Hizkuntzen arteko Corpusa (HAC)
Aita-semeak, Turgenev / Jose Morales Belda (Ibaizabal, 1999
)
eu
Txunditurik utzi zuten han eman zioten gelaren txukunak eta oheko izaren garbiak.
es
Le sorprendi? la limpieza de la habitaci?n que le hab?an asignado y la frescura de la ropa de su cama.
fr
La propret? de la chambre qu'on lui donna et la blancheur des draps lui caus?rent une agr?able surprise.
en
The cleanliness of his room and freshness of the bed linen made a pleasant impression on him.
eu
"Alemaniarra ote da ostatu honetako ugazabandrea?", egin zuen bere artean.
es
"?Ser? alemana la patrona?", pens? de manera fugaz.
fr
" se demanda-t-il ; mais il se trompait.
en
"Perhaps the mistress is German?" he wondered;
eu
Baina ugazabandrea errusiarra zen, berrogeita hamar bat urtekoa, janzkeraz apaina, aurpegi atseginekoa, ernea eta mintzo zuhurrekoa.
es
Pero no, la due?a result? ser rusa, una mujer de unos cincuenta a?os, ropa muy limpia, de rostro agradable e inteligente y discurso sensato.
fr
C'?tait une Russe ?g?e d'une cinquantaine d'ann?es, habill?e avec soin, dont la figure ?tait intelligente et douce, la parole grave.
en
but the mistress turned out to be Russian, a woman about fifty, neatly dressed, with a good-looking, intelligent face and a measured way of speaking.
eu
Tea hartzen zuen bitartean, hizketan aritu zen berarekin; biziki gustatu zitzaion.
es
A la hora del t? conversaron un rato y Nikol?i Petr?vich qued? encantado con ella.
fr
Il causa avec elle en prenant le th?, et elle lui plut beaucoup.
en
He struck up a conversation with her at tea; he liked her very much.
eu
Nikolai Petrovitx garai hartantxe aldatua zen etxalde berrira, eta, bere mendean jopu-jenderik nahi ez zuenez, soldatapeko bila zebilen;
es
Por entonces, acababa de instalarse en su nueva hacienda y, como no deseaba mantener campesinos en r?gimen de servidumbre, buscaba braceros.
fr
Il venait de s'?tablir dans sa nouvelle maison, et, ne voulant plus avoir de serfs ? son service, il cherchait des serviteurs libres ;
en
At that time Nikolai Petrovich had just settled into his new manor house and, not wishing to keep serfs on as house staff, he was looking for hired laborers;
eu
ugazabandrea, bere aldetik, kexu zen hiritik igarotzen ziren bidaiarien urriaz eta garaiaren latzaz;
es
Por su parte, la due?a de la posada se quej? de los pocos viajeros que visitaban la ciudad y de los malos tiempos que corr?an.
fr
l'h?tesse, de son c?t?, se plaignait du petit nombre des voyageurs, de la duret? des temps ;
en
the mistress, for her part, complained about the small number of travelers who came to town and about hard times;
eu
Nikolai Petrovitxek bere etxean lan egitea proposatu zion, administratzaile gisa; ugazabandreak baiezkoa eman zion.
es
Entonces, Kirs?nov le ofreci? trabajar en su hacienda como ama de llaves y ella acept?, pues su marido hac?a tiempo que hab?a muerto, dej?ndola sola con su ?nica hija, F?niechka.
fr
elle y consentit. Son mari ?tait mort depuis longtemps ;
en
she agreed. Her husband had long since died, having left her only a daughter, Fenechka.
eu
Aspaldi hil zitzaion senarra, alaba bakarra utzirik, Fenetxka hain zuzen.
es
 
fr
il l'avait laiss?e avec une fille unique qui ?tait Fenitchka.
en
 
eu
Bi aste geroago, Arina Savishna (horrela zeritzon administrazaile berriari) Marinora iritsi zen alabarekin batera, eta etxe-hegalean kokatu ziren biak.
