Hizkuntzen arteko Corpusa (HAC)
Arthur erregearen egintzak, John Steinbeck / Joseba Urteaga (Igela, 1996
)
eu
-Ez da zentzuzkoa.
es
-No es razonable.
fr
-Ce n'est pas bien, s'?cria Balin, ce n'est pas juste.
en
Balin cried, "It is not fair.
eu
Ez da bidezkoa-intziri egin zuen Balinek.
es
No es justo-solloz? Balin.
fr
-Le malheur n'est pas bien, le destin n'est pas juste, mais ils n'en existent pas moins, dit Merlin.
en
It is not just."
eu
-Zorigaitza ez da zentzuzkoa, patua ez da bidezkoa, baina, hala eta guztiz, existitzen dira-esan zuen Merlinek, eta Balin agurtu zuen betirako-.
es
-El infortunio no es razonable, el destino no es justo, pero no obstante existen-dijo Merl?n, y se despidi? de Balin para siempre-.
fr
Et il dit adieu ? Balin :
en
"Misfortune is not fair, fate is not just, but they exist just the same," said Merlin, and he bade Balin farewell.
eu
Zeren-esan zion-ez baitugu berriro elkar ikusiko mundu honetan.
es
Pues-le dijo-no volveremos a encontrarnos en este mundo.
fr
-Car, dit-il, nous ne nous verrons plus en ce monde.
en
"For," he said, "we will not meet again in this world."
eu
Gero Balin zaldira igo eta izurriteak jotako lurraldean barrena abiatu zen, eta jendea hilda eta hiltzen ikusi zuen nonahi, eta bizirik zeudenak oihu egiten zioten: -Balin, zu zara hondamendi honen erruduna.
es
Luego Balin cabalg? por esa tierra de aflicci?n y vio gentes muertas y agonizantes por todas partes, y los vivos le gritaban: -Balin, t? eres la causa de esta destrucci?n.
fr
Partout ce n'?tait que morts et mourants et, sur son passage, les vivants s'?criaient : -Balin, tu es la cause de cette ruine.
en
Then Balin rode away through the blighted land and he saw people dead and dying on every side, and the living cried after him, "Balin, you are the cause of this destruction.
eu
Larrutik ordainduko duzu.
es
Pagar?s por ello.
fr
Tu devras payer pour cela.
en
You will be punished for it."
eu
-Eta Balinek, izu-larriturik, zaldia ezproiez jo zuen triskaturiko lurralde hartatik urruntzeko.
es
-Y Balin, angustiado, pic? espuelas para dejar ese asolado territorio.
fr
Avec angoisse Balin poussait sa monture pour quitter la contr?e d?vast?e.
en
And Balin in anguish pushed his horse to leave the destroyed country.
eu
Zortzi egunez ibili zen zaldiz, gaitzetik ihesean, eta poztu egin zen lurralde atsekabetu hura utzi eta oihan eder eta baketsu batera heldu zenean.
es
Cabalg? ocho d?as, huyendo del mal, y no sin alegr?a abandon? esa atribulada comarca para internarse en un bello y pl?cido bosque.
fr
Il chevaucha huit jours, fuyant la mal?diction, heureux lorsqu'il quitta le pays maudit et atteignit une belle et tranquille for?t.
en
He rode eight days, fleeing from the evil, and he was glad when he passed out of the blighted land and into a fair, untroubled forest.
eu
Suspertu egin zen eta soinean zituen jantzi ilunak erantzi zituen.
es
Su ?nimo despert? y se despoj? de sus oscuros atavios.
fr
Son ?me revint ? la vie et se d?pouilla de ses lugubres v?tements.
en
His spirit awakened and threw off its gloomy garments.
eu
Haran eder bateko zuhaitzen adaburuen gainetik dorre luze baten almenak begiztatu zituen, eta harantz jo zuen.
es
Sobre las copas de los ?rboles de un hermoso valle divis? las almenas de una espigada torre y enfil? hacia ella.
fr
Au-dessus des cimes des arbres, dans une belle vall?e, il aper?ut les remparts d'une tour et dirigea sa monture de ce c?t?-l?.
en
Above the tops of the trees in a fair valley he saw the battlements of a slender tower and turned his horse toward it.
eu
Dorrearen ondoan, zaldi handi bat zegoen zuhaitz bati loturik eta, lurrean eserita, zaldun sendo eta dotore bat ozenki hasperen eginez.
es
Junto a la torre hab?a un gran caballo sujeto a un ?rbol.
fr
Pr?s de la tour, un grand cheval ?tait attach? ? un arbre. Sur le sol, un beau chevalier se lamentait ? voix haute.
