Hizkuntzen arteko Corpusa (HAC)
Hautapen ahaidetasunak, Goethe / Xabier Mendiguren Bereziartu (Ibaizabal, 1992
)
eu
Ondoren, lasaitasun eta sinpletasunez, bere mandatuaren xedea aitortu zion, Eduardek bidali zuenez; bere etorreraren xedea, bere nahi librea eta interesaren arabera.
es
Acto seguido le confes? con mucha tranquilidad y sencillez el objeto de su misi?n, en su calidad de delegado de Eduardo, y el objetivo de su visita en cuanto el asunto tambi?n afectaba a sus propios intereses y su libre voluntad.
fr
Puis il l'instruisit avec calme et simplicit? de l'arriv?e d'?douard et du but dans lequel il l'avait envoy? pr?s d'elle.
en
He then informed her, quite calmly and simply, of the object of his mission, in so far as he was the ambassador of Edward:
eu
Bere gauzak samurtasun handiz baina baita jatortasunez ere aurkeztu zituen;
es
Le expuso ambas cosas con mucha delicadeza, aunque tambi?n con la mayor franqueza.
fr
Son langage ?tait franc, mais aussi d?licat que l'exigeaient les circonstances.
en
of the object of his coming, in so far as his own free will and his own interests were concerned in it.
eu
Charlottek baretasunez entzun zion, eta ez zirudien hargatik txunditzen edo nahigabetzen zenik.
es
Carlota le escuchaba con gran serenidad y no parec?a extra?arse mucho ni mostrarse disgustada.
fr
Charlotte l'?couta tranquillement, et sans manifester ni surprise ni irritation.
en
Charlotte listened quietly, and showed neither surprise nor unwillingness.
eu
Maiorrak amaitzean, Charlottek hain ahots emez erantzun zion, ezen hark aulkia hurbildu behar izan zuen.
es
Cuando el comandante termin? su exposici?n, Carlota le respondi? en voz muy baja, al punto de que ?l se vio obligado a acercar su silla:
fr
-- Je ne me suis encore jamais trouv?e dans un cas semblable, dit-elle d'une voix si faible, que, pour l'entendre, le Major fut oblig? d'approcher son si?ge du canap?;
en
As soon as the major had finished, she replied, in a voice so light that to catch her words he was obliged to draw his chair closer to her:
eu
-Ez naiz inoiz honelako kasu batean aurkitu; baina antzekoetan beti esan izan diot neure buruari:
es
-Nunca me he encontrado en una situaci?n como ?sta, pero en casos parecidos siempre me he dicho:
fr
mais j'ai toujours eu l'habitude, quand il s'agissait de prendre une d?termination grave, de me demander:
en
"In such a case as this I have never before found myself;
eu
zer gertatuko da bihar?
es
"?Qu? pasar? ma?ana?".
fr
 
en
 
eu
Ondotxo ulertzen dut baten baino gehiagoren zortea neure eskuetan daukadala;
es
Me doy perfecta cuenta de que ahora el destino de varias personas se encuentra entre mis manos;
fr
Que ferai-je demain? Je sens que le sort de plusieurs personnes qui me sont ch?res est en ce moment entre mes mains;
en
but in similar cases I have always said to myself, how will it be to-morrow?
eu
zer egingo dudan zalantzarik gabe dakit eta oraintxe esango dut.
es
y lo que tengo que hacer est? fuera de duda y lo puedo decir en pocas palabras.
fr
je ne doute plus de ce que je dois faire, et je vais l'?noncer clairement:
en
I feel very clearly that the fate of many persons is now in my hands, and what I have to do is soon said without scruple or hesitation.
eu
Ontzat ematen dut dibortzioa.
es
Consiento el divorcio.
fr
Je consens au divorce.
en
I consent to the separation;
eu
Lehenago deliberatu beharko nintzatekeen horretara;
es
Ya hubiera debido decidirme antes;
fr
Ce consentement, j'aurais d? le donner plus t?t;
en
I ought to have made up my mind to it before;
eu
neure ezbai eta kontrakarrarekin haurra hil dut.
es
por culpa de mis vacilaciones y mi resistencia he matado a este ni?o.
fr
mes h?sitations, ma r?sistance ont tu? ce malheureux enfant!
en
by my unwillingness and reluctance I have destroyed my child.
eu
Badira zenbait gauza zorteak setati bilatzen dituenak. Alferrik da arrazoia eta bertutea, betebeharra eta sakratu oro bidean trabeskatzea;
es
Hay ciertas cosas que el destino se propone de manera implacable. No sirve de nada que la raz?n y la virtud, el deber y todo lo sagrado traten de cerrarle el camino:
fr
Quand le destin veut une chose qui nous para?t mal, elle se fait en d?pit de tous les obstacles que nous nous croyons oblig?s d'y opposer par raison, par vertu, par devoir.
