Hizkuntzen arteko Corpusa (HAC)

halere, besterik ez bada ere sexu desberdineko pertsona horiek mundu-punpeziaz apainduriko leku xarmangarri batean bildurik, eta gero mozorro-jantzi pagano horiek, tindatze horiek, zuzi horiek, ahots anddereus horiek, horrek guztiak azkenerako sortarazi behar du izpirituaren nolabaiteko aizukeria eta pentsamendu desonestak eragin, tentazio lizunak.

sin embargo, s?lo el hecho de que esas personas de diferente sexo est?n reunidas en un lugar encantador, adornado de pompas mundanas, y adem?s esos disfraces paganos, ese maquillaje, esos candelabros, esas voces afeminadas, todo esto tiene que acabar por engendrar un cierto libertinaje de esp?ritu y provocar pensamientos deshonestos, tentaciones impuras.

cependant, ne serait-ce que ces personnes de sexe diff?rent r?unies dans un appartement enchanteur, orn? de pompes mondaines, et puis ces d?guisements pa?ens, ce fard, ces flambeaux, ces voix eff?min?es, tout cela doit finir par engendrer un certain libertinage d'esprit et vous donner des pens?es d?shonn?tes, des tentations impures.

However, if it were only those persons of different sexes united in a bewitching apartment, decorated rouge, those lights, those effeminate voices, all this must, in the long-run, engender a certain mental libertinage, give rise to immodest thoughts and impure temptations.

Hori da behintzat Elizako Guraso guztien iritzia.

Tal es al menos la opini?n de todos los Santos Padres.

Telle est du moins l'opinion de tous les P?res.

Such, at any rate, is the opinion of all the Fathers.

Dena den, jarraitu zuen ahots-tonu mistikoa bat-batean hartuz, erpuruaren gainean tabako poxi bat kiribiltzen zuen bitartean, baldin eta Elizak ikuskariak kondenatu baditu, arrazoi zuelako izan da;

En fin-a?adi?, adoptando repentinamente un tono de voz m?stico, mientras que daba vueltas sobre su pulgar a una toma de rap?-, si la Iglesia ha condenado los espect?culos es porque ten?a raz?n;

Enfin, ajouta-t-il en prenant subitement un ton de voix mystique, tandis qu'il roulait sur son pouce une prise de tabac, si l'Eglise a condamn? les spectacles, c'est qu'elle avait raison ;

Finally," he added, suddenly assuming a mystic tone of voice while he rolled a pinch of snuff between his fingers, "if the Church has condemned the theatre, she must be right;

haren aginduen menpean jarri beharrean gaude.

debemos someternos a sus decretos.

il faut nous soumettre ? ses d?crets.

we must submit to her decrees."

-Zergatik, galdetu zuen botikarioak, eskomekatzen ditu komedianteak? garai batean ordea, ageri askoan parte hartzen zuten ba kultuaren ospakizunetan.

-?Por qu?-pregunt? el boticario-excomulga a los comediantes?, pues anta?o participaban abiertamente en las ceremonias del culto.

-- Pourquoi, demanda l'apothicaire, excommunie-t-elle les com?diens ? car, autrefois, ils concouraient ouvertement aux c?r?monies du culte.

"Why," asked the druggist, "should she excommunicate actors? For formerly they openly took part in religious ceremonies.

Bai, koruaren erdian jokatzen ziren, antzesten ziren misterioak zeritzaten fama antzeko batzuk zeinetan ahalkekortasunaren legeak sarritan kausitzen baitziren laidotuak.

S?, representaban en medio del coro una especie de farsas llamadas misterios, en las cuales las leyes de la decencia se ve?an a menudo vulneradas.

Oui, on jouait, on repr?sentait au milieu du choeur des esp?ces de farces, appel?es myst?res, dans lesquelles les lois de la d?cence souvent se trouvaient offens?es.

Yes, in the middle of the chancel they acted; they performed a kind of farce called 'Mysteries,' which often offended against the laws of decency."

Hasperen bat botatzearekin konformatu zen elizgizona, eta botikarioak jarraitu zuen:

El eclesi?stico se limit? a dejar escapar una lamentaci?n y el farmac?utico prosigui?:

L'eccl?siastique se contenta de pousser un g?missement, et le pharmacien poursuivit :

The ecclesiastic contented himself with uttering a groan, and the chemist went on -

-Biblian bezala da;

-Es como en la Biblia;

-- C'est comme dans la Bible ;

"It's like it is in the Bible;

badago..., badakizu..., zertzelada bat baino gehiago...