es
A las dos semanas, Arina S?vishna (as? se llamaba la nueva gobernanta) lleg? a Marino y se instal? en el ala de servicio.
fr
Deux ou trois semaines apr?s le retour de Kirsanof, Arina Savichna (c'?tait le nom de la nouvelle femme de charge) arriva ? Marino avec sa fille et s'installa dans l'aile de la maison.
en
Two weeks later Arina Sa-vishna (that was the new housekeeper's name) arrived at Marino together with her daughter and settled in the lodge.
eu
Nikolai Petrovitxen hautaketa ezin egokiagoa gertatu zen.
es
Muy pronto se confirm? lo acertada que hab?a sido la elecci?n de Nikol?i Petr?vich.
fr
Le hasard avait servi Kirsanof ? souhait.
en
Nikolai Petrovich's choice turned out to be successful.
eu
Arinak ordena ezarri zuen etxean.
es
Arina puso orden en la casa.
fr
Arina mit son m?nage sur un excellent pied.
en
Arina introduced order into the household.
eu
Fenetxkaz, zeinak hamazazpi urte bete baitzituen orduan, inork ez zuen hitz egiten, eta oso gutxitan ikusten zuten:
es
F?niechka, que ya hab?a cumplido diecisiete a?os, se dejaba ver muy poco y no daba a nadie que hablar:
fr
Personne ne s'occupait alors de Fenitchka qui avait d?j? dix-sept ans accomplis, et on ne la voyait gu?re ;
en
No one said anything much about Fenechka, who'd just turned seventeen, and she was rarely seen:
eu
bizimodu eratsu eta apala zeraman, eta igandeetan soilik ikusten zuen Nikolai Petrovitxek haren aurpegi zuriaren soslai fina, elizan, baztertxo batean.
es
llevaba una vida recatada y sencilla y, tan s?lo los domingos, Nikol?i Petr?vich advert?a el fino perfil de su p?lido rostro en un rinc?n apartado de la iglesia parroquial.
fr
elle vivait tranquillement comme une souris dans son trou ; le dimanche seulement il arrivait ? Kirsanof de remarquer dans un coin de l'?glise du village le profil d?licat d'un blanc visage de jeune fille.
en
she lived quietly, modestly, and only on Sundays Nikolai Petrovich would notice the delicate profile of her fair face in the parish church, sitting somewhere off on one side.
eu
Urte bat baino gehiago igaro zen horrela.
es
As? pas? m?s de un a?o.
fr
Plus d'une ann?e s'?coula ainsi.
en
A year or so passed.
eu
Goiz batean, Nikolai Petrovitxen langelan agertu zen Arina, eta, ohi zuenez kilimusi handia eginik, galdetu zion ea alabari laguntzerik bazeukan, estufako txinpart bat erori baitzitzaion begian.
es
Una ma?ana Arina se present? en su despacho y, tras saludarle con una profunda reverencia, como acostumbraba, le pregunt? si pod?a ayudar a su hija, que ten?a un ojo lastimado por haberle saltado una chispa del horno.
fr
Un matin Arina entra dans le cabinet de Kirsanof, et, apr?s avoir fait un profond salut, suivant son habitude, elle lui demanda s'il ne pouvait pas indiquer un moyen de soulager sa fille qui venait d'?tre atteinte ? l'?il par une ?tincelle partie du four.
en
One morning Arina came into his study and, after bowing deeply as usual, asked him if he could help her daughter, who had a spark from the stove in her eye.
eu
Nikolai Petrovitx, etxezale guztiak bezala, sendagintzan aditua zen, eta homeopatiako sendagai-kutxa bat ere bazeukan etxean. Bertantxe agindu zion Arinari gaixoa ekar ziezaion.