en
There are certain things on which destiny obstinately insists. In vain may reason, may virtue, may duty, may all holy feelings place themselves in its way.
eu
berari zuzen dagokion zerbaitek gertatu behar izaten du, guk oker deritzogun arren; eta horrela azkenik berearekin ateratzen da, nahi adina parizta egiten dugula ere.
es
tiene que suceder lo que a ?l le conviene aunque a nosotros no nos parezca tan bien, y finalmente acaba imponi?ndose y venciendo por mucho que nos rebelemos y por m?s vueltas que le demos.
fr
Au reste, je ne puis plus me le dissimuler, le destin n'a r?alis? que mes propres intentions, dont j'ai eu l'imprudence de me laisser d?tourner.
en
Something shall be done which to it seems good, and which to us seems not good; and it forces its own way through at last, let us conduct ourselves as we will.
eu
Baina zer diot nik!
es
"Adem?s, ?qu? digo!
fr
 
en
"And, indeed, what am I saying?
eu
Destinoak neure guraria, neure asmoa berriro bere bidean jarri nahi ditu, nik, pentsatzeke, beraien kontra jokatu ondoren.
es
En realidad el destino quiere volver a poner en marcha mi propio deseo, mi propio proyecto, contra el que actu? de modo insensato.
fr
 
en
It is but my own desire, my own purpose, against which I acted so unthinkingly, which destiny is again bringing in my way?
eu
Ez ote neuzkan nik Ottilia eta Eduard bikoterik aproposentzat?
es
?Acaso ya no hab?a imaginado yo misma a Eduardo y Otilia unidos como la pareja mejor avenida y m?s adecuada?
fr
Oui, j'ai cherch? ? rapprocher Ottilie d'?douard, j'ai voulu les marier;
en
Did I not long ago, in my thoughts, design Edward and Ottilie for one another?
eu
Nerau ez al nintzen haiek hurbiltzen ahalegindu?
es
?No he tratado yo misma de aproximarlos?
fr
 
en
Did I not myself labor to bring them together?
eu
Zu zeu ez al zeunden, ene adiskidea, plan honen jakinaren gainean?
es
?No era usted mismo, amigo m?o, confidente de este prop?sito?
fr
et vous, mon ami, vous avez ?t? le confident, le complice de ce projet.
en
And you, my friend, you yourself were an accomplice in my plot.
eu
Eta nola ez dut asmatu norberekoikeria eta benetako maitasuna bereizten?
es
?Y por qu? no fui capaz de distinguir entre la obstinaci?n caprichosa de un hombre y un amor verdadero?
fr
Comment ai-je pu voir dans l'ent?tement d'?douard un amour invariable?
en
Why, why, could I not distinguish mere man's obstinacy from real love?
eu
Zergatik onartu nuen bere eskua, adiskide gisa, bera eta bere emaztea zoriontsu egin nitzakeelarik? Eta begizta ezazu lokartu dohakabe hori!
es
?Por qu? acept? su mano, cuando como amiga hubiera podido hacer su dicha y la de otra esposa? Mientras que ahora ?contemple usted un instante a esta desdichada que duerme!
fr
Pourquoi, surtout, ai-je consenti ? devenir sa femme, puisqu'on restant son amie je faisais son bonheur et celui de la malheureuse enfant qui dort l?, ? mes pieds?
en
Why did I accept his hand, when I could have made him happy as a friend, and when another could have made him happy as a wife? And now, look here on this unhappy slumberer.
eu
Dardara eragiten dit bere erdi lozorrotik senera esnatuko den uneak!
es
Tiemblo pensando en el momento en el que despierte de este semisue?o de muerte y vuelva a tomar conciencia.
fr
Je tremble de la voir sortir de ce sommeil l?thargique!
en
I tremble for the moment when she will recover out of this half death sleep into consciousness.
eu
Nola biziko da, nola kontsolatuko da, bere maitasunaz Eduardi, halabehar harrigarrienaren tresna bezala, kendu diona ordezteko esperantzarik izango ez duenean?
es
?C?mo va a vivir, c?mo va a consolarse si no puede albergar al menos la esperanza de devolverle a Eduardo con su amor lo que le ha robado como instrumento de la m?s ins?lita fatalidad?