?hay..., sabe usted..., m?s de un detalle...

il y a..., savez-vous..., plus d'un d?tail... piquant, des choses...

there there are, you know, more than one piquant detail, matters really libidinous!"

gordin askorik, zenbait gauza... benetan...

picante, cosas... verdaderamente...

Et, sur un geste d'irritation que faisait M. Bournisien :

And on a gesture of irritation from Monsieur Bournisien -

nabarmenkeriak!

atrevidas!

-- Ah !

"Ah!

-Ah! Nirekin ados izango zara, pertsona gazte baten eskuetan ipintzeko liburua ez dela, eta ni haserre izango nintzateke baldin eta Athalie...

-?Ah!, usted convendr? conmigo que no es un libro para poner entre las manos de un joven, y me disgustar?a, que Atal?a...

vous conviendrez que ce n'est pas un livre ? mettre entre les mains d'une jeune personne, et je serais f?ch? qu'Athalie...

you'll admit that it is not a book to place in the hands of a young girl, and I should be sorry if Athalie-"

-Baina protestanteak dira, eta ez gu, oihukatu zuen besteak ernegaturik, Biblia gomendatzen dutenak!

-?Pero son los protestantes y no nosotros-exclam? el otro desazonado-quienes recomiendan la Biblia!

-- Mais ce sont les protestants, et non pas nous, s'?cria l'autre impatient?, qui recommandent la Bible !

"But it is the Protestants, and not we," cried the other impatiently, "who recommend the Bible."

-Ez du axolarik!

-?No importa!

-- N'importe !

"No matter," said Homais.

zioen Homaisek, harriturik nago nola, gure egunotan, argien mende batean, oraindik ere tematzen diren kaltegabekoa, moralizatzailea eta batzuetan higienikoa ere den dostaketa intelektual bat proskribatzen, ez al da hala, doktore?

-dijo Homais-, me extra?a que, en nuestros d?as, en un siglo de luces, se obstinen todav?a en proscribir un solaz intelectual que es inofensivo, moralizante a incluso higi?nico a veces, ?verdad, doctor?

dit Homais, je m'?tonne que, de nos jours, en un si?cle de lumi?res, on s'obstine encore ? proscrire un d?lassement intellectuel qui est inoffensif, moralisant et m?me hygi?nique quelquefois, n'est-ce pas, docteur ?

"I am surprised that in our days, in this century of enlightenment, anyone should still persist in proscribing an intellectual relaxation that is inoffensive, moralising, and sometimes even hygienic; is it not, doctor?"

-Bai noski, erantzun zuen medikuak soraioki, beharbada ideia berberak izanik inor mindu nahi ez zuelako, edo agian inolako ideiarik ez zuelako.

-Sin duda-respondi? el m?dico en tono indolente, ya porque, pensando lo mismo, no quisiera ofender a nadie, o bien porque no pensara nada.

-- Sans doute, r?pondit le m?decin nonchalamment, soit que, ayant les m?mes id?es, il voul?t n'offenser personne, ou bien qu'il n'e?t pas d'id?es.

"No doubt," replied the doctor carelessly, either because, sharing the same ideas, he wished to offend no one, or else because he had not any ideas.

Elkarrizketak bukaturik zirudien, botikarioari komenigarri iruditu zitzaionean azken ostiko bat botatzea.

La conversaci?n parec?a terminada cuando el farmac?utico juzg? conveniente lanzar una nueva pulla.

La conversation semblait finie, quand le pharmacien jugea convenable de pousser une derni?re botte.

The conversation seemed at an end when the chemist thought fit to shoot a Parthian arrow.

-Ezagutu ditut nik, zenbait apaiz, dantzarisen izterjokoa ikustera joateko prakaz jazten zirenak.

-He conocido a sacerdotes que se vest?an de paisano para ir a ver patalear a las bailarinas.

-- J'en ai connu, des pr?tres, qui s'habillaient en bourgeois pour aller voir gigoter des danseuses.

"I've known priests who put on ordinary clothes to go and see dancers kicking about."

-Ea gero! esan zuen apaizak.

-?Vamos! -dijo el cura.