en
Beside the tower a great horse was tied to a tree and on the ground a handsome, well-made knight sat mourning aloud to himself.
eu
Hainbeste heriotza eta ezbehar eragin zituenez, Balinek bere erruak ordaindu nahi zituen.
es
En el suelo, un robusto y elegante caballero estaba sentado y gem?a en voz alta.
fr
Comme il ?tait responsable de tant de morts et de malheurs, Balin voulut s'amender.
en
And because he had given death and suffering to so many, Balin wished to make amends.
eu
-Jainkoak gorde zaitzala-esan zion zaldunari-.
es
-Dios te ampare-le dijo al caballero-.
fr
-Dieu vous pr?serve, dit-il.
en
He said to the knight, "God save you.
eu
Zergatik zaude tristaturik?
es
?Por qu? est?s triste?
fr
Pourquoi ?tes-vous triste ?
en
Why are you sad?
eu
Esaidazu, eta ahal dudana egingo dut zuri laguntzearren.
es
D?melo y har? lo posible por ayudarte.
fr
Dites-le moi et je ferai de mon mieux pour vous aider.
en
Tell me and I will try my best to help you."
eu
-Zuri esateak nahigabea areagotu dit, besterik ez-esan zuen zaldunak.
es
-Dici?ndotelo no har? sino acrecentar mi dolor-dijo el caballero.
fr
-Vous le dire ne fera qu'augmenter mon chagrin, r?pondit le chevalier.
en
The knight said, "Telling you would give me more pain than I have already."
eu
Orduan Balin pittin bat apartatu zen, eta zaldiari eta honen hornidurari erreparatu zien, eta entzun zuen zaldunak esaten zuela: -Ai, ene andrea, zergatik hautsi duzu eguerdian nigana etorriko zinelako hitza?
es
Entonces Balin se apart? un poco y observ? los arreos y jaeces del caballo, y oy? que el caballero dec?a: -Oh, se?ora m?a, ?por qu? has roto la promesa de venir a mi encuentro aqu? al mediod?a?
fr
Balin s'?loigna de quelques pas et, tandis qu'il regardait le cheval attach? et son harnachement, il entendit les plaintes du chevalier. -Dame, pourquoi avez-vous failli ? votre promesse de venir me retrouver ici ? midi ?
en
Then Balin walked a little apart and looked at the tethered horse and its equipment, and he heard the knight say, "Oh, my lady, why have you broken your promise to meet me here at noon.
eu
Ezpata hau eman zenidan, opari zoritxarrekoa, zure amodioagatik neure burua hiltzeko erabil baitezaket.
es
Me diste esta espada, una d?diva fatal, pues con ella puedo matarme por amor de ti.
fr
Vous m'avez offert mon ?p?e, ce qui est un don mortel, car je vais m'en percer pour l'amour de vous.
en
You gave me my sword, a deadly gift, for I may kill myself with it for love of you."
eu
-Eta zaldunak bere ezpata distiratsua atera zuen zorrotik.
es
-Y el caballero sac? de la vaina la hoja resplandeciente.
fr
Le chevalier tira l'?p?e brillante du fourreau.
en
And the knight drew his shining sword from its sheath.
eu
Orduan Balin bizkor mugitu eta eskumuturretik heldu zion.
es
Entonces Balin se apresur? a aferrarle la mu?eca.
fr
Alors Balin s'avan?a rapidement et lui saisit le poignet.
en
Then Balin moved quickly and grasped his wrist.
eu
-Utz nazazu, bestela hil egingo zaitut-oihu egin zuen zaldunak.
es
-D?jame o te matar?-grit? el caballero.
fr
-L?chez-moi ou je vous tue, s'?cria le chevalier.
en
"Let me go or I will kill you," cried the knight.
eu
-Ez duzu hori eginez ezer irabaziko.
es
-Nada ganar?s con eso.
fr
-Il n'en sortira rien de bon.
en
"There is no good in that.
eu
Orain badakit zerbait zure damaz eta esaten badidazu non dagoen, hona ekarriko dizut.
es
Ahora me has revelado algo acerca de tu se?ora y prometo traerla a ti si me dices d?nde est?.
fr
Je connais votre secret et je vous promets de vous ramener votre dame si vous me dites o? la trouver.
en
I know now about your lady and I promise to bring her to you if you will tell me where she is."
eu
-Nor zara zu?
es
-?Qui?n eres?
fr
 
en
 
eu
-galdetu zion zaldunak.
es
-pregunt? el caballero.
fr
-Qui ?tes-vous ? demanda le chevalier.