es
Como suele ocurrir entre las personas que salen poco de casa, Nikol?i Petr?vich, que ten?a cierta pr?ctica en curas m?dicas e incluso dispon?a de una peque?a botica homeop?tica, orden? a Arina que trajera inmediatamente a la enferma.
fr
Kirsanof, comme tous les propri?taires vivant sur leurs terres, faisait de la m?decine, et s'?tait m?me procur? une pharmacie hom?opathique. Il dit ? Arina de lui amener imm?diatement Fenitchka.
en
Like all homebodies, Nikolai Petrovich was able to care for the sick and had even ordered a collection of homeopathic remedies. He had Arina bring the patient to him at once.
eu
Fenetxka oso beldurtu zen nagusi jaunak beregana deitzen ziola jakin zuenean, baina, hala ere, amarekin joan zen.
es
Al saber que el se?or la llamaba a su presencia, F?niechka se asust? mucho, pero al final acudi? con su madre.
fr
Celle-ci, lorsqu'elle sut que le ma?tre la demandait, en fut tr?s-effray?e ; pourtant elle suivit sa m?re.
en
Upon learning that the master was summoning her, Fenechka grew very frightened, but followed her mother.
eu
Nikolai Petrovitxek leihora hurbildu zuen eta burua hartu zion bi eskuekin.
es
Nikol?i Petr?vich la acerc? a la ventana y cogi? su cabeza con las dos manos.
fr
Kirsanof la conduisit pr?s d'une fen?tre et lui prit la t?te ? deux mains.
en
Nikolai Petrovich led her up to the window and held her head in his hands.
eu
Haren begi gorritu eta handitu hura ondo aztertutakoan, kolirio bat agindu zion, baita berak hantxe bertan prestatu ere, eta, bere sudurzapia zatiturik, nola hezetu behar zuen erakutsi zion.
es
Tras observar con atenci?n el ojo que ten?a enrojecido e infectado, le prescribi? un colirio que ?l mismo prepar? al instante y, haciendo tiras de su pa?uelo, le ense?? a la muchacha c?mo deb?a aplic?rselo.
fr
Ayant bien examin? son ?il rouge et enflamm?, il prescrivit de le bassiner avec de l'eau qu'il pr?para lui-m?me ;
en
After examining her swollen red eye closely, he prescribed and prepared a lotion, and, tearing his own handkerchief into small pieces, showed her how to apply it.
eu
Fenetxkak, hark esandako guztia entzun, eta joatera egin zuen.
es
F?niechka, tras escucharle con atenci?n, quiso marcharse, pero Arina le imprec?:
fr
puis il d?chira un morceau de son mouchoir, et montra comment il fallait s'y prendre.
en
Fenechka listened to him and wanted to leave.
eu
"Muin egiozu eskuan nagusi jaunari, tentel horrek", esan zion Arinak.
es
"?Besa la mano del se?or, tontuela!".
fr
Lorsqu'il eut achev?, Fenitchka voulait se retirer.
en
"Kiss the master's hand, you silly girl," Arina said to her.
eu
Nikolai Petrovitxek ez zion eskua eskaini, eta, urduri, berak eman zuen musua, neskaren buru makurtuan, artesian.
es
Sin embargo, Nikol?i Petr?vich no le ofreci? la mano, sino que, confuso, bes? ?l mismo su cabeza gacha, justo en la raya del pelo.
fr
" Baise donc la main du ma?tre, petite sotte, " lui dit Arina. Kirsanof ne la laissa pas faire ;
en
Nikolai Petrovich didn't allow her to kiss his hand, and, feeling somewhat embarrassed, kissed her bent head, on the part of her hair.
eu
Fenetxkari laster sendatu zitzaion begia, baina Nikolai Petrovitxengan eragin zuen zirrara ez zen behingoan ezabatu.
es
El ojo de F?niechka san? r?pidamente, pero la impresi?n que la muchacha hab?a causado en Nikol?i Petr?vich no se borr? con la misma celeridad.