-- Allons donc ! fit le cur?.

"Come, come!" said the cure.

-Ah! ezagutu ditut!

-?Ah!, ?pues los he conocido!

-- Ah !

"Ah!

Eta bere esaldiko silabak bananduz, Homaisek errepikatu zuen: -E-za-gu-tu ditut.

Y separando las s?labas de su frase, Homais repiti?: -Los-he-co-no-ci-do.

Et, s?parant les syllabes de sa phrase, Homais r?p?ta : -- J'en-ai-con-nu.

I've known some!" And separating the words of his sentence, Homais repeated, "I-have-known-some!"

-Ba, oker zeuden! esan zuen Bournisienek, zernahi entzutera etsiturik.

-?Bueno!, iban por mal camino-dijo Bournisien resignado a o?rlo todo.

-- Eh bien ! ils avaient tort, dit Bournisien r?sign? ? tout entendre.

"Well, they were wrong," said Bournisien, resigned to anything.

-Alajaina! eta bestelakorik ere egiten dute franko!

-?Caramba!, ?y aun hacen muchos otros disparates!

-- Parbleu !

"By Jove!

oihukatu zuen botikarioak. -Jauna!...

exclam? el boticario. -?Se?or!...

ils en font bien d'autres ! exclama l'apothicaire.

they go in for more than that," exclaimed the druggist.

iharduki zuen elizgizonak begi hain oldarkorrez, non botikarioa larderiatu baitzuen.

-replic? el eclesi?stico con una mirada tan hosca, que el farmac?utico se sinti? intimidado.

-- Monsieur !... reprit l'eccl?siastique avec des yeux si farouches, que le pharmacien en fut intimid?.

"Sir!" replied the ecclesiastic, with such angry eyes that the druggist was intimidated by them.

-Bakarrik esan nahi dut, argudiatu zuen orduan tonu ez hain mutirian, tolerantzia dela biderik finkoena arimak erlijiora erakartzeko.

-S?lo quiero decir-replic? entonces en un tono menos brutal-que la tolerancia es el medio m?s seguro de atraer las almas a la religi?n.

-- Je veux seulement dire, r?pliqua-t-il alors d'un ton moins brutal, que la tol?rance est le plus s?r moyen d'attirer les ?mes ? la religion.

"I only mean to say," he replied in less brutal a tone, "that toleration is the surest way to draw people to religion."

-Egia da! egia da!

-?Es cierto!, ?es cierto!

-- C'est vrai !

"That is true!

amore eman zuen gizajo onpuskak berriro aulkian eseriaz.

-concedi? el bueno del cura, sent?ndose de nuevo en su silla.

C'est vrai ! conc?da le bonhomme en se rasseyant sur sa chaise.

that is true!" agreed the good fellow, sitting down again on his chair.

Baina bi minutu besterik ez zen geratu.

Pero no permaneci? m?s que dos minutos.

Mais il n'y resta que deux minutes.

But he stayed only a few moments.

Gero, hura joan zenean, monsieur Homaisek esan zion medikuari:

Despu?s, cuando se march?, el se?or Homais le dijo al m?dico:

Puis, d?s qu'il fut parti, M. Homais dit au m?decin :

Then, as soon as he had gone, Monsieur Homais said to the doctor -

-Hauxe da esaten dena mokoka-saioa!

-?Esto es lo que se llama una agarrada!

-- Voil? ce qui s'appelle une prise de bec !

"That's what I call a cock-fight.

Ikusi duzu zer nolako jorratua eman diodan!...

?Lo he arrollado, ya ha visto usted, de qu? manera!...

Je l'ai roul?, vous avez vu, d'une mani?re !...

I beat him, did you see, in a way!

Dena den, sinetsidazu, eraman ezazu Madame ikuskarira, zure bizitzan behin bederen belabeltz horietariko bat amorrarazteko bestetarako ez bada ere sikira, zer arraio!

En fin, cr?ame, lleve a su se?ora al espect?culo, aunque s?lo sea para hacer rabiar una vez en la vida a uno de esos cuervos, ?caramba!

Enfin, croyez moi, conduisez Madame au spectacle, ne serait-ce que pour faire une fois dans votre vie enrager un de ces corbeaux-l?, saprelotte !

-Now take my advice. Take madame to the theatre, if it were only for once in your life, to enrage one of these ravens, hang it!