fr
Comment pourra-t-elle supporter la vie, si nous ne lui donnons pas l'espoir de rendre un jour ? ?douard plus qu'elle ne lui a fait perdre, par la catastrophe dont elle a ?t? l'aveugle instrument?
en
How can she endure to live? How shall she ever console herself, if she may not hope to make good that to Edward, of which, as the instrument of the most wonderful destiny, she has deprived him?
eu
Eta Ottiliak berari dena eman diezaioke bera maite duen isuriaren, grinaren arabera.
es
Y lo cierto es que puede devolverle todo si juzgamos por el amor, por la pasi?n con que le ama.
fr
Et elle le lui rendra, j'en ai la certitude, car je connais toute l'?tendue de sa passion pour lui.
en
And she can make it all good again by the passion, by the devotion with which she loves him.
eu
Maitasuna dena eramateko gai bada, askoz gaiago da dena ordezteko.
es
Si es verdad que el amor puede soportarlo todo, con mayor motivo puede devolverlo todo.
fr
L'amour qui donne la force de tout supporter, peut tout remplacer.
en
If love be able to bear all things, it is able to do yet more; it can restore all things:
eu
Nigan ez dago une honetan pentsatu beharrik. -Alde egizu isilean, maiorra.
es
En estos momentos no ser?a l?cito pensar en m?. "M?rchese en silencio, querido comandante.
fr
Quant ? ce qui me concerne, il ne doit pas en ?tre question en ce moment.
en
of myself at such a moment I may not think. "Do you go quietly away, my dear major;
eu
Esaiozu Eduardi, ontzat ematen dudala dibortzioa, berari, zuri, Mittlerri gauza guztiak konpontzen uzten diedala; ez naizela neure etorkizuneko egoeraz kezkatzen eta nolanahikoa izan daitekeela.
es
D?gale a Eduardo que acepto el divorcio, que dejo en sus manos, en las de usted, en las de Mittler el cuidado de tramitar todo, que no me preocupa mi futura situaci?n ni tengo motivos de preocuparme decidan lo que decidan.
fr
Eloignez-vous en silence, cher Major, dites ? votre ami que je consens au divorce, que je m'en remets, pour le r?aliser, ? lui, ? vous, ? Mittler.
en
say to Edward that I consent to the separation; that I leave it to him, to you, and to Mittler, to settle whatever is to be done. I have no anxiety for my own future condition; it may be what it will;
eu
Aurkeztuko didaten edozein paper sinatuko dut; baina ez diezadatela eska lankide izaterik, gogoeta egiterik, aholkua ematerik.
es
Firmar? de buena gana cualquier papel que me pongan delante, pero eso s?, que no me pidan que me ocupe de nada, que piense nada, ni d? consejos.
fr
Je signerai tout ce que l'on voudra;
en
it is nothing to me. I will subscribe whatever paper is submitted to me, only he must not require me to join actively.
eu
Maiorra zutitu egin zen. Charlottek eskua luzatu zion Ottiliaren gainetik.
es
El comandante se puso en pie. Ella le alarg? la mano por encima del cuerpo de Otilia.
fr
qu'on me dispense seulement d'agir, de donner des conseils, des avis.
en
The major rose to go. She stretched out her hand to him across Ottilie.
eu
Maiorrak ezpainak ezarri zituen esku haren gainean.
es
El comandante oprimi? sus labios sobre aquella mano amada.
fr
Le Major se leva et pressa sur ses l?vres la main que Charlotte lui tendit par-dessus la t?te d'Ottilie.
en
He pressed it to his lips, and whispered gently:
eu
-Eta niretzat zer espero behar dut? -marmar egin zuen emeki.
es
-Y para m?, ?qu? puedo esperar? -susurr? quedamente.
fr
-- Et moi, murmura-t-il d'une voix ? peine intelligible, que puis-je esp?rer?
en
"And for myself, may I hope anything?" "Do not ask me now!" replied Charlotte.
eu
-Emadazu erantzuna zorretan uzteko baimena-erantzun zion Charlottek-.
es
-D?jeme que le quede a deber la respuesta-respondi? Carlota-.
fr
-- Dispensez-moi de vous r?pondre, mon ami;
en
"I will tell you another time. We have not deserved to be miserable;
eu
Ez dugu merezi izan zoritxarrekoak izatea; baina ezta zoriontsu izaterik ere.
es
No somos culpables de la desgracia que nos aqueja, pero tampoco hemos merecido ser dichosos juntos.
fr
nous n'avons pas m?rit? d'?tre toujours malheureux, mais sommes-nous dignes de trouver le bonheur ensemble?
en
but neither can we say that we have deserved to be happy together."
