t sous les d?combres du ch?teau, dit Merlin.
en
"She lies dead under the fallen castle," Merlin said.
eu
-Zerk eragin du honelako hondamendia?
es
-?Cu?l fue la causa de esta cat?strofe?
fr
 
en
 
eu
-galdetu zuen Balinek.
es
-pregunt? Balin.
fr
-Quelle est la cause de ce d?sastre ? demanda Balin.
en
"What caused this ruin?" Balin asked.
eu
-Misterio batekin topo egin duzu-esan zuen Merlinek-.
es
-Te has topado con un misterio-dijo Merl?n-.
fr
-Vous avez profan? un myst?re, dit Merlin.
en
"You have fallen on a mystery," Merlin said.
eu
Jesukristo gurutziltzatu eta handik laster, Jose zeritzan Arimateako merkatari batek gure Jaunari lur emateko hilobia eskaini zuen, eta lurralde honetaraino heldu zen itsasuntziz, Azken Afariko kaliza sakratua odol sakratuaz beteta zekarrela, eta baita Jesusi Gurutzean saihetsa zulatzeko Longinus erromatarrak erabili zuen lantza ere.
es
Poco despu?s de la crucifixi?n de Jesucristo, Jos?, un mercader de Arimatea que dio sepultura a Nuestro Se?or, naveg? hasta estas tierras con el c?liz sagrado de la ?ltima Cena rebosante de sangre sagrada, y tambi?n con la lanza que el romano Longinus empu?? para traspasar el flanco de Jes?s en la Cruz.
fr
Peu apr?s la crucifixion de J?sus-Christ, Joseph, le marchand d'Arimathie qui mit Notre-Seigneur au tombeau, d?barqua sur les rives de ce pays avec la sainte coupe de la C?ne contenant le sang sacr?, et la lance avec laquelle Longinus le Romain per?a le c?t? de J?sus sur la croix.
en
"Not long after Jesus Christ was crucified, Joseph, a merchant of Arimathea who gave our Lord his sepulcher, came sailing to this land bringing the sacred cup of the Last Supper filled with the holy blood and also that spear with which Longinus the Roman pierced the side of Jesus on the Cross.
eu
Eta Josek Avalongo Glass Uhartera ekarri zituen objetu sakratu hauek, eta bertan eliza bat eraiki zuen, lurralde honetako lehenengoa.
es
Y Jos? trajo estos objetos sagrados a la Isla de Cristal, en Aval?n, y all? fund? una iglesia, la primera de toda esta comarca.
fr
Joseph apporta ces saintes reliques dans l'?le de Ferre ? Avalon, et il y b?tit une ?glise, la premi?re dans ce pays.
en
And Joseph brought these holy things to the Island of Glass in Avalon and there he built a church, the first in all this land.
eu
Ohean zegoena Joseren gorputza zen, eta lantza, Longinusena, zeinaz baliatu zaren Jose horren ondorengoa den Pelham zauritzeko, eta hori izan da aspaldi iragarri nizun atsekabearen zauria.
es
El cuerpo que yac?a en el lecho era el de Jos?, y la lanza, la de Longinus, y con ella heriste a Pelham, descendiente de Jos?, y ?se fue el Tajo de Aflicci?n del que te habl? hace mucho tiempo.
fr
C'est le corps de Joseph qui ?tait sur le lit, et c'est avec la lance de Longinus que vous avez bless? Pelham, le descendant de Joseph, lui portant ce coup funeste dont je vous ai parl? il y a longtemps.
en
That was Joseph's body on the bed and that Longinus's spear, and with it you wounded Pelham, Joseph's descendant, and it was the dolorous stroke I spoke of long ago.
eu
Eta horrengatik guztiagatik, gaixotasun, gose eta etsipenezko izurrite bat zabalduko da lurralde hauetan barrena.
es
Y en virtud de ello, la enfermedad y el hambre y la desesperaci?n se propagar?n por estas tierras como una plaga.
fr
Et parce que vous avez commis un sacril?ge, la maladie, la famine et le d?sespoir vont ravager ce pays.
en
And because you have done this, a blight of sickness and hunger and despair will spread over the land."
eu
-Ez da zentzuzkoa.
es
-No es razonable.
fr
-Ce n'est pas bien, s'?cria Balin, ce n'est pas juste.
en
Balin cried, "It is not fair.