fr
et, tout confus lui-m?me, il la baisa sur la raie du front tandis qu'elle tenait sa t?te pench?e en avant.
en
Fenechka's eye got better soon, but the impression she'd made on Nikolai Petrovich didn't fade quickly.
eu
Une oro agertzen zitzaion aurrean aurpegi garbi, samur, herabetasunez doi bat jaso hura;
es
Kirs?nov recordaba una y otra vez su tierno y candoroso rostro, levantado temerosamente hacia ?l;
fr
L'?il de Fenitchka ne tarda pas ? gu?rir ;
en
He kept dreaming of this pure, tender, timid upturned face;
eu
ile leun haiek sumatzen zituen esku-ahurren azpian, hortxe ikusten zituen ezpain aratz, doi-doia ireki haiek, zeinen atzean hortz perlakarek heze distiratzen baitzuten eguzkitan.
es
sent?a el pelo suave de la muchacha entre las palmas de sus manos y rememoraba aquellos inocentes labios suyos, ligeramente entreabiertos, tras los cuales sus h?medos y perlados dientecillos brillaban al sol.
fr
il croyait toujours voir cette figure blanche et pure, timidement lev?e en l'air, et ses l?vres entrouvertes laissant para?tre des dents qui brillaient au soleil comme de petites perles.
en
he could feel her soft hair under the palms of his hands, see those innocent, slightly parted lips through which her moist, pearly white teeth glistened in the sunshine.
eu
Orduz geroztik, arreta handiz begiratzen zion elizan, berarekin hitz egiten saiatzen zen.
es
A partir de entonces comenz? a observarla con atenci?n en la iglesia y trataba de entablar conversaci?n con ella.
fr
? partir de ce moment, il se mit ? la regarder beaucoup plus attentivement le dimanche ? l'?glise, et cherchait ? lui parler.
en
He began paying more attention to her in church and tried to speak with her.
eu
Fenetxkak ihes egiten zion hasieran, eta behin batez, ilunabarrean, oinezkoek zekale-soroetan urraturiko bidezidor mehar batean berarekin topo egin zuelarik, zekale garai sarrian ezkutatu zen, asentsio-belar eta nabar-lore hazien artean, begiz jo ez zezan soilik.
es
Al principio la muchacha le rehu?a y un d?a, al caer la tarde, cuando los dos caminaban en direcciones opuestas por un estrecho sendero, abierto en un campo de centeno, ella decidi? introducirse en el espeso y crecido cereal, mezclado con hierbas de aciano y ajenjo, a fin de evitar cruzarse con ?l.
fr
Elle r?pondit d'abord ? ces avances avec sauvagerie ; et une fois, l'ayant rencontr? ? la tomb?e du jour dans un sentier ?troit qui traversait un champ de seigle, elle se jeta, pour l'?viter, au milieu des grands bl?s entrem?l?s de bluets et d'absinthe.
en
At first she shunned him and once, toward evening, meeting him on a narrow footpath through a field, she turned off into the tall, thick rye, overgrown with wormwood and cornflowers, so as not to be seen by him.
eu
Nikolai Petrovitxek haren burutxoa atzeman zuen zekaleburuek osaturiko sare urrekaratik zehar, handik begira baitzeukan, basapiztitxo baten antzera, eta gozoki oihukatu zion:
es
Kirs?nov divis? la cabecita de la muchacha a trav?s de la red dorada que formaban las espigas y, viendo que ella le miraba como una fierecilla acorralada, le grit? cari?osamente:
fr
Il aper?ut sa t?te ? travers le r?seau d'or des ?pis derri?re lesquels elle l'observait comme une petite b?te fauve, et lui cria d'un air de bonne humeur : -Bonjour Fenitchka !
en
He spotted her head through the golden network of rye, from which she peered out like a little animal, and called to her affectionately, "Hello, Fenechka!
eu
- Kaixo, Fenetxka! Nik ez dut hozka egiten.