en
"Who are you?" the knight demanded.
eu
-Sir Balin.
es
-Sir Balin.
fr
-Sire Balin.
en
"Sir Balin."
eu
-Badut zure ospearen berri-esan zuen zaldunak-.
es
-Conozco tu fama-dijo el caballero-.
fr
-Je connais votre renomm?e.
en
"I know your fame," said the knight.
eu
Zu Bi Ezpatako Zalduna zara eta, diotenez, zaldun adoretsuenetako bat.
es
Eres el Caballero de las Dos Espadas, y se dice que eres hombre de mucho valor.
fr
Vous ?tes le Chevalier aux Deux ?p?es, et l'on dit que vous ?tes l'un des meilleurs chevaliers du monde.
en
"You are the Knight with the Two Swords, and you are said to be one of the bravest of knights."
eu
-Nola duzu izena?
es
-?C?mo te llamas?
fr
-Quel est votre nom ?
en
"What is your name?"
eu
-Sir Garnish nauzu.
es
-Mi nombre es Sir Garnish.
fr
-Sire Garnish de la Montagne.
en
"I am Sir Garnish of the Mountain.
eu
Gizon xume baten semea naiz, baina borrokan ongi zerbitzatu dudanez gero, Harmel dukeak bere babespean hartu, zaldun egin, eta lurrak eman zizkidan.
es
Soy hijo de un hombre humilde, pero como le prest? buenos servicios en batalla, el duque Harmel me tom? bajo su protecci?n, me arm? caballero y me cedi? tierras.
fr
Je suis le fils d'un homme pauvre, mais comme je l'ai bien servi au combat, le duc Harmel m'a pris sous sa protection, m'a arm? chevalier et octroy? des terres.
en
I am a poor man's son, but because I served well in battle, Duke Harmel took me under his protection and knighted me and gave me lands.
eu
Bere alaba maite dut, eta uste nuen berak ere maite ninduela.
es
Es a su hija a quien amo, y pens? que ella me amaba.
fr
C'est sa fille que j'aime, et je croyais qu'elle m'aimait.
en
It is his daughter I love and I thought she loved me."
eu
-Urain al dago zure maitea hemendik? -galdetu zion Balinek.
es
-?A qu? distancia se encuentra ella?-pregunt? Balin.
fr
-Est-elle loin ? demanda Balin.
en
"How far away is she?" Balin asked.
eu
-Sei miliatara besterik ez.
es
-A s?lo seis millas.
fr
-? six milles seulement.
en
"Only six miles."
eu
-Orduan zer egiten duzu hemen kexatzen?
es
-?Entonces por qu? permaneces aqu? lament?ndote?
fr
-Alors pourquoi demeurez-vous ici ? vous lamenter ?
en
"Then why do you sit here mourning?
eu
Joan gaitezen beragana eta galde diezaiogun zergatik ez duen bere hitza bete.
es
Vamos a buscarla y a preguntarle por qu? no cumpli? su promesa.
fr
Allons la chercher et d?couvrons la raison de son manquement.
en
Let us go to her and find the reason for her failure."
eu
Elkarrekin abiatu ziren zaldiz, lubaki batez eta harresi altuz inguraturiko gaztelu sendo batera iritsi ziren arte.
es
Cabalgaron juntos hasta llegar a un fuerte castillo con altas murallas y un foso.-Qu?date aqu? y esp?rame-dijo Balin-.
fr
Ils chevauch?rent ensemble jusqu'? un ch?teau bien construit, entour? de hautes murailles et de douves. -Attendez-moi, dit Balin.
en
Then they rode together until they came to a well-built castle with high walls and a moat. And Balin said, "Remain here and wait for me.
eu
Balin gaztelura sartu zen eta ez zuen inor ikusi.
es
Entrar? al castillo y tratar? de encontrarla.
fr
Je vais entrer dans le ch?teau et j'essaierai de la trouver.
en
I will go into the castle and try to find her."
eu
Saloietan eta geletan bilatu zuen eta, azkenean, dama baten gelara iritsi zen, baina ohea hutsik zegoen.
es
Busc? en los salones y aposentos y al fin lleg? a la c?mara de una dama, pero el lecho estaba vacio.
fr
Balin entra dans le ch?teau et ne trouva personne.
en
Balin went into the castle and found no one about.
eu
Leihotik harresiek babesturiko lorategi txiki eta zoragarri bat ikusi zuen.
es
Desde la ventana pudo ver un jard?n peque?o y encantador protegido por las murallas.
fr
Il chercha dans toutes les salles et dans toutes les pi?ces, et finit par d?couvrir la chambre d'une dame, mais le lit ?tait vide.