Inork ordezkatu ahal banindu, neuk lagunduko nizueke.

Si hubiera quien me sustituyera, yo mismo les acompa?ar?a.

Si quelqu'un pouvait me remplacer, je vous accompagnerais moi-m?me.

If anyone could take my place, I would accompany you myself.

Bizkor ibili!

?D?se prisa!

D?p?chez-vous !

Be quick about it.

Lagardyk emanaldi bat bakarrik izango du; Inglaterrarako konprometaturik dago ordainsari bikainak medio.

Lagardy no har? m?s que una funci?n, est? contratado para Inglaterra con una suma considerable.

Lagardy ne donnera qu'une seule repr?sentation ; il est engag? en Angleterre ? des appointements consid?rables.

Lagardy is only going to give one performance; he's engaged to go to England at a high salary.

Diotenez, axeri ederra izan behar du!

Seg?n dicen, es un p?jaro de cuenta, ?est? ba?ado en oro!;

C'est, ? ce qu'on assure, un fameux lapin ! il roule sur l'or !

From what I hear, he's a regular dog; he's rolling in money;

Urretan igeri dabil! Hiru ohaide eta bere sukaldaria berarekin eramaten ditu!

?lleva consigo a tres queridas y a un cocinero!

il m?ne avec lui trois ma?tresses et son cuisinier !

he's taking three mistresses and a cook along with him.

Artista handi hauek guztiek bi muturretatik erretzen dute kandela;

Todos estos grandes artistas tiran la casa por la ventana;

Tous ces grands artistes br?lent la chandelle par les deux bouts ;

All these great artists burn the candle at both ends;

bizimodu lotsagabea behar dute, beren irudimena apur bat kitzika dezan.

necesitan llevar una vida desvergonzada que excite un poco la imaginaci?n.

il leur faut une existence d?vergond?e qui excite un peu l'imagination.

they require a dissolute life, that suits the imagination to some extent.

Baina ospitalean hiltzen dira, nahiko buru izan ez dutelako, gaztetan, zerbait aurreratzeko.

Pero mueren en el hospital porque no tuvieron el sentido de ahorrar cuando eran j?venes.

Mais ils meurent ? l'h?pital, parce qu'ils n'ont pas eu l'esprit, ?tant jeunes, de faire des ?conomies.

But they die at the hospital, because they haven't the sense when young to lay by.

Horra ba, on egin deizuela;

Bueno, ?que aproveche;

Allons, bon app?tit ;

Well, a pleasant dinner!

bihar arte!

hasta ma?ana!

Cette id?e de spectacle germa vite dans la t?te de Bovary ;

Goodbye till to-morrow."

Ikuskariaren ideia hau berehala erne zen Bovaryren buruan; zeren segituan eman baitzion aditzera bere emazteari, zeinak hasiera batean uko egin zuelarik, nekea, deserosotasuna, gastua alegatuz;

Esta idea del espect?culo germin? pronto en la cabeza de Bovary, pues inmediatamente se lo comunic? a su mujer, quien al principio la rechaz? alegando el cansancio, el trastorno, el gasto;

car aussit?t il en fit part ? sa femme, qui refusa tout d'abord, all?guant la fatigue, le d?rangement, la d?pense ;

The idea of the theatre quickly germinated in Bovary's head, for he at once communicated it to his wife, who at first refused, alleging the fatigue, the worry, the expense;

baina, ohi ez bezala, Charlesek ez zuen amore eman, hain iruditzen zitzaion laketaldi hura onurakor izan behar zitzaiola emazteari.

pero, excepcionalmente, Carlos no cedi? pensando en que esta diversi?n iba a serle tan provechosa.

mais, par extraordinaire, Charles ne c?da pas, tant il jugeait cette r?cr?ation lui devoir ?tre profitable.

but, for a wonder, Charles did not give in, so sure was he that this recreation would be good for her.

Ez zuen inolako eragozpenik ikusten;

No ve?a ning?n impedimento;

Il n'y voyait aucun emp?chement ; sa m?re leur avait exp?di? trois cents francs sur lesquels il ne comptait plus, les dettes courantes n'avaient rien d'?norme, et l'?ch?ance des billets ? payer au sieur Lheureux ?tait encore si longue, qu'il n'y fallait pas songer.

his mother had sent them three hundred francs which he had no longer expected;