es
-?Hola, F?niechka! ?Que sepas que no muerdo!
fr
 
en
 
eu
-Kaixo!
es
-?Hola!
fr
je ne mords pas.
en
I won't bite you!"
eu
-murmurikatu zuen neskak, bere gordelekutik irten gabe.
es
-susurr? ella sin salir de su escondrijo.
fr
-Bonjour, murmura-t-elle sans quitter son abri.
en
"Hello, sir," she whispered without leaving her hiding place.
eu
Fenetxka, arian-arian, harengana ohituz joan zen, baina, artean ere haren presentzian kikiltzen zelarik, ama hil zitzaion ustekabean, kolerak jota.
es
Comenzaba ya la muchacha a habituarse lentamente a ?l, aunque continuara sonroj?ndose en su presencia, cuando su madre Arina muri? repentinamente a causa del c?lera...
fr
Cependant elle commen?ait ? s'habituer ? lui peu ? peu, quand sa m?re vint ? mourir subitement du chol?ra.
en
Gradually she grew used to him, but was still timid in his presence, when suddenly her mother, Arina, died from cholera.
eu
Zer gertatuko ote zen Fenetxkarekin?
es
 
fr
 
en
 
eu
Ganora, zentzua eta ordenaren alderako zaletasuna heredatu zituen amarengandik;
es
?Y ahora, qu? iba a ser de F?niechka?...
fr
Qu'allait-elle devenir ?
en
What was to become of Fenechka?
eu
baina hain zen gaztea, hain zegoen bakarrik;
es
Hab?a heredado de su madre la seriedad, el buen juicio y el amor por el orden, ?pero era tan joven, estaba tan sola!
fr
Elle avait d?j? l'esprit d'ordre et le bon sens qui distinguait sa m?re, mais elle ?tait si seule, et Kirsanof paraissait si bon et si d?licat...
en
She'd inherited her mother's love of order, common sense, and propriety;
eu
Nikolai Petrovitx hain zen ona eta apala...
es
?Y Nikol?i Petr?vich era tan bueno, tan humilde!...
fr
Il est inutile de rapporter ce qui suivit.
en
but she was so young and lonely;
eu
Gainerakoak ez du azalpenik behar...
es
Que lo dem?s est? todo dicho...
fr
-Tu dis donc que mon fr?re est entr? comme ?a, sans fa?on chez toi, reprit Kirsanof ;
en
Nikolai Petrovich was such a kind, modest man...
eu
-Beraz, anaia zu ikustera etorri da?
es
-?Entonces ha sido mi hermano quien ha venido a verte?
fr
il a frapp? et il est entr? ?
en
There's no need to tell the rest.
eu
-galdetu zion Nikolai Petrovitxek-.
es
-le pregunt? Nikol?i Petr?vich-.
fr
-Oui.
en
"So my brother just dropped in on you?" Nikolai Petrovich asked.
eu
Atea jo eta sartu egin da?
es
?Toc? a la puerta y entr??
fr
 
en
"Knocked and entered?"
eu
-Bai.
es
-S?, se?or.
fr
-Allons !
en
"Yes, sir."
eu
-Ondo dago hori.
es
-Eso est? muy bien...
fr
c'est bien.
en
"Well, that's fine.
eu
Emadazu Mitia, kulunkatu egingo dut.
es
?Anda, d?jame que columpie un poco a Mitia!
fr
Laisse-moi bercer un peu Mitia.
en
Let me give Mitya a swing."
eu
Eta Nikolai Petrovitx hortxe hasi zen gorantz jaurtitzen, ia sabairaino bertaraino, haurtxoaren atsegin handirako eta amaren larritasun ez txikiagorako, hegaldi bakoitzean besoak luzatzen baitzituen haren oin biluzietarantz.