en
He searched through the halls and the rooms and at last came to a lady's chamber, but her bed was empty.
eu
Belarretan, ereinotz baten azpian, dama eta zaldun bat ikusi zituen zetazko oihal berde batean etzanda, estuki besarkatuta lokarturik, bumak usain-belarrezko burko baten gainean zituztela.
es
En la hierba, debajo de un laurel, vio a la dama y a un caballero tendidos sobre un pa?o de seda verde, profundamente dormidos y estrechamente abrazados, las cabezas apoyadas sobre una almohada de hierba y plantas arom?ticas.
fr
De la fen?tre, il jeta un coup d'?il dans le merveilleux petit jardin ? l'int?rieur des murs et, ? l'ombre d'un laurier, il vit, tendrement enlac?s et endormis sur un drap de soie verte, leurs t?tes reposant sur un oreiller d'herbe et de tendres plantes, la dame du lieu et son ami.
en
He looked from her window to a lovely little garden within the walls and on the grass under a laurel tree he saw the lady and a knight lying on a green silken cloth, and they had fallen asleep in a close embrace, their heads on a pillow of grass and sweet herbs.
eu
Dama ederra zen, baina honen maitalea gizon itsusi, iletsu, zakar eta kankailu bat zen.
es
La dama era hermosa, pero ?l era un hombre feo e hirsuto, tosco y pesado.
fr
La dame ?tait belle, mais son ami ?tait un homme laid, velu, lourd et gauche.
en
The lady was fair but her lover was an ugly man, hairy and heavy and uncouth.
eu
Balin saloiak eta gelak isilean zeharkatuz kanpora atera zen, eta gazteluko sarrerako atean Sir Garnishi ikusitakoa kontatu zion eta, zaratarik egin gabe, lorategiraino lagundu zuen.
es
Entonces Balin sali? sigilosamente a trav?s de aposentos y salones, y a las puertas del castillo le refiri? a Sir Garnish lo que hab?a visto y sin hacer ruido lo condujo al jard?n.
fr
Balin retraversa tranquillement chambres et salles. Arriv? ? la porte du ch?teau, il raconta ? sire Garnish ce qu'il avait vu et le mena sans bruit jusqu'au jardin.
en
Then Balin went quietly out through chambers and halls and at the castle gate he told Sir Garnish what he had seen and led him softly to the garden.
eu
Zaldunak bere andrea beste baten besoetan ikusi zuenean, bihotzak dar-dar egin zion pasioz, zainak lehertu egin zitzaizkion, eta sudurretik eta ahotik odola isuri zitzaion.
es
Y cuando el caballero vio a su se?ora en brazos de otro, su coraz?n se estremeci? de pasi?n y sus venas estallaron y la sangre man? de sus narices y su boca.
fr
Quand le chevalier vit sa dame dans les bras d'un autre, il entra dans une grande fureur, ses veines ?clat?rent et le sang lui coula du nez et de la bouche.
en
And when the knight saw his lady in the arms of another, his heart drummed with passion and his veins burst and blood streamed from his nose and mouth.
eu
Amorruz itsuturik, ezpata zorrotik atera eta lokarturiko maitaleei lepoa moztu zien.
es
Enceguecido por la c?lera, desenvain? la espada y decapit? a los amantes dormidos.
fr
Aveugl? par la rage, il tira son ?p?e et trancha les t?tes des amants endormis.
en
In his blinding rage he drew his sword and cut off the heads of the sleeping lovers.
eu
Amorrua bat-batean desagertu zitzaion, eta ahul eta gaixo sentitu zen.
es
Y de pronto su c?lera se extingui? y se sinti? d?bil y enfermo.
fr
Soudain, la rage disparut, il se sentit faible et dolent, et se mit ? bl?mer am?rement Balin.
en
And suddenly the rage was gone and he was sick and weak.
eu
Errua Balini leporatu zion saminez, eta esan zion: -Nire nahigabeari nahigabea gehitu diozu.
es
Y acus? a Balin con amargura, dici?ndole: -Has sumado penurias a mis penurias.
fr
-Vous n'avez fait que m'apporter chagrin sur chagrin.
en
And he blamed Balin bitterly, saying, "You have brought sorrow to me on sorrow.
eu
Hona ekarri ez baninduzu, ez nintzen jakinaren gainean egongo.
es
Si no me hubieses conducido aqu?, yo no me habr?a enterado.
fr
Si vous ne m'aviez pas amen? ici, je n'aurais rien su.
en
If you had not brought me here, I would not have known."