eu
Maiorra urrundu egin zen, Charlotte bihotzaren barrenean deitoratuz, baina, halere, hildako haur gaixoarengatik erostarik egin ezinik.
es
El comandante se march? compadeciendo a Carlota desde lo m?s profundo de su coraz?n, pero sin poder lamentar la muerte del pobre ni?o.
fr
Le Major s'?loigna, vivement p?n?tr? de la douleur de Charlotte;
en
The major left her, and went, feeling for Charlotte to the bottom of his heart, but not being able to be sorry for the fate of the poor child.
eu
Biktima hari beharrezko zeritzon guztien zorionerako.
es
Aquel sacrificio le parec?a necesario para la dicha de todos.
fr
mais il lui fut impossible de s'affliger, comme elle, de la mort de son fils, qui n'?tait, ? ses yeux, qu'un sacrifice, indispensable pour assurer le bonheur de tous.
en
Such an offering seemed necessary to him for their general happiness.
eu
Ottilia bere haur bat besoetan zuela imajinatzen zuen, Eduardi kendu zionaren ordezpen perfektuena bezala;
es
Se imaginaba a Otilia con su propio hijo en los brazos compensando del modo m?s completo a Eduardo por lo que le hab?a quitado;
fr
D?j? il voyait de la pens?e, d'un c?t?, la jeune Ottilie tenant dans ses bras un bel enfant plus cher au Baron que celui dont elle avait innocemment caus? la mort;
en
He pictured Ottilie to himself with a child of her own in her arms, as the most perfect compensation for the one of which she had deprived Edward.
eu
bere burua ere haur bat altzoan zuela imajinatzen zuen, hildakoak baino eskubide gehiagoz bere irudia izango zuen batekin.
es
tambi?n se imaginaba con un hijo sobre sus rodillas que ser?a, con mayor derecho que el muerto, su vivo retrato.
fr
et de l'autre, Charlotte ber?ant sur ses genoux un fils dont les traits anim?s lui offriraient, ? plus juste titre, la ressemblance qu'il avait reconnue avec effroi sur le visage glac? de la jeune victime du sort.
en
He pictured himself with his own son on his knee, who should have better right to resemble him than the one which was departed.
eu
Esperantza eta irudi hain lausengariak igarotzen zitzaizkion arimatik, ostatura itzuli eta Eduardekin topo egin zuenean, zeinak gau osoa izarpean eman zuen ezinegonak jota ataizean, ezein suzirik, ezein kanoikadak atarramendu onik ez ziola adierazten ikusirik.
es
Estas y otras im?genes y expectativas consoladoras le pasaban por la cabeza cuando se encontr? en el camino de regreso con Eduardo, que hab?a esperado toda la noche al comandante a cielo abierto al ver que ning?n cohete ni tiro de ca??n le anunciaban el ?xito de su empresa.
fr
Pr?occup? de ces riants tableaux qui passaient devant son ?me, il descendit vers le hameau o? il esp?rait trouver ?douard.
en
With such flattering hopes and fancies passing through his mind, he returned to the hotel, and on his way back he met Edward, who had been waiting for him the whole night through in the open air, since neither rocket nor report of cannon would bring him news of the successful issue of his undertaking. He had already heard of the misfortune;
eu
Ordurako ezbeharraz jakitun zegoen, eta berak ere, haurtxoarengatik negar egin ordez, gertakari honetan, erabat aitortu nahi ez bazuen ere, adur bat ikusten zuen, behi betiko bere zorionerako eragozpen guztiak baztertzen zizkiona.
es
Ya se hab?a enterado de la desgracia y tambi?n ?l, en lugar de sentir la muerte de la pobre criatura, ve?a aquel suceso, sin querer admitirlo del todo, como un signo de la providencia que eliminaba de una vez por todas los obst?culos a su dicha.
fr
Il le rencontra avant d'y arriver. Lui aussi avait pass? la nuit dans une cruelle agitation.
en
and he too, instead of being sorry for the poor creature, regarded what had befallen it, without being exactly ready to confess it to himself, as a convenient accident, through which the only impediment in the way of his happiness was at once removed.
eu
Inolako trabarik gabe utzi zion maiorrari mugiarazten eta honela laster adierazi zion emaztearen erabakia, berriro herrira eta handik hiri txikira itzultzeko, non berehalakoena hausnartu eta akordiatu behar zuten.
es
Por eso, se dej? convencer f?cilmente por el comandante, que le puso al corriente en dos palabras de la determinaci?n de su esposa, para regresar de inmediato al pueblo y desde all? a aquella peque?a ciudad desde donde podr?an pensar en todo y empezar a tomarlas primeras disposiciones.