es
Y Nikol?i Petr?vich comenz? a lanzar a Mitia casi hasta el mismo techo, para gran satisfacci?n del peque?o y no poca preocupaci?n de su madre, que a cada ascensi?n del infante extend?a los brazos hacia sus piececillos desnudos.
fr
Et Kirsanof se mit ? lancer son fils presque jusqu'au plafond, ? la grande joie du bambin et ? la grande inqui?tude de sa m?re qui chaque fois qu'elle le voyait s'?lever, tendait les bras, vers ses petits pieds nus.
en
And Nikolai Petrovich began tossing him about, almost up to the ceiling to the child's great delight and the mother's considerable discomfort, who at every toss stretched out her own arms to catch his bare little legs.
eu
Pavel Petrovitx bere langelan zegoen berriro, zeina oso dotorea baitzen:
es
Mientras tanto, P?vel Petr?vich ya estaba de vuelta en su elegante despacho.
fr
 
en
 
eu
kolore biziko paper polita hormetan, hainbat arma Pertsiako tapiz ?abar batean esekirik, intxaur-zurezko altzari oihal berde ilunez jantziak, haritz-zur beltz zaharrez eginiko liburutegi renaissance bat, brontzezko estatuatxoak idazmahai guztiz ederraren gainean, tximinia...
es
Empapelado graciosamente todo ?l en un color vivo, se pod?a ver un abigarrado tapiz persa del que colgaban algunas armas, varios muebles de madera de nogal tapizados con tripe verde oscuro, una biblioteca de madera noble de roble negro al estilo "Renaissance", una chimenea y un espl?ndido escritorio, sobre el que reposaban varias figurillas de bronce...
fr
Quant ? Paul, il avait regagn? son cabinet ?l?gant tapiss? d'un beau papier, orn? d'un troph?e d'armes dispos? sur un tapis de Perse, avec des meubles en noyer recouverts d'une ?toffe vert fonc?, une biblioth?que renaissance en vieux ch?ne, des statuettes de bronze pos?es sur une magnifique table ? ?crire et une chemin?e en marbre.
en
Meanwhile Pavel Petrovich returned to his elegant study, its walls covered with attractive dark gray wallpaper and weapons displayed on a colorful Oriental rug, walnut furniture upholstered in dark green velveteen, a Renaissance-style bookcase made of dark, old oak, bronze statues ion a magnificent writing desk, and a fireplace...
eu
Dibanaren gainera abaildu, eskuak buruaren atzean jarri, eta geldirik geratu zen, ia etsipenez sabaiari begira.
es
P?vel Petr?vich se derrumb? sobre el div?n, coloc? los brazos debajo de su cabeza e, inm?vil, se qued? mirando el techo casi con desesperaci?n.
fr
Il se jeta sur son divan, mit ses mains sous sa t?te et resta immobile, regardant le plafond d'un air presque d?sesp?r?.
en
He threw himself onto the sofa, put his hands behind his head, and sat there motionless, staring at the ceiling almost in despair.
eu
Zela hormei berei ezkutatu nahi zielako aurpegian gertatzen zitzaiona, zela beste arrazoiren batek eraginik, kontua da dibanetik jaiki, leihoko errezel astunak hedatu eta berriro amildu zela dibanean.
es
Pero ya fuera porque quisiera ocultar la expresi?n de su rostro hasta a las mismas paredes, ya fuera por alguna otra raz?n, lo cierto es que se levant?, corri? las pesadas cortinas de las ventanas y, a continuaci?n, se derrumb? de nuevo sobre el div?n.
fr
Que ce f?t pour cacher dans l'obscurit? l'expression qui se lisait sur sa figure ou pour tout autre motif, il se releva presque aussit?t, d?tacha les lourds rideaux qui pendaient aux fen?tres, et se jeta de nouveau sur le divan...
en
Whether he wanted to hide from the walls that which was being reflected in his face, or for some other reason, he got up, drew the heavy curtains across the windows, and threw himself down on the sofa again.