fr
Esp?rant toujours entendre ou voir le signal qui devait lui annoncer l'accomplissement de ses voeux, il s'?tait constamment promen? dans les environs de la maison d'?t?;
en
The major at once informed him of his wife's resolution, and he therefore easily allowed himself to be prevailed upon to return again with him to the village, and from thence to go for a while to the little town, where they would consider what was next to be done, and make their arrangements.
eu
Charlotte minutu banaka batzuetan bakarrik egon zen gogoetak egiten, maiorrak alde egin eta gero, zeren berehala zutitu baitzen Ottilia, bere begi handiez adiskideari begira.
es
Despu?s de que la dejara el comandante, Carlota s?lo permaneci? sumida en sus propias reflexiones unos pocos minutos, porque poco despu?s Otilia alz? su cabeza mirando a su amiga con ojos grandes.
fr
 
en
After the major had left her, Charlotte sat on, buried in her own reflections; but it was only for a few minutes. Ottilie suddenly raised herself from her lap, and looked full with her large eyes in her friend's face.
eu
Altxatu zen aurrena magaletik, eta gero lurretik, eta zutik geratu zen Charlotteren aurrean.
es
Primero se levant? del regazo de Carlota, despu?s del suelo, y se qued? de pie delante de su amiga.
fr
aussi n'avait-il pas tard? ? apprendre la mort de l'enfant.
en
Then she got up from off the ground, and stood upright before her.
eu
-Bigarren aldiz-ekin zion neskatila bikainak seriotasun gaindiezin eta adoretsuz-, bigarren aldiz gertatzen da gauza bera.
es
-Por segunda vez-as? empez? a hablar la amable ni?a con una gravedad llena de un irresistible encanto-, por segunda vez me ocurre lo mismo.
fr
Cette catastrophe le touchait de plus pr?s que le Major, et cependant il ne pouvait s'emp?cher de l'envisager sous le m?me point de vue.
en
"This is the second time," began the noble girl, with an irresistible solemnity of manner, "this is the second time that the same thing has happened to me.
eu
Behin esan zenidan gizakiok bizitzan gauza berekin topo egiten dugula, era berean eta une garrantzizkoetan.
es
Una vez me dijiste que muchas veces nos ocurren en la vida cosas parecidas de modo semejante y siempre en instantes especialmente relevantes.
fr
Le compte fid?le que son ami lui rendit de son entrevue avec Charlotte, acheva de le convaincre que rien ne s'opposait plus ? ses d?sirs, et il se d?cida sans peine ? retourner avec lui au hameau.
en
You once said to me that similar things often befall people more than once in their lives in a similar way, and if they do, it is always at important moments.
eu
Orain ulertzen dut baieztapen hori egia dela, eta zuri aitorpen bat egin beharra sentitzen dut.
es
Ahora me doy cuenta de la verdad de esa afirmaci?n y me veo obligada a confesarte una cosa.
fr
De l? ils se rendirent ? la petite ville, lieu de leur premier rendez-vous, o? ils se proposaient de combiner ensemble les moyens les plus convenables pour r?aliser enfin ce divorce depuis si longtemps demand? et refus?.
en
I now find that what you said is true, and I have to make a confession to you.
eu
Ama hil eta berehalaxe, neskato bat baizik ez nintzela, neure aulkitxoa zure ondoan neukan:
es
Poco despu?s de morir mi madre, cuando a?n era muy ni?a, hab?a puesto mi taburete a tus pies:
fr
Apr?s le d?part du Major, Charlotte resta plong?e dans ses r?flexions, mais elle en fut bient?t arrach?e par le r?veil d'Ottilie.
en
Shortly after my mother's death, when I was a very little child, I was sitting one day on a footstool close to you.
eu
zu besaulkian eserita zeunden;
es
t? estabas sentada en el sof? igual que ahora;
fr
La jeune fille leva la t?te et regarda sa tante avec de grands yeux ?tonn?s.
en
You were on the sofa, as you are at this moment, and my head rested on your knees.
eu
nire burua zure belaunetan zegoen, ez nengoen lotan, ez nengoen esnaturik;
es
mi cabeza reposaba sobre tus rodillas;
fr
 
en
I was not asleep, I was not awake:
eu
lozorroan nengoen. Inguruan gertatzen zen guztia hautematen nuen;
es
yo no dorm?a, pero tampoco estaba despierta, sino s?lo adormecida.
fr
Puis elle s'appuya sur ses genoux, se redressa et se tint debout devant elle.
en
I was in a trance. I knew everything which was passing about me.
